Examkin

Sözcükte Anlam

120 questions

Question 1Question →

Son yıllarda savunma sanayi alanında yapılan yatırımların, ülkenin dış politika hamlelerinde stratejik bir ağırlık oluşturduğu yadsınamaz bir gerçektir.

Bu cümledeki "ağırlık" sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Show answer & explanation

Answer: Bir devletin uluslararası arenada sergilediği kararlı tutum, onun diplomatik görüşmelerdeki ağırlığını ve söz sahibi olma gücünü artırır.

Answer

Uluslararası arenadaki kararlı tutumun diplomatik ağırlığı artırdığını belirten seçenek doğrudur.
Doğru cevapta geçen 'diplomatik görüşmelerdeki ağırlık' ifadesi, bir gücün, prestijin veya yaptırım gücünün başkaları üzerindeki etkisini (nüfuz) ifade eder. Bu kullanım, savunma sanayisinin stratejik etkisi anlamıyla birebir örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Öncül cümlede altı çizili (vurgulanmış) sözcüğün bağlamını analiz etme.
"Ağırlık" sözcüğünün savunma sanayi yatırımlarının dış politikadaki "etkisi, nüfuzu ve gücü" anlamında kullanıldığı tespit edildi.
Sözcükte anlam sorularında ilk adım, kelimenin cümle içinde kazandığı soyut veya somut anlamı belirlemektir.
2
Seçeneklerdeki "ağırlık" sözcüklerinin anlamlarını karşılaştırma.
Diplomatik arenadaki ağırlıktan bahseden seçeneğin 'nüfuz/etki' anlamını karşıladığı, diğerlerinin ise 'fiziksel kütle', 'önem verme', 'baskı' veya 'boğuculuk' anlamlarına geldiği görüldü.
Çok anlamlılık içeren sözcüklerde, bağlamsal eşleşmeyi bulmak için her seçeneğin temel veya mecaz anlamı ayrıştırılmalıdır.

Key Concept

Sözcükte Anlam (Bağlamsal Anlam ve Çok Anlamlılık)
Estimated Time:1m 30s
Question 2Question →

"Derin" sözcüğü, aşağıdaki cümlelerin hangisinde mecaz anlamda kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Genç araştırmacı, bu konu hakkında oldukça derin bir inceleme yayımladı.

Answer

Araştırmacının yaptığı 'derin inceleme'den bahseden cümle, sözcüğün mecaz anlamda kullanıldığı seçenektir.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'derin' sözcüğü; fiziksel bir boyutu, mesafeyi veya derinliği değil; 'ayrıntılı, kapsamlı, derinlemesine yapılmış' bir çalışmayı ifade etmektedir. Sözcük, gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak soyut bir nitelik kazandığı için mecaz anlamdadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki 'derin' sözcüğünün hangi anlamlarda kullanıldığını analiz etmek.
Dört cümlede somut/fiziksel derinlik, bir cümlede soyut/kapsamlı anlamı tespit edildi.
Sözcüğün gerçek ve mecaz anlam ayrımını yapabilmek için bağlamı incelemek gerekir.
2
Sözcüğün temel anlamı olan 'yüzeyi tabanından uzak olan' anlamını koruyup korumadığını kontrol etmek.
Kuyu, kanyon, çukur ve deniz örneklerinde temel anlam korunmaktadır.
Gerçek anlam, sözcüğün akla gelen ilk ve somut anlamıdır.
3
Sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak 'ayrıntılı, çok titiz' anlamını kazandığı cümleyi belirlemek.
'Derin bir inceleme' ifadesinin mecaz olduğu saptandı.
Soyut kavramları niteleyen fiziksel özellik bildiren sözcükler genellikle mecaz anlam kazanır.

Key Concept

Sözcükte Mecaz Anlam
Estimated Time:45s
Question 3Question →

Liyakat sistemi, modern devlet teşkilatının omurgasını oluşturur; bu temel yapıdaki en küçük bir sarsıntı dahi kamu hizmetlerinin bütüncül işleyişinde ciddi aksamalara sebebiyet verir.

Bu cümledeki "omurga" sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Bir oluşumun en temel, merkezî ve taşıyıcı dayanağı olan ögesi

Answer

Bir oluşumun en temel, merkezî ve taşıyıcı dayanağı olan ögesi.
Cümlede 'omurga' sözcüğü, biyolojik anlamından tamamen sıyrılarak liyakat sisteminin devlet teşkilatı içindeki vazgeçilmez, merkezi ve taşıyıcı rolünü ifade etmek amacıyla kullanılmıştır. Bu kullanım, bir şeyin en temel dayanağını simgeleyen mecaz bir anlam taşır.

