Examkin

Birleşik Kelimelerin Yazımı

137 questions

Question 41Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Toplantının haftaiçi yapılacağı tüm personele bildirildi.

Answer

Toplantının haftaiçi yapılacağı tüm personele bildirildi cümlesindeki 'haftaiçi' sözcüğü 'hafta içi' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; iç, dış ve öte sözcükleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler (hafta içi, yurt dışı, olağan dışı vb.) ayrı yazılır. Bu nedenle 'haftaiçi' ifadesinin bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki birleşik kelimeleri tespit et.
Birinci cümlede 'haftaiçi' ifadesi birleşik yapıdadır.
Yazım yanlışını bulmak için önce birleşik yapılı sözcükleri belirlemek gerekir.
2
İç ve dış sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerin kuralını hatırla.
TDK kurallarına göre 'iç, dış, öte' sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.
Birleşik kelimelerin ayrı mı yoksa bitişik mi yazılacağını belirleyen temel kurallardan biridir.
3
Tespit edilen kelimeyi kurala göre kontrol et.
'Hafta içi' ifadesi bu kural uyarınca ayrı yazılmalıdır; ancak cümlede bitişik yazılarak yanlışlık yapılmıştır.
Kuralın kelimeye uygulanması sonucunda yazım hatası ortaya çıkarılır.

Key Concept

İç, dış ve öte sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerin yazımı
Estimated Time:30s
Question 42Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yeni yönetmeliğin yürürlüğe girmesinin ardısıra uygulama aşamasındaki sorunlar hızla giderildi.

Answer

Yeni yönetmeliğin yürürlüğe girmesinin ardısıra uygulama aşamasındaki sorunlar hızla giderildi cümlesindeki "ardısıra" sözcüğü ayrı yazılmalıdır.
"Ardısıra" sözcüğü, Türk Dil Kurumu'nun yazım kurallarına göre "dış, iç, sıra" sözleriyle oluşturulan birleşik kelimelerin ayrı yazılması gerektiği kuralına tabidir. Dolayısıyla bu ifadenin "ardı sıra" şeklinde ayrı yazılması gerekir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik yapıları tespit edin.
"hizmet etmek", "ardısıra", "yanı sıra", "bilinçaltı", "kuzeybatı" yapıları incelenmelidir.
Yazım yanlışı analizi için önce ilgili sözcük öbeklerinin belirlenmesi gerekir.
2
"Sıra" sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin kuralını uygulayın.
Türk Dil Kurumu'na göre "dış, iç, sıra" sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.
"Ardısıra" ifadesi bu kural dahilinde "ardı sıra" şeklinde ayrı yazılmalıdır.
3
Diğer birleşik yapıların doğruluğunu teyit edin.
"Hizmet etmek" (ses olayı yok, ayrı), "bilinçaltı" (soyut, bitişik), "kuzeybatı" (ara yön, bitişik) kullanımları kurallara uygundur.
Tek bir yanlışın olduğundan emin olmak için tüm seçenekler değerlendirilmelidir.

Key Concept

Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler (Sıra Sözcüğü Kuralı)
Estimated Time:50s
Question 43Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kurumumuzun vizyonu doğrultusunda hazırlanan bu projede dış paydaşlarla işbirliği yapılması planlanmaktadır.

Answer

Dış paydaşlarla işbirliği yapılması planlanmaktadır ifadesindeki 'işbirliği' sözcüğü ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte geçen "işbirliği" sözcüğü yanlıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, birleşme sırasında anlam değişikliğine uğramayan "iş birliği", "el birliği", "güç birliği" gibi ifadeler ayrı yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri (itburnu, işbirliği, kara yolu, reddetmişti, kuzeydoğu) tespit etmek.
Birleşik sözcüklerin mevcut yazımları belirlendi.
Yazım kuralı ihlalini bulmak için önce ilgili kelimelerin saptanması gerekir.
2
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) birleşik kelimelerin ayrı yazılmasıyla ilgili 'kelimelerden hiçbiri veya ikinci kelimesi anlam değişikliğine uğramayan birleşik kelimeler ayrı yazılır' kuralını uygulamak.
"İş birliği" sözcüğünün bu kurala tabi olduğu anlaşıldı.
"İş" ve "birliği" sözcükleri birleşme sırasında kendi gerçek anlamlarını korumaktadır.
3
Diğer şıklardaki kuralları (anlam kayması, ses olayı, ara yönler, yol adları) kontrol etmek.
Diğer tüm seçeneklerin güncel yazım kurallarına uygun olduğu teyit edildi.
Hatalı seçeneğin kesinliğinden emin olmak için çeldiricilerin doğruluğu incelenmelidir.

