Dil Bilgisi

823 questions

Question 61Question →

Dilin kurallarına uygun ve özenli kullanımı, özellikle resmî yazışmaların ve akademik metinlerin niteliğini belirleyen en önemli unsurlardan biridir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yükseköğretim Kurulu'nun aldığı yeni kararla birlikte, üniversitelerin lisansüstü eğitim programlarında bazı düzenlemelere gidildi.

Answer

Yükseköğretim Kurulu'nun ifadesinde kesme işareti kullanılması hatalıdır; doğrusu 'Yükseköğretim Kurulunun' şeklinde olmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun belirlediği kurallara göre kurum, kuruluş, kurul, merkez, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Yükseköğretim Kurulu' bir kurul ismi olduğu için kendisine getirilen '-nun' ekinin kesme işaretiyle ayrılması bir yazım yanlışıdır. Doğru yazımı 'Yükseköğretim Kurulunun' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki kurum, kuruluş ve kurul isimlerini tespit et.
Cümlelerde 'Türkçe', 'Avrupa Birliği', 'Sayıştay', 'Yükseköğretim Kurulu' gibi özel ve kurumsal adlar bulunmaktadır.
Yazım kuralları açısından en sık hata yapılan alanlardan biri kurum adlarına gelen eklerin yazımıdır.
2
Kurum, kuruluş ve kurul adlarına getirilen eklerin yazım kuralını uygula.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Resmî ve akademik dilde bu kuralın uygulanması standart bir zorunluluktur.
3
İstisnai durumları ve diğer özel ad kurallarını kontrol et.
'Avrupa Birliği' ismi bu kuralın tek istisnasıdır. 'Türkçenin' kelimesinde ise yapım ekinden (-çe) sonra gelen ek ayrılmaz.
Hatalı seçenekleri elemek ve çeldiricilere düşmemek için istisnaların bilinmesi gerekir.
4
Hatalı olan seçeneği belirle.
'Yükseköğretim Kurulu' bir kurul adıdır ve gelen '-nun' ekinin kesme işaretiyle ayrılması kurala aykırıdır.
Kurul adlarına gelen eklerin bitişik yazılması gerektiği kuralı ihlal edilmiştir.

Key Concept

Kurum, kuruluş ve kurul adlarına getirilen eklerin yazımı

Practice More

Kurum adları ile kanun/yönetmelik adlarının ek alırken farklı kurallara tabi olduğunu (kanunlara gelen eklerin ayrıldığını) pekiştirmek için ilgili örnekleri inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 62Question →

Kamu yönetimindeki yapısal reformların (I) kavşak noktasında, kurumların (II) sızlanmalar yerine çözüm üretmesi beklenmektedir. Mevcut uygulamaların eski düzene (III) benzemesi, bürokrasinin (IV) kıvrımlı yapısını korumasına neden olurken (V) küçülen bütçeler bu süreci daha da zorlaştırmaktadır.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi, türetilirken (yapım eki alırken) uğradığı ses olayının türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Show answer & explanation

Answer: küçülen

Answer

Parçadaki 'küçülen' sözcüğü, türetilirken ünsüz düşmesine uğradığı için, ünlü düşmesine uğrayan diğer sözcüklerden farklıdır.
Doğru cevap olan 'küçülen' sözcüğünün kökü 'küçük' ismidir. Bu sözcük '-l' isimden fiil yapım ekini alırken kök sonundaki 'k' ünsüzü düşer. Bu olay bir 'ünsüz düşmesi'dir. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcüklerde ise yapım eki gelirken bir ünlü harf düşmüş (ünlü düşmesi) ve bu durum sözcüğün yapısını etkilemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Numaralanmış sözcüklerin köklerini ve aldıkları yapım eklerini analiz etmek.
I. kavuş-ak, II. sızı-la-, III. beniz-e-, IV. kıvır-ım, V. küçük-l-.
Ses olayının türünü belirlemek için sözcüğün kök halini ve ek alma sürecini görmek gerekir.
2
Türetilme (yapım eki alma) sırasında meydana gelen ses değişimlerini sınıflandırmak.
İlk dört sözcükte bir ünlü harf (u, ı, i, ı) düşerken, beşinci sözcükte bir ünsüz harf (k) düşmüştür.
Sözcük yapısı sorularında ses olayları, ekin köke nasıl bağlandığını ve kökte ne gibi değişiklikler yaptığını gösterir.
3
Farklı olan ses olayını tespit ederek doğru seçeneği belirlemek.
Ünsüz düşmesi (küçük > küçül) diğerlerindeki ünlü düşmelerinden farklıdır.
Soruda istenen 'tür bakımından farklılık' ancak bu kategorizasyonla ortaya çıkar.

Key Concept

Sözcük Türetilirken Meydana Gelen Ses Olayları

Practice More

Sözcük köklerinde gerçekleşen ünlü daralması ve ünsüz benzeşmesi gibi olayların yapım ekiyle mi yoksa çekim ekiyle mi ilgili olduğunu analiz eden soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s
Question 63Question →

Türkçede −ı,−i,−u,−u¨-ı, -i, -u, -ü eki hem fiilden isim türeten bir yapım eki hem de isimlere gelen bir çekim eki (iyelik veya belirtme hâl eki) olarak kullanılabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükte kullanılan bu ek, diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yaşlı adamın gözü, pencerenin önünde oyun oynayan torunlarındaydı.