Step-by-Step Solution

1
Bağlam analizi yapma
Sözcüğün 'devlet teşkilatı' ve 'liyakat sistemi' gibi idari kavramlarla birlikte kullanıldığı görüldü.
Sözcüklerin gerçek anlamından uzaklaşıp uzaklaşmadığını anlamak için içinde bulundukları cümleye bakılmalıdır.
2
Anlam aktarımını belirleme
Biyolojik bir terim olan 'omurga'nın (vücudun taşıyıcısı), soyut bir yapı olan devlete uyarlanarak mecaz anlam kazandığı saptandı.
Omurga vücut için neyse, liyakat sistemi de devlet yapısı için o derece temel ve taşıyıcıdır.
3
Anlamsal karşılığı eşleştirme
Taşıyıcı ve temel öge vurgusu yapan seçeneğe ulaşıldı.
Mecaz anlamdaki temel işlevin tanım ile örtüşmesi gerekir.

Key Concept

Sözcükte Anlam (Mecaz Anlam)

Alternative Method

Sözcüğün yerine 'temel taşı', 'direği' veya 'merkezi' kelimelerini koyarak cümlenin anlam bütünlüğünü kontrol edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 4Question →

Türkçede bazı sözcükler, kullanıldıkları bağlama göre temel anlamlarından uzaklaşarak yeni anlamlar kazanabilir. Bu durum, sözcüğün çokanlamlılık özelliğiyle açıklanır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "çevirmek" sözcüğü "yönetmek, idare etmek" anlamında kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Vakfın tüm idari mekanizmasını ve günlük operasyonlarını yıllardır büyük bir özveriyle çeviriyordu.

Answer

Sözcüğün idari bir süreci yürütmek ve yönetmek anlamında kullanıldığı seçenek doğrudur.
Vakfın idari mekanizmasının ve operasyonlarının yürütüldüğünü belirten cümlede 'çevirmek' sözcüğü, bir işin çarklarını döndürmek, o işi çekip çevirmek yani 'yönetmek ve idare etmek' anlamında kullanılmıştır. Bu kullanım, sözcüğün mecazlaşmış ancak yerleşik bir idari yönetim anlamıdır.

Step-by-Step Solution

1
Bağlam Analizi
Cümlelerdeki 'çevirmek' sözcüğünün hangi kavramları karşıladığı belirlenmiştir.
Sözcüğün çokanlamlılık yapısı içinde hangi anlamın hedeflendiğini bulmak gerekir.
2
Anlam Eşleştirmesi
İdari mekanizma ve operasyonların yürütülmesi bağlamı incelenmiştir.
Yönetmek ve idare etmek eylemi, genellikle bir işleyişin devamlılığını sağlamakla ilgilidir.
3
Ayırt Etme
Dönüştürmek, geri göndermek ve kuşatmak gibi diğer yan anlamlar elenmiştir.
Çökanlamlı sözcüklerde yanlış anlamların elenmesi doğru cevaba ulaşmayı sağlar.

Key Concept

Sözcükte Çok Anlamlılık

Practice More

Sözcüğün 'terim anlam' kazanıp kazanmadığını kontrol etmek için bilim, sanat veya meslek dallarına ait özel kullanımları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 5Question →

Bölgesel kalkınma planları hazırlanırken yerel halkın beklentilerini ve bölgenin ekonomik potansiyelini doğru okumak, kamu kaynaklarının verimli kullanımı için temel şarttır.

Bu cümledeki "okumak" sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Bir durumun, olayların gidişatını veya verileri analiz ederek onlardan bir sonuç çıkarmak

Answer

Bir durumun, olayların gidişatını veya verileri analiz ederek onlardan bir sonuç çıkarmak
Cümledeki 'okumak' sözcüğü, fiziksel bir metni takip etmekten ziyade, mevcut durumun (beklentiler, potansiyel) niteliğini kavrama ve bu verilerden hareketle stratejik bir çıkarım yapma sürecini ifade eder. Bu durum, olayların ve verilerin analiz edilerek sonuç çıkarılması anlamına karşılık gelir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüğün geçtiği bağlamı inceleyin.
"Beklentileri ve ekonomik potansiyeli okumak" ifadesi tespit edildi.
Sözcükler kullanıldıkları bağlama göre yeni anlamlar kazanır.
2
Kelimelerin yerini tutabilecek kavramları düşünün.
"Okumak" yerine "çözümlemek", "analiz etmek" veya "kavramak" kelimeleri getirilebilmektedir.
Eş anlamlı veya yakın anlamlı yer değiştirmeler anlamı netleştirir.
3
Anlamı seçeneklerle karşılaştırın.
Verileri analiz edip sonuç çıkarma anlamını içeren seçenek doğru kabul edilir.
Bağlamsal anlamın en isabetli tanımı budur.