Key Concept

Birleşik Kelimelerin Yazımı (Anlam Korunması Kuralı)
Question 44Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yazar, toplumsal olayları analiz ederken sahip olduğu kuvvetli ön sezi sayesinde gelecekteki dönüşümleri isabetle tahmin etmiştir.

Answer

Toplumsal olayların analizinde kullanılan 'önsezi' sözcüğünün ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır; bu sözcük bitişik yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekteki 'önsezi' sözcüğü, TDK kurallarına göre 'öngörü' ile birlikte bitişik yazılması gereken birleşik kelimeler arasında yer alır. 'Ön söz' veya 'ön yargı' gibi kelimelerin ayrı yazılması öğrenciyi bu kelimenin de ayrı yazılması gerektiği yanılgısına düşürebilir, ancak 'önsezi' kalıplaşmış bir yapı olarak kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik yapılı kelimeleri tespit edin.
Tespit edilen kelimeler: hallolması, aslanağzı, ön söz, gülkurusu, ön sezi.
Yazım yanlışı sorulan birleşik sözcüklerin kurala uygunluğunu denetlemek için önce yapıları bulmak gerekir.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerdeki ses olaylarını kontrol edin.
'Hal + olmak' fiilinde 'l' ünsüzü türediği için (hallolmak) bitişik yazım kuralı doğru uygulanmıştır.
Etmek, olmak gibi yardımcı fiillerle kurulan kelimelerde ses düşmesi veya türemesi varsa bitişik yazılır.
3
Anlam kaymasına uğrayan bitki/hayvan adlarını değerlendirin.
'Aslanağzı' bir çiçek adı olarak kullanıldığında her iki kelime veya ikinci kelime anlamını yitirdiği için bitişik yazılır.
Anlam değişikliği bitişik yazımın temel ölçütlerinden biridir.
4
'Ön' sözcüğüyle kurulan birleşik yapıların TDK istisnalarını hatırlayın.
'Ön söz', 'ön yargı', 'ön izleme' ayrı yazılırken; 'önsezi' ve 'öngörü' bitişik yazılır.
Ön sözcüğüyle kurulan kelimelerdeki bu ayrım, KPSS'de sıkça sorulan çeldirici bir kuraldır.

Key Concept

Birleşik kelimelerin yazımında 'anlam kaybı', 'ses olayları' ve 'istisnai kalıplaşmış yapılar' belirleyicidir.
Question 45Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sınavda gösterdiği üstün performansla, kendisine tanınan bu özel kontenjanı sonuna kadar haketmişti.

Answer

Sınavda gösterdiği üstün performansla, kendisine tanınan bu özel kontenjanı sonuna kadar 'haketmişti' ifadesinin yer aldığı cümlede yazım yanlışı yapılmıştır.
Türkçede yardımcı fiillerle (etmek, olmak, eylemek, buyurmak) kurulan birleşik fiillerde, isim unsuru olan ilk kelimede bir ses düşmesi veya ses türemesi meydana geliyorsa kelimeler bitişik; herhangi bir ses olayı gerçekleşmiyorsa ayrı yazılır. 'Hak' ve 'etmek' kelimeleri birleşirken bir ses olayı yaşanmadığı için 'hak etmişti' şeklinde ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılarak yanlışlık yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki birleşik fiili (haketmişti) tespit et.
Sözcüğün 'hak' ve 'etmek' kelimelerinden oluştuğu belirlendi.
Yazım kuralının doğru uygulanıp uygulanmadığını anlamak için kelimenin yapısı incelenmelidir.
2
Birleşme sırasında herhangi bir ses olayı (ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi) olup olmadığını kontrol et.
'Hak' ve 'etmek' kelimeleri arasında herhangi bir ses olayı gerçekleşmemiştir.
Türkçe yazım kurallarına göre, yardımcı fiillerle (etmek, olmak vb.) kurulan birleşik fiillerde bir ses olayı yoksa kelimeler ayrı yazılır.
3
Kuralı uygulayarak kelimenin doğru yazımını belirle.
Doğru yazım 'hak etmişti' şeklinde ayrı olmalıdır.
Ses olayı gerçekleşmeyen yardımcı fiilli birleşik yapılar bitişik yazılamaz.

