Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 questions

Question 361Question →

Dilin doğru kullanımı, sadece bir iletişim aracı değil, aynı zamanda düşüncelerin berraklığının ve profesyonelliğin bir göstergesidir. Özellikle yabancı kökenli olup Türkçeye yerleşen teknik terimlerin ve günlük dildeki bazı sözcüklerin yazımı, hatalı telaffuz alışkanlıkları nedeniyle sıklıkla karıştırılabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili (kalın yazılmış) sözcüğün yazımı yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Toplantı öncesinde katılımcılara sunulan aperatif ikramlar, yoğun gündem öncesinde dinlenme imkânı sağladı.

Answer

İştah açıcı ikramlar anlamında kullanılan ve 'aperatif' şeklinde yazılan sözcüğün bulunduğu cümle yazım yanlışı içermektedir; sözcüğün doğru yazımı 'aperitif' olmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'aperatif' sözcüğünün yazımı yanlıştır. Türk Dil Kurumu'na göre Fransızca kökenli bu kelime 'aperitif' şeklinde, 'i' harfiyle yazılmalıdır. Günlük dildeki yaygın yanlış telaffuz bu hataya neden olmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki odak noktası olan sözcükleri belirle.
hafriyat, şehirler arası, laboratuvar, aperatif, unvan.
Yazım yanlışı taraması için hedef kelimelerin tespit edilmesi gerekir.
2
Sözcüklerin TDK standartlarındaki doğru imlalarını kontrol et.
Hafriyat (Doğru), Şehirler arası (Doğru), Laboratuvar (Doğru), Aperatif (Hatalı - Aperitif olmalı), Unvan (Doğru).
Yabancı kökenli ve birleşik sözcüklerdeki yaygın hata eğilimlerini değerlendirmek için standart kurallar uygulanır.
3
Hatalı olan seçeneği işaretle.
Aperatif yazımı 'aperitif' olarak düzeltilmelidir.
Fransızca 'apéritif' kelimesinden dilimize geçen sözcüğün özgün ses yapısı korunmuştur.

Key Concept

Yazımı Karıştırılan Yabancı Kökenli Sözcükler

Alternative Method

Yabancı kökenli sözcüklerin yazımında kararsız kaldığınızda, kelimenin orijinal dildeki (Fransızca, İngilizce vb.) kökenini ve oradaki ünlü harfleri hatırlamak genellikle doğru sonuca ulaşmanızı sağlar.
Estimated Time:1m 30s
Question 362Question →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili kurallar Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından belirlenmiştir. Bu kurallara göre; büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ek son harfin okunuşuna, kısaltma bir kelime gibi okunuyorsa kelimenin okunuşuna, küçük harflerle yapılan kısaltmalarda ise kelimenin tam okunuşuna göre getirilir. Ayrıca bazı özel işaretleme ve noktalama kuralları da mevcuttur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmamıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bu yıl onuncusu düzenlenecek olan TÜBİTAK'ın bilim ve teknoloji şenliğine rekor düzeyde başvuru yapılması bekleniyor.

Answer

TÜBİTAK'ın bilim ve teknoloji şenliğiyle ilgili cümlede herhangi bir yazım yanlışı yoktur.
TÜBİTAK gibi bir kelime gibi telaffuz edilen büyük harfli kısaltmalarda, ek getirilirken kısaltmanın kelime olarak okunuşu esas alınır. 'TÜBİTAK' kelimesi sert bir ünsüzle ve kalın bir ünlüyle bittiği için 'ın' eki doğru bir kullanımdır.

Step-by-Step Solution

1
Kısaltmanın türünü ve okunuşunu belirle.
TÜBİTAK bir kelime gibi okunan (akronim) büyük harfli bir kısaltmadır.
Büyük harfli kısaltmalarda ek kuralı, kısaltmanın bir kelime gibi mi yoksa harf harf mi okunduğuna göre değişir.
2
Kısaltmaya uygun eki seç.
TÜ-Bİ-TAK kelimesinin sonundaki 'k' sesi ve 'a' ünlüsü nedeniyle ek '-ın' olmalıdır.
Kelime gibi okunan kısaltmalarda ek, o kelimenin okunuşuna ve büyük ünlü uyumuna göre getirilir.
3
Diğer seçeneklerdeki kural ihlallerini tespit et.
TDK'ya (ka hatası), cm2cm^2'lik (kesme işareti hatası), kg'lik (kelime okunuşu hatası) ve THY'nın (kalınlık-incelik uyumu hatası) ifadelerinde yanlışlıklar vardır.
TDK kuralları gereği üst işaretli kısaltmalarda kesme kullanılmaz, küçük harflilerde kelime aslına bakılır ve 'K' harfi 'ke' diye okunur.

Key Concept

Kısaltmaların Yazımı ve Eklerin Getirilmesi
Question 363Question →

Türkçede kısaltmaların yazımı; kısaltmanın büyük harflerle yapılmasına, küçük harflerle yapılmasına veya bir ölçü birimi olmasına göre farklı kurallara tabidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı ve eklerin getirilişiyle ilgili bir yazım yanlışı yapılmamıştır?

