Devletçilik

63 questions

Türkiye'de $1933$ yılında Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın hazırlanması ve bu süreçte Sümerbank ile Etibank gibi kurumların faaliyete geçirilmesi, Devletçilik ilkesinin somut adımlarıdır. Bu kurumların kuruluş felsefesi ve faaliyet alanları dikkate alındığında, Devletçilik ilkesinin Türkiye'deki asıl uygulanma amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Temel tüketim maddelerinin üretimini yerlileştirerek dışa bağımlılığı azaltmak ve ekonomik bağımsızlığı güçlendirmek

Özel mülkiyet hakkını tamamen ortadan kaldırarak tüm üretim araçlarını devlet kontrolünde toplamak

Sanayi yatırımlarını kısıtlayarak ekonomiyi tamamen tarımsal ihracata dayalı bir yapıya kavuşturmak

Toplumsal sınıflar arasındaki ekonomik farkları mutlak bir gelir eşitliğiyle ortadan kaldırmak

Yabancı sermayenin ülke içindeki tüm ticari faaliyetlerini yasaklayarak dış dünyadan izole bir ekonomi kurmak

Show answer & explanation

Answer: Temel tüketim maddelerinin üretimini yerlileştirerek dışa bağımlılığı azaltmak ve ekonomik bağımsızlığı güçlendirmek

Answer

Temel tüketim maddelerinin üretimini yerlileştirerek dışa bağımlılığı azaltmak ve ekonomik bağımsızlığı güçlendirmek

Doğru seçenek olan temel tüketim maddelerinin yerlileştirilmesi ifadesi, Devletçilik ilkesinin özünü oluşturur.

1930

'lu yıllarda kurulan fabrikalar ve bankalar (Sümerbank, Etibank), Türkiye'nin dışarıdan aldığı şeker, kumaş ve maden gibi ürünleri kendi imkanlarıyla üretmesini sağlayarak tam bağımsız bir ekonomi hedeflemiştir.

Step-by-Step Solution

Dönem şartlarını analiz etme

1930

'lu yıllar, dünya ekonomik buhranının etkisiyle özel sektörün sermaye birikiminin yetersiz kaldığı bir dönemdir.

Devletçilik ilkesinin neden bir zorunluluk olarak ortaya çıktığını anlamak gerekir.

Kurumsal yapıları inceleme

Sümerbank dokuma (tekstil), Etibank ise madencilik ve enerji alanında yatırımlar yapmak için kurulmuştur.

Bu kurumlar, halkın en temel ihtiyaçlarını yerli kaynaklarla karşılamayı amaçlayan kuruluşlardır.

Temel hedefi belirleme

Bu yatırımlar sayesinde ithalat azalmış, yerli üretim artmış ve ekonomik bağımsızlık yolunda büyük bir adım atılmıştır.

Devletçilik, kalkınmayı hızlandırarak Türkiye'yi kendi kendine yeten bir ülke haline getirmeyi amaçlar.

Key Concept

Devletçilik ve Ekonomik Bağımsızlık

Hints

Sümerbank ve Etibank'ın ürettiği malların (kumaş, kağıt, maden) daha önce nereden temin edildiğini düşünün.

Practice More

Devletçilik ilkesinin Halkçılık ile olan ilişkisini anlamak için 'sosyal devlet' kavramını araştırabilirsiniz.

Estimated Time:1m 0s

Question 62Question →

Cumhuriyet’in ilk yıllarında özel teşebbüsü destekleyen liberal ekonomi politikaları uygulanmış; ancak $1927$ yılında çıkarılan 'Teşvik-i Sanayi Kanunu'ndan beklenen verimin alınamaması ve halkın elinde yeterli sermaye ile teknik bilgi birikiminin bulunmaması, devletin ekonomik alana doğrudan müdahalesini bir zorunluluk haline getirmiştir.

Bu bilgiler doğrultusunda, Atatürk dönemi Devletçilik ilkesinin temel karakteristiği ve uygulanma süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Ekonomik kalkınmayı hızlandırmak amacıyla stratejik yatırımların devlet eliyle yapılması hedeflenmiş, ancak özel mülkiyet ve serbest girişim ilkesi korunmuştur.

Toplumsal eşitliği sağlamak ve sınıf mücadelesini önlemek adına, tüm üretim araçlarının 'Halkçılık' ilkesi gereği devlet mülkiyetine geçirilmesi ve bireysel kârın yasaklanması amaçlanmıştır.

1929

Dünya Ekonomik Bunalımı öncesinde özel sektörün sanayi yatırımlarını büyük oranda tamamlamış olması, Devletçilik modelinin sadece bu yatırımları denetlemek için uygulanmasına yol açmıştır.

Devletçilik, Türkiye'nin yerel şartlarından ziyade Sovyet Rusya veya İtalya gibi ülkelerdeki totaliter ekonomik modellerin aynen kopyalanmasıyla oluşturulan doktriner bir yapıdır.

Devletin ekonomideki payının artırılması, liberalizmin Türkiye şartlarına tam uyum sağladığı

1930

öncesi dönemdeki büyük başarının bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Ekonomik kalkınmayı hızlandırmak amacıyla stratejik yatırımların devlet eliyle yapılması hedeflenmiş, ancak özel mülkiyet ve serbest girişim ilkesi korunmuştur.

Answer

Ekonomik kalkınmayı hızlandırmak amacıyla stratejik yatırımların devlet eliyle yapılması hedeflenmiş, ancak özel mülkiyet ve serbest girişim ilkesi korunmuştur.