Key Concept

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

Practice More

Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiilleri (etmek/olmak) çalışırken, 'arz etmek', 'fark etmek' ve 'terk etmek' gibi sıkça karıştırılan ayrı yazılan örnekleri listeleyin.
Estimated Time:1m 30s
Question 46Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yeni atanan müdür, birimler arasındaki koordinasyon eksikliğini farkettiği andan itibaren çözüm arayışına girdi.

Answer

Yeni atanan müdürün koordinasyon eksikliğini 'farkettiği' şeklinde belirtilen seçenekte yazım yanlışı yapılmıştır; doğrusu 'fark ettiği' şeklinde ayrı olmalıdır.
Türkçede 'etmek', 'eylemek', 'olmak' gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller, isim unsurunda herhangi bir ses düşmesi (ünlü düşmesi) veya ses türemesi (ünsüz ikizleşmesi) meydana gelirse bitişik yazılır. 'Fark' ve 'etmek' sözcükleri birleşirken herhangi bir ses olayı yaşanmadığı için bu ifadenin 'fark ettiği' şeklinde ayrı yazılması zorunludur. Seçenekteki 'farkettiği' kullanımı bu kurala aykırıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik yapıları tespit etme
'Yükseköğretim', 'yüz ölçümü', 'şerbetçiotu', 'devreden' ve 'farkettiği' ifadeleri incelenir.
Yazım yanlışı olan birleşik sözcüğü bulmak için tüm yapıların kurala uygunluğu kontrol edilmelidir.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerin kuralını uygulama
'Fark etmek' birleşiminde herhangi bir ses düşmesi veya türemesi saptanmaz.
Türkçede 'etmek, olmak' yardımcı fiilleriyle kurulan yapılar, yalnızca ses olayı (ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi) varsa bitişik yazılır.
3
Yanlış yazımı belirleme
'Farkettiği' yazımı 'fark ettiği' olarak düzeltilmelidir.
Ses olayı barındırmayan bu birleşik fiilin bitişik yazılması yazım kuralına aykırıdır.

Key Concept

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı
Estimated Time:1m 15s
Question 47Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yeni tanıştığı insanlara karşı önyargılı bir tutum sergilemesi, çevresiyle iletişimini zorlaştırıyordu.

Answer

Yeni tanıştığı insanlara karşı sergilenen tutumu anlatan 'önyargılı' sözcüğünün geçtiği cümlede yazım yanlışı yapılmıştır; çünkü 'ön yargı' ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'ön' sözcüğüyle kurulan ve bir kavramı niteleyen 'ön yargı', 'ön söz', 'ön sezi' (bazı kaynaklarda istisna olsa da TDK'ye göre önsezi bitişik, ön yargı ayrıdır) gibi yapılar ayrı yazılmalıdır. Cümlede 'önyargılı' şeklinde bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: semizotu, kaybeden, önyargılı, akşamüzeri, kuşburnu.
Yazım kuralı kontrolü yapabilmek için önce ilgili kelimelerin belirlenmesi gerekir.
2
TDK birleşik kelimelerin yazımı kurallarını her bir sözcüğe uygula.
'Ön yargı' sözcüğünün ayrı yazılması gerektiği, diğerlerinin (semizotu, kuşburnu, akşamüzeri, kaybetmek) bitişik yazımının doğru olduğu görülür.
Hangi sözcüğün kural ihlali yaptığını belirlemek için güncel TDK kuralları esas alınır.

Key Concept

Birleşik Kelimelerin Bitişik ve Ayrı Yazılması
Estimated Time:50s
Question 48Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kendini bugün çok huzurlu his ediyor.

Answer

Kendini bugün çok huzurlu his ediyor.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'his ediyor' ifadesi yanlıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre; 'etmek, olmak' gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, ilk kelimede bir ses düşmesi (sabretmek gibi) veya bir ses türemesi (hissetmek gibi) meydana geliyorsa bu fiiller bitişik yazılır. 'His' ve 'etmek' birleştiğinde 's' sesi türediği için sözcüğün 'hissediyor' şeklinde bitişik yazılması gerekir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik yapıdaki sözcükleri (birçok, herhangi bir, mutlu olduk, his ediyor, fark etti) tespit etmek.
D seçeneğinde 'his ediyor' birleşik fiilinin ayrı yazıldığı görülmektedir.
Yazım yanlışını bulmak için önce birleşik yapıları belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen 'his ediyor' yapısındaki ses olaylarını kontrol etmek.
'His' kelimesi ile 'etmek' yardımcı fiili birleşirken 'hissediyor' şeklinde bir ünsüz türemesi (s sesi) meydana gelir.
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi veya türemesi varsa kelimelerin bitişik yazılması zorunludur.
3
Kuralı uygulayarak doğru yazımı belirlemek.
'His ediyor' yazımı yanlıştır; doğrusu 'hissediyor' olmalıdır.
TDK kurallarına göre ses olayı gerçekleşen birleşik fiiller ayrı yazılamaz.