Show answer & explanation

Answer: THY'nin yeni dönem uçuş seferleri önümüzdeki ay başlayacak.

Answer

THY'nin ifadesinin geçtiği seçenek doğrudur çünkü büyük harfli kısaltmalara getirilen ekler son harfin okunuşuna göre belirlenmiş ve kısaltmada nokta kullanılmamıştır.
Doğru olan seçenekte, Türk Hava Yolları'nın kısaltması olan THY, büyük harf kuralına uygun olarak noktasız yazılmış ve ek, son harfin (Y) okunuşuna göre (-nin) doğru bir şekilde getirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Kısaltmaların türünü belirle
Cümlelerde büyük harfli kısaltmalar (TDK, THY, TRT) ve ölçü birimleri (kg, mm) bulunmaktadır.
Yazım kuralları kısaltmanın türüne göre değişiklik gösterir.
2
Büyük harfli kısaltmaların yazımını kontrol et
T.C. ve T. dışındaki büyük harfli kısaltmaların (TDK, THY, TRT) noktasız yazılması gerektiğini ve eklerin son harfin okunuşuna göre (TDK'ye, TRT'nin) gelmesi gerektiğini hatırla.
Büyük harfli kısaltmalarda temel kural son harfin ses değeridir.
3
Ölçü birimlerinin yazımını kontrol et
kg ve mm gibi ölçü birimlerinin noktasız yazılması ve eklerin kelimenin tam okunuşuna göre (kilogramlık, milimetrelik) gelmesi gerektiğini onayla.
Ölçü birimleri uluslararası standartlara göre noktasız yazılır.
4
Seçenekleri eleyerek doğruyu bul
THY'nin yazımının kurallara tam olarak uygun olduğu sonucuna varılır.
Diğer seçeneklerde nokta kullanımı veya ek hatası mevcuttur.

Key Concept

Kısaltmaların Yazımı ve Eklerin Getirilmesi
Question 364Question →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Türk Dil Kurumunun son toplantısında, TDK’nın sözlük veri tabanındaki tüm terimlerin gözden geçirilmesine karar verildi.

Answer

Türk Dil Kurumu kısaltması olan TDK ifadesine getirilen ekin, son harfin okunuşu olan 'Ke' sesine uyum sağlayarak 'TDK'nin' şeklinde yazılması gerekir.
Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. TDK kısaltmasının sonundaki 'K' harfi 'Ke' şeklinde okunduğu için getirilecek ekin 'nin' (TDK'nin) olması gerekir. 'TDK'nın' yazımı, harfin 'Ka' şeklinde yanlış okunmasından kaynaklanan bir hatadır.

Step-by-Step Solution

1
Kısaltmanın türünü belirle.
TDK, büyük harflerle yapılan bir kurum kısaltmasıdır.
Büyük harfle yapılan kısaltmalarda ekin neye göre getirileceğini belirlemek için bu ayrım gereklidir.
2
Son harfin okunuşunu kontrol et.
K harfi Türkçede 'Ke' olarak telaffuz edilir.
Büyük harfli kısaltmalarda ek, son harfin okunuşuna göre getirilir.
3
Eki son harfin okunuşuna göre uyarla.
Te-De-Ke'nin şeklinde bir ek gelmelidir.
Ünlü uyumu kuralı gereği ince ünlüyle biten okunuşa ince ünlüyle başlayan ek gelmelidir.
4
Hatalı kullanımı tespit et.
TDK'nın kullanımı, harfin 'Ka' şeklinde hatalı telaffuz edilmesinden kaynaklanan bir yazı yanlışıdır.
Türkçede 'Ka' sesi yoktur, tüm ünsüzler 'e' ünlüsüyle (be, ce, ke...) okunur.

Key Concept

Kısaltmalara Getirilen Ekler
Question 365Question →

Türkçede noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Türk Dil Kurumu'nun yayımladığı son kılavuz kütüphanemizde bulunuyor.

Answer

Türk Dil Kurumu'nun ifadesinin geçtiği cümle, kurum adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralına aykırı olduğu için yanlıştır.
Türk Dil Kurumu'nun geçtiği cümlede noktalama yanlışı yapılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre; kurum, kuruluş, kurul, merkez, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu yüzden 'Türk Dil Kurumu'nun' yazımı hatalıdır; doğrusu 'Türk Dil Kurumunun' olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki özel isimleri ve onlara gelen ekleri incele.
Seçeneklerde 'Yahya Kemal', 'Türk Dil Kurumu', 'Karadeniz' ve 'Trabzon' gibi özel isimler bulunmaktadır.
Kesme işaretinin en yaygın hata alanı özel isimlere gelen eklerdir.
2
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin yazım kuralını hatırla.
TDK kurallarına göre; kurum, kuruluş, kurul, merkez, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Bu kural, Türkçedeki noktalama düzeninin temel taşlarından biridir.
3
Hatalı kullanımı tespit et.
Türk Dil Kurumu bir kurum adıdır ve ona gelen '-nun' ekinin kesme işaretiyle ayrılması yanlıştır. Doğru yazım 'Türk Dil Kurumunun' şeklinde olmalıdır.
Kuralın doğrudan ihlal edildiği seçeneği belirlemek cevaba ulaştırır.

