Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi

$1947$ yılında Marshall Planı'nın Batı Avrupa'da uygulanmaya başlamasına karşı SSCB liderliğindeki Doğu Bloku, "İki Kamp Teorisi" (Jdanov Doktrini) doğrultusunda ideolojik ve siyasi safları sıklaştırma yoluna gitmiştir. Bu sürecin bir sonucu olarak, komünist partiler arasında bilgi alışverişini ve eşgüdümü sağlamak amacıyla Polonya'da kurulan ilk organizasyon aşağıdakilerden hangisidir?

$1974$ yılında düzenlenen Kıbrıs Barış Harekatı sürecinde, Cenevre Konferansı'ndan sonuç alınamaması üzerine harekatın ikinci aşamasını başlatmak amacıyla kullanılan meşhur parola aşağıdakilerden hangisidir?

II. Dünya Savaşı'nın yarattığı ağır ekonomik buhran ve yaklaşık bir milyon askerin silah altında tutulmasının getirdiği mali yükü hafifletmek amacıyla 1944 yılında yürürlüğe konulan; ancak tarımsal üretim üzerinden alınması ve uygulamada yarattığı sertlikler nedeniyle kamuoyunda 1925'te kaldırılan "Aşar Vergisi"ne geri dönüş olarak nitelendirilen ekonomik düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

İkinci Dünya Savaşı sonrasında ABD ve SSCB liderliğinde kurulan iki kutuplu dünya düzenine karşı; 1955 yılında Endonezya'da düzenlenen, sömürgeciliğe karşı çıkan ve "Barış içinde bir arada yaşama" ilkelerini benimseyen Bandung Konferansı ile temelleri atılan uluslararası oluşum aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama ($Detant$) sürecinin ilk ciddi diplomatik girişimi olarak kabul edilen $1960$ Paris Zirvesi, toplantıdan hemen önce yaşanan bir kriz nedeniyle başarısızlıkla sonuçlanmış ve taraflar arasındaki gerginliğin yeniden tırmanmasına yol açmıştır.

Buna göre, Paris Zirvesi'nin dağılmasına ve Yumuşama sürecinin sekteye uğramasına yol açan olay aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye, $II.$ Dünya Savaşı'nın ardından Sovyetler Birliği'nin toprak ve üs talepleri karşısında güvenliğini sağlamak için Batı Bloku'na yaklaşmıştır. Bu süreçte Türkiye, sadece küresel örgütlere (NATO gibi) girmekle kalmamış, aynı zamanda bölgesel düzeyde de savunma hatları oluşturmaya çalışmıştır.

Buna göre, Türkiye'nin $1950$'li yıllarda hem Balkanlar'da hem de Orta Doğu'da güvenliğini pekiştirmek amacıyla öncülük ettiği bölgesel savunma paktları aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Türkiye'de $27$ Mayıs $1960$ askeri müdahalesinden sonra hazırlanan $1961$ Anayasası ile demokratik hayata geçiş süreci başlamıştır. $1961$ yılında yapılan genel seçimler sonucunda hiçbir siyasi partinin tek başına hükümet kuracak çoğunluğa ulaşamaması, Türk siyasi tarihinde bir ilk olan koalisyon hükümeti dönemini başlatmıştır.

$1961$ yılında kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin bu ilk koalisyon hükümeti, aşağıda verilen hangi iki siyasi parti arasında oluşturulmuştur?

$II.$ Dünya Savaşı’nın devam ettiği $1944$ yılında, savaşın yarattığı olağanüstü ekonomik koşullar ve ordunun iaşe (beslenme) ihtiyacının artması üzerine hükümet, tarımsal üretim yapan kesimden ayni veya nakdi olarak alınan bir vergi uygulamasına gitmiştir. Bu uygulama, $1925$ yılında kaldırılmış olan Aşar Vergisi'ne olan benzerliği nedeniyle kamuoyunda tartışmalara ve eleştirilere de konu olmuştur. Bahsedilen bu vergi uygulaması aşağıdakilerden hangisidir?

$1971$ yılında Türkiye'de kurulan Nihat Erim hükümeti, ABD'nin Türkiye üzerinden yasa dışı uyuşturucu ticaretinin yapıldığı yönündeki baskıları sonucunda stratejik bir tarım ürününün ekimini yasaklamıştır. Ancak $1974$ yılında kurulan CHP-MSP koalisyon hükümetinin bu yasağı tek taraflı olarak kaldırması, Türk-Amerikan ilişkilerinde ciddi bir krize yol açmış ve bu durum ilerleyen süreçte Türkiye'ye yönelik ABD ambargosunun gerekçelerinden birini oluşturmuştur.

Bu parçada sözü edilen ve Yumuşama Dönemi'nde Türkiye ile ABD arasında diplomatik gerginliğe neden olan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Küreselleşen dünya düzeninde, küresel yönetişim mekanizmalarının etkinliğini artırmak ve gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler arasında 'yapıcı bir köprü' kurmak amacıyla; farklı kıtalardan beş 'orta ölçekli gücü' bir araya getiren ve $2013$ yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında kurulan kıtalararası platform aşağıdakilerden hangisidir?

