Examkin

Dil Bilgisi

823 questions

Question 81Question →

Belgisiz sözcükler, bir ismi belirttiğinde 'belgisiz sıfat'; bir ismin yerini belirsiz şekilde tuttuğunda ise 'belgisiz zamir' görevini üstlenir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz zamir kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kurumdaki görevlilerin birçoğu hafta sonu yapılacak olan seminere katılacak.

Answer

Kurumdaki görevlilerin birçoğu ifadesinde geçen belgisiz sözcük, ismin yerini tuttuğu için zamirdir.
Görevlilerin birçoğu ifadesindeki 'birçoğu' sözcüğü, bir ismi nitelemeyip doğrudan bir grup insanın yerini belirsizlik yoluyla tuttuğu için belgisiz zamirdir. Ayrıca bu sözcük iyelik eki alarak zamir görevini pekiştirmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki belgisizlik bildiren sözcükleri (bazı, birkaç, birçoğu, her, çoğu) tespit et.
Belgisiz sözcükler belirlendi.
Sözcük türünü belirlemek için önce hedef sözcüğü bulmak gerekir.
2
Bu sözcüklerin bir ismi mi etkilediğini yoksa bir ismin yerini mi tuttuğunu analiz et.
Dört cümlede sözcüklerin bir ismi belirttiği, bir cümlede ise ismin yerini tuttuğu görüldü.
Sıfatlar ismi niteler/belirtir, zamirler ise ismin yerini tutar.
3
Zamir olan sözcüğün aldığı ekleri ve cümledeki işlevini kontrol et.
'birçoğu' sözcüğünün çekim eki alarak (iyelik eki) zamirleştiği kesinleşti.
Belgisiz zamirler genellikle çekim eki alarak adlaşır.

Key Concept

Belgisiz zamirler, varlıkların yerini belli belirsiz tutan sözcüklerdir ve genellikle isim çekim eklerini alabilirler.
Estimated Time:45s
Question 82Question →

Kamu kurumlarındaki resmî yazışmalarda dil bilgisinin doğru kullanımı, ifadelerin netliği açısından kritiktir. Özellikle isimlerin yerini tutan zamirlerin (şahıs, işaret, belgisiz, soru ve dönüşlülük) görevlerine uygun ve birbirleriyle karıştırılmadan kullanılması gerekir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde üç farklı türde zamir bir arada kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sizin bu alandaki görüşleriniz, ötekinden daha kapsayıcı olsa da bunların uygulamaya geçmesi için herkesin onayı gerekmektedir.

Answer

Sizin bu alandaki görüşleriniz, ötekinden daha kapsayıcı olsa da bunların uygulamaya geçmesi için herkesin onayı gerekmektedir.
Doğru yanıt olan cümlede üç farklı türde zamir bulunmaktadır: 1) 'Sizin' (Şahıs zamiri), 2) 'ötekinden' ve 'bunların' (İşaret zamiri), 3) 'herkesin' (Belgisiz zamir). Bu cümlede yer alan 'bu' sözcüğü bir ismi belirttiği için sıfat görevindedir ve zamir türü sayısına dahil edilmemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki tüm sözcükleri tür ve görev bakımından analiz etmek.
İsimlerin yerini tutan tüm sözcükler (zamirler) belirlendi.
Hangi sözcüklerin zamir olduğunu saptamak için temel bir inceleme gereklidir.
2
Tespit edilen zamirleri kategorize etmek (Şahıs, İşaret, Belgisiz, Soru, Dönüşlülük).
Belirlenen cümlede: 'Sizin' (Şahıs), 'ötekinden' (İşaret), 'bunların' (İşaret), 'herkesin' (Belgisiz) türleri tespit edildi.
Soruda istenen 'üç farklı tür' kriterini doğrulamak için sınıflandırma yapılmalıdır.
3
Sıfatlarla karıştırılabilecek sözcükleri ayırt etmek.
'Bu alandaki' ifadesindeki 'bu' sözcüğünün ismi belirttiği için sıfat olduğu, zamir olmadığı teyit edildi.
Zamir ve sıfat arasındaki farkı netleştirmek, hata yapma riskini (err_kpss_tur_dil_zamir_sifat_karisikligi) ortadan kaldırır.

Key Concept

Zamirlerin Türlerine Göre Tasnifi ve Sıfatlarla Ayrımı

Practice More

İlgi zamiri (-ki) ve iyelik zamirlerinin (-m, -n, -i...) eklendiği cümlelerde zamir türü sayımına bu eklerin dahil edilip edilmeyeceğine yönelik soruları inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüklerin yanına bir isim getirerek test edebilirsiniz. Eğer isimle birlikte anlamlı bir tamlama oluşturuyorsa (örneğin: 'bu konu', 'o belge') sıfattır; ismin yerini doğrudan tutuyorsa (örneğin: 'ötekinden', 'bunların') zamirdir.
Estimated Time:1m 30s
Question 83Question →