Key Concept

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralı.
Estimated Time:45s
Question 366Question →

Bir kamu kurumunun yıllık faaliyet raporu ve çalışma düzeniyle ilgili hazırlanan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Her birimden 3'er temsilcinin katılacağı bir koordinasyon kurulu oluşturulmasına karar verildi.

Answer

Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla yazılmalıdır kuralına uymayan '3'er temsilci' ifadesidir.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, üleştirme (paylaştırma) sayıları rakamla değil, her zaman yazıyla yazılmalıdır. Bu nedenle '3'er' kullanımı hatalıdır; doğrusu 'üçer' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki sayıları ve bunlara getirilen ekleri tespit et.
Seksen beş, 3'er, 7'nci, Binbeşyüzliraellikuruş, 1985'ten ifadeleri incelendi.
Yazım kurallarına aykırı olan yapıyı belirlemek için tüm sayı kullanımları kontrol edilmelidir.
2
Üleştirme sayılarıyla ilgili kuralı hatırla ve uygula.
TDK kurallarına göre üleştirme sayıları asla rakamla yazılmaz (2'şer değil ikişer, 3'er değil üçer).
Seçeneklerdeki hata, üleştirme sayısının rakamla yazılmasından kaynaklanmaktadır.

Key Concept

Üleştirme Sayılarının Yazımı
Estimated Time:45s
Question 367Question →

Kamu kurumlarının denetim süreçlerine dair hazırlanan teknik bir raporda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna, yay ayraçla ( ) belirtilen yere 'üç nokta' (...) getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: Yapılan yerinde incelemeler neticesinde birimdeki fiziksel eksiklikler şu şekilde raporlanmıştır: Yetersiz aydınlatma, işlevini yitirmiş havalandırma sistemleri, yıpranmış büro malzemeleri ( )

Answer

Örneklerin devam edebileceği izlenimi uyandıran, sınırlandırılmamış listelerin sonuna üç nokta getirilmelidir.
Birimdeki fiziksel eksikliklerin sıralandığı seçenekte, eksikliklerin sadece bir kısmı verilmiş ve listenin devam edebileceği sezdirilmiştir. 'Şu şekilde' ifadesi genel bir açıklama başlattığı ve yüklem bulunmadığı için sonuna üç nokta konulması dil bilgisi kuralları gereğidir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin anlam ve yapı özelliklerini analiz etme
Cümleler arasında soru (tonlama ile), ünlem (emir/hitap), tamamlanmış yargı ve eksiltili yapıların olduğu saptandı.
Doğru noktalama işaretini seçmek için cümlenin bir yargı bildirip bildirmediği veya hangi duyguyu/amacı taşıdığı belirlenmelidir.
2
Cümle sonu işaretleri kurallarını uygulama
Örneklerin sıralandığı ancak bitirilmediği eksiltili yapıda 'üç nokta' kararının doğruluğu onaylandı.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, benzer örneklerin sürdürülebileceğini göstermek amacıyla eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Key Concept

Tamamlanmamış listeler ve eksiltili cümlelerde üç nokta kullanımı.
Question 368Question →

Kamu kurumlarında yürütülen stratejik planlama çalışmalarında ve resmî raporların hazırlanmasında noktalama işaretlerinin kullanımı, metnin kurumsal kimliğe uygunluğu ve iletilen mesajın netliği açısından kritiktir. Özellikle iki nokta (:); açıklama, örneklendirme ve alıntılarda doğru yazım kurallarıyla (büyük/küçük harf ayrımı) birlikte kullanılmalıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kurumsal verimliliği artırmak adına şu stratejiler hayata geçirilecek; esnek çalışma modelleri, dijital dönüşüm ve hizmet içi eğitimler.

Answer

Kurumsal verimliliği artırmak adına başlayan cümlede, kendisinden sonra örnekler sıralandığı için iki nokta (:) kullanılması gerekirken noktalı virgül (;) kullanılması yanlıştır.
İlgili cümlede 'şu stratejiler' ifadesinden sonra örnekler sıralanmaktadır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur. Cümlede bu işaret yerine noktalı virgül (;) kullanılması bir noktalama hatasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin yapısı ve anlam akışı incelenir.
'şu stratejiler hayata geçirilecek' ifadesi, cümleden sonra bir açıklama veya örneklendirme geleceğini işaret etmektedir.
Noktalama işaretinin işlevini belirlemek için cümlenin ne amaçla devam ettiği anlaşılmalıdır.
2
İki nokta ve noktalı virgül kuralları karşılaştırılır.
Türkçede açıklama yapılacak veya örnek verilecek yerlerde iki nokta (:) kullanılır; noktalı virgül (;) ise daha çok ögeleri arasında virgül bulunan grupları veya sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.
İki işaretin birbiriyle karıştırılması en yaygın noktalama hatalarından biridir.
3
Yanlış kullanım tespit edilir.
Stratejilerin sıralandığı ifadeden önce noktalı virgül kullanıldığı görülmüştür.
Kural ihlali doğrudan tespit edilerek doğru sonuca ulaşılır.