Key Concept

Sözcüğün bağlamsal ve mecaz anlamı (Çok Anlamlılık)

Alternative Method

Sözcüğün yerine 'analiz etmek' veya 'değerlendirmek' ifadelerini koyarak cümlenin anlam bütünlüğünü kontrol edebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 6Question →

Türkçede 'bağlamak' sözcüğü hem somut hem de soyut anlamda geniş bir kullanım alanına sahiptir. Bazı bağlamlarda bir durumun gerekçesini veya temelini bir başka olguya dayandırmayı, o olguya atfetmeyi ifade eder. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'bağlamak' sözcüğü 'bir olguyu veya durumu, bir nedeni dayanak noktası olarak belirlemek, ona mal etmek' anlamında kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Birçok siyaset bilimci, demokratik kurumsallaşmanın başarısını doğrudan sivil toplum kuruluşlarının karar alma süreçlerindeki etkinliğine bağlamaktadır.

Answer

Demokratik kurumsallaşmanın başarısının sivil toplum kuruluşlarına dayandırıldığını belirten seçenek doğru yanıttır.
Doğru seçenekte kullanılan 'bağlamak' sözcüğü, 'neden göstermek, bir durumu bir sebebe dayandırmak' anlamını taşımaktadır. Cümledeki 'başarıyı... etkinliğine bağlamak' ifadesi, başarının kaynağının ve dayanak noktasının sivil toplum kuruluşları olarak görüldüğünü belirtmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki anlamı analiz etme
'Bağlamak' sözcüğünün 'neden-sonuç ilişkisi kurmak, bir durumu bir temele dayandırmak' anlamını aramamız gerektiğini tespit ettik.
Soruda istenen özel anlamın sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki 'bağlamak' sözcüklerini bağlamları içerisinde değerlendirme
Seçeneklerde hukuki yükümlülük, fiziksel/mantıksal irtibat, karara bağlama ve umut bağlama gibi farklı anlamlar tespit edildi.
Çok anlamlılık (polisemi) özelliğinden kaynaklanan anlam kaymalarını ayırt etmek için gereklidir.
3
Neden-sonuç atfı içeren cümleyi belirleme
Siyaset bilimcilerin bir sonucu (başarıyı) bir nedene (etkinliğe) dayandırdığı ifade edilen cümledeki kullanımın soru köküyle tam örtüştüğü görüldü.
Soru kökündeki 'bir nedeni dayanak noktası olarak belirlemek' tanımıyla en uygun eşleşmeyi sağlar.

Key Concept

Sözcükte Çok Anlamlılık (Polisemi) ve Bağlamsal Anlam

Practice More

Sözcüklerin yan ve mecaz anlamlarını ayırt etmek için benzer akademik metinlerdeki 'açmak', 'çıkmak', 'düşmek' gibi çok anlamlı sözcüklerin kullanımlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 7Question →

Tecrübeli diplomat, kriz anlarında kuracağı her cümleyi zihninde defalarca tarttıktan sonra kamuoyuyla paylaşırdı.

Bu cümledeki "tartmak" sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bir durumun veya davranışın doğuracağı sonuçları önceden hesaplamak, enine boyuna düşünmek

Answer

Bir durumun veya davranışın doğuracağı sonuçları önceden hesaplamak, enine boyuna düşünmek
Cümlede geçen 'zihninde tartmak' ifadesi, bir şeyin fiziksel ağırlığını değil, o şeyin (bu örnekte cümlelerin) yaratacağı etkilerin ve sonuçların derinlemesine düşünülmesini ifade eder. Diplomatın kriz anında konuşmadan önce yaptığı bu işlem, söyleyeceklerinin doğuracağı sonuçları önceden hesaplaması anlamına geldiğinden, 'enine boyuna düşünmek' anlamı doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Bağlam Analizi
Sözcüğün gerçek anlamından uzaklaştığı tespit edildi.
Cümledeki "zihninde" ve "kriz anlarında kuracağı her cümleyi" ifadeleri, fiziksel bir ağırlık ölçümünden değil, zihinsel bir süreçten bahsedildiğini gösterir.
2
Anlamsal Eşleştirme
"Tartmak" sözcüğünün mecaz anlamı belirlendi.
Bir şeyi zihinde tartmak; onun önemini, değerini veya yaratacağı etkileri her yönüyle değerlendirmek demektir.
3
Seçenek Değerlendirmesi
En kapsamlı ve doğru anlamın bulunduğu seçenek belirlendi.
Sonuçları önceden hesaplamak ve enine boyuna düşünmek anlamı, diplomatın kriz anındaki titiz tavrını tam olarak karşılamaktadır.

Key Concept

Sözcükte Anlam (Mecaz Anlam ve Bağlam)
Estimated Time:1m 30s
Question 8Question →

Siyasi aktörlerin, toplumsal barışı tesis etmek yerine dar grup çıkarları gütmeleri, kamu kurumlarının tarafsızlığına ve liyakat esasına gölge düşürmektedir.