Kamu yönetiminde (I) kıvrımlı bürokratik süreçlerin azaltılması, (II) yaşantımızın her alanında vatandaş memnuniyetini artıracaktır. (III) Çevreci bir yaklaşımla atılan her (IV) adım, geleceğe (V) yudum yudum biriken bir miras bırakacaktır.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisinin kökü, sözcük türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Show answer & explanation

Answer: II

Answer

İkinci sözcük olan 'yaşantımızın' kelimesinin kökü 'yaş' ismidir, diğerleri fiil köklüdür.
Parçadaki sözcükler incelendiğinde; 'kıvır-', 'çevir-', 'at-' ve 'yut-' eylemlerinin tamamı fiil köküdür. Ancak 'yaşantımızın' sözcüğünün kökü olan 'yaş', bir varlığı veya süreyi karşılayan isim soylu bir sözcüktür. 'Yaş' isminden 'yaşamak' fiili türetilmiştir. Dolayısıyla kök türü bakımından diğerlerinden ayrılır.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin köklerini tespit etme
I: kıvır-, II: yaş, III: çevir-, IV: at-, V: yut-
Sözcük yapısı analizinde ilk adım anlamlı en küçük yapı taşı olan kökü bulmaktır.
2
Köklerin türlerini (isim/fiil) belirleme
kıvır- (fiil), yaş (isim), çevir- (fiil), at- (fiil), yut- (fiil)
Köklerin '-mak/-mek' eki alıp almadığına bakılarak isim veya fiil oldukları ayırt edilir.
3
Farklı olanı seçme
İsim köküne sahip olan 'yaş' köküdür.
Beş sözcükten dördü fiil köklü iken sadece biri isim köklüdür.

Key Concept

Sözcük kökü türü (İsim vs. Fiil) ve kökte meydana gelen ses olaylarının analizi.

Hints

1
Sözcüklerin köklerini bulurken ünlü düşmesi veya ünsüz yumuşaması gibi ses olaylarına dikkat edin.

Practice More

Benzer şekilde 'besle-', 'kokla-', 'sızla-' gibi kelimelerin kök türlerini analiz ederek pratik yapabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 84Question →

Türkçede bazı isimler, çoğul eki (-lar / -ler) almadıkları hâlde anlamca birden fazla varlıktan oluşan bir grubu veya topluluğu karşılar. Bu tür isimlere "topluluk ismi" denir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Meclis, yeni yasama yılındaki ilk toplantısını bugün gerçekleştirecek.

Answer

Topluluk ismi içeren doğru cümle 'Meclis' sözcüğünün kullanıldığı cümledir.
Topluluk isimleri, yapıca tekil olmalarına rağmen anlamca bir grubu temsil ederler. 'Meclis' cümlesinde geçen 'Meclis' sözcüğü, içerisinde birçok üyeyi barındıran bir kurumu ifade ettiği için topluluk ismi kategorisine girer.

Step-by-Step Solution

1
Topluluk ismi tanımını hatırla.
Topluluk ismi, çoğul eki (-lar/-ler) almadan birden fazla varlığı karşılayan isimdir.
Soruda istenen kavramın sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki isimleri biçim ve anlam yönünden incele.
'Meclis' sözcüğünün bir grubu (milletvekilleri veya kurul) ifade ettiği tespit edilir.
Sözcüğün anlamca çokluk bildirip bildirmediğini kontrol etmek gerekir.
3
Diğer seçeneklerdeki benzer yapıdaki sözcükleri ele.
'Öğrenciler' çoğul ekli, 'Sarı' sıfat, 'Onlar' zamir ve 'Okumak' fiilimsi olduğu için elenir.
Kavramlar arasındaki farkı netleştirerek doğru yanıta ulaşılır.

Key Concept

Topluluk İsmi (Adı)

Practice More

Topluluk isimlerinin hangi durumlarda çoğul eki alarak genel anlam kazandığını (Örneğin: 'Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir!') inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 85Question →

Yolun sonuna yaklaştığımızda ufkumuzu karartan bulutlar dağılmıştı. Kalbimizdeki o derin sızıyı dindirmek için aylardır bekliyoruz.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünsüz türemesi

Answer

Metinde ünsüz türemesi örneği bulunmamaktadır.
Ünsüz türemesi, bir kelimeye ek getirildiğinde veya kelime birleştiğinde fazladan bir ünsüzün ortaya çıkmasıdır (his-s-etmek gibi). Parçada bu ses olayına dair bir kullanım yoktur.

Step-by-Step Solution

1
Ünlü düşmesini kontrol et
"Ufuk-umuz" -> "Ufkumuzu" (Düşme var)
Kelime kökündeki dar ünlünün ek alırken düşüp düşmediğini belirlemek için.
2
Ünsüz yumuşamasını kontrol et
"Kalp-imiz" -> "Kalbimiz", "yaklaş-tık-ımız" -> "yaklaştığımızda" (Yumuşama var)
Sert sessizle biten kelimelerin ünlü ile başlayan ek alınca yumuşayıp yumuşamadığını belirlemek için.
3
Ünsüz benzeşmesini kontrol et
"Yaklaş-dık" -> "Yaklaştık", "dağıl-mış-dı" -> "dağılmıştı" (Benzeşme var)
Sert sessizden sonra gelen ekin sertleşip sertleşmediğini kontrol etmek için.
4
Ünlü daralmasını kontrol et
"Bekle-yor" -> "Bekliyor" (Daralma var)
Şimdiki zaman eki alan fiilin sonundaki geniş ünlünün daralıp daralmadığını incelemek için.
5
Ünsüz türemesini kontrol et
Metinde ünsüz türemesi (örn: affetmek, şıkkı) örneği yoktur.
Kalan son ses olayının metindeki varlığını teyit etmek için.