Key Concept

İki Nokta ve Noktalı Virgül Ayrımı

Practice More

İki noktadan sonra gelen ifadenin cümle mi yoksa sadece örnek mi olduğunu belirlemek, büyük/küçük harf kurallarını doğru uygulamak için en pratik yoldur.
Estimated Time:1m 30s
Question 369Question →

Edebiyat eleştirmenlerine göre bir yazarın kalıcılığı yakalaması; sadece anlatımındaki özgünlükle değil, aynı zamanda kullandığı dilin kurallarına ve kelimelerin doğru yazımına gösterdiği titizlikle de doğrudan ilgilidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazımı karıştırılan sözcüklerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yazarın bu kadar büyük bir başarı kazanmasına rağmen çevresine karşı sergilediği mütevazi tavırlar herkes tarafından takdirle karşılandı.

Answer

Cümledeki 'alçak gönüllü' anlamını karşılaması gereken sözcük 'mütevazı' olmalıdır; 'mütevazi' ise 'paralel' anlamına gelen farklı bir sözcüktür.
C seçeneğinde yer alan 'mütevazi' sözcüğü 'paralel' anlamına gelmektedir. Oysa cümlede kastedilen anlam 'alçak gönüllü'dür. Türk Dil Kurumu'na göre alçak gönüllü anlamındaki sözcüğün doğru yazımı 'mütevazı' şeklindedir. Bu nedenle sözcük hem anlam hem de yazım bakımından hatalı kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılması muhtemel yabancı kökenli sözcükleri (entelektüel, silahşor, mütevazi, muvaffakiyet, müracaat) belirleyin.
Tespit edilen kelimelerin imla kuralları ve anlam bağlamları değerlendirmeye alınır.
Yazım yanlışı sorularında odak noktasını belirlemek çözüm sürecini hızlandırır.
2
Belirlenen sözcüklerin TDK güncel yazım kılavuzundaki doğru formlarını kontrol edin.
Entelektüel (tek 'l'), silahşor (sonu 'or'), muvaffakiyet (çift 'f') ve müracaat (çift 'a') kullanımlarının doğru olduğu saptanır.
Sıklıkla karıştırılan kelimelerin doğru yazımlarını ezberden veya kuraldan kontrol etmek gerekir.
3
Üçüncü seçenekteki 'mütevazi' sözcüğünün cümledeki anlam bağlamını (alçak gönüllü) analiz edin.
'Mütevazi' (paralel) ve 'Mütevazı' (alçak gönüllü) sözcüklerinin anlamca karıştırıldığı görülür.
Ses benzerliği nedeniyle karıştırılan bu iki kelimenin anlam farkı KPSS'de yaygın bir soru tipidir.

Key Concept

Yazımı karıştırılan ve anlamca birbirine yakın olan yabancı kökenli sözcüklerin imlası.

Hints

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli (Arapça, Fransızca vb.) sözcüklere ve bunların son harflerine odaklanın.

Practice More

Benzer şekilde karıştırılan 'mütehassıs' (uzman) ve 'mütehassıs' (duygulanan - doğrusu mütehassis) gibi kelime çiftlerini inceleyin.
Estimated Time:1m 30s
Question 370Question →

Bir sosyal yardımlaşma derneğinin hazırladığı yıllık faaliyet raporundan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Gıda paketleri, başvuru sırasına göre belirlenen ailelere 3'er aylık periyotlarla ulaştırılmaya devam etmektedir.

Answer

Gıda paketlerinin dağıtım periyodunu belirten seçenekte '3'er' ifadesinin kullanımı yanlıştır; üleştirme sayıları her zaman yazıyla yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre, paylaştırma anlamı taşıyan üleştirme sayıları (22'şer, 33'er, 1010'ar vb.) rakamla yazılamaz. Bu tür sayıların mutlaka harflerle (ikişer, üçer, onar) yazılması gerekir. Bu nedenle '3'er' kullanımı yazım yanlışına yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki sayı ve sayı gruplarını tespit et.
Cümlede üleştirme (paylaştırma) anlamı katan '33'er' ifadesi bulunmaktadır.
Sayıların yazım kurallarını denetlemek için önce ilgili ifadelerin türü belirlenmelidir.
2
Üleştirme sayıları için Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından belirlenen kuralı hatırla.
TDK'ye göre üleştirme sayıları rakamla değil, daima yazıyla (üçer, beşer, onar vb.) yazılır.
Bu kural, Türkçedeki sayı yazımının temel standartlarından biridir.
3
Cümledeki kullanımı kurala göre düzelt.
'33'er' yazımı yanlıştır, doğrusu 'üçer' olmalıdır.
Yazım yanlışının giderilmesi için rakamın yazıya dönüştürülmesi gerekir.

Key Concept

Üleştirme Sayılarının Yazımı
Question 371Question →

Türkçede büyük harflerin kullanımı; kurum ve kuruluş adlarından tarihî dönemlere, özel adlara dâhil olan unvanlardan yer adlarındaki tür bildiren ikinci isimlere kadar pek çok kuralı içinde barındırır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Batı Toroslar'ın birer parçası olan ve Antalya'nın kuzeyinde yer alan Bey ve Geyik Dağları, kış turizmi açısından büyük bir potansiyele sahiptir.