Key Concept

Ses türemesi veya ses düşmesi olan birleşik fiillerin bitişik yazılması kuralı.
Estimated Time:40s
Question 49Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Uzun yıllar boyunca devlet kademelerinde gösterdiği üstün başarı ve sadakatle, bu makama gelmeyi fazlasıyla haketmişti.

Answer

Cümlede geçen 'haketmişti' ifadesi, herhangi bir ses olayı barındırmadığı için 'hak etmişti' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türkçede 'etmek, olmak, eylemek' yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerde, birinci kelimede herhangi bir ses düşmesi veya ünsüz türemesi meydana gelmemişse bu fiiller ayrı yazılır. 'Hak' sözcüğüne 'etmek' fiili getirildiğinde herhangi bir ses olayı gerçekleşmediği için doğru yazım 'hak etmişti' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik yapıdaki sözcükleri (suçüstü, itburnu, vazgeçildi, çörek otu, haketmişti) tespit et.
Beş farklı birleşik yapı belirlendi.
Yazım kuralları analizini her bir birleşik yapı üzerinden gerçekleştirmek.
2
Tespit edilen birleşik sözcükleri Türk Dil Kurumu'nun bitişik ve ayrı yazım kurallarına göre değerlendir.
'Suçüstü', 'itburnu' ve 'vazgeçmek' bitişik; 'çörek otu' ayrı yazılarak kurala uygunluk gösterirken 'haketmişti' bitişik yazılarak kuralı ihlal etmiştir.
Ses olayı ve anlam kayması kriterlerini uygulayarak yanlış kullanımı bulmak.

Key Concept

Ses Olayı Olmayan Birleşik Fiillerin Yazımı
Estimated Time:1m 30s
Question 50Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yıllardır oturduğu mahallesini bir çırpıda terketmesi komşularını çok üzmüştü.

Answer

Cümledeki 'terketmesi' sözcüğü yanlış yazılmıştır; doğrusu 'terk etmesi' şeklinde ayrı olmalıdır.
Türkçede 'etmek, olmak' gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller, isim olan ilk kelimede bir ses düşmesi (ünlü düşmesi) veya ses türemesi (ünsüz ikizleşmesi) meydana gelirse bitişik yazılır. 'Terk' kelimesi 'etmek' fiili ile birleşirken herhangi bir ses değişikliğine uğramaz. Bu nedenle 'terk etmesi' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde yer alan birleşik kelimeleri (çörek otu, narçiçeği, arz etmek, terketmek, bülbülyuvası) belirle.
Birleşik yapılı beş farklı kelime grubu tespit edildi.
Yazım kuralları açısından riskli olan yapıları odak noktasına almak için.
2
Yardımcı fiillerle (etmek, olmak) kurulan birleşik fiilleri ses olayı yönünden incele.
'Arz etmek' ve 'terk etmek' fiillerinde ses düşmesi veya türemesi olmadığı görüldü.
Ses olayı olmayan yardımcı fiil birleşimlerinin ayrı yazılması kuralını uygulamak için.
3
Anlam kaymasına uğrayan ve tür adı (bitki, renk, yiyecek) haline gelen birleşik kelimeleri kontrol et.
'Narçiçeği' (renk), 'bülbülyuvası' (yiyecek) ve 'çörek otu' (bitki) kurallara uygun değerlendirildi.
Anlam kayması olan yapıların bitişik, olmayanların veya kural dışı olanların ayrı yazılması kuralını teyit etmek için.

Key Concept

Ses olayına uğramayan yardımcı fiil birleşimlerinin ve anlamını koruyan tamlama yapılarının ayrı yazılması.
Estimated Time:50s
Question 51Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yıllardır emek verdiği bu projeyi, karşılaştığı ilk zorlukta terketmesi herkesi hayal kırıklığına uğrattı.