Bu cümledeki "gütmeleri" sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bir düşünceyi, bir amacı veya bir planı gerçekleştirmek için belli bir yolu izlemek

Answer

Bir düşünceyi, bir amacı veya bir planı gerçekleştirmek için belli bir yolu izlemek
Cümledeki kullanımda, siyasi aktörlerin kendi menfaatlerini (çıkarlarını) ön planda tutarak bu doğrultuda bir hareket tarzı benimsemeleri anlatılmaktadır. Bu durum, Türk Dil Kurumu'nun 'gütmek' fiili için tanımladığı 'bir düşünceyi, bir ilkeyi veya bir amacı gerçekleştirmeye çalışmak' anlamıyla birebir örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Bağlam Analizi
Cümlede 'dar grup çıkarları gütmek' ifadesi, kişilerin veya grupların kendi menfaatlerini gerçekleştirmek amacıyla bir strateji izlediklerini göstermektedir.
Sözcüklerin anlamı, içinde bulundukları cümledeki diğer sözcüklerle kurdukları ilişki (bağlam) üzerinden belirlenir.
2
Anlam Eşleştirmesi
'Gütmek' fiili burada 'peşinden gitmek', 'bir amaç uğruna çalışmak' anlamında kullanılmıştır.
Çıkar, amaç veya gaye gibi sözcüklerle birlikte kullanılan 'gütmek', o amacın gerçekleşmesi için çaba sarf etmeyi temsil eder.
3
Seçenek Değerlendirmesi
Temel anlam olan 'hayvan otlatmak' veya duygusal bir durum olan 'kin gütmek' bağlama uymazken, bir planı izleme anlamı bağlamla tam örtüşür.
Çok anlamlı sözcüklerde, mecaz ve yan anlamlar arasındaki ince ayrımlar ancak bağlam üzerinden elenerek doğru cevaba ulaşılmasını sağlar.

Key Concept

Sözcükte Çok Anlamlılık ve Bağlam
Question 9Question →

Kamu Denetçiliği Kurumu, yayımladığı tavsiye kararında idari işlemlerin şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkeleri üzerine oturtulması gerektiğini vurgulamıştır.

Bu cümlede geçen 'oturtulması' sözcüğünün anlamı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Bir şeyi sağlam bir temele dayandırmak, yerleştirmek

Answer

Sözcüğün cümledeki anlamı 'bir şeyi sağlam bir temele dayandırmak, yerleştirmek' ifadesidir.
Cümlede 'idari işlemlerin ilkeler üzerine oturtulması' ifadesi, bu işlemlerin tesadüfi değil, belirli bir dayanağı ve sağlam bir zemini olması gerektiğini anlatmaktadır. Bu durum, sözcüğün 'sağlam bir temele dayandırmak' anlamıyla tam olarak örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Bağlam Analizi
Sözcüğün 'şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkeleri' ile birlikte kullanıldığı tespit edildi.
Sözcüklerin anlamı cümle içerisindeki diğer sözcüklerle kurdukları ilişkiyle netleşir.
2
Anlam Eşleştirmesi
'Üzerine oturtmak' ifadesinin burada 'temellendirmek' veya 'dayandırmak' anlamında kullanıldığı belirlendi.
Mecaz anlamdaki kullanımlar genellikle somut bir eylemin soyut bir kavrama aktarılmasıyla oluşur.

Key Concept

Çok Anlamlılık ve Mecaz Anlam
Estimated Time:45s
Question 10Question →

Kamu binalarında gerçekleştirilen envanter sayımı sürecinde, taşınır mallara ilişkin verilerin usulüne uygun şekilde tutulması, kamusal kaynakların şeffaf bir şekilde yönetilmesi adına kritik bir sorumluluktur.

Bu cümledeki "tutulması" sözcüğünün cümleye kattığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bir şeyi düzenli bir biçimde kaydetmek, yürütmek veya muhafaza etmek

Answer

Cümledeki anlamı karşılayan ifade 'Bir şeyi düzenli bir biçimde kaydetmek, yürütmek veya muhafaza etmek' seçeneğidir.
Cümlede geçen 'verilerin tutulması' ibaresi, taşınır malların listelenmesi, bilgilerinin kaydedilmesi ve bu kayıtların idari olarak muhafaza edilmesi sürecini ifade eder. Türkçede 'kayıt tutmak', 'defter tutmak' gibi kullanımlar, verilerin sistemli bir şekilde işlenmesi ve saklanması anlamına gelir. Bu nedenle 'bir şeyi düzenli bir biçimde kaydetmek veya muhafaza etmek' anlamı doğru cevaptır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki anahtar ifadeyi ve bağlamı analiz et.
"Verilerin tutulması" ifadesinin bir envanter sayımı ve kayıt tutma süreci olduğu belirlenir.
Sözcüklerin anlamı cümledeki diğer sözcüklerle kurdukları ilişkiye göre şekillenir.
2
"Tutmak" sözcüğünün çok anlamlılık (polisemi) özelliklerini gözden geçir.
Sözcüğün fiziksel tutma, destekleme, kaydetme ve yer kaplama gibi farklı anlamları olduğu hatırlanır.
Doğru anlamı bulmak için sözcüğün temel anlamından uzaklaşıp uzaklaşmadığı tespit edilmelidir.
3
Seçeneklerdeki anlamları cümledeki bağlamla karşılaştır.
Envanter verilerinin sisteme işlenmesi ve muhafaza edilmesi anlamının idari bağlamı tam karşıladığı görülür.
Resmi belgeler ve kayıtlar için kullanılan 'tutmak' fiili, düzenli bir kayıt tutma işlemini ifade eder.

