Dil Bilgisi

823 questions

Question 261Question

Kamu yönetiminde şeffaflık ilkelerinin hayata geçirilmesi amacıyla hazırlanan yeni yönetmelik taslağı, ilgili birimlerce titizlikle incelenmiş; bu metnin idari işleyişe katkıları üzerinde durulmuştur. Bazıları taslakta yer alan maddelerin hangisinin daha öncelikli olduğunu tartışırken kimileri ise kendi önerilerini bizlere sunarak sürecin geliştirilmesine katkı sağlamıştır.

Bu parçada aşağıdakilerden hangisine örnek gösterilemez?

Show answer & explanation

Answer: İşaret zamiri

Answer

Metinde işaret zamiri bulunmamaktadır; 'bu' sözcüğü işaret sıfatı görevindedir.
Parçada yer alan 'bu' sözcüğü 'metin' isminin önünde kullanılarak onu işaret yoluyla belirttiği için 'işaret sıfatı' görevindedir. Metnin hiçbir yerinde bir ismin yerini işaret yoluyla tutan 'bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, öteki, beriki' gibi bir işaret zamiri kullanılmamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki zamir soylu sözcükleri tespit etme
Tespit edilen sözcükler: Bazıları, hangisinin, kimileri, kendi, bizlere.
Soru, parçada bulunmayan zamir türünü sormaktadır.
2
Sözcüklerin türlerini analiz etme
Bazıları/kimileri (belgisiz), hangisinin (soru), kendi (dönüşlülük), bizlere (şahıs).
Her zamirin hangi alt türe girdiğini belirlemek seçenekleri elememizi sağlar.
3
Çeldirici sözcüklerin (sıfatların) kontrolü
'bu metnin' tamlamasındaki 'bu' sözcüğü ismi belirttiği için sıfattır.
Öğrencilerin işaret sıfatı ile işaret zamirini karıştırması en yaygın hatadır.

Key Concept

Zamirlerin (adılların) türlerine göre ayırt edilmesi ve sıfatlarla karıştırılmaması.

Practice More

İşaret bildiren sözcüklerin (bu, o, şu) isimden önce gelip gelmediğini kontrol ederek sıfat-zamir ayrımını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 262Question

Gecenin ilerleyen saatlerinde nihayet uykusu gelmişti. Masanın üzerindeki kitapları toplayıp ışığı kapattı. Bu kararın, hayatının en doğru şıkkı olduğunu hissediyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünlü daralması

Answer

Ünlü daralması, verilen metinde örneği bulunmayan ses olayıdır.
Metin incelendiğinde; 'uykusu' kelimesinde 'uyu-' kökündeki ünlünün düşmesi (ünlü düşmesi), 'gecenin' (geç-e), 'ışığı' (ışık-ı) ve 'hissediyordu' (et-i-yor) kelimelerinde p, ç, t, k seslerinin yumuşaması (ünsüz yumuşaması), 'kapattı' (kapat-dı) kelimesinde sertleşme (ünsüz benzeşmesi) ve 'şıkkı' ile 'hissediyordu' kelimelerinde ünsüz ikizleşmesi (ünsüz türemesi) görülmektedir. Ancak metinde herhangi bir ünlü daralması örneği yoktur.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki kelimelerin kök ve eklerini analiz etmek
'Gece' (geç-e), 'uyku' (uyu-ku), 'ışığı' (ışık-ı), 'kapattı' (kapat-tı), 'şıkkı' (şık-ı), 'hissediyordu' (his-et-i-yor) kelimeleri tespit edildi.
Ses olaylarını bulmak için kelimelerin orijinal halleriyle ek almış hallerini karşılaştırmak gerekir.
2
Tespit edilen kelimelerdeki ses değişimlerini sınıflandırmak
Ünlü düşmesi (uykusu), Ünsüz yumuşaması (gecenin, ışığı, hissediyordu), Ünsüz benzeşmesi (kapattı), Ünsüz türemesi (şıkkı, hissediyordu) belirlendi.
Her kelimedeki değişimin hangi gramer kuralına girdiğini belirlemek şıkları elememizi sağlar.
3
Ünlü daralması kontrolü yapmak
'Hissediyordu' kelimesindeki '-yor' eki daralma yapmamıştır çünkü fiil kökü 'et-' ünsüzle bitmektedir.
Öğrencilerin en çok yanıldığı nokta olan 'yardımcı ünlü' ile 'daralma' farkını teyit etmek gerekir.

Key Concept

Ses olaylarının metin üzerinde tespiti ve ayırt edilmesi

Practice More

Ünsüz türemesi ile kelime kökündeki çift ünsüzleri (hükümet, hürriyet vb.) birbirine karıştırmamak için kelime köklerini iyi analiz edin.
Estimated Time:1m 15s
Question 263Question

İsimlerin önüne gelerek onları durum, renk, biçim gibi yönlerden tamlayan sözcüklere niteleme sıfatı denir. Belirtme sıfatları ise isimleri işaret, sayı, belgisizlik veya soru yoluyla belirtir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde niteleme sıfatı kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sınav merkezlerinde nitelikli gözetmenlerin bulunması önemlidir.

Answer

Sınav merkezlerinde nitelikli gözetmenlerin bulunması önemlidir cümlesindeki 'nitelikli' sözcüğü niteleme sıfatıdır.
Doğru seçenekte yer alan 'nitelikli' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'gözetmen' ismine sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap vermekte ve ismin niteliğini belirtmektedir. Bu nedenle niteleme sıfatı görevindedir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki isimleri ve onları etkileyen sözcükleri tespit et.
A'da 'dosya', B'de 'kavradı' (fiil), C'de 'şu' (yalnız), D'de 'gözetmen', E'de 'sorun' sözcüklerine odaklanıldı.
Sıfatlar mutlaka bir ismin önüne gelerek onu nitelemeli veya belirtmelidir.
2
İsimlere 'Nasıl?' sorusunu sorarak niteleme sıfatını bul.
D seçeneğinde 'Nasıl gözetmen?' sorusunun cevabı olan 'nitelikli' sözcüğü niteleme sıfatı olarak belirlendi.
Niteleme sıfatları isimlerin kalıcı özelliklerini veya durumlarını gösterir.

Key Concept

Niteleme sıfatları isimlere sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap verirken; belirtme sıfatları (işaret, sayı, belgisiz, soru) isimleri farklı yönlerden sınırlar.

Alternative Method

Sıfatları bulmak için isimlere 'Nasıl?' (Niteleme) ve 'Hangi/Kaç?' (Belirtme) sorularını yönelterek sözcük türünü sağlamlaştırabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 264Question

Yeni hizmet binasının çevre düzenlemesi bittiğinde, personelin sabrı ve azmi takdir edildi. Kurumun yetkili birimleri, eksikliklerin bir an önce giderilmesini istiyor ancak bütçe kısıtları nedeniyle süreç planlanandan biraz daha uzun sürüyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünsüz türemesi

Answer

Metinde ünsüz türemesi ses olayına örnek teşkil edecek bir kelime bulunmamaktadır.
Verilen metinde ünsüz türemesi (affetmek, reddetmek, sırrı gibi) ses olayına dair herhangi bir örnek bulunmamaktadır. Diğer seçeneklerdeki ses olayları metin içerisinde açıkça görülmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki kelimelerin kök ve eklerini analiz ederek ünlü düşmesini kontrol et.
sabır + ı -> sabrı, azim + i -> azmi (Ünlü düşmesi mevcut).
İkinci hecesinde dar ünlü bulunan bazı kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında bu ünlü düşer.
2
Ünsüz yumuşaması (değişimi) örneklerini tespit et.
bittik + inde -> bittiğinde (k/ğ), et- + ildi -> edildi (t/d), git- + eril -> gideril (t/d) (Ünsüz yumuşaması mevcut).
Sert ünsüzle biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında p, ç, t, k sesleri b, c, d, g/ğ seslerine dönüşür.
3
Ünsüz benzeşmesi (sertleşme) örneğini bul.
bit- + dik -> bitti (t/d sertleşmesi) (Ünsüz benzeşmesi mevcut).
Sert ünsüzle biten bir kelime, yumuşak ünsüzle (c, d, g) başlayan bir ek aldığında ekin başındaki ünsüz sertleşir.
4
Ünlü daralması örneğini incele.
iste- + yor -> istiyor (e/i daralması) (Ünlü daralması mevcut).
Sonu 'a, e' geniş ünlüleri ile biten fiillere '-yor' eki getirildiğinde bu ünlüler daralarak 'ı, i, u, ü' olur.
5
Ünsüz türemesi olup olmadığını kontrol et.
Metinde ünsüz türemesine örnek olabilecek (hissini, zannetmek vb.) bir kelime saptanmadı.
Sonuç olarak doğru cevap ünsüz türemesidir.

Key Concept

Türkçedeki temel ses olaylarının metin üzerinde tespiti.

Practice More

Ünsüz türemesi ve kaynaştırma ünsüzleri arasındaki farkı pekiştirmek için ek çalışmalar yapılabilir.
Estimated Time:1m 15s
Question 265Question

Eski İstanbul ( ) tarihî dokusu ( ) daracık sokakları ve cumbalı evleriyle adeta bir müze gibidir ( ) burada zaman ( ) insanı sessizce geçmişe götürür ( )

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: ( ; ) ( , ) ( ; ) ( , ) ( . )

Answer

Doğru sıralama; noktalı virgül, virgül, noktalı virgül, virgül ve nokta şeklindedir.
Cümlenin yapısı incelendiğinde, ilk bölümde 'Eski İstanbul' öznesinden sonra virgülle ayrılmış tamlamalar geldiği için özneyi belirginleştirmek adına noktalı virgül kullanılmıştır. İkinci kısım ise kendi içinde virgül bulunan bir sıralı cümle yapısıdır; bu iki bağımsız cümleyi birbirine bağlamak için küçük harfle devam eden 'burada' sözcüğünden önce noktalı virgül kullanılması TDK kuralları gereğidir. 'Zaman' öznesi de vurgu amaçlı virgülle ayrılmış, cümle nokta ile tamamlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Özne analizi yapılması
Cümlenin öznesi olan 'Eski İstanbul'dan sonra gelen ögeler arasında virgül (tarihî dokusu, daracık sokakları) bulunduğu için, özneyi bu ögelerden ayırmak amacıyla ilk boşluğa noktalı virgül (;) getirilmelidir.
TDK'ye göre ikiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konulabilir.
2
Eş görevli ögelerin belirlenmesi
'Tarihî dokusu' ve 'daracık sokakları' ifadeleri eş görevli söz öbekleri olduğu için aralarına virgül (,) konmalıdır.
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına virgül konur.
3
Sıralı cümle bağlantısının incelenmesi
'gibidir' kelimesinden sonra gelen 'burada' sözcüğü küçük harfle başladığı için bu bir sıralı cümledir. İlk cümle kendi içinde virgül barındırdığı için iki cümleyi ayırmak üzere üçüncü boşluğa noktalı virgül (;) getirilmelidir.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
4
İkinci cümlenin öznesinin işaretlenmesi
İkinci cümledeki 'zaman' öznesi yüklemden uzak düştüğü için vurgulanmak amacıyla virgül (,) ile ayrılmalıdır.
Yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için virgül kullanılır.
5
Cümle sonu işareti
Cümle anlamca tamamlandığı ve yüklemi bulunduğu için sonuna nokta (.) konmalıdır.
Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta konur.

Key Concept

Ögeleri arasında virgül bulunan cümlelerde öznenin ve sıralı cümlelerin noktalı virgül ile ayrılması.
Estimated Time:1m 30s
Question 266Question

Sıfatlar; isimlerin önüne gelerek onları durum, renk, biçim yönünden niteler (niteleme sıfatı) ya da işaret, sayı, belgisizlik ve soru yönünden belirtir (belirtme sıfatı). Bazı durumlarda bir isim, her iki sıfat türünü de aynı anda alabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Show answer & explanation

Answer: O puslu havalarda denize açılmak oldukça tehlikeli bir maceradır.

Answer

Doğru cevap, içerisinde hem işaret sıfatı hem de niteleme sıfatı barındıran ifadedir.
Doğru seçenekte yer alan 'O puslu havalarda' tamlamasında, 'hava' ismi 'puslu' sözcüğü ile durum yönünden nitelenmiş (niteleme sıfatı), 'o' sözüyle de işaret yoluyla belirtilmiştir (belirtme sıfatı).

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki isimleri ve bu isimleri etkileyen sözcükleri belirlemek.
Cümlelerde 'hava', 'eser', 'insan', 'tavır' ve 'gün' gibi isimler tespit edildi.
Sıfatlar sadece isimlerin veya isimleşmiş sözcüklerin önüne gelerek onları etkiler.
2
Tespit edilen sözcüklerin türünü (sıfat, zamir, zarf) ayırt etmek.
'O' sözcüğünün ismi işaret etmesi sıfat olduğunu, 'Hızlı' sözcüğünün fiili/fiilimsiyi etkilemesinin zarf olduğunu belirlemek.
KPSS sınavında sıfat-zarf ve sıfat-zamir ayrımı en çok hata yapılan alanlardan biridir.
3
Seçilen ismin hem nasıl (niteleme) hem de hangi/kaç (belirtme) sorularına cevap verip vermediğini kontrol etmek.
'Nasıl hava?' sorusuna 'puslu' (niteleme), 'Hangi hava?' sorusuna 'o' (belirtme) cevabı alınmaktadır.
Bir ismin her iki sıfat türünü de alması, ismin aynı anda hem nitelenip hem belirtilmesi anlamına gelir.

Key Concept

Sıfatların (Ön Adların) Sınıflandırılması ve Görevleri

Practice More

İşaret bildiren sözcüklerden sonra gelen virgülün, o sözcüğü sıfattan zamire dönüştürdüğü örnekleri inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Question 267Question

Kitap ( ) zihni geliştiren en önemli araçtır ( ) düzenli okuma alışkanlığı kişiye yeni ufuklar açar ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: ( , ) ( ; ) ( . )

Answer

Cümlenin öznesi olan 'Kitap' sözcüğünden sonra virgül, içerisinde virgül barındıran iki bağımsız cümleyi ayırmak için noktalı virgül ve sonuna nokta getirilmelidir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, özneden sonra virgül kullanılması yaygın bir kuraldır. Eğer bu cümlenin devamında gelen diğer bağımsız cümle ile arasında bir hiyerarşi kurmak gerekiyorsa ve ilk cümlede virgül varsa, bu iki bölümü ayırmak için noktalı virgül tercih edilir.

Step-by-Step Solution

1
Özneyi belirleme
Cümlenin başında yer alan 'Kitap' kelimesinden sonra (,) işareti konur.
Yüklemden uzak düşmüş olan özneyi vurgulamak için virgül kullanılır.
2
Sıralı cümle yapısını kontrol etme
İki cümleyi birbirinden ayırmak için (;) işareti konur.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için virgül yerine noktalı virgül kullanılır.
3
Cümle sonunu işaretleme
Metnin sonuna (.) işareti konur.
Anlamca ve yapıca tamamlanmış cümlenin sonuna nokta getirilir.

Key Concept

Sıralı cümlelerde noktalı virgül ve virgülün görev ayrımı.
Question 268Question

Geleneksel Türk sanatlarının en zarifi kabul edilen ebru ( ) sadece bir boyama tekniği değildir ( ) sabrın ( ) estetiğin ve ruhun suya yansımasıdır ( ) Bu sanatın icrasında kullanılan malzemelerden bazıları şunlardır ( ) kitre, öd, toprak boya ve at kılından fırçalar.

Bu parçada ayraçlarla ( ) belirtilen yerlere, aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: ( , ) ( ; ) ( , ) ( . ) ( : )

Answer

Virgül, noktalı virgül, virgül, nokta ve iki nokta şeklinde sıralanan seçenek doğrudur.
Metinde ilk boşluk yüklemden uzak kalan özneyi ayırmak için virgüle ihtiyaç duyar. İkinci boşlukta ise iki ayrı cümle (yargı) vardır ve bu cümlelerin içinde virgül kullanıldığı için ayırıcı olarak noktalı virgül gereklidir. Üçüncü boşlukta eş görevli sözcükler virgülle ayrılır. Dördüncü boşlukta cümle bittiği için nokta, beşinci boşlukta ise örnekler başlayacağı için iki nokta kullanılır.

Step-by-Step Solution

1
Özne tespiti yapılması
Virgül ( , )
Yüklemden uzak düşmüş olan özneyi (ebru) belirtmek için virgül kullanılır.
2
Sıralı cümle yapısının incelenmesi
Noktalı Virgül ( ; )
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri (değildir / yansımasıdır) birbirinden ayırmak için noktalı virgül konur.
3
Eş görevli sözcüklerin tespiti
Virgül ( , )
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını (sabrın, estetiğin) ayırmak için virgül kullanılır.
4
Cümle sonu kontrolü
Nokta ( . )
Yargı tamamlanmış ve sonraki cümle büyük harfle başlamış olduğu için nokta kullanılır.
5
Örnekleme öncesi işaret tespiti
İki Nokta ( : )
Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur.

Key Concept

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümlelerin ayrımında noktalı virgülün kullanımı ve örnekleme öncesi iki nokta kuralı.

Practice More

Noktalı virgülün 'tür ve takımları ayırma' göreviyle ilgili soruları inceleyerek pekiştirme yapabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 269Question

Akademik ve resmî metinlerde kullanılan birleşik sözcüklerin ve eklerin yazımı, dilin doğru kullanımı açısından büyük önem taşır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen son deneylerde sıradışı sonuçlar elde edildiği açıklandı.

Answer

Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen son deneylerde sıradışı sonuçlar elde edildiği açıklandı cümlesinde 'sıradışı' sözcüğü yazım yanlışı içermektedir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; dış, iç ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler (çağ dışı, hafta içi, yanı sıra, sıra dışı vb.) ayrı yazılır. Seçeneklerdeki 'sıradışı' kelimesi bu kurala aykırı olarak bitişik yazıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki birleşik sözcükleri ve ekleri tespit et.
'sıradışı' sözcüğünün bitişik yazıldığı görüldü.
Yazım kuralları açısından şüpheli yapıları belirlemek gerekir.
2
TDK'nin 'Dış, İç ve Sıra' sözcükleriyle ilgili kuralını hatırla.
Dış, iç ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.
Kuralın doğru uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek için teorik bilgiyi hatırla.
3
Tespit edilen sözcüğü kurala göre değerlendir.
'Sıra dışı' ifadesi bu kural gereği ayrı yazılmalıdır; ancak cümlede bitişik yazılarak yanlış yapılmıştır.
Hatalı kullanımı kesinleştirmek için kuralı örnek üzerinde test et.

Key Concept

Birleşik Kelimelerin Yazımı (Dış, İç ve Sıra Sözcükleri)
Question 270Question

Türkçede bir yapım eki almış sözcüğe "gövde" adı verilir. Eğer bir sözcük, gövde durumundayken en az bir yapım eki daha alırsa "gövdeden türemiş sözcük" olarak nitelendirilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, yapısı bakımından "gövdeden türemiş" bir kelimedir?

Show answer & explanation

Answer: Yaşadığı son olaylardan sonra iyice yalnızlaştı.

Answer

Cümlede geçen 'yalnızlaştı' sözcüğü, 'yalın' kökünden birden fazla yapım eki alarak türetildiği için gövdeden türemiş bir yapıdadır.
Doğru seçenekte yer alan 'yalnızlaştı' sözcüğünün kökü 'yalın' ismidir. 'Yalın' ismine getirilen '-ız' yapım ekiyle sözcük önce 'yalnız' gövdesine dönüşmüş, ardından bu gövde üzerine '-laş' isimden fiil yapım eki getirilerek sözcük gövdeden türetilmiştir. Diğer seçeneklerdeki sözcükler ise ses olaylarına uğramış olsalar da sadece birer yapım eki almışlardır.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini analiz etmek
Sözcük kökleri: yeşil, sızı, yalın, oyun, sarı.
Gövdeden türeme durumunu belirlemek için önce kök ve gövde ayrımı yapılmalıdır.
2
Yapım eklerini ve ses olaylarını belirlemek
Yeşerdi (yeşil-er), sızladı (sızı-la), oynadı (oyun-a), sarardı (sarı-ar) sözcüklerinde ünlü/ünsüz düşmesiyle birlikte tek yapım eki vardır. Yalnızlaştı (yalın-ız-laş) sözcüğünde ise iki yapım eki bulunmaktadır.
Sözcükte Yapı sorularında ses olayları genellikle kökü maskeleyerek öğrenciyi yanıltmayı amaçlar.
3
Gövdeden türemiş olanı seçmek
Yalnızlaştı sözcüğü 'yalın' (kök) -> 'yalnız' (gövde) -> 'yalnızlaş' (gövdeden türemiş) şeklinde analiz edilir.
Tanıma göre gövde üzerine gelen her yeni yapım eki, sözcüğü gövdeden türemiş yapar.

Key Concept

Gövdeden Türemiş Sözcük Yapısı
Question 271Question

Türkçede bazı isimler çoğul eki (lar-lar / ler-ler) almadıkları hâlde anlamca birden fazla varlıktan oluşan bir grubu veya topluluğu karşılar. Bu tür isimlere "topluluk ismi" denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Takım, şampiyonluk kupasını törenle havaya kaldırdı.

Answer

Cümledeki 'Takım' sözcüğü bir topluluk ismidir.
Takım sözcüğü, biçimsel olarak herhangi bir çoğul eki (lar-lar / ler-ler) almamıştır. Ancak anlam bakımından bir bütünü, bir grubu (örneğin sporcu grubunu) temsil etmektedir. Bu tür kelimeler Türkçede topluluk ismi olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki isimlerin aldıkları ekleri ve anlamlarını inceleyin.
Sözcüklerin tekil, çoğul veya topluluk anlamı taşıyıp taşımadığı belirlenir.
Topluluk ismini bulmak için biçimce tekil olup anlamca çokluk bildiren kelimeyi aramak gerekir.
2
Çoğul eki almadığı halde bir grubu ifade eden sözcüğü tespit edin.
Takım sözcüğünün bir oyuncu grubunu karşıladığı görülür.
Takım, ordu, orman gibi sözcükler yapıca tekil olmalarına rağmen anlamca topluluk bildirirler.

Key Concept

Topluluk İsmi
Estimated Time:45s
Question 272Question

Noktalama işaretlerinin kullanımı, metnin anlamını ve akışını doğrudan etkiler. Bu kurallara uyulmaması hem anlam karmaşasına hem de dilin yanlış kullanımına yol açar.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bir yönetici hem personelin motivasyonunu yüksek tutmalı, hem de çalışma ortamındaki disiplini sağlamalıdır.

Answer

Bir yöneticinin personelin motivasyonunu yüksek tutması ve disiplini sağlaması gerektiğini belirten cümlede, 'hem... hem...' tekrarlı bağlacı arasında virgül kullanılarak hata yapılmıştır.
Doğru cevap olan seçenekte 'hem... hem...' tekrarlı bağlacı kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun (TDK) güncel noktalama kurallarına göre; 'hem... hem...', 'ya... ya...', 'ne... ne...' gibi tekrarlı bağlaçların arasına, önüne veya arkasına virgül konulması bir noktalama hatasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki cümlelerin noktalama yapıları incelenir.
B seçeneğinde 'hem... hem...' tekrarlı bağlacının bulunduğu tespit edilir.
Tekrarlı bağlaçlar, cümle ögelerini birbirine bağlarken araya başka bir noktalama işareti almazlar.
2
TDK'nin virgülün kullanılmayacağı yerlere dair kuralları hatırlanır.
Tekrarlı bağlaçlar (ya... ya, hem... hem, ne... ne vb.), şart ekleri (-sa/-se) ve tek zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanılmadığı teyit edilir.
Bu kurallar Türkçenin standart yazım ve noktalama disiplini için esastır.
3
Yanlış kullanımın olduğu seçenek işaretlenir.
B seçeneğindeki virgülün gereksiz olduğu belirlenir.
Bağlaçlar zaten bağlama görevini üstlendiği için ek bir noktalama işaretine ihtiyaç duymazlar.

Key Concept

Virgülün Kullanılmadığı Durumlar

Hints

1
Cümlelerdeki bağlaçlara ve ek fiil durumlarına dikkat edin.
2
Tekrarlı bağlaçlar (hem... hem, ne... ne) ve şart eki (-sa/-se) içeren bölümleri TDK kuralları çerçevesinde inceleyin.
3
Bağlaçların bulunduğu yerde virgül kullanımı genellikle bir hata göstergesidir.

Practice More

Zarf-fiil ve şart eklerinden sonra hangi durumlarda virgül gelip gelmeyeceğini TDK kılavuzundan tekrar edebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 273Question

Edebiyat ( ) toplumun ( ) tarihin ( ) kültürün birikimini yarınlara taşır ( ) o ( ) insanlığın ortak hafızasıdır ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: ( ; ) ( , ) ( , ) ( ; ) ( , ) ( . )

Answer

Cümledeki yapısal ilişkiler gereği noktalı virgül, virgül, virgül, noktalı virgül, virgül ve nokta dizilimi doğru olan seçenektir.
Cümledeki 'Edebiyat' öznesinden sonra 'toplumun, tarihin, kültürün' şeklinde virgülle ayrılmış eş görevli öğeler geldiği için özneyi bu listeden ayırmak adına ilk boşluğa noktalı virgül (;) getirilmelidir. Ardından gelen tamlayanlar eş görevli olduğu için aralarına virgül (,) konur. 'taşır' ve 'hafızasıdır' yüklemleriyle birbirine bağlanan iki cümle bir sıralı cümle yapısı oluşturur; her iki cümlenin kendi içinde virgül/noktalı virgül barındırması, bu iki cümleyi birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;) kullanımını zorunlu kılar. İkinci cümledeki 'o' öznesi virgülle belirtilir ve cümle nokta ile tamamlanır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin öge yapısını ve anlam ilişkilerini analiz etme.
Cümlenin iki ana kısımdan (sıralı cümle) oluştuğu ve ilk kısımda 'toplumun, tarihin, kültürün' şeklinde bir tamlayan dizisi olduğu belirlenmiştir.
Noktalama işaretlerini doğru yerleştirmek için cümlenin hiyerarşisini anlamak gerekir.
2
Özneden sonraki ilk boşluğu değerlendirme.
Noktalı virgül (;) seçilmiştir.
TDK kuralına göre, ikiden fazla eş değer ögesi arasında virgül bulunan cümlelerde özneden (Edebiyat) sonra anlam karışıklığını önlemek için noktalı virgül kullanılabilir.
3
Eş görevli kelimeler arasındaki boşlukları doldurma.
İkinci ve üçüncü boşluklara virgül (,) getirilmiştir.
Birbirini takip eden eş görevli tamlayanları ayırmak için virgül kullanılır.
4
Sıralı cümleleri ayıran dördüncü boşluğu değerlendirme.
Noktalı virgül (;) seçilmiştir.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
5
Son iki boşluğu belirleme.
Beşinci boşluğa virgül (,), altıncıya nokta (.) getirilmiştir.
İkinci cümlede özneyi (o) belirtmek için virgül kullanılır ve yargı tamamlandığı için nokta ile bitirilir.

Key Concept

Özneden Sonra Noktalı Virgül ve Sıralı Cümlelerde Noktalama
Estimated Time:1m 30s
Question 274Question

Tarihî (I)köşkteki (II)yemek (III)daveti, (IV)ailenin (V)bağlarını daha da güçlendirdi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: III. sözcük, hem iyelik eki hem de belirtme durum eki almış soyut bir isimdir.

Answer

Üçüncü sözcükte hem iyelik hem de belirtme durum eki bulunduğu ifadesi yanlıştır; sözcükte sadece iyelik eki vardır.
Üçüncü sırada yer alan sözcükte bulunan ek sadece iyelik ekidir. Türkçede belirtisiz isim tamlamalarında tamlanan ekinden sonra belirtme durum eki gelirse araya '-n-' kaynaştırma harfi girer. 'Yemek daveti' tamlamasında sadece iyelik eki vardır; 'Yemek davetini' deseydi hem iyelik hem belirtme eki olurdu.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin yapılarını ve türlerini analiz edin.
Birinci sözcük sıfat, ikinci sözcük kalıcı isim, üçüncü sözcük tamlanan (isim), dördüncü sözcük topluluk ismi, beşinci sözcük ise soyut isimdir.
Sözcüklerin cümledeki görevlerini belirlemek temel kuraldır.
2
Üçüncü sözcükteki ekleri inceleyin.
'Davet-i' şeklinde sadece iyelik eki mevcuttur.
İsim tamlamalarında tamlanan eki her zaman iyelik ekidir; belirtme eki olması için 'davetini' şeklinde bir yapı gereklidir.
3
Diğer şıkları kontrol ederek doğruluğunu teyit edin.
Diğer tüm seçenekler sözcüklerin özelliklerini doğru yansıtmaktadır.
Yanlış olan seçeneğin kesinliğinden emin olmak için tüm analiz tamamlanmalıdır.

Key Concept

İsimlerde Eklerin İşlevi ve İsim Türleri
Estimated Time:1m 30s
Question 275Question

Modernist yazar (I) zaman (II) mekân ve olay örgüsünü gelenekselin dışında kurgulamış (III) yapıtlarında (IV) her zamanki gibi (V) bireyin iç dünyasındaki karmaşayı yansıtmıştır.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: (; ) ( , ) (; ) ( , ) ( , )

Answer

Cümledeki boşluklara sırasıyla noktalı virgül, virgül, noktalı virgül, virgül ve virgül getirilmelidir.
Doğru seçenekteki işaretler TDK'nin güncel noktalama rehberine tam uyum sağlar. Birinci boşlukta 'Modernist yazar' öznesini kendisinden sonra gelen 'zaman, mekân' listesinden ayırmak için noktalı virgül kullanılmıştır. İkinci boşluk eş görevli sözcükleri ayırır. Üçüncü boşluk, bünyesinde noktalama işareti bulunan iki ana cümleyi ayırarak karışıklığı önler. Son iki boşluk ise ara sözü belirginleştirir.

Step-by-Step Solution

1
Özne ve eş görevli sözcük ayrımını yapın.
(I) numaralı yere noktalı virgül (;), (II) numaralı yere virgül (,) gelmelidir.
TDK kurallarına göre, ikiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir; eş görevli kelimeler ise virgülle ayrılır.
2
Sıralı cümlelerin sınırını belirleyin.
(III) numaralı yere noktalı virgül (;) gelmelidir.
Ögeleri arasında virgül bulunan (veya noktalı virgülle öznesi ayrılmış) sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için aradaki bağlantı noktasına noktalı virgül konur.
3
Ara söz yapısını tespit edin.
(IV) ve (V) numaralı yerlere virgül (,) gelmelidir.
'Her zamanki gibi' ifadesi bir ara sözdür ve ara sözler cümle içinde her iki yanından virgül (veya kısa çizgi) ile ayrılır.

Key Concept

Noktalı Virgülün Özne ve Sıralı Cümlelerdeki Kullanım Hiyerarşisi

Practice More

Noktalı virgülün 'tür ve takımları ayırma' görevi ile ilgili soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 276Question

Eski bir kütüphanenin rafları arasında dolaşırken şunları hissedersiniz ( ) huzur ( ) merak ve hayranlık ( ) Tozlu kitapların kokusu ( ) sizi geçmişin derinliklerine götürür ( ) farklı dünyaların kapılarını aralar.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: (:) (,) (.) (,) (;)

Answer

Doğru noktalama dizisi (:) (,) (.) (,) (;) şeklindedir.
Cümle yapısı incelendiğinde; ilk bölümde 'şunları hissedersiniz' ifadesiyle bir açıklama/liste başlatıldığı için iki nokta konması uygundur. Liste içindeki 'huzur' ve 'merak' kelimeleri eş görevli olduğu için virgülle ayrılırken, 've' bağlacı listenin bittiğini bildirdiği için sonuna nokta konur. İkinci cümlede 'Tozlu kitapların kokusu' özne görevindedir ve virgülle ayrılmıştır; bu cümlenin devamındaki diğer yüklemle bağlantısı, ögelerinde virgül bulunduğu için noktalı virgül ile sağlanmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Açıklama ihtiyacını belirleme
İki nokta (:)
'Şunları hissedersiniz' ifadesinden sonra bir liste/açıklama geleceği için iki nokta kullanılmalıdır.
2
Eş görevli sözcükleri ayırma
Virgül (,)
'Huzur' ve 'merak' sözcükleri eş görevli olduğu için aralarına virgül konur.
3
Listenin sonunu belirleme
Nokta (.)
'Ve' bağlacı listenin bittiğini gösterdiği için sonuna üç nokta değil, nokta konmalıdır.
4
Özneyi vurgulama
Virgül (,)
'Tozlu kitapların kokusu' cümlenin öznesi olduğundan yüklemden uzak düşen özneyi belirtmek için virgül kullanılır.
5
Sıralı cümleleri ayırma
Noktalı virgül (;)
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Key Concept

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümlelerin noktalı virgülle ayrılması ve açıklama öncesi iki nokta kullanımı.
Question 277Question

Usta yazar ( ) yapıtlarında kurguyu ( ) gerçeği ( ) hayali büyük bir titizlikle harmanlamış ( ) dil ( ) teknik ve içerik bakımından kusursuz bir anlatıma ulaşmıştır.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: (;) (,) (,) (;) (,)

Answer

Sırasıyla noktalı virgül, virgül, virgül, noktalı virgül ve virgül getirilmelidir.
Cümlede özne olan 'Usta yazar' ifadesinden sonra gelen ögeler virgülle ayrıldığı için özneyi belirginleştirmek adına ilk boşluğa noktalı virgül (;) getirilmiştir. Ardından sıralanan 'kurguyu, gerçeği, hayali' nesneleri eş görevli oldukları için aralarına virgül (,) almıştır. Cümlenin iki ana gövdesini (sıralı cümleleri) bağlayan 'harmanlamış' yükleminden sonra, cümle içinde virgül kullanıldığı için noktalı virgül (;) tercih edilmiştir. Son kısımdaki 'dil, teknik ve içerik' grubu da eş görevli olduğu için araya virgül (,) konmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Özne analizi yapılması
Cümlenin öznesi 'Usta yazar'dır. Özneden hemen sonra gelen nesne grubu (kurguyu, gerçeği, hayali) kendi içinde virgüllerle ayrılmıştır.
TDK kuralına göre, ikiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir.
2
Eş görevli sözcüklerin belirlenmesi
Birinci cümledeki 'kurguyu, gerçeği, hayali' ve ikinci cümledeki 'dil, teknik ve içerik' ifadeleri eş görevli ögelerdir.
Art arda sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına virgül konur.
3
Sıralı cümle yapısının incelenmesi
Cümle 'harmanlamış' ve 'ulaşmıştır' yüklemleriyle kurulan iki ana kısımdan (sıralı cümle) oluşmaktadır.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Key Concept

Noktalı Virgül ve Virgülün Hiyerarşik Ayrımı

Practice More

Noktalı virgülün özne vurgulama ve sıralı cümle ayırma görevlerini pekiştirmek için TDK'nın en güncel örneklerini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 278Question

Kamu kurumlarındaki dijital dönüşüm süreciyle ilgili (I) bizlere sunulan raporda (II) şu açıkça belirtilmiştir: (III) Bazı birimler (IV) kendi altyapısını yenilerken (V) kimileri bu hıza ayak uydurmakta zorlanmaktadır.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi, sözcük türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Show answer & explanation

Answer: III

Answer

Numaralanmış sözcüklerden "bazı" ifadesi bir ismi belirttiği için sıfat; diğerleri ise ismin yerini tuttuğu için zamirdir.
Cümledeki sözcükler incelendiğinde; 'bizlere' şahıs zamiri, 'şu' işaret zamiri, 'kendi' dönüşlülük zamiri ve 'kimileri' belgisiz zamir görevindedir. Ancak 'bazı' sözcüğü 'birimler' ismini etkilediği için belgisiz sıfat olarak kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin isimlerle olan ilişkisini incelemek
I, II, IV ve V numaralı sözcüklerin herhangi bir ismi nitelemediği, doğrudan bir varlık veya kavramın yerini tuttuğu görülür.
Zamirler ismin yerini tutan, sıfatlar ise isimleri niteleyen veya belirten sözcüklerdir.
2
III numaralı sözcüğü analiz etmek
"Bazı" sözcüğü "birimler" isminin önünde yer alarak onu belirsizlik yönüyle etkilemektedir.
Bir ismi etkileyen ve ek almayan bu tür sözcükler belgisiz sıfat görevindedir.
3
Diğer sözcüklerin türlerini belirlemek
I (şahıs zamiri), II (işaret zamiri), IV (dönüşlülük zamiri), V (belgisiz zamir) olarak tespit edilir.
Türleri aynı olanları gruplandırarak farklı olanı bulmak için sınıflandırma gereklidir.