Answer

Yaşlı adamın gözü ile başlayan cümledeki altı çizili sözcükte kullanılan ek, bir çekim ekidir.
Doğru cevap olan cümlede 'göz' sözcüğü bir isim köküdür. Üzerine gelen '-ü' eki ise 'onun gözü' anlamını veren, yani sözcüğün anlamını değiştirmeyen bir iyelik (çekim) ekidir. Diğer seçeneklerdeki sözcüklerin tamamı fiil köklüdür ve aldıkları ekler onları isme dönüştüren yapım ekleridir.

Step-by-Step Solution

1
Altı çizili sözcüklerin köklerini belirleyin.
Kaz-ı (Fiil), Sor-u (Fiil), Diz-i (Fiil), Yaz-ı (Fiil), Göz-ü (İsim)
Ekin görevini belirlemek için önce eklendiği kökün türüne bakılmalıdır.
2
Ekin sözcüğün anlamını değiştirip değiştirmediğini analiz edin.
A, B, C ve D seçeneklerinde ek, fiil kökünden yeni bir isim türetmiştir (Yapım eki). E seçeneğinde ise ismin anlamı değişmemiş, kime ait olduğu belirtilmiştir (Çekim eki).
Yapım ekleri yeni kavramlar oluştururken, çekim ekleri sözcükler arası ilişki kurar.
3
Ekin görevini sınıflandırarak farklı olanı tespit edin.
Dört seçenek yapım eki iken, bir seçenek (E) iyelik eki (çekim eki) olarak kullanılmıştır.
Soruda eklerin işlevsel olarak gruplandırılması istenmektedir.

Key Concept

Ekin İşlevi (Yapım Eki ve Çekim Eki Ayrımı)
Question 64Question →

Eleştirel düşünme ( ) analiz ( ) sentez ve değerlendirme basamaklarından oluşur ( ) bu sürecin en temel dayanağı ise şudur ( ) kanıt ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: ( ; ) ( , ) ( ; ) ( : ) ( . )

Answer

Sırasıyla noktalı virgül, virgül, noktalı virgül, iki nokta ve nokta getirilmelidir.
Doğru dizilimde, 'Eleştirel düşünme' öznesini kendisinden sonraki 'analiz, sentez' grubundan ayırmak için ilk boşlukta noktalı virgül, eş görevli kelimeler arasında virgül, iç yapısında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için üçüncü boşlukta noktalı virgül ve son olarak açıklama yapılacağı için iki nokta kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Özne ve eş görevli kelimeler arasındaki ilişkiyi belirle.
Noktalı virgül ve virgül
TDK kuralına göre, özneden sonra virgüllerle ayrılmış eş değer ögeler varsa özne noktalı virgülle ayrılır.
2
Sıralı cümle bağlantısını kontrol et.
Noktalı virgül
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için araya noktalı virgül konur.
3
Açıklama gerektiren yapıyı tespit et.
İki nokta
Kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur.
4
Cümle sonu işaretini koy.
Nokta
Tamamlanmış bir yargı ve liste sonu olduğu için cümle nokta ile bitirilir.

Key Concept

Özne ayırıcı noktalı virgül ve açıklama iki noktası
Question 65Question →

Eleştirmen ( ) bir eseri incelerken titiz davranmalı ( ) nesnel ölçütleri ( ) ayrıntılı çözümlemeleri esas almalıdır ( ) bu tutum ( ) çalışmanın niteliğini belirleyen temel unsurdur.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: , / , / , / ; / ,

Answer

Eleştirmen kelimesinden sonra özneyi belirtmek için virgül, 'davranmalı' yükleminden sonra sıralı yapıyı ayırmak için virgül, 'ölçütleri' ve 'çözümlemeleri' kelimeleri arasında eş görevli sözcük ayrımı için virgül, ilk büyük bölümü ikinci cümleden ayırmak için noktalı virgül ve son cümledeki özne olan 'tutum' kelimesinden sonra virgül getirilmelidir.
Bu soruda cümle yapısı incelendiğinde; 'Eleştirmen' ve 'bu tutum' öznelerinden sonra virgül gelmesi gerektiği görülür. 'Nesnel ölçütleri' ve 'ayrıntılı çözümlemeleri' eş görevli sözcük öbekleri olduğu için aralarına virgül konur. İlk kısım ('Eleştirmen... esas almalıdır') kendi içinde virgüller içeren sıralı bir yapı oluşturduğundan, bu büyük parça kendisinden sonra gelen 'bu tutum...' cümlesinden noktalı virgül ile ayrılmalıdır. Bu dizilim Türk Dil Kurumu'nun 'Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır' kuralına tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin öznelerini ve yüklemlerini belirleyin.
İlk cümlede 'Eleştirmen' özne; 'davranmalı' ve 'esas almalıdır' yüklemlerdir. İkinci cümlede 'bu tutum' öznedir.
Noktalama işaretlerini belirlemek için cümle yapısını ve öge dizilişini anlamak gerekir.
2
Eş görevli sözcükleri ve sıralı cümle yapılarını analiz edin.
'Nesnel ölçütleri' ve 'ayrıntılı çözümlemeleri' ifadeleri eş görevli nesnelerdir. 'davranmalı' ve 'esas almalıdır' ise aynı özneye bağlı sıralı yüklemlerdir.
Eş görevli sözcüklerin ve basit sıralı yapıların arasına virgül konur.
3
Cümleler arası ilişkiyi değerlendirerek noktalı virgül gerekliliğini kontrol edin.
İlk büyük cümle kendi içinde virgüller barındırdığı için ('Eleştirmen, ... davranmalı, ... esas almalıdır'), bu bölümü takip eden diğer cümleden ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılmalıdır.
TDK kurallarına göre ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleler noktalı virgül ile ayrılır.