Key Concept

Ses Bilgisi (Ses Olayları)
Estimated Time:50s
Question 86Question →

Resmî yazışmalarda şu temel ilkelere uyulması zorunludur ( ) Nesnellik ( ) tutarlılık ve nezaket ( ) Bu ilkeler göz ardı edilirse ( ) hazırlanan metin ( ) kurumsal kimliğe zarar verebilir ( )

Show answer & explanation

Answer: (:) (,) (.) ( ) (,) (.)

Answer

Doğru noktalama işaretleri dizisi (:) (,) (.) ( ) (,) (.) şeklindedir.
Cümledeki açıklama öncesinde 'iki nokta', eş görevli kelimeler arasında 'virgül', biten cümlenin sonunda 'nokta', şart ekinden sonra ise 'boşluk' (işaretsiz) kullanımı kurallara tam uyum sağlamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Açıklama veya örnekleme yapılacak kısımdan önce uygun işareti belirleme
İki nokta (:)
'Şu temel ilkelere...' ifadesinden sonra açıklama yapılacağı için iki nokta konur.
2
Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırma
Virgül (,)
'Nesnellik' ve 'tutarlılık' kelimeleri eş görevli olduğu için virgülle ayrılır.
3
Şart ekinden sonraki durumu değerlendirme
Noktalama işareti konmaz ( )
TDK kurallarına göre metin içinde -sa / -se şart ekinden sonra virgül konulmaz.
4
Yüklemden uzak düşmüş özneyi belirginleştirme
Virgül (,)
'hazırlanan metin' öznesinden sonra vurgu amacıyla virgül konur.

Key Concept

TDK Noktalama Kuralları ve Şart Ekinde Virgül Kullanımı
Question 87Question →

Kültürel mirasın korunması ( ) kuşaklar arası bağı güçlendiren en temel unsurdur ( ) bu sebeple her birey ( ) üzerine düşen sorumluluğun bilincinde olmalı ( ) mirasına sahip çıkmalıdır.

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: , / ; / , / , / .

Answer

Yay ayraçla belirtilen yerlere sırasıyla virgül (,), noktalı virgül (;), virgül (,), virgül (,) ve nokta (.) işaretleri getirilmelidir.
Doğru seçenekte verilen işaretler, Türk Dil Kurumu'nun (TDK) noktalama kurallarına tam uyum sağlar. İlk cümlede özne vurgulanmış (,), ardından gelen sıralı cümle yapısında iç virgüller bulunduğu için ayrım noktası noktalı virgülle (;) yapılmıştır. İkinci cümlenin öznesi de virgülle (,) ayrılmış ve eş görevli yüklemler arasına yine virgül (,) getirilerek cümle nokta (.) ile bitirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci boşluğun görevini belirleme
Virgül (,)
"Kültürel mirasın korunması" ifadesi cümlenin öznesi konumundadır ve yüklemden uzak düşmüştür; özneyi belirtmek için virgül kullanılır.
2
İkinci boşluğun görevini belirleme
Noktalı virgül (;)
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır. Hem ilk cümlede hem de ikinci cümlede öznelerden sonra virgül kullanıldığı için ayrım noktasına noktalı virgül gelmelidir.
3
Üçüncü boşluğun görevini belirleme
Virgül (,)
İkinci cümlenin öznesi olan "her birey" ifadesinden sonra özneyi vurgulamak amacıyla virgül konulmalıdır.
4
Dördüncü boşluğun görevini belirleme
Virgül (,)
"Olmalı" ve "sahip çıkmalıdır" yüklemleri sıralı bir yapı oluşturmaktadır; eş görevli yüklemleri ayırmak için virgül kullanılır.
5
Beşinci boşluğun görevini belirleme
Nokta (.)
Cümlenin anlamı ve yapısı tamamlandığı için sonuna nokta konulmalıdır.

Key Concept

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümlelerin noktalı virgül ile ayrılması.

Practice More

Noktalı virgülün özneyi ayırma ve takımları ayırma görevlerini pekiştirmek için TDK'nin güncel örneklerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 88Question →

(I)Müdürlük, (II)projelerin (III)başarısı için (IV)uzman (V)kurul ile sürekli iletişim halindedir.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: V. sözcük, çoğul eki aldığı için topluluk ismi kategorisindedir.