Key Concept

Sözcükte Çok Anlamlılık ve Bağlam
Estimated Time:1m 0s
Question 11Question →

Kurum içi yazışmalarda kullanılan resmi dilin sadeleştirilmesi için ilk somut adım dün yapılan toplantıda atıldı.

Bu cümledeki "atılmak" sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Show answer & explanation

Answer: Yeni kurulan teknoloji merkezinde yürütülecek bilimsel projelerin ilk temelleri, geçen ay yapılan çalıştayda atıldı.

Answer

Sözcüğün bir işin başlangıcını veya girişimini ifade edecek şekilde kullanıldığı seçenek doğru cevaptır.
Cümledeki 'adım atıldı' ifadesinde 'atmak' sözcüğü, 'bir işe başlamak, bir girişimi gerçekleştirmek' anlamında kullanılmıştır. 'İlk temeller atıldı' cümlesinde de sözcük benzer şekilde bir oluşumun başlangıcını ifade ettiği için anlamca örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Öncüldeki sözcüğün anlamını belirleme
"Adım atıldı" ifadesindeki "atılmak" sözcüğü, somut bir fırlatma eylemi değil; bir işe başlamak, bir girişimi gerçekleştirmek anlamında mecazi bir kullanım kazanmıştır.
Sözcükte anlam sorularında bağlam, sözcüğün temel anlamından uzaklaşıp kazanabileceği yeni işlevleri belirler.
2
Seçeneklerdeki kullanımları analiz etme
"Temellerin atılması" ifadesi de yapı inşa etmekten ziyade mecazi olarak bir sürecin başlatılması anlamını taşımaktadır.
Öncüldeki 'başlangıç' işlevi ile uyumlu tek kullanım budur.

Key Concept

Sözcüklerin Bağlam İçinde Kazandığı Mecazi Anlamlar

Practice More

Sözcüklerin yan ve mecaz anlamlarını ayırt etmek için Türk Dil Kurumu'nun güncel sözlüğündeki örnek cümleleri inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 12Question →

"Sanatçının toplumsal meseleleri ele alış biçimi, sadece yüzeyde kalmıyor; okurun ruhuna bir nakış gibi işliyor ve orada silinmez izler bırakıyor." Bu cümledeki "işlemek" sözcüğünün anlamca karşılığı aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: İçine iyice girmek, nüfuz etmek ve orada kalıcı bir etki bırakmak

Answer

İçine iyice girmek, nüfuz etmek ve orada kalıcı bir etki bırakmak
Cümlede geçen "nakış gibi işlemek" ifadesi, sanatın insanın iç dünyasına derinlemesine nüfuz etmesi ve orada kalıcılık (silinmez izler) sağlaması anlamında kullanılmıştır. Bu durum, 'içine iyice girmek' ve 'etkisini göstermek' tanımlarıyla tam olarak örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Bağlam Analizi
Cümlede sanatçının eserinin okurun ruhunda bıraktığı derin etkiden bahsedildiği görülmektedir.
Sözcüklerin anlamı, içinde bulundukları cümledeki diğer sözcüklerle (nakış, ruh, silinmez iz) kurdukları ilişkiyle belirlenir.
2
Anlam Eşleştirmesi
"Nakış gibi işlemek" deyimleşmiş kullanımı, bir durumun kalıcı ve derin bir biçimde yerleşmesi anlamını taşır.
Sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşarak kazandığı mecazi anlamı tespit etmek gerekir.
3
Seçenek Eleme
Fiziksel emek (zanaat), konu hazırlığı, ulaşım ve çalışma fonksiyonu gibi anlamlar elenerek nüfuz etme anlamı doğrulanır.
Çok anlamlı sözcüklerde yanlış bağlamdaki sözlük anlamları güçlü çeldiricilerdir.

Key Concept

Sözcüğün Bağlam İçindeki Anlamı ve Çok Anlamlılık

Alternative Method

Sözcüğün yerine seçeneklerdeki anlamları koyarak cümlenin anlam bütünlüğünü kontrol edebilirsiniz. 'Ruhuna nüfuz ediyor' ifadesinin akışı bozmadığı görülecektir.
Estimated Time:1m 15s
Question 13Question →

Kamu kurumlarında yürütülen denetim süreçlerinde ortaya çıkan bazı kritik bulguların hasıraltı edilmesi, liyakat ve şeffaflık ilkelerine olan toplumsal güvenin sarsılmasına neden olmaktadır.

Bu cümlede kullanılan "hasıraltı etmek" deyiminin cümleye kattığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bir meselenin incelenmesini veya sonuçlandırılmasını kasten engellemek, onu örtbas etmek.