Key Concept

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümlelerin noktalı virgül ile ayrılması ve özne sonrası virgül kullanımı.
Estimated Time:55s
Question 66Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zamir (adıl) kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Herkes, olanları büyük bir şaşkınlıkla izliyordu.

Answer

Herkesin olanları izlediğini belirten cümlede 'herkes' sözcüğü belgisiz zamir olarak kullanılmıştır.
Doğru cevapta geçen 'herkes' sözcüğü, herhangi bir ismi nitelemeden veya belirtmeden doğrudan insanların yerini belirsiz bir şekilde tuttuğu için belgisiz zamirdir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki belirsizlik, işaret veya soru anlamı taşıyan sözcükleri tespit et.
Sözcükler: Herkes, bazı, şu, birkaç, hangi.
Zamirler ve sıfatlar genellikle aynı kökten gelen veya benzer anlam taşıyan sözcüklerdir.
2
Bu sözcüklerin bir ismi niteleyip nitelemediğini veya bir ismin yerini tutup tutmadığını kontrol et.
'Herkes' tek başına bir ismin yerini tutarken; diğerleri (öğrenci, ağaç, soru, yol) isimlerini etkilemektedir.
Zamirler ismin yerini tutar, sıfatlar ise isimden önce gelerek onu niteler veya belirtir.

Key Concept

Zamirler (Adıllar)
Estimated Time:45s
Question 67Question →

Sıfatlar; isimleri renk, biçim, durum gibi yönlerden niteleyen (niteleme sıfatı) veya onları işaret, sayı, belgisizlik ve soru yoluyla belirten (belirtme sıfatı) sözcüklerdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem işaret sıfatı hem de niteleme sıfatı bir arada kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Şu geniş bahçe, çocukluğumun en güzel anılarını barındırıyor.

Answer

İşaret sıfatı ve niteleme sıfatının birlikte kullanıldığı cümle 'Şu geniş bahçe...' ile başlayan seçenektir.
Doğru seçenekte yer alan 'şu geniş bahçe' tamlamasında, 'bahçe' ismini işaret yoluyla belirten 'şu' sözcüğü bir işaret sıfatıdır. Aynı ismi durum yönüyle niteleyen 'geniş' sözcüğü ise bir niteleme sıfatıdır. Böylece her iki sıfat türü aynı ismi etkileyecek şekilde bir arada kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki isimleri ve bu isimlerin önüne gelerek onları etkileyen sözcükleri tespit etmek.
Seçeneklerdeki 'bahçe', 'mağaza', 'öğrenci', 'soru', 'kitap', 'usta' gibi isimler ve onları etkileyen 'şu', 'geniş', 'başarılı', 'zor', 'eski', 'tecrübeli' gibi sözcükler belirlendi.
Sıfatlar her zaman bir ismin önüne gelerek o ismi niteler veya belirtir.
2
İşaret bildiren sözcüklerin (bu, şu, o) bir ismi işaret edip etmediğini kontrol etmek.
Doğru seçenekte 'şu' sözcüğünün 'bahçe' ismini işaret ettiği (sıfat), diğer bazı seçeneklerde ise 'bu' veya 'bunu' sözcüklerinin ismin yerini tuttuğu (zamir) görüldü.
İşaret sıfatı ismi belirtirken, işaret zamiri ismin yerini tutar ve genellikle ek alır ya da virgülle ayrılır.
3
Niteleme bildiren sözcüklerin isimleri mi yoksa fiilleri mi etkilediğini ayırt etmek.
Doğru seçenekte 'geniş' sözcüğünün ismi nitelediği; ancak bazı çeldiricilerde 'hızlı' ve 'kolay' gibi sözcüklerin fiili etkileyerek zarf görevinde kullanıldığı saptandı.
İsme sorulan 'Nasıl?' sorusu niteleme sıfatını, fiile sorulan 'Nasıl?' sorusu ise durum zarfını buldurur.

Key Concept

Sıfatlar (Ön Adlar) ve Türleri
Estimated Time:55s
Question 68Question →

Türkçede sıfatlar; isimleri durum, biçim, renk gibi yönlerden niteleyebileceği gibi işaret, sayı, belgisizlik ve soru yönünden de belirtebilir. Bazı cümlelerde bir isim, hem niteleme hem de belirtme sıfatını bir arada alabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem niteleme hem de belirtme sıfatı almış bir isim kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Şu eski bina, kentin tarihine yıllardır tanıklık ediyordu.