Answer

Birleşik fiillerde ses olayı (ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi) yoksa kelimeler ayrı yazılır; bu nedenle 'terk etmek' ifadesi ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'terketmesi' sözcüğü yanlıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'etmek, edilmek, eylemek, olmak, olunmak' yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiiller, ilk kelimesinde herhangi bir ses düşmesi veya türemesine uğramazsa ayrı yazılır. 'Terk' kelimesinde herhangi bir ses olayı gerçekleşmediği için bu ifade 'terk etmesi' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri (kuşburnu, çörek otu, terketmek, fark etmek, bilinçaltı) tespit et.
Tüm birleşik yapılar belirlendi.
Yazım yanlışı taraması yapabilmek için önce hedef sözcüklerin bulunması gerekir.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerdeki ses olaylarını kontrol et.
'Terk etmek' ve 'fark etmek' fiillerinde ses düşmesi veya türemesi olmadığı görüldü.
Etmek ve olmak yardımcı fiilleriyle kurulan kelimeler sadece ses olayı varsa bitişik yazılır.
3
İsim tamlaması yapısındaki birleşik kelimelerin anlam kaybını değerlendir.
'Kuşburnu' anlam kaybı nedeniyle bitişik, 'çörek otu' ise anlam korunması nedeniyle ayrı yazılmalıdır.
TDK kurallarına göre bitki adlarında ikinci kelime anlamını koruyorsa ayrı yazılır.

Key Concept

Ses olayı barındırmayan yardımcı fiilli birleşiklerin ve anlamını koruyan birleşik isimlerin ayrı yazılması kuralı.

Practice More

Yardımcı fiillerle kurulan 'ayırt etmek', 'arz etmek' ve 'sevk etmek' gibi kelimelerin de ayrı yazıldığını hatırlayarak benzer soruları çözebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 52Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımına ilişkin bir hata söz konusudur?

Show answer & explanation

Answer: Yaz akşamlarında bahçedeki ağaçların arasında ışıldayan ateşböceklerini seyretmek hepimize huzur verirdi.

Answer

Cümledeki 'ateşböceklerini' sözcüğünün yazımı yanlıştır; bu ifade 'ateş böceklerini' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Söz konusu seçenekte geçen 'ateşböceklerini' ifadesinde bir yazım yanlışı vardır. Türk Dil Kurumu'nun birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallarına göre; hayvan adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde, birleşen kelimelerden hiçbiri veya ikinci kelimesi (bu örnekte 'böcek') anlam değişikliğine uğramamışsa bu tür kelimeler ayrı yazılır. Dolayısıyla doğru yazım 'ateş böceklerini' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri (keçiboynuzu, birçok, ateşböceği, camgöbeği, fark edildi) tespit edin.
Beş farklı birleşik yapı belirlendi.
Yazım yanlışı olan birleşik yapıyı bulmak için önce tüm adayları saptamak gerekir.
2
Birleşik sözcüklerin oluşum şeklini ve TDK yazım kurallarını (anlam kaybı, ses olayı, tür değişimi) kontrol edin.
Ateş böceği sözcüğünün, hayvan adıyla kurulan ve ikinci kelimesi anlamını koruyan bir yapı olduğu görüldü.
Türkçede hayvan adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde, ikinci kelime (böcek) anlamını koruyorsa kelimeler ayrı yazılır.
3
Diğer seçeneklerdeki sözcüklerin (anlam kaymasına uğrayan bitki/renk adları ve ses olayı olmayan yardımcı fiiller) kurallara uygunluğunu doğrulayın.
Hatalı kullanımın sadece bir seçenekte olduğu teyit edildi.
Hatalı olan seçeneği kesinleştirmek için diğerlerinin doğru yazıldığından emin olunmalıdır.

Key Concept

Hayvan adlarından biriyle kurulan birleşik kelimelerde, ikinci kelime gerçek anlamını koruyorsa sözcükler ayrı yazılır.
Estimated Time:1m 0s
Question 53Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yaşanan tüm olumsuzluklara rağmen görevini bir an bile terketmeyi düşünmediğini belirtti.