Answer

Deyimin anlamı; bir işin, bir durumun yürütülmesini veya sonuçlandırılmasını bilerek engellemek, onu unutturmaya çalışmak veya örtbas etmektir.
Cümlede denetim süreçlerindeki bulguların şeffaflık ilkesine aykırı şekilde gizlenmesinden bahsedilmektedir. "Hasıraltı etmek" deyimi, bir meselenin duyulmasını veya çözülmesini engellemek için onu bilerek bekletmek, işleme koymamak veya örtbas etmek anlamına gelir. Bu tanım, kasten engelleme ve örtbas etme vurgusunu içeren seçenekle tam olarak uyuşmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Bağlam Analizi
Cümlede denetim bulgularının gizlenmesi ve bunun şeffaflığa zarar vermesi durumu anlatılmaktadır.
Sözcüklerin ve deyimlerin anlamı kullanıldıkları bağlam içerisinde netleşir.
2
Deyim Anlamının Tespiti
"Hasıraltı etmek" deyimi, bir sorunun veya belgenin işleme konulmasını engellemek, onu görmezden gelmek anlamını taşır.
Türkçedeki kalıplaşmış deyimlerin mecaz anlamlarını doğru hatırlamak gerekir.
3
Anlam Eşleştirmesi
Seçeneklerdeki "kasten engellemek ve örtbas etmek" ifadesi deyimin anlamıyla birebir örtüşmektedir.
Anlamca en yakın ve kapsamlı tanımın seçilmesi soruyu sonuçlandırır.

Key Concept

Deyimlerin Bağlamsal Anlamı
Estimated Time:45s
Question 14Question →

"Yol" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde "bir yerden bir yere gitmek için aşılan yer, geçit" anlamında (temel anlamıyla) kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Şehrin girişindeki yol, asfaltlama çalışması nedeniyle trafiğe kapatıldı.

Answer

Şehrin girişindeki yolun asfaltlama çalışması nedeniyle kapatıldığını belirten seçenek doğrudur.
Şehrin girişindeki yolun asfaltlanması ve trafiğe kapatılması ifadesinde "yol" sözcüğü; araçların veya insanların bir yerden bir yere gitmek için kullandığı somut, fiziksel alanı ifade eder. Bu kullanım, kelimenin zihinde uyandırdığı ilk ve temel anlam olan gerçek anlamdır.

Step-by-Step Solution

1
"Yol" sözcüğünün sözlükteki ilk ve temel anlamı olan "yürünülen yer" kavramı hatırlanır.
Temel anlam: Fiziksel güzergah.
Sözcükte anlam sorularında temel anlam, kelimenin akla gelen ilk anlamıdır.
2
Seçeneklerdeki cümleler bağlamlarına göre incelenir.
Dört seçenekte "yöntem/çare", bir seçenekte ise "fiziksel yol" anlamı tespit edilir.
Bağlam, sözcüğün gerçek veya mecaz olduğunu belirleyen en önemli unsurdur.

Key Concept

Sözcükte Anlam (Gerçek Anlam)
Estimated Time:45s
Question 15Question →

Türkçede bazı sözcükler, kullanıldıkları bağlama göre temel anlamlarından uzaklaşarak yeni anlamlar kazanabilir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "bakmak" sözcüğü "bir işin sorumluluğunu üstlenmek, o işle ilgilenmek" anlamında kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bu yılki devlet bursu başvurularının değerlendirilmesi sürecine Bakanlığın ilgili birimi bakıyor.

Answer

Bakanlığın ilgili biriminin başvuru sürecini yönettiğini ve sorumluluğunu aldığını belirten seçenek doğru cevaptır.
Bakanlığın ilgili biriminin başvuruların değerlendirilmesi sürecinden sorumlu olduğunu ve bu işi yürüttüğünü belirten ifade, soru kökünde istenen 'sorumluluk üstlenmek' anlamını tam olarak karşılamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökünde verilen anlamı analiz etme.
"Sorumluluk üstlenmek" ve "ilgilenmek" anlamlarını karşılayan kullanım aranmalıdır.
Sözcükte anlam sorularında bağlam, sözcüğün kazandığı yan veya mecaz anlamı belirler.
2
Seçeneklerdeki "bakmak" sözcüklerinin yerine verilen anlamı koyarak deneme yapma.
Bakanlık biriminin süreci yönetmesi (bakması) ifadesinin sorumluluk anlamıyla örtüştüğü görülür.
Bir işin yürütülmesinden sorumlu olmak, Türkçede "bakmak" fiiliyle yaygın olarak ifade edilir.

Key Concept

Sözcükte Çokanlamlılık (Polisemi)
Estimated Time:45s
Question 16Question →

Kamu yönetimi reformlarının başarısı, liyakat ilkesinin tüm kademelerde taviz verilmeden uygulanmasıyla beslenir.