Answer

Doğru cevap, hem işaret (belirtme) hem de niteleme sıfatının 'bina' ismini etkilediği seçenektir.
'Şu eski bina' tamlamasında, 'bina' ismine sorulan 'Nasıl bina?' sorusu 'eski' (niteleme sıfatı) cevabını verirken, 'Hangi bina?' sorusu 'şu' (işaret/belirtme sıfatı) cevabını verir. Dolayısıyla bina ismi her iki tür sıfatı da bir arada almıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki isimleri ve onları etkileyen sözcükleri belirle.
A seçeneğinde 'bina', 'kentin', 'tarihine' isimleri bulunmaktadır.
Sıfatlar isimlerin önüne gelerek onları etkiler.
2
İsimlerin önüne gelen sözcüklerin türünü (niteleme mi belirtme mi) ayırt et.
'Bina' isminin önündeki 'eski' sözcüğü nasıl sorusuna cevap verdiği için niteleme, 'şu' sözcüğü işaret ettiği için belirtme sıfatıdır.
Bir ismin her iki tür sıfatı da alıp almadığını teyit etmek gerekir.
3
Diğer seçeneklerdeki benzer sözcüklerin zamir veya zarf olup olmadığını kontrol et.
B ve D seçeneklerindeki işaret/şahıs bildiren sözcükler isimden ayrılmış (zamir), C seçeneğindeki durum bildiren sözcük fiili etkilemiştir (zarf).
Sözcük türleri arasındaki ayrım, doğru cevaba ulaşmak için kritiktir.

Key Concept

Sıfatlarda Niteleme ve Belirtme Ayrımı

Practice More

Sıfatlar ve zamirler arasındaki farkı pekiştirmek için 'belgisiz sıfat' ve 'belgisiz zamir' ayrımına yönelik sorular çözebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 69Question →

"Sessizce ufkuna baktığı o anlarda, kalbindeki sızının gitgide arttığını hissediyordu; zihnindeki karmaşa henüz dinmemiş olsa da sabretmekten başka çaresi kalmamıştı."

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünlü daralması

Answer

Cümlede ünlü daralması bulunmamaktadır.
Metin incelendiğinde; 'ufkuna', 'zihnindeki' ve 'sabretmekten' sözcüklerinde ünlü düşmesi; 'kalbindeki', 'gitgide', 'arttığını' ve 'hissediyordu' sözcüklerinde ünsüz yumuşaması; 'arttığını' ve 'sabretmekten' sözcüklerinde ünsüz benzeşmesi; 'hissediyordu' sözcüğünde ise ünsüz türemesi olduğu görülür. Ancak '-a, -e' ile biten bir fiilin daralmasıyla oluşan ünlü daralmasına dair bir örnek metinde yer almaz.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki sözcükleri ses olayları açısından incelemek.
Ufuk-u > ufkuna, zihin-i > zihnindeki, sabır-et > sabretmekten sözcüklerinde ünlü düşmesi saptandı.
Ünlüyle başlayan ek alan bazı sözcüklerin son hecesindeki dar ünlünün düşmesi kuralını teyit etmek.
2
Ünsüz değişimlerini (yumuşama ve benzeşme) kontrol etmek.
Kalp-i > kalbi, git-gide > gitgide, arttık-ı > arttığını sözcüklerinde yumuşama; art-dık > arttık, sabretmek-den > sabretmekten sözcüklerinde benzeşme saptandı.
Sert ünsüzlerin yumuşaması ve yumuşak ünsüzlerin sertleşmesi kurallarını metin üzerinde doğrulamak.
3
Türeme ve daralma olaylarını araştırmak.
His-etmek > hissetmek (türeme) var; ancak daralma (başlıyor, diyor vb.) örneği yok.
Kalan seçenekleri eleyerek doğru cevaba ulaşmak.

Key Concept

Türkçede Ses Olayları (Düşme, Türeme, Benzeşme, Yumuşama)

Practice More

Karma ses bilgisi sorularında önce birleşik sözcüklere ve '-yor' eki alan fiillere odaklanmak zaman kazandırır.
Estimated Time:1m 30s
Question 70Question →

Köy kahvesinde yaşlılar ( ) gençler ( ) çocuklar bir araya gelmişti ( ) herkes akşamki şenlik için büyük bir heyecanla hazırlık yapıyordu ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: ( , ) ( , ) ( ; ) ( . )

Answer

Sırasıyla virgül, virgül, noktalı virgül ve nokta işaretlerinin kullanıldığı seçenek doğrudur.
Cümlede 'yaşlılar', 'gençler' ve 'çocuklar' kelimeleri bir özne grubu oluşturur ve eş görevli sözcükler oldukları için aralarına virgül konmalıdır. 'Bir araya gelmişti' ifadesinden sonra başlayan ikinci cümle, ilk cümleyle anlamca bağlı bir sıralı cümle oluşturur. İlk cümlenin kendi içinde virgül barındırması nedeniyle, bu iki cümleyi ayırmak için noktalı virgül kullanılması şarttır. Cümle bitişinde ise standart nokta kullanımı uygundur.

Step-by-Step Solution

1
Eş görevli kelimeleri tespit etme
'yaşlılar', 'gençler' ve 'çocuklar' kelimeleri arasına virgül ( , ) konur.
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını ayırmak için virgül kullanılır.
2
Sıralı cümle bağlantısını inceleme
İki cümleyi bağlayan noktada, ilk cümle içinde zaten virgül bulunduğu için noktalı virgül ( ; ) kullanılmalıdır.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül konur.
3
Cümle sonunu belirleme
Cümle tamamlandığı için en sona nokta ( . ) konur.
Yüklemi bulunan ve tamamlanmış yargı bildiren cümlelerin sonuna nokta konur.