Answer

V. numaralı sözcüğün çoğul eki aldığı ve bu sebeple topluluk ismi olduğu bilgisi yanlıştır; çünkü topluluk isimleri biçimce tekil olan sözcüklerdir.
V. numaralı 'kurul' sözcüğü bir topluluk ismidir. Topluluk isimlerinin en temel özelliği, çoğul eki (-lar / -ler) almadıkları halde anlamca birden fazla varlığı karşılamalarıdır. Dolayısıyla bu sözcüğün 'çoğul eki aldığı için' topluluk ismi olduğunu söylemek dil bilgisi kurallarına göre yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki numaralanmış sözcüklerin türlerini ve aldıkları ekleri belirleyin.
I: Tekil/Somut isim, II: Çoğul isim, III: Soyut isim, IV: Sıfat, V: Topluluk ismi.
Sözcüklerin dil bilgisel kategorilerini belirleyerek şıkları değerlendirmek.
2
Sözcüklerin özelliklerini seçeneklerdeki ifadelerle karşılaştırın.
V. sözcük olan 'kurul' ifadesinin -lar/-ler ekini almadığı görülmektedir.
Yanlış olan yargıyı tespit etmek.

Key Concept

İsimlerin Sayılarına ve Maddelerine Göre Gruplandırılması

Hints

1
Topluluk isimlerinin çoğul eki alıp almadığına dikkat edin.

Practice More

İsim-fiil ekleri alan ancak kalıcı isim haline gelmiş sözcükleri (Örn: giriş, danışma) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 89Question →

Akademik araştırmalarda dilin kurallarına uygun kullanımı, metnin niteliğini belirleyen temel unsurlardan biridir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne bu yıl dereceyle giren öğrenciler için özel bir oryantasyon programı düzenlendi.

Answer

Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrıldığı cümle yazım yanlışı içermektedir.
Türk Dil Kurumu'nun yazım kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne' ifadesinde bu kurala uyulmayarak ek kesme işaretiyle ayrılmıştır; doğrusu 'Hukuk Fakültesine' olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki yazımı riskli olan özel adlar, kurum adları ve birleşik sözcükler tespit edilir.
Batı, Tanzimat, Hukuk Fakültesi, Türkçenin, Yurt dışı, Pek çok sözcükleri belirlendi.
Yazım kuralları açısından denetlenmesi gereken odak noktalarını belirlemek için.
2
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin yazım kuralı hatırlanır ve uygulanır.
TDK'ye göre kurum ve kuruluş adlarına gelen hiçbir ek (istisnalar hariç) kesme işaretiyle ayrılmaz.
Hukuk Fakültesi bir kurum birimi olduğu için bu kurala tabidir.
3
Diğer cümlelerdeki potansiyel hata noktaları (medeniyet isimleri, türetilmiş özel isimler) kontrol edilir.
Diğer tüm kullanımların (Türkçenin, Batı düşüncesi vb.) kurallara uygun olduğu teyit edildi.
Hatalı olan seçeneğin tek ve net olduğundan emin olmak için.

Key Concept

Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin yazımı
Estimated Time:1m 0s
Question 90Question →

Nitelikli bir bilimsel çalışma veya resmî rapor oluşturulurken dil bilgisi kurallarına gösterilen hassasiyet, yazarın konuya olan hâkimiyetini ve metnin akademik geçerliliğini doğrudan etkiler. Bu çerçevede, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Marmara Üniversitesi'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen sempozyumda, sürdürülebilir kalkınma hedefleri kapsamlı bir şekilde tartışıldı.

Answer

Marmara Üniversitesi bir kurum adı olduğu için kendisine getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır; dolayısıyla 'Marmara Üniversitesinin' yazımı doğru, 'Marmara Üniversitesi'nin' yazımı yanlıştır.
Türk Dil Kurumu'nun 'Yazım Kuralları' bölümünde belirtildiği üzere; kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim, destek grubu ve üst kurul adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Marmara Üniversitesi bir yükseköğretim kurumu olduğu için getirilen ilgin eki kesme işareti kullanılmadan 'Marmara Üniversitesinin' şeklinde yazılmalıdır. Bu kurala uyulmadığı için bu seçenekte yazım yanlışı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki özel isim ve kurum adlarına getirilen ekleri incelemek.
Seçeneklerde 'Türk Dil Kurumunun', 'Avrupa Birliği'nin' ve 'Marmara Üniversitesi'nin' gibi özel yapılar tespit edilmiştir.
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin yazım kuralını doğrulamak.
2
TDK'nin kurum ve kuruluş adlarına dair güncel kuralını uygulamak.
Kurum, kuruluş, kurul ve merkez adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmadığı kuralı hatırlanmıştır.
Genel kuralın hangi kelimelerde uygulandığını belirlemek.
3
İstisnai durumları kontrol etmek.
'Avrupa Birliği' ifadesinin bu kuralın dışında tutulduğu ve eklerin kesme ile ayrıldığı görülmüştür.
Sıklıkla karıştırılan istisnai bir kpss bilgisini test etmek.
4
Hatalı kullanımı tespit etmek.
Üniversite adının bir kurum adı olmasına rağmen ekinden kesme işaretiyle ayrıldığı görülmüştür.
Yazım yanlışının yapıldığı seçeneği belirlemek.