Answer

Bey ve Geyik Dağları ifadesinde 'dağları' sözcüğünün küçük harfle başlaması gerekir.
Türkçede özel adlardan sonra gelen 'dağ, deniz, nehir' gibi tür bildiren isimler tek bir varlığı nitelediğinde büyük harfle başlar (örneğin: Bey Dağları). Ancak 'Bey ve Geyik dağları' örneğinde olduğu gibi, bir cins isim birden fazla özel isme ortak bir şekilde bağlandığında ve çoğul eki aldığında küçük harfle yazılmalıdır. TDK kuralları gereği bu tür kullanımlarda ortak olan tür adı büyük harfle başlamaz.

Step-by-Step Solution

1
Özel adlara dâhil olan ikinci isimlerin kuralını hatırla.
Deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci isimler tekilken büyük harfle başlar (Bey Dağları gibi).
Kuralın temel yapısını belirlemek.
2
Birden fazla özel isme bağlı ortak isimlerin yazım kuralını uygula.
Özel adlara bağlı olan deniz, nehir, göl, dağ gibi isimler çoğul eki alarak birden fazla özel ismi kapsadığında cins isim durumuna düşer ve küçük harfle yazılır.
TDK'nin 'Meriç ve Tunca nehirleri' örneğindeki gibi ortaklık durumunu analiz etmek.
3
Diğer seçeneklerdeki çeldiricileri değerlendir.
Kurum adlarına gelen eklerin ayrılmaması, kanun adlarına gelen eklerin ayrılması ve yön adlarının kullanım kuralları incelendiğinde diğer seçeneklerin hatasız olduğu görülür.
Doğru şıkkı kesinleştirmek.

Key Concept

Özel Adlara Bağlı Ortak Tür İsimlerinin Yazımı

Hints

1
Cümlelerdeki kurum adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmadığına ve yön bildiren sözcüklerin büyük harfle başlama şartlarına dikkat edin.

Practice More

Kurum/kuruluş adlarına gelen eklerin istisnalarını (örneğin Avrupa Birliği) ve özel adlara bağlı olan 'il, ilçe, belde, köy' sözcüklerinin yazımını tekrar edin.
Estimated Time:1m 30s
Question 372Question →

Bir kamu kurumunun hazırladığı yıllık faaliyet raporunda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kurum içi branşlaşma kapsamında personelin 2'şer kişilik gruplara ayrılması kararlaştırıldı.

Answer

Kurum içi branşlaşma kapsamında personelin 2'şer kişilik gruplara ayrılması kararlaştırıldı ifadesindeki sayı yazımı yanlıştır; çünkü üleştirme sayıları sadece yazıyla belirtilmelidir.
Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre üleştirme (paylaştırma) sayıları asla rakamla gösterilmez; bu sayılar her zaman harflerle yazılmalıdır. Cümlede geçen '2'şer' ifadesi bu kuralı ihlal etmektedir; doğrusu 'ikişer' olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki sayı ifadelerini (on beş bin, 4'üncü, 2'şer, 2025'te, II. cilt) belirle.
Beş farklı sayı yazım kuralının uygulandığı örnek tespit edildi.
Hangi kuralın ihlal edildiğini bulmak için önce tüm sayısal verileri analiz etmek gerekir.
2
Üleştirme sayılarına (paylaştırma) yönelik TDK kuralını hatırla.
TDK'ye göre üleştirme sayıları rakamla değil, sadece yazıyla yazılır.
Bu kural, Türkçede en sık karıştırılan ve sınavlarda seçici olan kurallardan biridir.
3
Hatalı olan '2'şer' ifadesini kurala göre düzelt.
Doğru yazım 'ikişer' şeklinde olmalıdır.
Rakamla yazılıp kesme işaretiyle ayrılması üleştirme sayıları için bir yazım yanlışıdır.

Key Concept

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Practice More

Sıra sayılarını (1'inci, 2'nci vb.) kontrol ederken sayının son harfinin ünlü mü ünsüz mü olduğuna dikkat ederek çalışmanızı pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 373Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Eski evrakların dijital ortama aktarılması sürecinde bazı verilerin kayıp edildiği tespit edilince idari bir inceleme başlatıldı.