"Beslenmek" sözcüğü, aşağıdakilerin hangisinde bu cümledeki anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bir ülkenin ekonomik kalkınması, yerli üretimin teşvik edilmesi ve teknolojik inovasyon yatırımlarıyla beslenir.

Answer

Ekonomik kalkınmanın yerli üretim ve inovasyonla desteklendiğini ifade eden seçenek, öncüldeki kullanımla aynı anlamı taşımaktadır.
Cümlede 'beslenmek' sözcüğü; bir durumun devamlılığını sağlamak, onu yapısal olarak desteklemek ve güçlendirmek anlamında kullanılmıştır. Kamu reformlarının başarısı liyakat uygulamasıyla nasıl güç kazanıyorsa; ekonomik kalkınma da üretim ve inovasyonla aynı şekilde sürdürülebilirlik kazanmaktadır. Bu iki kullanım arasındaki anlamsal özdeşlik, soyut bir gelişimin somut adımlarla desteklenmesi ilkesine dayanır.

Step-by-Step Solution

1
Öncül cümlede altı çizili (vurgulu) olan 'beslenmek' sözcüğünün bağlamını analiz etmek.
Sözcüğün 'reformun başarısı' gibi soyut bir durumun, 'liyakat uygulaması' gibi bir eylemle desteklenmesi ve güçlendirilmesi anlamında kullanıldığı saptandı.
Sözcükte anlam sorularında ilk adım, kelimenin temel anlamından uzaklaşıp uzaklaşmadığını ve kazandığı yeni anlamı belirlemektir.
2
Seçeneklerdeki kullanımları tek tek inceleyerek anlam eşleştirmesi yapmak.
A seçeneğinde de 'kalkınma' gibi soyut bir sürecin 'üretim ve yatırım' ile desteklendiği görüldü.
Cümleler arası anlam benzerliği, benzer kavramsal yapılar (soyut süreç + destekleyici eylem) üzerinden kurulur.

Key Concept

Sözcükte Anlam (Çok Anlamlılık ve Mecaz Anlam)
Question 17Question →

Sözcükler, içinde bulundukları cümlelerin bağlamına göre temel anlamlarından uzaklaşarak yeni anlamlar kazanabilir. Buna göre 'bırakmak' sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'bir alışkanlıktan veya işten vazgeçmek' anlamında kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sağlıklı yaşam kararı alan uzman, yıllardır tükettiği hazır gıdaları bir anda bıraktı.

Answer

Hazır gıdaları tüketmekten vazgeçen uzmanın anlatıldığı seçenek, 'bırakmak' sözcüğünün 'vazgeçmek' anlamını tam olarak karşılamaktadır.
Hazır gıdaları tüketmeyi bırakan birinin anlatıldığı ifadede sözcük, artık o eylemi yapmamak, o alışkanlıktan vazgeçmek anlamını taşımaktadır. Bu, soruda belirtilen tanımla birebir örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Bağlam Analizi
Cümledeki 'hazır gıdalar' ve 'sağlıklı yaşam' ifadelerinin 'bırakmak' eylemiyle ilişkisi incelendi.
Sözcüğün kazandığı anlamı belirlemek için çevresindeki diğer kelimelerle olan ilişkisine bakılmalıdır.
2
Anlam Değiştirme Testi
Sözcüğün yerine 'vazgeçmek' veya 'artık kullanmamak' ifadeleri getirildi.
Bir sözcüğün anlamını teyit etmek için eş anlamlısını veya tanımını cümleye yerleştirmek en güvenilir yöntemdir.
3
Eleme Yöntemi
Diğer seçeneklerdeki 'ertelemek', 'terk etmek' ve 'miras kalmak' gibi anlamlar elendi.
Çok anlamlı sözcüklerde çeldiricileri eleyerek kesin sonuca ulaşılır.

Key Concept

Sözcükte Anlam - Çok Anlamlılık
Estimated Time:45s
Question 18Question →

Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından hazırlanan raporlarda, idari uyuşmazlıkların çözümünde liyakat esasının gözetilip gözetilmediği hususuna titizlikle bakılır.

Bu cümledeki "bakmak" sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Show answer & explanation

Answer: Bakanlıktaki yeni düzenlemelerden sonra özlük hakları ile ilgili dosyalara artık hukuk müşavirliği bakacak.

Answer

Bakanlıktaki yeni düzenlemelerden sonra özlük hakları ile ilgili dosyalara artık hukuk müşavirliğinin bakacağını belirten ifade doğru cevaptır.
Öncül cümlede geçen 'bakılır' sözcüğü, 'bir işi yürütmek, bir işle ilgilenmek, o işle görevli olmak' anlamlarını taşımaktadır. Özlük hakları ile ilgili dosyalara hukuk müşavirliğinin bakması da aynı şekilde bu işin yürütülmesinden sorumlu olmak anlamını taşıdığı için anlamca tam bir örtüşme sağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Öncül cümleyi analiz etme
Cümledeki 'bakılır' sözcüğü, bir konunun incelenmesi, bir işin sorumluluğunun üstlenilmesi ve yürütülmesi anlamındadır.
Sözcüğün bağlam içindeki görevini belirlemek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki kullanımları karşılaştırma
Dosyalara hukuk müşavirliğinin bakması, bu işin sorumluluğunun ve yürütme yetkisinin onlarda olduğunu gösterir.
Doğru anlam eşleşmesini bulmak için gereklidir.