Key Concept

Virgül ve Noktalı Virgül Ayrımı
Estimated Time:45s
Question 71Question →

Sıfatlar; isimleri renk, durum, biçim gibi yönlerden niteleyen (niteleme sıfatı) veya işaret, sayı, belgisizlik ve soru yoluyla belirten (belirtme sıfatı) sözcüklerdir. Bazı durumlarda bir isim, hem niteleme hem de belirtme sıfatını aynı anda alabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bu sarp geçit, bölgeye ulaşımı kış aylarında oldukça güçleştiriyor.

Answer

Doğru cevap, bir ismin hem niteleme hem de belirtme sıfatı aldığı 'Bu sarp geçit...' ifadesinin bulunduğu seçenektir.
Doğru seçenekte yer alan 'geçit' ismi, kendisinden önce gelen 'bu' sözcüğüyle işaret yoluyla belirtilmiş (belirtme sıfatı), 'sarp' sözüyle de durum yönünden nitelenmiştir (niteleme sıfatı). Türkçede belirtme sıfatları genellikle niteleme sıfatlarından önce gelir ve bu yapıda isim her iki türden sıfatla da tamlanmış olur.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki isimleri ve bu isimlerin önüne gelen niteleyici/belirtici sözcükleri tespit edin.
Belirlenen isimler: geçit, fırtına, evler, rapor, öğrenci, sınav, eser.
Sıfatın varlığını tespit etmek için önce nitelediği veya belirttiği ismi bulmak gerekir.
2
İsimlere 'Nasıl?' (Niteleme) ve 'Hangi/Kaç/Ne kadar?' (Belirtme) sorularını yöneltin.
Geçit ismi için: Nasıl geçit? (Sarp - Niteleme); Hangi geçit? (Bu - İşaret/Belirtme).
Bir ismin her iki sıfat türünü de alıp almadığını teyit etmek için bu soruların ikisine de cevap alınmalıdır.
3
Çeldiricilerdeki sözcük türlerini (zamir ve zarf) kontrol ederek elemeleri yapın.
B'deki 'O' ve E'deki 'Şu' zamirdir. C'deki 'ayrıntılı' zarftır. D'de ise niteleme sıfatı yoktur.
Sıfatlar isimlerle, zarflar fiillerle/fiilimsilerle ilişkilidir; zamirler ise ismin yerini tutar.

Key Concept

Bir İsmin Hem Niteleme Hem Belirtme Sıfatı Alması

Practice More

İşaret bildiren 'o, bu, şu' gibi sözcüklerden sonra virgül kullanılıp kullanılmadığına bakarak zamir-sıfat ayrımını daha hızlı yapabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 72Question →

Sanat ( ) insanın duygu ve düşünce dünyasını zenginleştiren bir uğraştır ( ) sanatçı ( ) eserini titizlikle oluşturursa resim ( ) müzik veya edebiyat aracılığıyla ölümsüzlüğü yakalar ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: ( , ) ( ; ) ( , ) ( , ) ( . )

Answer

Cümledeki boşluklara sırasıyla ( , ) ( ; ) ( , ) ( , ) ( . ) işaretleri getirilmelidir.
Doğru seçenekteki işaretler TDK'nin güncel noktalama rehberine tam uyum sağlamaktadır. 'Sanat' ve 'sanatçı' kelimeleri özne görevindedir ve vurgulanmaları için virgül alırlar. Cümle, iki ayrı yargıdan oluşan sıralı bir yapıdır. İkinci yargının kendi içinde virgül barındırması (resim, müzik), bu iki yargıyı ayırmak için noktalı virgül kullanımını zorunlu kılar. 'resim' ve 'müzik' ise eş görevli sözcükler olduğu için aralarına virgül konur. Bu dizilim ( , ) ( ; ) ( , ) ( , ) ( . ) şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Öznelerin Belirlenmesi
Cümledeki 'Sanat' ve 'sanatçı' öznelerinden sonra virgül (,) kullanılması gerektiği tespit edilir.
Yüklemden uzak düşmüş özneleri belirtmek ve anlam karışıklığını önlemek için virgül kullanılır.
2
Sıralı Cümle Ayrımı
İki ana yargıyı (Sanat... uğraştır / sanatçı... yakalar) ayırmak için ikinci boşluğa noktalı virgül (;) getirilir.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
3
Eş Görevli Sözcüklerin Ayrılması
'resim' ve 'müzik' sözcükleri arasına virgül (,) konur ve cümle sonuna nokta (.) getirilir.
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarının arasına virgül konur; tamamlanmış cümlenin sonuna nokta konur.