Key Concept

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

Practice More

Kurum adları ile kanun/tüzük adlarını birbirine karıştırmayın; Kanunlara gelen ekler (Örn: Medeni Kanun'un) kesme ile ayrılırken, kurum adlarına gelen ekler ayrılmaz.
Estimated Time:50s
Question 91Question →

Kurumdaki (I)aydınlatma sisteminin yenilenmesi için toplanan (II)komisyon, (III)teknisyenlerin (IV)önerilerini (V)şu dosyaya ekledi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: V. sözcük, bir ismin yerini işaret yoluyla tutan işaret zamiridir.

Answer

Numaralanmış sözcüklerden beşincisi ('şu'), bir ismin yerini tutmadığı ve 'dosya' ismini işaret ederek nitelediği için işaret zamiri değil, işaret sıfatıdır.
Cümlede geçen 'şu' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'dosya' ismini işaret yoluyla belirttiği için 'işaret sıfatı' görevindedir. Bir sözcüğün işaret zamiri olabilmesi için bir ismin yerini tutması (örneğin: 'Şunu dosyaya ekledi') gerekirdi.

Step-by-Step Solution

1
Numaralanmış sözcüklerin türlerini ve görevlerini belirleme
I. Aydınlatma (Kalıcı isim), II. Komisyon (Topluluk ismi), III. Teknisyenlerin (Çoğul + Tamlayan ekli isim), IV. Önerilerini (Soyut isim), V. Şu (İşaret sıfatı)
Cümledeki kullanım bağlamına göre sözcüklerin dil bilgisel kategorilerini saptamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki iddiaları sözcük özellikleriyle karşılaştırma
A, B, C ve D seçeneklerindeki tanımlamalar ilgili sözcüklerle örtüşürken, E seçeneğindeki 'işaret zamiri' ifadesi yanlıştır.
Sıfatlar isimlerin önüne gelerek onları niteleyip belirtirken, zamirler doğrudan isimlerin yerini tutar.

Key Concept

İsimlerin Türleri, Ekleri ve Diğer Sözcük Türleriyle (Sıfat, Zamir) Ayrımı
Question 92Question →

(I) Kimileri, edebiyatın sadece estetik bir kaygı gütmesi gerektiğini savunur. (II) Onlar için kelimelerin gücü, anlatılanın önüne geçer her zaman. (III) Bazı yazarlar ise toplumsal meseleleri işlemenin, sanatçının asıl görevi olduğuna inanır. (IV) Şunu unutmamak gerekir ki sanat, hayatın içinden süzülüp gelen bir gerçekliktir. (V) Kendi dünyasında hapsolan bir sanatçı, topluma seslenmekte zorluk çekecektir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerde yer alan zamirlerle (adıllarla) ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: III. cümlede belgisizliği ifade eden sözcük, ismin yerini tuttuğu için belgisiz zamir görevindedir.

Answer

Belgisizliği ifade eden sözcüğün ismin yerini tuttuğu için belgisiz zamir olduğu yönündeki ifade yanlıştır; çünkü bu sözcük 'yazarlar' ismini niteleyen bir sıfattır.
Üçüncü cümlede geçen 'Bazı' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'yazarlar' ismini belirsizlik yönünden belirttiği için bir belgisiz sıfattır. Zamir olabilmesi için 'Bazıları toplumsal meseleleri işler' şeklinde ismin yerini tutması gerekirdi. Bu nedenle bu cümledeki kullanım zamir değil sıfattır.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki zamirleri tespit et.
I. cümlede 'Kimileri' (belgisiz), II. cümlede 'Onlar' (şahıs), IV. cümlede 'Şunu' (işaret) ve V. cümlede 'Kendi' (dönüşlülük) sözcükleri zamirdir.
Sözcüklerin isimlerin yerini tutup tutmadığını belirlemek için.
2
Üçüncü cümledeki 'Bazı yazarlar' tamlamasını analiz et.
'Bazı' sözcüğü 'yazarlar' isminin önüne gelmiştir ve onu belirtmektedir.
Belgisiz sözcüklerin sıfat mı yoksa zamir mi olduğunu ayırt etmek için.
3
Seçeneklerle karşılaştırarak yanlış yargıyı belirle.
Üçüncü cümlede belgisiz sözcüğün zamir olduğu iddiası, sözcüğün sıfat olması nedeniyle hatalıdır.
Doğru yanıtı tespit etmek için.

Key Concept

Zamirler, isimlerin yerini tutan sözcüklerdir; isimlerin önüne gelerek onları etkileyen sözcükler ise sıfattır.