Answer

Eski evrakların dijital ortama aktarılması sürecinde bazı verilerin kayıp edildiği tespit edilince idari bir inceleme başlatıldı.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'kayıp edildiği' ifadesi birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurala aykırıdır. 'Kayıp' sözcüğü 'etmek' yardımcı fiiliyle birleştiğinde 'ı' sesi düşer ve 'p' sesi yumuşayarak 'b'ye dönüşür. Ses olayı (ünlü düşmesi) gerçekleştiği için sözcüğün 'kaybedildiği' şeklinde bitişik yazılması gerekir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: yanı sıra, kayıp edildiği, hanımeli, hizmet içi, kuzeybatı.
Yazım yanlışı olan birleşik yapıyı bulmak için önce aday sözcükleri belirlemek gerekir.
2
Yardımcı fiille kurulan 'kayıp edildiği' yapısını TDK kuralları çerçevesinde incele.
Kayıp + etmek birleşiminde 'ı' ünlüsü düşer ve 'p' ünsüzü 'b'ye dönüşür. Ses olayı gerçekleştiği için bu yapı bitişik yazılmalıdır.
Etmek ve olmak fiilleriyle kurulan yapılarda ses düşmesi veya türemesi varsa bitişik yazım zorunludur.
3
Diğer seçeneklerdeki kuralları doğrula.
Yanı sıra ve hizmet içi (ayrı), hanımeli (anlam kaybı-bitişik), kuzeybatı (ara yön-bitişik) kullanımlarının tamamı doğrudur.
Hatalı şıkkın doğruluğundan emin olmak için diğer seçeneklerin kurallara uygunluğunu kontrol etmek gerekir.

Key Concept

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı
Estimated Time:50s
Question 374Question →

Aşağıdaki parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere, sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

"Başmühendis, inşaat alanındaki işçileri denetlerken duraksadı ve projedeki bir aksaklığı fark ederek bağırdı: 'Zemin etüdü yapılmadı mı ( )' İşçilerden biri çekinerek cevap verdi: 'Efendim, bütçe yetersizliğinden dolayı...' Mühendis, kaşlarını çatarak üsteledi: 'Bütçe ( )' O an herkes sustu; şantiyede ise iş makinelerinin gürültüsü, toz bulutları, bitmek bilmeyen bir telâş ( ) Mühendis, elindeki planları masaya vurarak haykırdı: 'Derhâl işi durdurun ( )'"

Show answer & explanation

Answer: (?) – (?) – (...) – (!)

Answer

Parçadaki boşluklara sırasıyla soru işareti, soru işareti, üç nokta ve ünlem işareti getirilmelidir.
Parçada yer alan 'yapılmadı mı' ifadesi standart bir soru cümlesi olduğu için soru işareti gerektirir. Hemen ardından gelen 'Bütçe' sözcüğü, soru eki almasa da tonlama yoluyla soru anlamı kazandığı için yine soru işaretiyle tamamlanmalıdır. Şantiye ortamını betimleyen yüklemsiz ifade eksiltili bir cümle yapısında olduğundan üç nokta kullanılmalı, parçanın sonundaki sert emir ifadesi ise ünlem işaretiyle bitirilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
İlk ayraçtaki ifadenin dil bilgisi yapısı incelenir.
'Zemin etüdü yapılmadı mı' cümlesinde 'mı' soru eki bulunmaktadır.
Soru eki veya soru sözcüğü içeren cümlelerin sonuna soru işareti konur.
2
İkinci ayraçtaki ifadenin bağlamı ve anlamı analiz edilir.
'Bütçe' kelimesi soru eki almamasına rağmen, karşılıklı konuşmada hayret ve sorgulama tonlamasıyla kullanılmıştır.
Soru eki veya sözü içermeyen ancak soru yoluyla anlam kazanan ifadelerin sonuna soru işareti konur.
3
Üçüncü ayraçtaki cümlenin yargı tamamlanma durumu kontrol edilir.
'...iş makinelerinin gürültüsü, toz bulutları, bitmek bilmeyen bir telâş' ifadesinde yüklem bulunmamaktadır.
Anlatım olarak tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta konur.
4
Son ayraçtaki ifadenin duygu değeri ve kipi değerlendirilir.
'Derhâl işi durdurun' ifadesi kesin bir emir ve uyarı anlamı taşımaktadır.
Emir, hitap, ünlem ve heyecan bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin Görevleri
Estimated Time:1m 20s
Question 375Question →

Kurumun temel çalışma prensibi şu şekilde belirlenmişti ( ) Her aşamada denetim ve şeffaflık esas alınacaktır ( ) Hey gidi o eski, ilkeli çalışma düzeni ( ) Müdür Bey, elindeki evrakı müfettişe uzatıp sordu: 'Denetim raporu ( )' Başarı, dürüstlük, disiplin ( )

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere, sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: (:) – (.) – (!) – (?) – (...)

Answer

Sırasıyla iki nokta, nokta, ünlem, soru işareti ve üç nokta işaretleri getirilmelidir.
Parçadaki ilk boşlukta bir açıklama yapılacağı belirtildiği için iki nokta; ikinci boşlukta yargı tamamlandığı için nokta; üçüncü boşlukta nida ve duygu bildirildiği için ünlem; dördüncü boşlukta soru anlamı vurguyla sağlandığı için soru işareti; son boşlukta ise benzer örneklerin süreceği kastedildiği için üç nokta kullanılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
İlk boşluğu analiz etme
İki Nokta (:)
Kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta konur.
2
İkinci boşluğu analiz etme
Nokta (.)
Yargı bildiren ve tamamlanmış bir cümle olduğu için sonuna nokta konur.
3
Üçüncü boşluğu analiz etme
Ünlem (!)
'Hey gidi' gibi nida ve duygu bildiren ifadelerden sonra ünlem kullanılır.
4
Dördüncü boşluğu analiz etme
Soru İşareti (?)
Soru eki veya sözü içermese de intonasyon (vurgu) yoluyla soru anlamı kazanan ifadelerin sonuna soru işareti konur.
5
Beşinci boşluğu analiz etme
Üç Nokta (...)
Yüklemi olmayan (eksiltili) cümlelerin veya benzer örneklerin devam ettiğini gösteren ifadelerin sonuna üç nokta konur.

Key Concept

Cümle Sonu ve Açıklama İşaretleri

Practice More

İntonasyon yoluyla sağlanan soru cümlelerine (örneğin gümrükteki 'Soyadınız?' sorusu gibi) daha fazla örnek inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 376Question →

Türkçede "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı; bu yapıların cümlede üstlendikleri görevlere (bağlaç, ek, edat), ses olaylarına ve kalıplaşma durumlarına göre farklılık göstermektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu yapıların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Anladım ki masadaki herkes aslında olanların farkındaydı da o sessiz mi sessiz ortamda kimse konuşmaya cesaret edememişti.

Answer

D seçeneğinde "de", "ki" ve "mi" yapılarının yazımı tamamen doğrudur.
Doğru seçenekte; fiilden sonra gelen 'Anladım ki' bağlacı ayrı yazılmıştır. 'Masa' ismine gelen ve yer bildiren 'masadaki' eki sıfat görevinde olduğu için bitişik yazılmıştır. 'farkındaydı da' ifadesinde cümleye 'üstelik' anlamı katan bağlaç ayrı yazılmıştır. 'Sessiz mi sessiz' öbeğinde ise pekiştirme görevi üstlenen 'mi' edatı kural gereği ayrı yazılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki 'ki' yapılarını incelemek
'Anladım ki' (bağlaç, ayrı), 'masadaki' (sıfat yapan ek, bitişik)
Fiillerden sonra gelen 'ki'ler bağlaçtır; isimlere gelip yer/zaman bildirenler ektir.
2
Cümledeki 'de' yapılarını incelemek
'farkındaydı da' (bağlaç, ayrı), 'ortamda' (bulunma eki, bitişik)
Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır.
3
Cümledeki 'mi' yapısını incelemek
'sessiz mi sessiz' (pekiştirme edatı, ayrı)
'mi' edatı hangi görevde olursa olsun (soru, zaman, pekiştirme) her zaman ayrı yazılır.

Key Concept

Bağlaç olan de/ki ile ek olan -de/-ki ayrımı ve mi edatının yazımı.
Question 377Question →

Türkçede kesme işareti, tırnak işareti ve kısa çizgi gibi işaretlerin kullanımında bazı istisnai durumlar ve birbiriyle etkileşim kuralları mevcuttur. Bu kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir noktalama hatası yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Reşat Nuri Güntekin’in "Çalıkuşu"’nu okurken Anadolu insanının iç dünyasını derinden kavrama fırsatı bulursunuz.

Answer

Reşat Nuri Güntekin’in "Çalıkuşu"’nu okurken Anadolu insanının iç dünyasını derinden kavrama fırsatı bulursunuz.
Doğru cevap olan cümlede, "Çalıkuşu" eseri tırnak içine alınmıştır. Türk Dil Kurumu'nun 'Noktalama İşaretleri' kılavuzuna göre, tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için ayrıca kesme işareti kullanılmaz. Cümlede tırnaktan sonra kesme işareti getirilerek bu kural ihlal edilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde yer alan özel adlara, kurum adlarına ve tırnak içindeki ifadelere getirilen eklerin yazımını kontrol etmek.
Eser ismi tırnak içine alındığı halde kesme işaretiyle ek ayrılan cümlede kural ihlali tespit edildi.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz.
2
Diğer seçeneklerdeki istisnai kuralları (iyelik eki değişimi, kurum adları, noktalı virgülün özneyi ayırma görevi) değerlendirmek.
Amik Ovamızın, Türk Dil Kurumunun ve müdür kelimesinden sonraki noktalı virgül kullanımlarının kurallara uygun olduğu görüldü.
Özel adlarda iyelik eki değiştiğinde kesme düşer; kurum adlarına ek gelince kesme konmaz; özne ile sıralı ögeler karışmasın diye noktalı virgül kullanılır.

Key Concept

Tırnak işareti ve kesme işaretinin etkileşimi; özel adlara getirilen iyelik eklerinin istisnaları.
Estimated Time:1m 30s
Question 378Question →

Türkçede büyük harflerin kullanımı; yer adları, kurum ve kuruluş isimleri, unvanlar ve eser adları gibi pek çok farklı kurala bağlıdır. Bu kuralların ihlali yazım yanlışına yol açmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Medya ve iletişim alanındaki yeni eğilimler, Türk Dili Dergisi'nin nisan sayısında yayımlanan bir makale ile ele alındı.