$\text{I.}$ Dünya Savaşı'nın devam ettiği $1917$ yılında, İngiltere Dışişleri Bakanı Arthur Balfour'un Siyonist Federasyonu Başkanı Lord Rothschild'a gönderdiği mektupla, Filistin topraklarında bir Yahudi devletinin kurulmasına destek vereceklerini ilan ettiği belge aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama Dönemi Türk dış politikasını derinden sarsan $1964$ Johnson Mektubu'nda yer alan; Türkiye’nin Kıbrıs’a müdahalesi sonrası bir Sovyet saldırısı gerçekleşirse müttefiklerin savunma yükümlülüğünün doğmayabileceği uyarısı, Ankara’da büyük bir güvenlik endişesi yaratmıştır. Bu gelişme, Türkiye’nin NATO’nun o yıllarda geçiş yaptığı ve müttefiklerin her türlü saldırıya doğrudan nükleer güçle değil, saldırının niteliğine göre kademeli bir yanıt vermesini öngören hangi stratejik doktrine olan güvenini sarsmıştır?

$I. Dünya Savaşı$ sonrası bozulan uluslararası dengeleri yeniden tesis etmek amacıyla $1925$ yılında imzalanan; Almanya'nın Batılı devletlerle (Fransa ve Belçika) olan sınırlarını karşılıklı olarak garanti altına alan ancak Polonya ve Çekoslovakya gibi Doğu Avrupa ülkeleriyle olan sınırlarını bu güvencenin dışında bırakan, bu yönüyle de ileride yaşanacak Alman revizyonizmine açık kapı bırakan diplomatik belge aşağıdakilerden hangisidir?

$II. Dünya Savaşı$'nın ardından Sovyet tehdidine karşı güvenlik arayışına giren Türkiye, Batı Bloku ile bütünleşme çabalarını hızlandırmıştır. Ancak Türkiye; $1948$ yılında İngiltere, Fransa ve Benelüks ülkeleri tarafından kurulan, NATO’nun kurumsal ve askeri temelini oluşturan savunma paktına, "coğrafi olarak tam anlamıyla Avrupalı sayılmadığı" ve "ittifakın savunma yükümlülüklerinin Orta Doğu'ya doğru genişleyeceği endişesi" gibi gerekçelerle başlangıçta davet edilmemiştir. Türkiye'nin dışarıda bırakılması üzerine diplomatik tepkisini sertleştirdiği ve NATO üyeliği yolunda bir engel olarak gördüğü bu bölgesel savunma örgütü aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı yıllarında Türkiye'de yaşanan ekonomik sıkıntılar ve temel gıda maddelerine ulaşımda karşılaşılan zorluklar nedeniyle, $1942$ yılından itibaren özellikle büyük şehirlerde temel gıda maddelerinin (ekmek, şeker vb.) halka kısıtlı ve kontrollü bir şekilde dağıtılmasını sağlayan sistem aşağıdakilerden hangisidir?

$\text{XX.}$ yüzyılın başlarında Çarlık Rusyası'nın yıkılmasıyla oluşan siyasi boşlukta Türkistan Türklerinin başlattığı Basmacı Hareketi, hem askeri hem de fikri bir mücadele niteliği taşımıştır.

Bu harekatın fikri temellerinin atılmasında önemli rol oynayan, Türkistan Milli Birliği'nin başkanlığını yürüten ve Cumhuriyet Dönemi'nde Türkiye'de modern tarihçiliğin kurucularından biri kabul edilen devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

$1970$'li yılların başında ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger tarafından formüle edilen "Bağlantı Stratejisi" (Linkage), süper güçler arasındaki ilişkilerin izole edilmiş tekil meseleler üzerinden değil, birbirine bağlı bir pazarlıklar bütünü (quid pro quo) olarak yürütülmesini öngörmüştür. Bu stratejik yaklaşımın ve Yumuşama (Detant) sürecinin en kapsamlı diplomatik metni kabul edilen $1975$ tarihli Helsinki Nihai Senedi'nin dokusundaki temel uzlaşı mantığı aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde ifade edilmiştir?

Yumuşama (Detant) Dönemi'nde Türkiye ile en yakın müttefiki ABD arasındaki ilişkiler; $1964$ Johnson Mektubu ve $1971$ Haşhaş Ekimi kriziyle sarsılmış, $1974$ Kıbrıs Barış Harekâtı sonrası ABD Kongresi'nin Türkiye'ye yönelik silah ambargosu kararı almasıyla kopma noktasına gelmiştir.

ABD'nin bu ambargo kararına karşılık Türkiye'nin mütekabiliyet (karşılıklılık) esası çerçevesinde attığı en sert diplomatik ve askeri adım aşağıdakilerden hangisidir?

Soğuk Savaş'ın başlangıç yıllarında ($1945$-$1955$) Batı Bloku'nda (ABD liderliğinde) kurumsallaşma adımları hız kazanırken, Doğu Bloku (SSCB liderliğinde) bu gelişmelere benzer işlevlere sahip karşı-teşkilatlanmalarla yanıt vermiştir. Bu süreçteki bloklaşma hareketleri ve Türkiye'nin konumuyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi hatalıdır?

2001 yılında Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan'ın katılımıyla kurulan Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ), küreselleşen dünyada Batı blokuna alternatif bir bölgesel güvenlik ve ekonomi merkezi olarak dikkat çekmiştir. Türkiye'nin bu örgütle olan kurumsal bağlarını güçlendirmek amacıyla 2012 yılında Pekin'de düzenlenen zirvede elde ettiği resmi statü aşağıdakilerden hangisidir?