Practice More

İşaret ve belgisiz sözcüklerin arkasından isim gelip gelmediğine dikkat ederek sıfat-zamir ayrımını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 93Question →

Nitelikli bir edebiyat eseri ( ) hem dilin inceliklerini ( ) zenginliğini yansıtmalı hem de evrensel değerlere odaklanmalıdır ( ) ancak yazar ( ) bu dengeyi kurarken özgünlüğünden ödün vermemelidir.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: ( , ) ( , ) ( ; ) ( , )

Answer

Cümlede sırasıyla virgül, virgül, noktalı virgül ve virgül işaretleri kullanılmalıdır.
Cümlenin başında özne ayrılmış, nesne öbekleri arasında eş görevli kelimeler virgülle sıralanmıştır. İki bağımsız cümleyi birbirine bağlayan noktada, cümlelerin kendi içinde virgül barındırması nedeniyle noktalı virgül kullanılması TDK kuralları gereğidir. Son boşlukta ise ikinci cümlenin öznesi vurgulanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Özneyi belirlemek
İlk boşluğa ( , ) getirilir.
Cümlenin öznesi olan 'Nitelikli bir edebiyat eseri' tamlamasını vurgulamak için kullanılır.
2
Eş görevli sözcükleri ayırmak
İkinci boşluğa ( , ) getirilir.
Nesne grubundaki 'inceliklerini' ve 'zenginliğini' kelimeleri eş görevli olduğu için aralarına virgül konur.
3
Sıralı cümle bağlantısını kurmak
Üçüncü boşluğa ( ; ) getirilir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
4
İkinci cümlenin öznesini ayırmak
Dördüncü boşluğa ( , ) getirilir.
İkinci yüklemin öznesi olan 'yazar' kelimesinden sonra virgül kullanılır.

Key Concept

Noktalı virgülün sıralı cümlelerde kullanımı

Practice More

Noktalı virgülün 'tür ve takımları ayırma' göreviyle ilgili soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 94Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yapılan tüm uyarılara rağmen kimsenin bu kritik durumu farketmemesi oldukça şaşırtıcıydı.

Answer

Yapılan tüm uyarılara rağmen kimsenin bu kritik durumu farketmemesi oldukça şaşırtıcıydı.
Doğru seçenekte yer alan 'farketmemesi' sözcüğünün yazımı yanlıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre; etmek, edilmek, eylemek, olmak, olunmak yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiiller, ilk kelimesinde herhangi bir ses düşmesi veya türemesine uğramazsa ayrı yazılır. 'Fark' kelimesinde bir ses olayı olmadığı için 'fark etmemesi' şeklinde ayrı yazılması gerekir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde yer alan birleşik sözcükleri, birleşik fiilleri ve tamlamaları tespit edin.
'Yanı sıra', 'birçok', 'farketmemesi', 'birkaç' ve 'hafta sonu' sözcükleri incelenmelidir.
Yazım kuralları sorularında en sık hata yapılan alanlar bu tür birleşik yapılardır.
2
Tespit edilen her bir sözcüğün TDK yazım kurallarına uygunluğunu (ses olayları, kalıplaşma durumu vb.) kontrol edin.
'Yanı sıra' ve 'hafta sonu' ayrı; 'birçok' ve 'birkaç' bitişik yazılarak kurallara uyulmuştur.
Bu kelimelerin yazımı kalıplaşmış kurallara dayanmaktadır.
3
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olayı olup olmadığını denetleyin.
'Fark' sözcüğü 'etmek' fiiliyle birleşirken ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi yaşanmadığı için 'fark etmemesi' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
TDK kuralına göre, ilk kelimesinde ses olayı bulunmayan yardımcı fiil birleşimleri ayrı yazılır.

Key Concept

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

Alternative Method

Yardımcı fiilin önüne gelen kelimede ünlü düşmesi (sabır + etmek = sabretmek) veya ünsüz türemesi (his + etmek = hissetmek) olup olmadığını kontrol edin. Eğer bu iki durumdan biri yoksa fiili ayırın.
Estimated Time:1m 0s
Question 95Question →

Türkçede "-ı, -i, -u, -ü" eki, eklendiği sözcüğün cümledeki kullanımına ve kazandığı anlama göre "üçüncü tekil şahıs iyelik eki" veya "belirtme durum eki" görevinde bulunabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükteki "-i" ekinin görevi diğerlerinden farklıdır?

Show answer & explanation

Answer: Yazar, son romanında bu şehri tüm derinliğiyle tasvir etmiş.

Answer

Yazarın romanında geçen 'şehri' sözcüğündeki ek, belirtme durum eki görevindedir.
Tasvir edilen varlığın (şehir) belirtildiği seçenekteki '-i' eki, belirtme durum eki olarak kullanılmıştır. Diğer seçeneklerdeki ekler ise bir ismin kime/neye ait olduğunu bildiren iyelik ekleridir.

Step-by-Step Solution

1
Altı çizili sözcüklerin köklerini ve eklerini belirleyiniz.
Fikir-i, Şehir-i, Metin-i, Resim-i, Göğüs-ü sözcüklerinde ünlü düşmesi meydana gelmiş ve ekler eklenmiştir.
Ekin görevini belirlemek için öncelikle sözcüğün yapısal analizi yapılmalıdır.
2
Sözcüklerin cümledeki tamlama ilişkilerini kontrol ediniz.
Araştırmacının fikri, makalenin metni, ressamın resmi ve sporcunun göğsü ifadelerinde belirtili isim tamlaması mevcuttur.
İsim tamlamalarındaki tamlanan eki, üçüncü tekil şahıs iyelik ekidir.
3
Belirtme durum ekini tespit etmek için yükleme 'Neyi?' sorusunu sorunuz.
Yazar neyi tasvir etmiş? -> Bu şehri. Buradaki ek, nesne kuran belirtme durum ekidir.
İyelik eki aitlik bildirirken, belirtme durum eki fiilin etkilediği nesneyi belirtir.

Key Concept

İyelik ve Belirtme Durum Eki Ayrımı
Estimated Time:50s
Question 96Question →

Yılların yorgunluğunu omuzlarında taşıyan memur, şehrin bu ıssız köşesinde ufkuna bakarken kalbinin derinliklerinde derin bir sızı hissetti. Ufacık bir umutla çevresini gözlüyor, sönmekte olan gün ışığının son parıltılarını yakalamaya çalışıyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünlü türemesi

Answer

Parçada ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünlü daralması örnekleri bulunurken ünlü türemesi örneği bulunmamaktadır.
Parçada 'ünlü türemesi' (örn: daracık, azıcık) olayına örnek teşkil edecek bir kullanım yoktur. Diğer tüm ses olayları metin içerisinde mevcuttur.

Step-by-Step Solution

1
Ünlü düşmesi olan kelimeleri tespit etme
şehir-in > şehrin, ufuk-u > ufkuna, çevir-e > çevre
Kelimeye ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde kökteki orta hece ünlüsü düşmüştür.
2
Ünsüz yumuşaması olan kelimeleri tespit etme
yorgunluk-u > yorgunluğu, kalp-i > kalbi, ışık-ı > ışığı
P-Ç-T-K ünsüzleri ile biten kelimelere ünlü ile başlayan bir ek gelince bu sesler yumuşayarak B-C-D-G/Ğ seslerine dönüşmüştür.
3
Ünsüz benzeşmesi olan kelimeleri tespit etme
et-ti > etti, sönmek-de > sönmekte
Sert ünsüzle biten kelimeye yumuşak ünsüzle (C-D-G) başlayan bir ek gelince ekin başındaki ünsüz sertleşmiştir.
4
Ünlü daralması olan kelimeyi tespit etme
gözle-yor > gözlüyor
-a/-e ile biten fiil köküne '-yor' eki gelince sondaki geniş ünlü daralarak -ı/-i/-u/-ü sesine dönüşmüştür.

Key Concept

Ses Olayları (Düşme, Türeme, Değişim, Sertleşme, Daralma)

Practice More

Metindeki 'ufacık' kelimesinde ünsüz düşmesi (ufak-cık) ve 'hissetti' kelimesinde ünsüz türemesi (his-s-et) olduğunu da inceleyerek ses bilgisi pratiklerinizi derinleştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 97Question →

"Yolcular, vaktin daraldığını görünce istasyona doğru hızlıca koştular; çünkü treni kaçırmak istemiyorlardı." bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünsüz türemesi

Answer

Verilen cümlede ünsüz türemesi ses olayı bulunmamaktadır.
Verilen metinde 'vaktin' sözcüğünde ünlü düşmesi, 'daraldığını' sözcüğünde ünsüz yumuşaması, 'koştular' sözcüğünde ünsüz benzeşmesi ve 'istemiyorlardı' sözcüğünde ünlü daralması mevcuttur. Ancak herhangi bir sözcükte ünsüz türemesi (iki ünsüzün yan yana gelerek artması) gerçekleşmemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki sözcüklerin kök ve eklerini inceleyerek ünlü düşmesini kontrol etme
"Vakit" sözcüğü "-in" tamlayan ekini aldığında ikinci hecedeki dar ünlü düşerek "vaktin" olmuştur.
Kelime kökündeki ses değişimini tespit etmek için.
2
Ünsüz yumuşaması (değişimi) olan sözcüğü bulma
"Dar-al-dık" fiilimsisi "-ı" ekini aldığında sondaki "k" sesi "ğ" olmuştur.
Sert ünsüzle biten sözcüğün ünlüyle başlayan ek aldığında yaşadığı değişimi görmek için.
3
Ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) olan sözcüğü bulma
"Koş-" fiili sert ünsüzle biter; gelen "-du" eki sertleşerek "-tu" olmuştur (koştular).
Sert ünsüzlerin birbirini etkileme kuralını kontrol etmek için.
4
Ünlü daralması olan sözcüğü bulma
"İstemiyorlardı" sözcüğünde "iste-me-yor" yapısı daralarak "iste-mi-yor" olmuştur.
"-yor" ekinin kendinden önceki geniş ünlüyü daraltma etkisini incelemek için.

Key Concept

Ses olaylarını metin içerisinde tespit etme ve sınıflandırma.
Estimated Time:45s
Question 98Question →

"Uykusu gelince elindeki kitabı yavaşça bıraktı ve bu huzuru hissetti."