Doğru yanıt olan seçenek, Türkiye'deki devletçilik uygulamasının hem 'zorunluluk' boyutunu (özel sektörün yetersizliği) hem de 'nitelik' boyutunu (özel mülkiyetin korunması/karma ekonomi) eksiksiz şekilde ifade etmektedir. Bu model, halkın elinde bulunmayan büyük sermayeli yatırımların (dokuma, şeker, demir-çelik fabrikaları gibi) devlet eliyle hızla gerçekleştirilmesini sağlarken, bireysel girişimi de desteklemeye devam etmiştir.

Step-by-Step Solution

Ön koşulları değerlendir.

1923

1929

arası özel sektör odaklı liberal denemelerin (Teşvik-i Sanayi Kanunu vb.) yetersiz kaldığı tespit edilir.

Sermaye ve teknik bilgi eksikliği özel sektörün ağır sanayiye girmesini engellemiştir.

Dış etkeni analiz et.

1929

Dünya Ekonomik Bunalımı'nın Türkiye ekonomisi üzerindeki daraltıcı etkisi görülür.

Küresel kriz, devletin piyasayı koruma ve yatırımı üstlenme ihtiyacını artırmıştır.

İlkenin niteliğini belirle.

Devletçilik, özel sektörü yok eden değil, onun yapamadıklarını tamamlayan karma bir modeldir.

Atatürk'ün 'kişisel faaliyetleri esas tutmak ama devletin de büyük işlere girişmesi' yaklaşımı bu modelin özüdür.

Key Concept

Devletçiliğin bir doktrin değil, Türkiye'nin ekonomik imkânsızlıkları karşısında doğan bir 'zorunluluk' olması.

Hints

Devletçilik ilkesinin ideolojik bir seçim mi yoksa ekonomik şartların getirdiği bir mecburiyet mi olduğunu düşünün.

Practice More

Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın (

1933

) uygulanma nedenleri ile Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun (

1927

) başarısızlık nedenlerini karşılaştırın.

Estimated Time:2m 0s

Question 63Question →

Atatürk döneminde uygulanan ekonomik politikalar, dönemin şartlarına ve ülkenin ihtiyaçlarına göre şekillenmiştir. Aşağıdaki tabloda o yıllarda dünyada görülen farklı ekonomik yaklaşımlar ile Türk devletçilik modeli karşılaştırılmıştır:

Ekonomik Model	Temel Dayanağı	Bireyin Ekonomideki Rolü
Liberalizm	Serbest Piyasa	Tam Serbestlik
Sosyalizm	Devlet Mülkiyeti	Rolü Yok
Türk Devletçiliği	Karma Ekonomi	Sınırlı ve Destekleyici

Tablodaki verilere dayanarak Türk devletçilik anlayışı ile ilgili ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyalist ekonomik modelin Türkiye şartlarına göre revize edilmiş bir versiyonudur.

Devletin ekonomik hayatta tek belirleyici ve uygulayıcı güç olmasını esas alır.

Özel teşebbüsün faaliyetlerini kamu yararı adına tamamen sonlandırmıştır.

Ülke gerçeklerinden doğan, birey ile devleti ekonomik alanda uzlaştıran özgün bir yapıdır.

Dünya ekonomik sisteminden koparak tamamen dışa kapalı bir yapıyı savunur.

Show answer & explanation

Answer: Ülke gerçeklerinden doğan, birey ile devleti ekonomik alanda uzlaştıran özgün bir yapıdır.

Answer

Türk devletçiliği, ülke gerçeklerinden doğan, birey ile devleti ekonomik alanda uzlaştıran özgün bir yapıdır.

Türk devletçilik modeli, liberalizm (birey odaklı) ve sosyalizm (devlet odaklı) arasında bir denge kurarak 'Karma Ekonomi' yöntemini benimsemiştir. Tablodaki 'Sınırlı ve Destekleyici' ifadesi, özel teşebbüsün varlığını kabul ederken devletin de planlayıcı ve denetleyici olarak ekonomiye katılmasını ifade eder. Bu durum, modelin Türkiye'nin özgün şartlarına göre tasarlanmış bir sentez olduğunu kanıtlar.

Step-by-Step Solution

Tablodaki ekonomik modellerin temel dayanaklarını karşılaştırın.

Türk devletçiliğinin 'Karma Ekonomi'yi esas aldığı, yani tek bir uca (sadece piyasa veya sadece devlet mülkiyeti) dayanmadığı görülür.

Modelin temel felsefesini anlamak için dayanak noktasını belirlemek gerekir.

Bireyin ekonomideki rolünü inceleyin.

Bireyin liberalizmdeki gibi tamamen serbest olmadığı ancak sosyalizmdeki gibi tamamen dışlanmadığı, 'Sınırlı ve Destekleyici' bir konumda olduğu belirlenir.

Birey-devlet dengesinin nasıl kurulduğunu tespit etmek için bu analiz gereklidir.

Elde edilen verileri birleştirerek en kapsamlı yargıya ulaşın.

Hem bireyi hem devleti işin içine katan bu modelin 'özgün ve uzlaştırıcı' olduğu sonucuna varılır.

Soru kökündeki 'en kapsamlı yargı' ifadesi tüm tabloyu özetleyen bir sonuç gerektirir.

Key Concept

Karma Ekonomi (Türk Devletçilik Modeli)

Estimated Time:1m 15s

PreviousPage 4 / 4

Devletçilik

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes