Dil Bilgisi

823 questions

Question 41Question →

İsim-fiil eklerini (−ma-ma, −ıs\c-ış, −mak-mak) alan bazı sözcükler, zamanla eylem anlamını tamamen yitirerek bir varlığın, bir kavramın ya da bir yerin kalıcı adı hâline gelebilir. Bu sözcükler cümlede artık fiilimsi değil, "kalıcı isim" olarak görev yaparlar.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamayı örneklendiren bir kullanım vardır?

Show answer & explanation

Answer: Kurumun girişindeki danışma masasına müracaat ederek giriş kartınızı alabilirsiniz.

Answer

Kurumun girişindeki danışma masasına müracaat edilmesini belirten seçenek doğrudur.
Müracaat edilen yer anlamında kullanılan 'danışma' sözcüğü, eylem anlamını tamamen kaybederek bir birimin adı olmuştur. Bu durum, fiilimsi eklerinin kalıcı isim türetme işlevine tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
İsim-fiil eki almış sözcükleri tespit et.
Cümlelerde geçen 'danışma', 'incelemesi', 'alışma', 'yapılması', 'toplanması' gibi sözcükler isim-fiil eki almıştır.
Kalıcı isimler genellikle bu eklerle türetilir.
2
Sözcüklerin eylem anlamını koruyup korumadığını kontrol et.
'Danışma' sözcüğü artık bir eylemden ziyade kurumdaki bir birimin/yerin adı olmuştur.
Eylem anlamı kaybolduğunda sözcük fiilimsi olmaktan çıkarak kalıcı isme dönüşür.

Key Concept

İsim-Fiil ve Kalıcı İsim Ayrımı

Practice More

Benzer şekilde 'çakmak', 'ekmek', 'dolma' gibi sözcüklerin cümledeki kullanımına göre fiilimsi mi yoksa kalıcı isim mi olduğunu inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Question 42Question →

Modern insan ( ) doğadan koptuğu ölçüde kendine yabancılaşmış ( ) ruhundaki boşluğu ( ) anlamsızlığı dindirmek için yapay dünyalara sığınmıştır ( ) oysa hakikat ( ) insanın kendi derinliklerinde gizlidir.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: ( ; ) ( , ) ( , ) ( ; ) ( , )

Answer

Noktalama işaretleri sırasıyla ( ; ) ( , ) ( , ) ( ; ) ( , ) şeklinde olmalıdır.
Cümlenin ilk bölümünde özne olan 'Modern insan'dan sonra 'boşluğu, anlamsızlığı' gibi virgülle ayrılmış ögeler geldiği için özne noktalı virgülle (;) ayrılmıştır. 'Yabancılaşmış' ve 'sığınmıştır' sıralı yüklemleri ile 'boşluğu' ve 'anlamsızlığı' nesneleri arasına virgül (,) konmuştur. İçinde virgül/noktalı virgül barındıran iki büyük cümleyi (modern insan ile başlayan ve oysa ile devam eden) birbirinden ayırmak için ise orta kısımda yine noktalı virgül (;) kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Özne tespiti ve ayrımı
Modern insan ;
TDK kuralına göre, özneden sonra virgüllerle ayrılmış başka ögeler gelirse özne noktalı virgülle ayrılabilir.
2
Eş görevli sözcük ve sıralı eylem ayrımı
yabancılaşmış , ruhundaki boşluğu , anlamsızlığı
Sıralı yüklemler ve birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime grupları arasına virgül konur.
3
Sıralı cümlelerin ayrımı
sığınmıştır ; oysa
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için araya noktalı virgül konur.
4
İkinci cümle öznesinin belirtilmesi
hakikat ,
Cümle içinde vurgulanmak istenen özneden sonra virgül kullanılır.

Key Concept

Noktalı virgülün özneden sonra kullanımı ve sıralı cümleleri ayırma işlevi
Question 43Question →

Kamu kurumları arasındaki koordinasyonu sağlamak amacıyla hazırlanan resmi raporların ve bilgilendirme metinlerinin dil bilgisi kurallarına uygunluğu, kurumsal itibarın korunması açısından büyük önem arz etmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Türk Dil Kurumu'nun güncel sözlük çalışmaları, Türkçenin zenginliğinin korunması ve gelecek nesillere aktarılması adına stratejik bir değere sahiptir.

Answer

Türk Dil Kurumu'nun ifadesinin yer aldığı seçenek hatalıdır çünkü Türk Dil Kurumu bir kurum adıdır ve kurum, kuruluş, kurul adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması gerekmektedir.
Doğru cevap, Türk Dil Kurumu ismine getirilen ekin kesme işaretiyle ayrıldığı seçenektir. Türk Dil Kurumu bir kurum adı olduğu için, gelen eklerin bitişik yazılması (Türk Dil Kurumunun şeklinde) gerekmektedir. Türk Dil Kurumu'nun yazımı bu kurala aykırıdır.

Step-by-Step Solution

1
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerle ilgili yazım kuralını hatırla.
Türk Dil Kurumu tarafından belirlenen güncel kurala göre; kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim, vakıf ve dernek adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Özel isimler içinde yer alan bu tür yapılar için istisnai bir kural mevcuttur (Avrupa Birliği hariç).
2
Seçeneklerdeki kurum/kuruluş kullanımlarını ve eklerini incele.
Bakanlar Kurulunun (doğru), ÖSYM'nin (doğru - kısaltma olduğu için kural farklıdır), Türk Dil Kurumu'nun (yanlış).
Türk Dil Kurumu ifadesi bir kurum adıdır ve gelen 'nun' eki kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.
3
Diğer yazım kurallarını (yön isimleri, birleşik kelimeler) kontrol et.
Batı Anadolu (doğru), yanı sıra (doğru).
Bu kullanımlarda herhangi bir yazım kusuru bulunmamaktadır.

Key Concept

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

Practice More

Kurum ve kuruluş adları ile kısaltmalar arasındaki ek getirme farklarını pekiştirmek için benzer örnekleri inceleyiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 44Question →

Kamu hizmetinde verimliliği artırmak amacıyla hazırlanan yeni planın (I) batısı yönündeki illerde uygulanmasına karar verildi. Uzmanların gece gündüz demeden çalışması, (II) uykusu bölünen personelin fedakarlığıyla birleşti. Arşivdeki belge (III) dizisi kontrol edilirken memurların mesleki (IV) görgüsü başarıyı getirdi. Sonuçta tüm bu hazırlıklar, her birimin kendi (V) dosyası içinde titizlikle raporlandı.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Show answer & explanation

Answer: dosyası

Answer

Parçadaki 'dosyası' sözcüğü herhangi bir yapım eki almadığı için basit yapılıdır, diğer sözcükler ise yapım eki aldıkları için türemiş yapılıdır.
V numaralı 'dosyası' sözcüğünün kökü 'dosya'dır ve bu sözcük yabancı dilden dilimize girmiş bir kök kabul edilir. Üzerindeki '-sı' eki ise 3. tekil kişi iyelik ekidir (çekim eki). Hiçbir yapım eki almadığı için bu sözcük yapısı bakımından basittir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin köklerini ve aldıkları ekleri analiz edin.
bat-ı-sı (Türemiş), uyu-ku-su (Türemiş), diz-i-si (Türemiş), gör-gü-sü (Türemiş), dosya-sı (Basit).
Sözcüğün yapısını belirlemek için kök-ek ayrımı yapılması gerekir.
2
Türetme sırasında meydana gelen ses olaylarını saptayın.
II numaralı 'uykusu' sözcüğünde 'uyu-' kökündeki 'u' harfinin düştüğü görülür.
Ses olayları bazen sözcüğün kökünü veya ekini gizleyebilir.
3
Yapım eki alıp almadıklarına göre gruplandırın.
I, II, III ve IV numaralı sözcükler fiilden isim yapım eki almıştır; V numaralı sözcük ise sadece çekim eki almıştır.
Yapım eki alan sözcükler türemiş, almayanlar ise basittir.

Key Concept

Sözcük yapısı; basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üçe ayrılır. Bir sözcüğün türemiş olması için en az bir yapım eki alması gerekir.
Estimated Time:50s
Question 45Question →

Sanatçı, (I) kıvrımlı yollarla ördüğü hayat hikâyesinde (II) eğitimli bir bakış açısıyla (III) ayrılık temasını işlemiş, toplumsal meseleleri (IV) sorgulayan eserler üretmiş olsa da kalbi her hatırayla yeniden (V) sızladı.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi "gövdeden türemiş" bir sözcük değildir?

Show answer & explanation

Answer: V

Answer

V numaralı 'sızladı' sözcüğü gövdeden türemiş bir sözcük değildir.
Türkçede bir sözcüğün 'gövdeden türemiş' kabul edilmesi için en az iki yapım eki alması gerekir. V numaralı 'sızladı' sözcüğü, 'sızı' isim köküne getirilen '-la' (isimden fiil yapım eki) ile bir kez türetilmiştir. Sözcüğün sonundaki '-dı' eki ise bir çekim ekidir (görülen geçmiş zaman). Bu nedenle bu sözcük kökten türemiş bir sözcüktür ancak gövdeden türememiştir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin köklerini ve aldıkları ekleri türlerine göre ayırın.
I. kıvır-ım-lı, II. eğ-it-im-li, III. ayır-ı-lık, IV. sor-gu-la-yan, V. sızı-la-dı.
Yapı analizinde kök ve eklerin işlevlerini belirlemek esastır.
2
Yapım eklerinin sayısını kontrol ederek gövde durumunu inceleyin.
I, II, III ve IV numaralı sözcükler birden fazla yapım eki almıştır. V numaralı sözcükte ise sadece bir yapım eki (-la) ve bir çekim eki (-dı) bulunmaktadır.
Bir sözcüğün gövdeden türemiş olması için en az iki yapım eki almış olması gerekir.
3
Sonucu doğrulayın.
V numaralı sözcük kökten türemiştir.
İlk yapım eki kökü gövdeye dönüştürür, ikinci yapım eki ise gövdeden yeni bir sözcük türetir.

Key Concept

Gövdeden Türeme

Alternative Method

Sözcükteki yapım eklerini sayın; eğer yapım eki sayısı 1 ise sözcük 'kökten türemiş', 2 ve daha fazla ise 'gövdeden türemiş'tir.
Estimated Time:1m 30s
Question 46Question →

Yalnızlığın rüzgârı ruhuma esince,
Kaybolan gençliğimi aradım bu ıssız sokakta.
Hissedilen her acı, ufkun ötesinde sönüyor;
Gittikçe yaklaşıyoruz o kaçınılmaz sona.

Bu dizelerde aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünlü daralması

Answer

Dizelerde ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünsüz türemesi örnekleri bulunmasına rağmen ünlü daralması örneği bulunmamaktadır.
Dizelerde 'yalnızlığın' kelimesinde ünlü düşmesi ve ünsüz yumuşaması, 'hissedilen' kelimesinde ünsüz türemesi ve yumuşaması, 'sokakta' kelimesinde ünsüz benzeşmesi örneklenmiştir. Ancak fiil sonundaki 'a, e' ünlülerinin daralmasına dayanan ünlü daralması olayına (arıyor, gözlüyor vb. gibi) metinde yer verilmemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Ünlü düşmesini tespit et.
'yalın-ız > yalnız', 'kayıp-ol > kaybol', 'ufuk-un > ufkun' kelimelerinde orta hece düşmesi görülür.
Kelime türetilirken veya ek alırken vurgusuz orta hecedeki ünlünün düşmesi kuralıdır.
2
Ünsüz yumuşamasını (değişimini) analiz et.
'yalnızlık-ın > yalnızlığın', 'kayıp > kayb-', 'gençlik-im > gençliğimi', 'et-il > ed-il' kelimelerinde p, ç, t, k seslerinin b, c, d, g/ğ seslerine dönüştüğü görülür.
Sert ünsüzle biten kelime ünlüyle başlayan bir ek aldığında yumuşama gerçekleşir.
3
Ünsüz benzeşmesini (sertleşmesini) belirle.
'sokak-da > sokakta', 'git-dik-ce > gittikçe' kelimelerinde eklerin başındaki yumuşak ünsüzler sertleşmiştir.
Sert ünsüzle biten kelimeden sonra gelen 'c, d, g' seslerinin 'ç, t, k'ye dönüşmesidir.
4
Ünsüz türemesini doğrula.
'his' ve 'etmek' kelimeleri birleşirken 's' sesi türeyerek 'hissedilen' şeklini almıştır.
Yardımcı eylemle birleşen bazı tek heceli kelimelerde kökteki ünsüzün ikizleşmesi olayıdır.
5
Ünlü daralması kontrolü yap.
'sönüyor' ve 'yaklaşıyoruz' kelimelerindeki '-ıyor' ekleri daralma yapmamıştır çünkü fiil kökleri ünlüyle (a/e) bitmemektedir.
Ünlü daralması için fiilin 'a' veya 'e' geniş ünlüleriyle bitmesi ve üzerine '-yor' eki alması gerekir.

Key Concept

Ses Bilgisi (Ünlü ve Ünsüz Olayları)

Practice More

Karma ses bilgisi sorularında önce birleşik kelimelere ve ek-kök ayrımına odaklanmak, karmaşık görünen 'yalnızlığın' gibi kelimeleri parçalamak çözüm hızını artırır.
Estimated Time:2m 0s
Question 47Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, bir fiilin (eylemin) adı olmaktan çıkarak bir varlığın kalıcı adı (kalıcı isim) haline gelmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Akşam yemeği için taze ekmek almalısın.

Answer

"Akşam yemeği için taze ekmek almalısın" cümlesindeki "ekmek" sözcüğü kalıcı bir isimdir.
Doğru cevapta geçen "ekmek" sözcüğü, isim-fiil ekini alarak kalıplaşmış ve bir gıda maddesinin ismi olmuştur. Artık "tohumu toprağa ekmek" anlamındaki eylemi değil, doğrudan bir nesneyi karşıladığı için kalıcı isimdir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki altı çizili sözcüklerin eklerini kontrol et.
Tüm sözcüklerin isim-fiil ekleri (-mak/-mek) aldığı görülür.
Kalıcı isimler genellikle fiilimsi ekleri alarak kalıplaşmış sözcüklerdir.
2
Sözcüğün bir hareketi mi yoksa somut bir nesneyi mi karşıladığını ayırt et.
"Ekmek" sözcüğü bir fırın ürününü karşılarken diğerleri eylem bildirmeye devam etmektedir.
Fiilimsi özelliğini kaybeden sözcükler artık eylem değil, varlık ismi olur.

Key Concept

Kalıcı İsim ve İsim-Fiil Ayrımı
Question 48Question →

Zamirler, isimlerin yerini geçici olarak tutan sözcükler veya eklerdir; anlamsal özelliklerine göre kişi, işaret, belgisiz ve soru zamiri gibi türlere ayrılırlar. Bazı işaret ve belgisiz sözcüklerin cümlede ismi niteleyerek sıfat görevinde kullanılması, zamirlerle karıştırılmalarına neden olabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişi zamiri, işaret zamiri ve belgisiz zamir bir arada kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sizin sunduğunuz önerilerin birçoğu, geçen gün şuraya bırakılan dosyaya eksiksiz kaydedilmişti.

Answer

Sizin sunduğunuz önerilerin birçoğu, geçen gün şuraya bırakılan dosyaya eksiksiz kaydedilmişti.
Doğru cevap olan cümlede, 'sizin' sözcüğü bir şahsın yerini tuttuğu için kişi zamiri; 'birçoğu' sözcüğü hangi öneriler olduğu tam belli olmayacak şekilde isimlerin yerini tuttuğu için belgisiz zamir; 'şuraya' sözcüğü ise bir yeri işaret ederek ismin yerini tuttuğu için işaret zamiri görevindedir. Üç farklı tür bir arada kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki isimlerin yerini tutan kelimeleri (zamirleri) tespit et.
Zamir olan ve zamirle karıştırılabilecek sıfatları belirledik.
Sıfat ve zamir ayrımını yapmak, doğru türleri belirlemenin ilk adımıdır.
2
Belirlenen sözcüklerin türlerini (kişi, işaret, belgisiz, soru) analiz et.
Doğru seçenekte 'sizin' (kişi), 'birçoğu' (belgisiz) ve 'şuraya' (işaret) zamirleri bulundu.
Soruda istenen üç farklı zamir türünün bir arada olup olmadığını kontrol etmek gerekir.
3
Sıfat ve zamir ayrımına özellikle dikkat ederek çeldiricileri ele.
B, C ve D seçeneklerindeki 'şu', 'bazı', 'o', 'bu', 'birçok' gibi kelimelerin ismi belirterek sıfat görevinde kullanıldığı görüldü.
KPSS düzeyindeki sorularda en yaygın hata, ismi niteleyen işaret ve belgisiz sözcükleri zamir sanmaktır.

Key Concept

Zamir Türleri ve Sıfat-Zamir Ayrımı
Question 49Question →

Dağcılık (I)kulübü, rotadaki (II)yiyecek paketlerini taşıyan (III)sporcuların (IV)dayanıklılığını (V)şu yamaçta test etti.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: V. sözcük, bir varlığın adının yerini işaret yoluyla tutan bir isimdir.

Answer

Beşinci sözcük olan 'şu', cümlede bir ismin yerini tutmadığı, aksine 'yamaç' ismini nitelediği için bir isim veya zamir değil, işaret sıfatıdır.
Cümledeki 'şu' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'yamaç' ismini işaret yoluyla belirttiği için dil bilgisi bakımından 'işaret sıfatı'dır. Seçenekte ise bu sözcüğün bir ismin yerini tuttuğu (zamir/isim-soylu) iddia edilmiştir; bu ifade sözcüğün cümledeki işleviyle uyuşmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki görevlerini ve türlerini tek tek incelemek.
(I) topluluk ismi, (II) kalıcı isim, (III) çoğul isim, (IV) soyut isim, (V) işaret sıfatı olarak belirlenmiştir.
Sözcük türlerini doğru ayırt etmek, seçeneklerdeki yargıları test etmek için temel adımdır.
2
Dördüncü ve beşinci sözcüklerin eklerini ve tamlama içindeki rollerini kontrol etmek.
'sporcuların dayanıklılığı' ifadesinde iyelik ilişkisi kurulmuş, 'şu yamaç' ifadesinde ise sıfat tamlaması oluşmuştur.
Sözcüğün zamir mi yoksa sıfat mı olduğunu anlamak için bir ismi belirtip belirtmediğine bakılmalıdır.

Key Concept

İsimlerin Türleri ve Diğer Sözcük Türleriyle Karşılaştırılması
Estimated Time:1m 15s
Question 50Question →

Kamu kurumlarında vatandaşlara sunulan ulaşım hizmetlerinin kalitesi her geçen gün artırılmaktadır. Bu kapsamda, duraklarda bekleyen yolcular için bilgilendirme ekranları devreye alınmıştır.

Bu cümledeki altı çizili sözcük, yapısı bakımından aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Türemiş sözcük

Answer

Altı çizili sözcük, 'yol' isim köküne '-cu' isimden isim yapım eki getirilerek türetildiği için türemiş bir sözcüktür.
Doğru seçenek olan türemiş sözcük ifadesi, kelimenin yapısını tam olarak karşılar. 'Yol' köküne gelen '-cu' eki, kelimeye 'yolculuk eden kişi' anlamı katarak yeni bir sözcük türetmiştir. Türkçede yapım eki almış her sözcük türemiş kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüğü kök ve eklerine ayırın.
yol (kök) + -cu (yapım eki) + -lar (çekim eki)
Sözcüğün yapısını belirlemek için aldığı eklerin türünü tespit etmek gerekir.
2
Eklerin görevlerini belirleyin.
'-cu' eki, 'yol' isminden yeni bir anlam (kişi ismi) türetmiştir. '-lar' eki ise çoğul anlamı katan bir çekim ekidir.
Bir sözcüğün türemiş sayılması için en az bir tane yapım eki alması yeterlidir.
3
Sözcük yapısını sınıflandırın.
Yapım eki aldığı için sözcük türemiş yapıdadır.
Yapım eki alan sözcükler dil bilgisinde 'türemiş sözcük' (gövde) olarak adlandırılır.

Key Concept

Türemiş Sözcük (Yapım Eki)

Alternative Method

Sözcüğün kökünü bulduktan sonra, üzerine gelen ilk ekin sözcüğün anlamını değiştirip değiştirmediğine bakarak (yol -> yolcu) hızlıca yapım ekini tespit edebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 51Question →

Türkçede kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler, istisnalar dışında kesme işaretiyle ayrılmaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yapılan son düzenlemeyle birlikte, Sağlık Bakanlığı'na bağlı hastanelerin yönetim yapısında köklü değişikliklere gidildi.

Answer

Yapılan son düzenlemeyle birlikte, Sağlık Bakanlığı'na bağlı hastanelerin yönetim yapısında köklü değişikliklere gidildi.
Kurum, kuruluş, kurul, merkez ve birim adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu kural gereği 'Sağlık Bakanlığına' yazımı doğruyken, cümlede kullanılan 'Sağlık Bakanlığı'na' yazımı hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki kurum ve kuruluş adlarını tespit etme
Cümlede 'Sağlık Bakanlığı' bir kuruluş adıdır.
Yazım kurallarına göre kurum ve kuruluş adlarının nasıl yazıldığını belirlemek için temel ögeyi seçmek gerekir.
2
Kurum adlarına gelen eklerin kuralını uygulama
Sağlık Bakanlığı'na ifadesindeki kesme işareti hatalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul ve merkez adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
3
Doğru yazımı belirleme
İfadenin 'Sağlık Bakanlığına' şeklinde bitişik (kesmesiz) yazılması gerekir.
Kuralın tek istisnası Avrupa Birliği'dir; diğer tüm bakanlık, müdürlük ve kurum isimlerinde ek doğrudan kelimeye eklenir.

Key Concept

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

Alternative Method

Cümlelerdeki özel isim ve birleşik sözcüklere odaklanarak TDK'nin güncel 'kurum adları' ve 'dış/iç' kuralını kontrol edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 52Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Show answer & explanation

Answer: Anadolu, bin yıldır kendisine sığınanları bağrına basmış bir coğrafyadır.

Answer

Anadolu, bin yıldır kendisine sığınanları bağrına basmış bir coğrafyadır.
Doğru seçenekte yer alan sözcük 'bağır' (göğüs, sine) isim köküdür. Üzerine '-ı' iyelik eki ve '-a' yönelme durum eki almıştır. Bu eklerin tamamı çekim eki olduğu için sözcük yapı bakımından 'basit'tir. Ünlü düşmesi gerçekleşmiş olsa da bu durum sözcüğün yapısını değiştirmez.

Step-by-Step Solution

1
Altı çizili sözcüklerin kökleri ve aldıkları ekler analiz edilir.
Sözcüklerin tamamında ünlü düşmesi meydana gelmiştir.
Sözcüklerin yapısını belirlemek için kök ve ek ayrımının doğru yapılması gerekir.
2
Sözcüklerin yapım eki alıp almadığı kontrol edilir.
Dört sözcükte yapım eki bulunurken birinde sadece çekim eki vardır.
Yapım eki alan sözcükler türemiş, almayanlar ise basit olarak sınıflandırılır.
3
Türemiş sözcükler elenir ve basit yapılı olan belirlenir.
Diğer seçenekler türemişken, son seçenekteki sözcük basittir.
Soru kökü yapı bakımından farklı olanı sormaktadır.

Key Concept

Sözcük Yapısı (Basit ve Türemiş Sözcükler)
Estimated Time:1m 30s
Question 53Question →

Kamu yönetiminde (I) yalnızlık hissine kapılmadan çalışmak, (II) ilerleyen süreçlerde karşılaşılan zorlukları aşmada kolaylık sağlar. Kurumsal değerlerle (III) beslenen bir personel yapısı, (IV) yükselen hizmet kalitesinin temelini oluştururken diğer kurumlardan (V) ayrılan özgün bir kimlik yaratır.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi, kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Show answer & explanation

Answer: V

Answer

V numaralı 'ayrılan' sözcüğü, fiil kökünden türediği için diğerlerinden farklıdır.
V numaralı 'ayrılan' sözcüğü 'ayır-' fiilinden türemiştir ve fiil köküne sahiptir. Parçadaki diğer numaralanmış sözcüklerin kökleri ise isim soyludur: 'yalın', 'ileri', 'besi' ve 'yüksek'.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin köklerini belirlemek için üzerlerindeki ekleri ve varsa ses olaylarını analiz edin.
I: yalın-ız-lık (ünlü düşmesi), II: ileri-le-y-en (ünlü düşmesi), III: besi-le-n-en (ünlü düşmesi), IV: yüksek-le-n (ünsüz düşmesi), V: ayır-ıl-an (ünlü düşmesi).
Sözcük yapısı analizinde kök ve gövde ayrımı yapmak için ses olaylarının (ünlü düşmesi, ünsüz düşmesi vb.) fark edilmesi gerekir.
2
Tespit edilen köklerin isim mi yoksa fiil mi olduğunu kontrol edin.
Yalın (İsim), İleri (İsim), Besi (İsim), Yüksek (İsim), Ayır- (Fiil).
Kökün türünü belirlemek için '-mak/-mek' mastar eki getirilip anlamlı olup olmadığına bakılır.
3
Diğerlerinden farklı olan kök türünü seçin.
Sadece V numaralı sözcük fiil köklüdür.
Soru, kök türü bakımından farklı olanı bulmayı gerektirmektedir.

Key Concept

Sözcük kökleri, bir sözcüğün anlamlı en küçük parçası olup isim veya fiil olmak üzere iki ana türe ayrılır.
Estimated Time:50s
Question 54Question →

Türkçede soru bildiren sözcükler, cümledeki görevlerine göre soru zamiri, soru sıfatı veya soru zarfı olabilir. Soru bildiren sözcük bir ismin yerini tutuyorsa soru zamiri, bir ismi niteliyor ya da belirtiyorsa soru sıfatı görevindedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı diğerlerinden farklı türde bir sözcükle sağlanmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bölge müdürlüklerine gönderilecek olan yeni genelgede, personel verimliliğini artırmak amacıyla hangi somut adımlar yer alıyor?

Answer

Soru anlamının 'hangi somut adımlar' ifadesindeki sıfatla sağlandığı seçenek doğrudur.
Soru anlamının 'hangi somut adımlar' ifadesiyle sağlandığı seçenekte, 'hangi' sözcüğü doğrudan bir ismi ('somut adımlar') belirttiği için soru sıfatı görevindedir. Diğer seçeneklerdeki soru bildiren ifadeler ise bir ismin yerini tuttukları için soru zamiri olarak kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki soru bildiren sözcükleri tespit et.
Sözcükler: hangisi, kaçı, hangi, kim, neler.
Soru anlamının hangi tür sözcükle sağlandığını bulmak için önce hedef sözcükleri belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen sözcüklerin bir ismi belirtip belirtmediğini kontrol et.
'Hangi' sözcüğü 'somut adımlar' ismini belirtirken; diğerleri (hangisi, kaçı, kim, neler) bir ismin yerini tutmaktadır.
İsmi belirten soru sözcükleri sıfat, ismin yerini tutanlar ise zamirdir.
3
Soru anlamının türünü belirleyerek farklı olanı seç.
Dört cümlede soru zamiri kullanılırken, bir cümlede soru sıfatı kullanılmıştır.
Soru kökünde istenen farklı türdeki kullanım soru sıfatıdır.

Key Concept

Soru Zamiri ve Soru Sıfatı Ayrımı
Estimated Time:1m 15s
Question 55Question →

Yeni yayımlanan (I) şu yönetmelikte (II) birçoğunun dikkatinden kaçan (III) bazı maddelerin (IV) hangisiyle ilgili olduğu, ilgili birimlerce (V) kendilerine tebliğ edilecektir.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangileri zamir (adıl) görevinde kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: II, IV ve V

Answer

Parçadaki 'birçoğunun', 'hangisiyle' ve 'kendilerine' sözcükleri zamir görevinde kullanılmıştır.
Doğru seçenekte yer alan 'birçoğunun' belgisiz zamir, 'hangisiyle' soru zamiri ve 'kendilerine' dönüşlülük zamiri olarak kullanılmıştır. Bu üç sözcük de cümlede isimlerin yerine geçerek zamir görevini başarıyla yerine getirmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki sözcük türlerini analiz etme
I numaralı 'şu' sözcüğü 'yönetmelik' ismini işaret etmektedir (İşaret Sıfatı). III numaralı 'bazı' sözcüğü 'maddeler' ismini belirtmektedir (Belgisiz Sıfat).
İsimlerin önüne gelerek onları işaret, sayı, belgisizlik veya soru yoluyla niteleyen/belirten sözcükler sıfattır.
2
İsmin yerini tutan sözcükleri tespit etme
II numaralı 'birçoğunun' (belgisiz zamir), IV numaralı 'hangisiyle' (soru zamiri) ve V numaralı 'kendilerine' (dönüşlülük zamiri) sözcükleri herhangi bir ismi belirtmeden doğrudan ismin yerini tutmaktadır.
İsimlerin yerini geçici olarak tutan, ek alabilen ve anlamca bir varlığı karşılayan sözcükler zamirdir.

Key Concept

Zamirlerin (adılların) ve sıfatların cümledeki görev farkları
Question 56Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışlığı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bir yazar, toplumsal gerçekleri ne kadar içten anlatırsa, okurla o kadar güçlü bir bağ kurar.

Answer

Şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül kullanımı Türk Dil Kurumu kurallarına göre bir noktalama hatasıdır.
Şart kipi eki alan sözcüklerden sonra virgül kullanılması noktalama hatasıdır. 'Anlatırsa' ifadesindeki şart ekinden sonra virgül konması bu kuralı ihlal etmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki noktalama işaretlerinin işlevlerini belirleyin.
B seçeneğindeki cümlede 'anlatırsa' kelimesindeki şart ekinden sonra virgül kullanıldığı tespit edilmiştir.
Şart eki cümleyi bir koşula bağlar ve anlam akışında doğal bir duraklama sağladığı için ayrıca bir noktalama işaretine gerek duyulmaz.
2
TDK Yazım ve Noktalama Kılavuzu'ndaki ilgili kuralı kontrol edin.
Kılavuzda 'Şart ekinden sonra virgül konmaz.' kuralı açıkça yer almaktadır.
Bu kural, Türkçedeki noktalama sisteminin temel prensiplerinden biridir ve KPSS gibi sınavlarda sıkça sorgulanan bir 'tuzak' kuraldır.

Key Concept

Virgülün Kullanılamayacağı Yerler

Practice More

Zarf-fiil eklerinden (-ınca, -arak vb.) sonra virgül kullanılıp kullanılamayacağı kuralını tekrar etmek, bu tür soruları çözmede hız kazandıracaktır.
Estimated Time:1m 0s
Question 57Question →

Sıfatlar; isimleri işaret, sayı, belgisizlik veya soru yoluyla belirten ya da durum, biçim, renk yönünden niteleyen sözcüklerdir. Bir işaret sözcüğü ismin yerini tuttuğunda 'zamir', niteleme bildiren bir sözcük eylemi veya eylemsiyi etkilediğinde ise 'zarf' görevini üstlenir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem işaret sıfatı hem de niteleme sıfatı kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bu dar sokaklar her zaman beni hüzünlendirir.

Answer

İşaret sıfatı ve niteleme sıfatının birlikte kullanıldığı seçenek 'Bu dar sokaklar her zaman beni hüzünlendirir' cümlesidir.
Doğru seçenekte yer alan 'bu' sözcüğü 'sokaklar' ismini işaret ettiği için işaret sıfatı, 'dar' sözcüğü ise aynı ismi nitelediği için niteleme sıfatıdır. Her iki sıfat türü de aynı cümlede kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki işaret bildiren sözcükleri tespit etme
'Bu' sözcüğü 'sokaklar' ismini işaret etmektedir.
İşaret sıfatları isimlerin önüne gelerek onları işaret yoluyla belirtir.
2
Cümledeki niteleme bildiren sözcükleri tespit etme
'Dar' sözcüğü 'sokaklar' isminin durumunu bildirmektedir.
Niteleme sıfatları isimlerin durum, biçim veya renklerini ifade eder.
3
Sözcüklerin türlerini doğrulama
'Bu' sözcüğü belirtme (işaret) sıfatı, 'dar' sözcüğü niteleme sıfatıdır.
Her iki sözcük de bir ismi (sokaklar) etkilemektedir.

Key Concept

Sıfat Türleri ve Ayırıcı Özellikleri
Estimated Time:50s
Question 58Question →

Kurumsal yenilenme sürecinde, (I) sızlayan sorunları görmezden gelmek yerine, stratejik bir (II) kavşak noktasında olduğumuzu bilmeli; diğerlerinden (III) ayrılan yönlerimizi keşfedip (IV) oynayan dengeleri iyi yöneterek personelin (V) aklına yatacak çözümler üretmeliyiz.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Show answer & explanation

Answer: V

Answer

Metinde geçen "aklına" sözcüğü, diğer dört sözcüğün aksine herhangi bir yapım eki almadığı için basit yapılıdır.
Doğru yanıt olan 'aklına' sözcüğü, 'akıl' köküne gelen '-ı' (iyelik eki) ve '-a' (yönelme eki) ile oluşmuştur. Bu eklerin tamamı çekim ekidir ve yapım eki içermediği için sözcük basit yapılıdır. Diğer sözcüklerin tamamı (sızlayan, kavşak, ayrılan, oynayan) ise en az bir yapım eki alarak türemiş yapı kazanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin köklerini ve aldıkları ekleri analiz etme.
I. sızı-la-yan, II. kavuş-ak, III. ayır-ıl-an, IV. oyun-a-yan, V. akıl-ı-n-a şeklinde ayrılır.
Sözcüğün yapısını belirlemek için yapım eki alıp almadığını kontrol etmek gerekir.
2
Ses olaylarının yapıya etkisini değerlendirme.
Tüm sözcüklerde ünlü düşmesi mevcuttur; ancak bu ses olayı ilk dört sözcükte yapım eki alırken, beşinci sözcükte çekim eki alırken gerçekleşmiştir.
Ses olayı (ünlü düşmesi) her zaman türemiş yapıya işaret etmez, çekim ekiyle de oluşabilir.
3
Yapı sınıflandırması yapma.
I, II, III ve IV numaralı sözcükler yapım eki aldıkları için 'türemiş', V numaralı sözcük sadece çekim eki aldığı için 'basit' yapıdadır.
Türkçede sözcükler basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç yapı kategorisinde incelenir.