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Ünlü daralması

Answer

Metinde ünlü daralması örneği bulunmadığı için doğru cevap bu seçenektir.
Verilen cümlede 'uykusu' sözcüğünde ünlü düşmesi, 'kitabı' sözcüğünde ünsüz yumuşaması, 'yavaşça' ve 'hissetti' sözcüklerinde ünsüz benzeşmesi, 'hissetti' sözcüğünde ise ünsüz türemesi bulunmaktadır. Ancak ünlü daralmasına (örneğin: başlıyor, diyor) dair herhangi bir örnek metinde yer almamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
"Uykusu" kelimesini incele.
Ünlü düşmesi tespit edildi.
"Uyu-" fiili ek alırken ortadaki 'u' ünlüsü düşmüştür.
2
"Kitabı" kelimesini incele.
Ünsüz yumuşaması tespit edildi.
"Kitap" kelimesindeki 'p' ünsüzü, ünlü ile başlayan bir ek alınca 'b'ye dönüşmüştür.
3
"Yavaşça" ve "hissetti" kelimelerini incele.
Ünsüz benzeşmesi tespit edildi.
Sert ünsüzle biten kelimelere gelen yumuşak ünsüzlü ekler sertleşmiştir (c->ç, d->t).
4
"Hissetti" kelimesini kök ve eklerine ayır.
Ünsüz türemesi tespit edildi.
"His" ve "etmek" birleşirken araya fazladan bir 's' ünsüzü girmiştir.
5
Metinde ünlü daralması ara.
Örnek bulunamadı.
Sonu geniş ünlüyle biten ve daralan bir fiil veya kullanım mevcut değildir.

Key Concept

Ses Olayları (Düşme, Yumuşama, Benzeşme, Türeme, Daralma)
Estimated Time:45s
Question 99Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat (ön ad) kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Şu eski evlerin bahçesi çok genişti.

Answer

Şu eski evlerin bahçesi çok genişti.
Doğru cevap olan cümlede 'evler' ismi hem işaret yoluyla belirtilmiş ('şu') hem de niteliği ('eski') bakımından açıklanmıştır. Her iki sözcük de ismin önüne gelerek sıfat görevini üstlenmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki isimleri ve onları niteleyen/belirten sözcükleri tespit edin.
Doğru cümlede 'evler' ismi önünde iki belirleyici sözcük bulunmaktadır.
Sıfatlar her zaman bir ismin önüne gelerek onu etkiler.
2
Sözcüğün ismi mi yoksa fiili mi etkilediğini kontrol edin.
'Şu' ve 'eski' sözcükleri 'evler' ismini etkilerken; diğer şıklardaki sözcükler eylemleri etkilemekte veya ismin yerini tutmaktadır.
İsmi etkileyenler sıfat, fiili etkileyenler zarf, ismin yerini tutanlar ise zamirdir.

Key Concept

Sıfatlar (Ön Adlar), isimlerin önüne gelerek onları niteleyen veya belirten sözcüklerdir.
Question 100Question →

Türkçede isimler; iyelik ekleri, hâl (durum) ekleri ve tamlama ekleri gibi çeşitli çekim eklerini alarak cümlede farklı görevler üstlenirler. Kimi durumlarda bir isim, hem iyelik hem de hâl ekini aynı sözcükte barındırabilir. Bu durum, özellikle belirtme hâl eki ile üçüncü şahıs iyelik ekinin art arda gelmesiyle oluşur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük hem iyelik eki hem de belirtme hâl eki almış bir isimdir?

Show answer & explanation

Answer: Kurumun geleceğini etkileyecek olan bu karar, stratejik bir öneme sahiptir.

Answer

Kurumun geleceğini etkileyecek olan bu karar, stratejik bir öneme sahiptir.
'Geleceğini' sözcüğü incelendiğinde; 'gelecek' kelimesi bir eylemin adı olmaktan çıkıp bir kavramın adı (kalıcı isim) haline gelmiştir. 'Kurumun geleceği' tamlamasında yer alan ilk '-i' eki üçüncü tekil şahıs iyelik ekidir. Bu ekten sonra gelen '-ni' eki ise belirtme (yükleme) hâl ekidir. Dolayısıyla sözcük hem isimdir hem de her iki eki almıştır.

Step-by-Step Solution

1
Altı çizili sözcüklerin türlerini belirleme
Gelecek (isim), Heyet (isim), Rapor (isim), Sarma (isim), Birçoğu (zamir).
Soru kökünde özellikle 'isim' olan sözcük istendiği için zamir olan seçenek elenmelidir.
2
Sözcüklerdeki ekleri analiz etme
Gelecek-i-n-i (İyelik + Belirtme), Heyet-in (Tamlayan), Rapor-u (Belirtme), Sarma-sı (İyelik), Birçoğ-u-n-u (İyelik + Belirtme).
Sözcüğün kökünden sonra gelen eklerin işlevlerini (sahiplik mi yoksa yükleme mi bildirdiğini) ayırt etmek gerekir.
3
Doğru seçeneği teyit etme
'Geleceğini' sözcüğü hem isimdir hem de istenen her iki eki almıştır.
Kurumun geleceği (iyelik), geleceğini etkilemek (belirtme).

Key Concept

İsim Çekim Ekleri ve Kelime Türleri
PreviousPage 5 / 42Next