Answer

Yaşanan tüm olumsuzluklara rağmen görevini bir an bile terketmeyi düşünmediğini belirtti.
Cümledeki 'terketmeyi' sözcüğü yanlış yazılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kuralına göre; 'etmek, olmak, eylemek' gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, birinci kelimede herhangi bir ses düşmesi (sabretmek gibi) veya ses türemesi (hissetmek gibi) yoksa kelimeler ayrı yazılmalıdır. 'Terk' kelimesinde herhangi bir ses olayı gerçekleşmediği için bu ifadenin 'terk etmeyi' şeklinde ayrı yazılması gerekir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik yapıdaki sözcükleri (hanımeli, akşamüstü, terketmeyi, çörek otu, denizanası) tespit edin.
Sözcükler belirlendi.
Yazım kuralı kontrolü yapabilmek için önce hedef sözcüklerin bulunması gerekir.
2
Yardımcı fiille kurulan 'terketmeyi' sözcüğünü ses olayı bakımından inceleyin.
'Terk' ve 'etmek' birleşirken ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi gerçekleşmemektedir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre ses olayı gerçekleşmeyen yardımcı eylemli birleşik fiiller ayrı yazılır.
3
Diğer birleşik kelimelerin (anlam kaybı, soyut yer bildirimi vb.) kurallara uygunluğunu denetleyin.
Hanımeli (anlam kaybı), akşamüstü (soyut üst), çörek otu (anlam koruma) ve denizanası (kalıplaşma) sözcüklerinin doğru yazıldığı onaylandı.
Yanlış olan seçeneğin sağlamasını yapmak ve diğer kuralları hatırlamak için gereklidir.

Key Concept

Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerin ve anlamca kaynaşmış sözcüklerin yazım kuralları.
Estimated Time:1m 0s
Question 54Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Misafirler gelmeden önce hazırlanan kuruyemiş tabakları, sehpanın üzerine şık bir sunumla yerleştirildi.

Answer

Cümlede geçen 'kuruyemiş' sözcüğü, Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre ayrı olarak 'kuru yemiş' şeklinde yazılmalıdır.
Cümlede geçen 'kuruyemiş' ifadesi yanlış yazılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kılavuzuna göre 'kuru yemiş' sözcüğü, herhangi bir anlam kaybına veya ses olayına uğramadığı için ayrı yazılmalıdır. Günlük dilde ve ticari tabelalarda sıklıkla bitişik görülmesi bu kuralı değiştirmez.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde yer alan birleşik sözcükleri (Güneydoğu, gülkurusu, sabretti, hanımelleri, kuruyemiş) tespit et.
Tespit edilen sözcüklerin yazım kurallarına uygunluğu denetlenir.
Yazım yanlışını bulmak için önce birleşik yapıdaki sözcüklere odaklanmak gerekir.
2
Tespit edilen her bir sözcüğü ilgili yazım kuralıyla (ara yönler, renk adları, ses olaylı fiiller, anlam kayması) karşılaştır.
'Güneydoğu', 'gülkurusu', 'sabretti' ve 'hanımelleri' sözcüklerinin kurallara uygun şekilde bitişik yazıldığı görülür.
Birleşik sözcüklerin bitişik veya ayrı yazılmasını belirleyen temel kurallar anlam kayması ve ses olaylarıdır.
3
Hata içeren sözcüğü belirle.
'Kuruyemiş' sözcüğünün bitişik yazıldığı, ancak kural gereği ayrı yazılması gerektiği tespit edilir.
TDK'ye göre 'kuru yemiş' ifadesinde kelimeler anlamlarını koruduğu için ayrı yazılmalıdır.

Key Concept

Birleşik Kelimelerin Yazım Kuralları
Estimated Time:45s
Question 55Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Projenin aksamaması için gece gündüz demeden büyük bir özveriyle sabır etti.

Answer

Projenin aksamaması için gece gündüz demeden büyük bir özveriyle sabır etti.
Doğru cevap olan seçenekte geçen 'sabır etti' birleşik fiili yazım kurallarına aykırıdır. 'Sabır' kelimesi 'etmek' yardımcı fiiliyle birleştiğinde 'sabretmek' şeklinde ünlü düşmesine uğrar. Türkçede ses düşmesi veya ses türemesi görülen birleşik fiillerin bitişik yazılması kuralı gereği, bu ifadenin 'sabretti' şeklinde yazılması gerekirdi.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Cümlelerde 'emretti', 'kuşburnu', 'sabır etti', 'tespit etti' ve 'çörek otu' sözcükleri birleşik yapıdadır.
Yazım yanlışını belirlemek için önce incelenmesi gereken birleşik yapıdaki sözcüklerin tespit edilmesi gerekir.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerdeki ses olaylarını kontrol et.
'Sabır etti' ifadesinde 'sabır' kelimesi 'etmek' ile birleşirken ikinci hecedeki 'ı' ünlüsünün düşmesi (sabretmek) zorunludur.
Türkçede 'etmek' ve 'olmak' yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi veya ses türemesi gerçekleşiyorsa bu sözcükler bitişik yazılmalıdır.