Key Concept

Zamir ve Sıfat Ayrımı
Estimated Time:1m 15s
Question 279Question

Eski (I)yazmaların (II)girişinde yer alan (III)açıklamalar, (IV)meclisin (V)duyarlılığını bir kez daha ortaya koydu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: IV. sözcük, iyelik eki almış bir topluluk ismidir.

Answer

IV. numaralı sözcük olan 'meclisin' bir topluluk ismidir ancak üzerinde bulunan '-in' eki iyelik eki değil, tamlayan (ilgi) ekidir.
IV. numaralı 'meclisin' sözcüğü, bir heyeti/grubu temsil ettiği için topluluk ismidir. Ancak üzerindeki '-in' eki iyelik eki değildir. Bir isim tamlamasında (meclisin duyarlılığı) tamlayan durumunda olan sözcük 'tamlayan eki' (ilgi eki) alır; iyelik eki ise tamlanan durumundaki ikinci sözcükte (duyarlılığı) bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Numaralanmış sözcüklerin türlerini ve yapılarını belirle.
I. Yazma (Kalıcı isim), II. Giriş (Kalıcı isim), III. Açıklama (Soyut isim), IV. Meclis (Topluluk ismi), V. Duyarlılık (Soyut isim).
Soruda istenen dil bilgisi kategorilerini doğru analiz etmek için temel sınıflandırma gereklidir.
2
Sözcüklerin aldığı ekleri çözümle.
I: -lar (çoğul) + -ın (ilgi); II: -i (iyelik) + -n-de (hâl); III: -lar (çoğul); IV: -in (ilgi/tamlayan); V: -ı (iyelik) + -n-ı (belirtme hâl).
Hangi ekin iyelik, hangi ekin hâl eki olduğunu ayırt etmek sorunun can alıcı noktasıdır.
3
IV. sözcükteki '-in' ekinin işlevini kontrol et.
'Meclis-in duyarlılığı' bir belirtili isim tamlamasıdır. Tamlamanın ilk unsuru tamlayan eki (-in), ikinci unsuru tamlanan (iyelik) eki (-ı) alır.
İyelik eki ile tamlayan ekinin karıştırılması KPSS düzeyinde sıkça sorulan bir tuzaktır.

Key Concept

İsim Tamlamalarında Eklerin İşlevi
Question 280Question

İsimlerin yerini tutan sözcüklere zamir (adıl) denir. Şahıs (kişi) isimlerinin yerini tutan ve şahıs anlamı taşıyan sözcükler ise kişi zamiri olarak adlandırılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişi zamiri kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Hazırlanan raporların bir nüshasını dün akşam bize ulaştırdılar.

Answer

Hazırlanan raporların bir nüshasını dün akşam bize ulaştırdılar ifadesinin yer aldığı seçenek doğrudur.
Kişi zamirleri Türkçede sınırlı sayıdadır: ben, sen, o, biz, siz, onlar. Doğru olan cümlede geçen 'bize' sözcüğü, 'biz' kişi zamirinin yönelme hâl eki almış biçimidir ve bir grup insanın yerini tutmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki isimlerin yerini tutan sözcükleri (zamirleri) tespit et.
Birinci seçenekte 'bize', son seçenekte 'herkes' sözcükleri zamir olarak belirlenmiştir.
Zamirler, isimlerin yerini tutan kelimelerdir.
2
Tespit edilen zamirlerin türlerini (şahıs, belgisiz, işaret vb.) kontrol et.
'bize' (biz) sözcüğü kişi zamiri, 'herkes' sözcüğü ise belgisiz zamirdir.
Kişi zamirleri sadece insan isimlerinin yerini tutan ben, sen, o, biz, siz, onlar sözcükleridir.
3
Diğer seçeneklerdeki benzer görünen sözcüklerin türünü belirle.
'şu dosyayı', 'bazı memurlar' ve 'öteki oda' ifadelerindeki sözcüklerin bir ismi etkilediği görülmüştür.
İsimlerden önce gelerek onları işaret eden veya belirten sözcükler sıfattır.

Key Concept

Kişi zamirleri, şahıs isimlerinin yerini tutan 'ben, sen, o, biz, siz, onlar' sözcüklerinden oluşur.

Hints

1
Cümlelerdeki sözcüklerin bir ismi işaret edip etmediğine bakın.

Practice More

İşaret zamiri ile işaret sıfatı arasındaki farkı pekiştirmek için 'o' sözcüğünün her iki görevde kullanıldığı cümleler kurun.
Estimated Time:45s
PreviousPage 14 / 42Next
Dil Bilgisi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 14 | Examkin