Key Concept

Noktalı Virgül ve Virgülün İşlevleri
Estimated Time:1m 15s
Question 73Question →

Hava kararmaya başladığında, şehrin dar sokaklarında yürürken hafifçe esen rüzgârın sesini dinliyordu. Kalbindeki o garip sızıyı dindirmek için kendine bir sığınak arıyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünsüz türemesi

Answer

Metinde ünsüz türemesi örneği bulunmamaktadır.
Metin içerisinde ünlü düşmesi (şehrin), ünsüz yumuşaması (başladığında, kalbindeki), ünsüz benzeşmesi (hafifçe) ve ünlü daralması (dinliyordu, arıyordu) ses olaylarının örnekleri net bir şekilde görülebilmektedir. Ancak metinde ünsüz türemesini (hak-kı, his-setmek vb.) örneklendiren herhangi bir kullanım yer almamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
"Şehrin" sözcüğünü tahlil etmek
Şehir + in > Şehrin (Ünlü düşmesi)
İkinci hecesinde dar ünlü bulunan bazı kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında ünlü kaybı yaşar.
2
"Başladığında" ve "kalbindeki" sözcüklerini tahlil etmek
Başla-dık-ı > Başladığı (k > ğ) ve Kalp-i > Kalbi (p > b) (Ünsüz yumuşaması)
Sert ünsüzle biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldıklarında sonlarındaki ünsüz yumuşar.
3
"Hafifçe" sözcüğünü tahlil etmek
Hafif + ce > Hafifçe (c > ç) (Ünsüz benzeşmesi)
Sert ünsüzle biten bir kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan ek gelirse, ekin başındaki ünsüz sertleşir.
4
"Dinliyordu" ve "arıyordu" sözcüklerini tahlil etmek
Dinle-yor > Dinliyor ve Ara-yor > Arıyor (Ünlü daralması)
Sonu 'a, e' geniş ünlüleriyle biten fiiller '-yor' eki aldığında bu ünlüler daralır.
5
Metinde ünsüz türemesi (af, his, zan gibi köklerde görülen durum) aramak
Bulunamadı
Metinde bu kurala uygun bir örnek yer almamaktadır.

Key Concept

Ses Bilgisi Olaylarının Tespiti
Estimated Time:1m 15s
Question 74Question →

Türkçede belirsizlik anlamı taşıyan bazı sözcüklerin yazımı, öğrencilerin en çok hata yaptığı konulardan biridir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Kütüphaneye gelen öğrencilerin bir çoğu, sınav haftası nedeniyle yer bulmakta zorlandı.

Answer

Kütüphane öğrencilerinden bahseden cümlede geçen 'bir çoğu' ifadesi, 'birçoğu' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
'Birçoğu' sözcüğü, belirsizlik bildiren bir birleşik kelimedir. Türk Dil Kurumu'nun yazım kurallarına göre bu kelime ve benzerleri (birçok, birkaç, hiçbir) her zaman bitişik yazılır. Sorudaki cümlede 'bir çoğu' şeklinde ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki belirsizlik bildiren ifadelerin (birçok, her şey, herhangi vb.) tespiti.
'bir çoğu' ifadesinin belirsizlik anlamı taşıdığı belirlendi.
Yazım kurallarını kontrol etmek için odaklanılacak sözcüklerin seçilmesi gerekir.
2
'Birçoğu' sözcüğünün bitişik mi yoksa ayrı mı yazılması gerektiğinin kural bazlı kontrolü.
Türk Dil Kurumu'na göre 'birçok' ve 'birçoğu' her zaman bitişik yazılmalıdır.
Belirsizlik sıfatı ve zamiri olan bu tür birleşik kelimeler dilimizde bitişik yazım kuralına tabidir.
3
Tespit edilen hatanın doğrulanması ve diğer seçeneklerin incelenmesi.
Diğer seçeneklerdeki kuralların (bağlaç olan de/da, özel isimlerde büyük harf kullanımı) doğru uygulandığı görüldü.
Kesin sonuca ulaşmak için tüm çeldiricilerin elenmesi gerekir.

Key Concept

Belirsizlik sıfat ve zamirlerinin (birçok, birkaç, hiçbir vb.) bitişik yazılması.
Estimated Time:45s
Question 75Question →

Aşçılar (I)takımı, (II)yemek listesinin (III)detaylarını (IV)sorumluluk bilinciyle (V)şu raporlara kaydetti.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: V. sözcük, belgisiz zamir görevinde kullanılmış bir sözcüktür.

Answer

V. numaralı sözcük işaret zamiri değil, bir ismi işaret yoluyla belirten işaret sıfatıdır.
Cümlede geçen 'şu' sözcüğü, hemen ardından gelen 'raporlara' ismini işaret ederek onu belirtmektedir. Türkçede bir ismi işaret yoluyla belirten sözcükler 'işaret sıfatı' olarak adlandırılır. Bu sözcük bir ismin yerini tutmadığı için zamir olarak değerlendirilemez.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin türlerini ve aldıkları ekleri analiz etme
I. Takım (Topluluk), II. Yemek (Kalıcı isim), III. Detay-lar-ı-nı (Çoğul, iyelik, hal ekli isim), IV. Sorumluluk (Soyut isim), V. Şu (İşaret sıfatı).
Cümledeki her bir sözcüğün dil bilgisel özelliklerini belirlemek için gereklidir.
2
V. numaralı 'şu' sözcüğünün görevini kontrol etme
'Şu' sözcüğü 'raporlara' isminden önce gelmiş ve onu işaret etmiştir.
İşaret bildiren sözcükler bir ismi etkilediğinde sıfat, bir ismin yerini tuttuğunda zamir olur.

Key Concept

İsim Türleri ve İsim-Zamir-Sıfat Ayrımı

Hints

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki görevlerine odaklanın, özellikle de yanındaki sözcüklerle olan ilişkisine.
2
İşaret bildiren sözcükler (bu, şu, o) bir isimle tamlama kuruyorsa sıfattır.
3
'Şu raporlar' ifadesinde 'şu' kelimesinin bir ismi niteleyip nitelemediğini düşünün.