Key Concept

Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerin yazımı ve ses olayları ilişkisi.
Estimated Time:1m 0s
Question 56Question →

Birleşik sözcüklerin yazımında çeşitli kurallar esas alınmaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımında bir kural ihlali yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: İki ülke heyeti, krizin çözümü için başbaşa bir görüşme gerçekleştirerek ortak bir metinde uzlaştı.

Answer

İki ülke heyetinin görüşmesini anlatan seçenekte yer alan 'başbaşa' sözcüğünün yazımı yanlıştır; doğrusu 'baş başa' şeklinde ayrı olmalıdır.
Türkçede ikilemeler her zaman ayrı yazılır. 'Baş başa', 'diz dize', 'el ele', 'yan yana' gibi ifadeler ikileme grubuna girdiği için ayrı yazılmalıdır. Cümlede yer alan 'başbaşa' ifadesi bitişik yazıldığı için kural ihlali yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik yapıları tespit etme
Cümlelerde 'orta oyunu', 'başbaşa', 'olağanüstü', 'ana dili' ve 'vazgeçmedi' yapıları belirlenmiştir.
Yazım yanlışı olan sözcüğü bulmak için önce birleşik yapıların tespit edilmesi gerekir.
2
TDK yazım kurallarını uygulama
İkilemelerin ayrı yazılması kuralı uyarınca 'baş başa' ifadesinin ayrı olması gerektiği saptanmıştır.
Birleşik sözcüklerin bitişik mi yoksa ayrı mı yazılacağını belirlemek için TDK'nin ilgili kural setleri (ikilemeler, anlam kaybı, ses olayı vb.) kontrol edilir.
3
Yanlış kullanımı belirleme
Diğer seçeneklerdeki birleşik sözcüklerin (orta oyunu, olağanüstü, ana dili, vazgeçmek) kurallara uygun olduğu, 'başbaşa' kullanımının ise kural dışı olduğu belirlenmiştir.
Hatalı olan seçeneği teyit etmek için diğer seçeneklerin doğruluğu kontrol edilir.

Key Concept

İkilemelerin ve Birleşik Kelimelerin Yazımı
Estimated Time:1m 0s
Question 57Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Arkeolojik kazılar sırasında bulunan yeraltı sarnıçları, antik kentin su mimarisi ve mühendislik harikaları hakkında önemli ipuçları veriyor.

Answer

Arkeolojik kazılardan bahseden seçenekteki 'yeraltı' sözcüğü, somut bir yer (yerin altı) bildirdiği için 'yer altı' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; 'alt, üst ve üzeri' sözcükleri somut olarak bir yer bildiriyorsa ayrı, bildirmiyorsa bitişik yazılır. 'Yeraltı sarnıçları' ifadesinde sarnıcın yerin altında olduğu somut bir mekan bilgisi verildiğinden bu sözcüğün 'yer altı' şeklinde ayrı yazılması gerekir. Eğer 'yeraltı dünyası' gibi mecazi/soyut bir anlam kastedilseydi bitişik yazılabilirdi.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri (itburnu, sabretti, yeraltı, suçüstü, kuzeybatı) tespit edin.
Tüm seçeneklerde en az bir birleşik yapı bulunmaktadır.
Yazım yanlışını bulmak için önce ilgili yapıların belirlenmesi gerekir.
2
TDK'nin 'somut olarak yer bildirme' kuralını (alt/üst sözleri için) uygulayın.
'Suçüstü' soyut bir durumu bildirdiği için bitişik, 'yeraltı' ise sarnıcın bulunduğu somut yeri bildirdiği için ayrı yazılmalıdır.
KPSS'de en sık sorulan ve karıştırılan kurallardan biri yer bildiren alt/üst kelimeleridir.
3
Diğer kuralları (ses olayı, bitki adı, ara yön) kontrol ederek sağlamasını yapın.
Sabretti (ses düşmesi var), itburnu (anlam kaybı var), kuzeybatı (ara yön) yazımlarının doğru olduğu görülür.
Hatalı şıkkın kesinleşmesi için diğer seçeneklerin doğruluğu teyit edilmelidir.

Key Concept

Alt, Üst ve Üzeri Sözlerinin Yazımı
Question 58Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yapılan son kontrollerde, sistemdeki güvenlik açıklarının henüz farkedilmediği tespit edilerek raporlandı.