Key Concept

Sözcükte Anlam (Çok Anlamlılık)

Practice More

Sözcüklerin çok anlamlılığı konusunu pekiştirmek için 'almak', 'gitmek' ve 'çıkmak' gibi sık kullanılan fiillerin farklı bağlamlardaki anlamlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 19Question →

Türkçede sözcükler, temel anlamlarından uzaklaşarak cümle içindeki bağlamlarına göre yeni anlamlar kazanabilir. Bu durum, özellikle kamu yönetimi ve hukuk gibi terminolojinin yoğun olduğu alanlarda terimleşmiş ifadelerle de karşımıza çıkabilmektedir.

"Karşılamak" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde "bir isteği, bir gereksinimi veya bir durumu yerine getirmek, cevap vermek" anlamında kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Müfettişlerin hazırladığı son teftiş raporu, idarenin harcama kalemlerindeki tutarsızlıklara yönelik şüpheleri tam olarak karşılamıyor.

Answer

Müfettiş raporunun şüpheleri gidermesi veya onlara cevap vermesi bağlamında kullanılan ifade doğru cevaptır.
Müfettiş raporunun şüpheleri karşılamaması ifadesinde 'karşılamak' sözcüğü; bir soruya, bir iddiaya veya bir beklentiye yeterli cevabı vermek, o durumu açıklığa kavuşturmak anlamında kullanılmıştır. Bu kullanım, soru kökündeki 'cevap vermek' ve 'yerine getirmek' anlamıyla tam bir uyum içerisindedir.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki temel gereksinimi belirleme
'Cevap vermek, beklentiyi veya gereksinimi yerine getirmek' anlamı hedeflenmektedir.
Sözcüğün çok anlamlılık özelliğine göre bağlamsal farkları ayırt etmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki 'karşılamak' eylemlerini kategorize etme
Giderlerin ödenmesi (ekonomik), heyetin selamlanması (sosyal), şutun durdurulması (fiziksel) ve savunmaya tepki verilmesi (davranışsal) anlamları elenir.
Bu kullanımlar 'bir soruyu/şüpheyi yanıtlamak' işleviyle örtüşmez.
3
Doğru bağlamı teyit etme
Raporun şüpheleri 'karşılamaması', o şüphelere yeterli cevabı veremediği ve zihindeki boşluğu doldurmadığı anlamına gelir.
Sözcüğün bu kullanımı, soyut bir beklentiyi karşılama/cevaplama anlamını tam olarak yansıtmaktadır.

Key Concept

Çok Anlamlılık (Polisemi) ve Bağlam

Alternative Method

Sözcüğün yerine 'cevap vermek' veya 'yanıtlamak' ifadelerini koyarak cümlenin anlam bütünlüğünü kontrol edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 20Question →

Eski mesai arkadaşları, uzun yıllar sonra karşılaştıkları o sakin akşam yemeğinde, geçmişin yüklerinden kurtulmak istercesine birbirlerine iyice açılmışlardı.

Bu cümledeki "açılmak" sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Birine içini dökmek, sırlarını veya duygularını söylemek

Answer

Birine içini dökmek, sırlarını veya duygularını söylemek
Cümlede geçen 'birbirlerine açılmak' ifadesi, iki kişi arasındaki samimiyetin artmasıyla o güne kadar gizli kalan veya paylaşılmayan duygu ve düşüncelerin aktarılmasını ifade etmektedir. Bu durum, sözcüğün mecaz anlamlarından biri olan 'içini dökmek' anlamıyla doğrudan örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki bağlamı analiz et
Sözcüğün 'mesai arkadaşları' ve 'birbirlerine' ifadeleriyle birlikte kullanıldığı görüldü.
Sözcüklerin anlamı cümle içindeki diğer kelimelerle kurduğu anlamsal bağa göre şekillenir.
2
Yan ve mecaz anlamları karşılaştır
'Açılmak' eyleminin burada fiziksel bir açılma değil, iletişimsel bir eylem olduğu saptandı.
Kişilerin birbirine açılması, aradaki engellerin kalkıp gizli olanın paylaşılması demektir.
3
En uygun tanımı belirle
Sırlarını ve duygularını paylaşmak anlamı bağlama tam oturmaktadır.
Duygusal yüklerden kurtulma isteği, içini dökme eylemiyle eş anlamlıdır.

Key Concept

Sözcükte Çok Anlamlılık ve Bağlamsal Anlam
Estimated Time:1m 15s
Page 1 / 6Next
Sözcükte Anlam — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür | Examkin