Practice More

İşaret sıfatları ile işaret zamirleri arasındaki farkı pekiştirmek için benzer cümleler kurarak analiz yapabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 76Question →

Denetim sırasında (I) şunu fark ettik: (II) Bazı personeller (III) kendilerine tanımlanan (IV) öteki şifrelerle sisteme girerken (V) kimi bilgilendirdi?

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangileri 'zamir' (adıl) görevinde kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: I, III ve V

Answer

Numaralanmış sözcüklerden 'şunu' (I), 'kendilerine' (III) ve 'kimi' (V) kelimeleri zamir görevinde kullanılmıştır.
I numaralı 'şunu' sözcüğü bir nesnenin yerini işaret yoluyla tuttuğu için işaret zamiridir. III numaralı 'kendilerine' sözcüğü dönüşlülük zamiridir. V numaralı 'kimi' sözcüğü ise bir şahsın yerini soru yoluyla tuttuğu için soru zamiridir. Bu üç sözcük de zamir görevindedir.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki numaralanmış sözcüklerin cümledeki işlevlerini incelemek
Sözcüklerin bir ismin yerini mi tuttuğu yoksa bir ismi mi belirttiği tespit edildi.
Zamirler ismin yerini tutarken sıfatlar isimleri niteler veya belirtir.
2
Zamir türündeki sözcükleri belirlemek
'şunu' (işaret zamiri), 'kendilerine' (dönüşlülük zamiri) ve 'kimi' (soru zamiri) sözcükleri zamir olarak işaretlendi.
Bu sözcükler herhangi bir ismi etkilemeden doğrudan ismin yerini tutmaktadır.
3
Sıfat türündeki sözcükleri elemek
'bazı personeller' ve 'öteki şifreler' tamlamalarındaki 'bazı' ve 'öteki' sözcükleri sıfat olarak ayrıldı.
İsimlerin önüne gelerek onları miktar veya işaret yönünden belirten sözcükler sıfattır.

Key Concept

Zamir (Adıl) ve Sıfat (Ön Ad) Ayrımı
Estimated Time:1m 15s
Question 77Question →

"Küçücük bir tebessümün, insanın ufkunu nasıl genişletebileceğini biliyor; uykusuz geçtiğimiz yıllardan sonra gelen bu huzuru kalbinde hissediyordu." Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünlü daralması

Answer

Parçada ünlü daralması olayı görülmemektedir.
Parçada ünlü daralması bulunmamaktadır. 'Biliyor' kelimesi 'bil-iyor' şeklindedir ve aradaki 'i' yardımcı sestir. 'Hissediyordu' kelimesinde ise 'et-' fiili ünsüzle bittiği için daralma gerçekleşemez.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki 'ufkunu' ve 'uykusuz' kelimelerini inceleyin.
Ünlü düşmesi tespit edilir.
'Ufuk' kelimesine ünlü ile başlayan ek geldiğinde ikinci hecedeki 'u' düşer; 'uyu-mak' fiilinden 'uyku' ismi türetilirken 'u' düşer.
2
'Küçücük' kelimesini yapıca analiz edin.
Ünsüz düşmesi tespit edilir.
'Küçük' kelimesine '-cük' küçültme eki getirildiğinde sondaki 'k' ünsüzü düşer.
3
'Geçtiğimiz' kelimesindeki ekleri kontrol edin.
Ünsüz benzeşmesi ve yumuşaması tespit edilir.
'Geç-' fiilindeki 'ç' sesi, yanına gelen 'd' sesini 't'ye dönüştürür (benzeşme); ekteki 'k' ise ünlüden önce 'ğ'ye dönüşür (yumuşama).
4
'Hissediyordu' kelimesini bileşenlerine ayırın.
Ünsüz türemesi ve yumuşaması tespit edilir.
'His' ve 'et-' birleşirken 's' türer; 'et-' fiilindeki 't' ise yanına ünlü gelince 'd'ye dönüşür.
5
'-yor' eki alan 'biliyor' ve 'hissediyordu' kelimelerinde daralma olup olmadığını sorgulayın.
Ünlü daralması olmadığı görülür.
Ünlü daralması için fiilin 'a' veya 'e' ile bitmesi gerekir. 'Bil-' ve 'et-' fiilleri ünsüzle bittiği için aradaki 'i' sesleri sadece yardımcı ünlüdür.

Key Concept

Türkçedeki temel ses olaylarının metin üzerinde tespiti ve '-yor' ekinin her zaman daralma yapmadığı kuralı.
Estimated Time:1m 15s
Question 78Question →

Kamu bürokrasisinde ve akademik yazışmalarda, özel adların ve birleşik sözcüklerin imlası, metnin kurumsal niteliğini ve yazarın dil hassasiyetini yansıtan en önemli ölçütlerden biridir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay'ın hazırladığı son denetim raporu, yerel yönetimlerin bütçe disiplini konusundaki eksikliklerini somut verilerle ortaya koymaktadır.