Key Concept

Sözcük Yapısı ve Yapım Eki - Çekim Eki Ayrımı
Estimated Time:1m 0s
Question 59Question →

Büro yönetiminde ve resmî yazışmalarda nesnelerin adını doğrudan söylemek yerine onları işaret ederek karşılayan sözcüklerin doğru kullanımı, ifadelerin kısalığı ve netliği açısından önemlidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük bir ismin yerini tutarak "zamir" görevinde kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Şunu diğer evraklarla birlikte dosyaya yerleştirip arşive teslim edin.

Answer

İşaret bildiren sözcüğün bir nesnenin yerini tuttuğu ifade
İşaret yoluyla bir nesnenin veya kavramın yerini tutan sözcüklere işaret zamiri denir. "Şunu diğer evraklarla birlikte..." cümlesinde kullanılan işaret bildiren sözcük, bir nesnenin (dosya, kağıt vb.) adını söylemek yerine doğrudan onun yerini işaret yoluyla tuttuğu için işaret zamiri görevindedir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri tespit etmek.
Cümlelerde şu, öbür/öteki, şunu, o ve beriki sözcükleri işaret anlamı taşımaktadır.
Zamir veya sıfat ayrımı yapabilmek için önce hedef sözcüklerin bulunması gerekir.
2
Tespit edilen sözcüklerin bir ismi belirtip belirtmediğini kontrol etmek.
"Şunu" dışındaki tüm seçeneklerde işaret bildiren sözcüklerden hemen sonra bir isim gelmiş ve o ismi işaret etmiştir.
Bir ismi işaret eden sözcükler sıfat, ismin yerini tutanlar ise zamirdir.
3
İsmin yerini tutan sözcüğü belirlemek.
İlgili cümlede geçen sözcük, herhangi bir nesnenin adının yerini işaret yoluyla tutmaktadır.
Zamirler isimlerin yerini tutan sözcüklerdir.

Key Concept

İşaret Zamiri (Adılı)

Practice More

İşaret bildiren sözcüklerden sonra gelen ekleri (ismin hal ekleri gibi) kontrol ederek zamir ayrımını daha hızlı yapabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 60Question →

Türkçede sıfatlar; isimleri işaret, sayı, belgisizlik veya soru yoluyla belirten 'belirtme sıfatları' ve isimlerin renk, biçim, durum gibi özelliklerini bildiren 'niteleme sıfatları' olarak iki ana gruba ayrılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret sıfatı ve niteleme sıfatı bir arada kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: O belirsiz sürecin ardından alınan kararların doğruluğuna dair inancımızı hiçbir zaman yitirmedik.

Answer

Doğru cevap, 'O belirsiz sürecin...' ile başlayan ve bünyesinde hem işaret sıfatını hem de niteleme sıfatını barındıran cümledir.
Doğru seçenekte yer alan 'o' sözcüğü 'sürecin' ismini işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatı; 'belirsiz' sözcüğü ise aynı ismin niteliğini (durumunu) bildirdiği için niteleme sıfatıdır. Bu kullanım, soruda istenen her iki sıfat türünün bir arada bulunması şartını tam olarak karşılar.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki isimleri ve bu isimleri etkileyen sözcükleri belirleyin.
İsimlerin önüne gelerek onları çeşitli yönlerden etkileyen sıfatlar tespit edilir.
Sıfatların türünü belirlemek için önce hangi ismi nitelediklerini veya belirttiklerini bulmak gerekir.
2
İşaret bildiren sözcüklerin (bu, şu, o) kullanımını analiz edin.
'Şunu' ve 'Bu' sözcüklerinin zamir; 'o' sözcüğünün ise ismin önünde kullanıldığı için sıfat olduğu görülür.
İşaret sözcükleri bir ismin yerini tutuyorsa zamir, ismi işaret ediyorsa sıfattır.
3
Niteleme sıfatı ile durum zarfını ayırt edin.
'Sessizce' ve 'güzel' sözcüklerinin fiili etkilediği için zarf olduğu saptanır.
Nasıl sorusu isme sorulursa niteleme sıfatı, fiile sorulursa durum zarfı bulunur.
4
Her iki sıfat türünün aynı cümlede (veya aynı isimde) bulunup bulunmadığını kontrol edin.
'O belirsiz sürecin' tamlamasında hem işaret (o) hem niteleme (belirsiz) sıfatı mevcuttur.
Soru kökünde istenen her iki sıfat türünün bir arada bulunması şartıdır.

Key Concept

Sıfat (Ön Ad) Türleri ve Ayırt Edici Özellikleri

Alternative Method

Cümlelerdeki sözcük türlerini belirlerken önce yüklemi bulun. 'Nasıl?' sorusunu yükleme soruyorsanız cevap zarftır; bir isme soruyorsanız cevap niteleme sıfatıdır. İşaret bildiren sözcükten sonra isim gelip gelmediğini kontrol ederek zamir-sıfat ayrımını hızlıca yapabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 3 / 42Next
Dil Bilgisi Practice Questions — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 3 | Examkin