Answer

Kurumsal iletişim ve medya eğilimlerinin ele alındığı cümlede geçen 'Türk Dili Dergisi' ifadesindeki 'dergi' sözcüğü küçük harfle yazılmalıdır.
Türkçede özel ada dâhil olmayan 'gazete', 'dergi', 'tablo', 'heykel' gibi sözler büyük harfle başlamaz. 'Türk Dili' ifadesi derginin kendi adıyken, 'dergi' sözcüğü bu isme dâhil olmayıp sadece türünü belirtmektedir. Bu nedenle 'Türk Dili dergisi' şeklinde yazılmalı ve gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde yer alan özel isimleri, unvanları ve coğrafi terimleri tespit edin.
Ege Denizi, Kültür ve Turizm Bakanlığı, kuzeybatı, Türk Dili ve Vali Bey ifadeleri incelenmelidir.
Yazım kuralları denetimi için önce hangi sözcüklerin büyük harf potansiyeli taşıdığını belirlemek gerekir.
2
TDK'nin eser adları ve yayınlarla ilgili kuralını uygulayın.
Özel ada dâhil olmayan dergi, gazete ve tablo isimlerinin küçük harfle başlaması gerektiği belirlenir (Resmî Gazete istisnası hariç).
Hatalı seçeneği bulmak için özel adın sınırlarını doğru çizmek gerekir.
3
Hatalı kullanımı doğrusuyla karşılaştırın.
'Türk Dili Dergisi' yerine 'Türk Dili dergisi' yazılması gerektiği sonucuna varılır.
Yanlışlığın nedenini netleştirmek öğrenmeyi pekiştirir.

Key Concept

Eser adlarında özel ada dâhil olmayan tür isimlerinin (gazete, dergi vb.) küçük harfle yazılması.
Estimated Time:50s
Question 379Question →

Türkçede büyük harflerin kullanımı; yer adları, kurum isimleri, tarihî dönemler ve yön bildiren sözcükler gibi pek çok farklı alanda belirli kurallara bağlanmıştır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yazarın son kitabında Anadolu'nun Batısı'na ait kültürel unsurlar ile modern yaşam arasındaki çatışma işlenmiştir.

Answer

Anadolu'nun Batısı'na ifadesindeki 'batı' sözcüğünün küçük harfle yazılması gerekir.
Türkçede doğu, batı, kuzey, güney gibi yön bildiren sözcükler, bir özel isimden sonra geldiklerinde küçük harfle başlatılır. 'Anadolu'nun batısı' ifadesinde yön bildirildiği ve özel isimden sonra geldiği için 'batı' sözcüğünün küçük harfle yazılması kural gereğidir. Ayrıca bu durumda sözcük özel ad statüsünde olmadığı için kesme işaretiyle de ayrılmaz.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki yön bildiren sözcüğü ve bağlı olduğu özel ismi tespit et.
Yön bildiren sözcük 'batı', bağlı olduğu özel isim 'Anadolu'dur.
Yön adlarının yazımı, özel isimle olan konum ilişkisine bağlıdır.
2
Yön adının özel isimden önce mi yoksa sonra mı geldiğini kontrol et.
Sözcük, özel isimden sonra gelmiştir (Anadolu'nun batısı).
TDK kurallarına göre yön adları özel isimden önce gelirse büyük, sonra gelirse küçük harfle yazılır.
3
Sözcüğün doğru yazımını belirle.
Doğru yazım 'Anadolu'nun batısı' şeklinde olmalıdır.
Özel isimden sonra gelen yön bildiren sözcükler tür adı durumuna geçtiği için küçük harfle başlatılır.

Key Concept

Yön adlarının yer adlarıyla birlikte kullanımı
Question 380Question →

Noktalama işaretleri, bir metnin yapı taşlarını bir arada tutan ve anlam karmaşasını önleyen işaretler bütünüdür. Özellikle iki nokta (:), kendisiyle ilgili açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonunda kullanılarak okuyucuyu bir sonraki aşamaya hazırlar. Bu işaretin ardından gelen ifadelerin büyük veya küçük harfle başlaması ise belli dil bilgisi kurallarına tabidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı veya bu işaretten sonra gelen ifadenin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bir devletin egemenliği üç temel unsura dayanır; millet, ülke ve siyasi iktidar.

Answer

Bir devletin egemenliği üç temel unsura dayanır; millet, ülke ve siyasi iktidar.
Yanlışlık yapılan cümlede, bir açıklama ve örnekleme durumu söz konusudur. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, kendisiyle ilgili örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlenin sonuna iki nokta (:) konur. Ancak bu cümlede iki nokta yerine noktalı virgül (;) kullanılarak noktalama yanlışı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki noktalama işareti ihtiyacını tespit etmek.
'Üç temel unsura dayanır' ifadesinden sonra bu unsurların neler olduğu açıklanmakta ve örnekler sıralanmaktadır.
Türkçede kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek ifadelerin sonuna iki nokta (:) konur.
2
Cümlede kullanılan işareti kontrol etmek.
Cümlede iki nokta yerine noktalı virgül (;) kullanıldığı görülmektedir.
Noktalı virgülün açıklama başlatma veya örnek sıralama gibi bir görevi yoktur; bu görev sadece iki noktaya aittir.

Key Concept

İki Noktanın Kullanım Alanları ve Noktalı Virgül ile Farkı
Estimated Time:45s
PreviousPage 19 / 68Next