Answer

Sayıştay kelimesine getirilen ekin kesme işaretiyle ayrıldığı seçenek hatalıdır.
Sayıştay bir kurum adıdır. Türk Dil Kurumu tarafından belirlenen güncel kurallara göre; kurum, kuruluş, kurul, merkez, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Sayıştay'ın' kullanımı hatalıdır; doğru yazım 'Sayıştayın' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki kurum ve kanun isimlerini tespit et.
Cümlelerde 'Türk Medeni Kanunu', 'Sayıştay' ve 'Avrupa Konseyi' özel adları yer almaktadır.
Yazım kuralları açısından kurum adları ile kanun adlarının ek alma kuralları farklılık göstermektedir.
2
Kurum ve kuruluş isimlerine getirilen eklerin kuralını hatırla.
TDK'ye göre; kurum, kuruluş, kurul, merkez, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Sayıştay ve Avrupa Konseyi birer kurum/kuruluş niteliğindedir; dolayısıyla eklerin bitişik yazılması gerekir.
3
Kanun, tüzük ve yönetmelik isimlerine getirilen eklerin kuralını hatırla.
Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.
Bu kural gereği 'Türk Medeni Kanunu'na' gelen ek ayrılmalıdır.
4
Hatalı kullanımı belirle.
Sayıştay bir kurum olduğu için ekin kesmeyle ayrılması ('Sayıştay'ın') yanlıştır; 'Sayıştayın' şeklinde yazılmalıdır.
Kurum adlarına getirilen eklerin ayrılmaması kuralına aykırılık yapılmıştır.

Key Concept

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

Practice More

Kurum/kuruluş adları ile kanun/tüzük adlarını karşılaştırmalı olarak çalışmak, bu tip çeldiricileri fark etmenizi sağlar.
Estimated Time:1m 30s
Question 79Question →

Eleştiri ( ) bir sanat eserinin değerini ( ) niteliğini ( ) zayıf ve güçlü yanlarını ortaya koyma işidir ( ) gerçek bir eleştirmen ( ) önyargılarından arınarak esere yaklaşmalıdır.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: ( ; ) ( , ) ( , ) ( ; ) ( , )

Answer

( ; ) ( , ) ( , ) ( ; ) ( , )
Doğru seçenekte, ilk boşlukta 'Eleştiri' öznesini kendisinden sonra gelen virgüllü gruplardan ayırmak için noktalı virgül kullanılmıştır. İkinci ve üçüncü boşluklarda nesne gruplarını ayırmak için virgül, dördüncü boşlukta ise ögeleri arasında virgül bulunan iki sıralı cümleyi ayırmak için yine noktalı virgül tercih edilmiştir. Son boşlukta ise ikinci cümlenin öznesi olan 'eleştirmen' ifadesi virgülle vurgulanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Özne tespiti ve ayrımı
Eleştiri sözcüğü öznedir.
Cümlede özneden sonra gelen ögeler arasında virgül bulunduğu için TDK kuralı gereği özneden sonra noktalı virgül ( ; ) getirilmelidir.
2
Eş görevli sözcüklerin ayrılması
değerini, niteliğini, zayıf ve güçlü yanlarını
Birbirini takip eden eş görevli nesne gruplarını ayırmak için virgül ( , ) kullanılır.
3
Sıralı cümle bağlantısı
işidir ( ; ) gerçek...
Ögeleri arasında virgül bulunan iki ayrı cümleyi birbirine bağlamak için noktalı virgül ( ; ) kullanılır. Sonraki kelime küçük harfle başladığı için nokta kullanılamaz.

Key Concept

Özneden sonra noktalı virgül kullanımı ve sıralı cümlelerin ayrımı

Practice More

Noktalı virgülün özneyi ayırma görevi ile iki noktayı karıştırmamak için TDK'nin güncel örneklerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 80Question →

Dil bilgisi kurallarına uygun bir metin hazırlamak isteyen bir öğrenci, aşağıdaki cümlelerden hangisini yazım yanlışı yapmadan kurmuştur?

Show answer & explanation

Answer: Romanın başkahramanı, hayatın zorluklarına karşı tek başına mücadele ediyor.

Answer

Romanın başkahramanı, hayatın zorluklarına karşı tek başına mücadele ediyor.
İçerisinde herhangi bir yazım hatası barındırmayan seçenek, ana karakterin mücadelesini anlatan cümledir. Burada 'başkahraman' kelimesi 'baş' başa getirilen sıfat tamlaması kuralı gereği bitişik; 'tek başına' ifadesi ise ayrı yazılarak kurallara tam uyum sağlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki bağlaçların, birleşik sözcüklerin ve özel isimlerin yazımını kontrol et.
Bağlaç olan 'de'nin bitişik yazıldığı, birleşik fiilin ve belgisiz sıfatın yanlış ayrıldığı/birleştirildiği ve kurum adında kesme işareti kullanıldığı tespit edildi.
Yazım kuralları gereği her bir yapısal birimin kendine özgü yazım standardı vardır.
2
Doğru yazılan cümleyi belirle.
Başkahraman (bitişik) ve tek başına (ayrı) ifadelerinin doğru kullanıldığı cümle seçildi.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'baş' ile kurulan sıfat tamlamaları bitişik, ikileme yapısındaki veya ayrı yazılması gereken zarf öbekleri ayrı yazılır.

Key Concept

Temel Yazım Kuralları (Bağlaçlar, Birleşik Sözcükler ve Kurum Adları)
PreviousPage 4 / 42Next
Dil Bilgisi Practice Questions — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 4 | Examkin