Answer

D seçeneğinde yer alan 'farkedilmediği' ifadesi, herhangi bir ses olayı gerçekleşmediği için 'fark edilmediği' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Doğru yanıt olan cümlede geçen 'farkedilmediği' ifadesi hatalıdır. 'Fark etmek' (ve onun edilgen hali olan 'fark edilmek') birleşik fiilinde herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi söz konusu değildir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, bu tür bir ses olayı gerçekleşmeyen yardımcı fiilli birleşik kelimeler ayrı yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri (hallolması, akşamüzeri, ateş böcekleri, baklaçiçeği, farkedilmediği, kuzeybatı) belirlemek.
Tüm cümlelerdeki birleşik yapılar tespit edildi.
Yazım yanlışının hangi kelime grubunda olduğunu anlamak için yapısal analiz gereklidir.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi veya türemesi olup olmadığını kontrol etmek.
'Hallolmak' sözcüğünde türeme olduğu için bitişik, 'fark etmek' sözcüğünde ses olayı olmadığı için ayrı yazılması gerektiği saptandı.
TDK kurallarına göre etmek/olmak fiilleri ses olayı yoksa ayrı yazılır.
3
Renk, yön ve hayvan adlarıyla kurulan birleşik kelimelerin kurallarını uygulamak.
Baklaçiçeği (renk) ve kuzeybatı (ara yön) bitişik; ateş böceği (anlam korunduğu için) ayrı yazılmalıdır; bu kelimelerin doğru yazıldığı görüldü.
Birleşik kelimelerin türüne göre farklı yazım kuralları mevcuttur.

Key Concept

Yardımcı Fiillerin ve Tür Adlarının Yazımı
Estimated Time:50s
Question 59Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sağlıklı yaşam uzmanları, her sabah aç karnına bir kaşık çörekotu tüketilmesinin bağışıklık sistemini desteklediğini belirtiyor.

Answer

Sağlıklı yaşam uzmanları tarafından önerilen 'çörekotu' ifadesindeki yazım yanlıştır; doğrusu 'çörek otu' şeklinde ayrı olmalıdır.
Doğru yanıt olan cümlede 'çörekotu' sözcüğü bitişik yazılarak hata yapılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'ot' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerde, eğer kelime anlamını koruyorsa (istisnai durumlar hariç) ayrı yazım esastır. Bu nedenle 'çörek otu' şeklinde yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik yapıları (Güneydoğu, itburnu, kahroldu, fildişi, çörekotu, fark etti) tespit edin.
Beş farklı birleşik yapı belirlendi.
Yazım kurallarını her bir yapı özelinde incelemek gerekir.
2
Her bir sözcüğün yazım kuralını TDK kılavuzuna göre kontrol edin.
Güneydoğu (bitişik), itburnu (bitişik), kahroldu (ses olayı var, bitişik), fildişi (renk adı, bitişik) kuralları doğrudur.
Ses olayı olan birleşik fiiller ve anlam kaybına uğrayan bitki/renk adları bitişik yazılır.
3
'Ot' sözcüğüyle kurulan bitki adlarının kuralını uygulayın.
'Çörek otu' ifadesinde ikinci kelime anlamını koruduğu için ayrı yazılmalıdır.
TDK kuralına göre; ot, çiçek, bitki adlarının ikinci kelimesi anlamını koruyorsa (dereotu ve semizotu gibi istisnalar hariç) bu kelimeler ayrı yazılır.

Key Concept

Bitki Adlarının ve Yardımcı Fiillerin Yazımı
Estimated Time:1m 15s
Question 60Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Onca emeğin ardından bu başarıyı elde etmeyi ve kürsüye çıkmayı gerçekten haketmişti.

Answer

Başarıyı elde etmeyi hak ettiğini belirten cümlede 'haketmişti' sözcüğünün yazımı yanlıştır; bu ifade 'hak etmişti' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap, 'hak etmek' eyleminin yanlış yazıldığı seçenektir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre etmek, olmak, eylemek gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde herhangi bir ses olayı (ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi) meydana gelmiyorsa bu kelimeler ayrı yazılır. 'Hak etmek' sözcüğünde herhangi bir ses olayı bulunmadığı için 'hak etmişti' şeklinde ayrı yazılması gerekirdi.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit etme
Tespit edilen sözcükler: hanımeli, ön söz, haketmişti, çörek otu, vazgeçmedi.
Yazım kuralı kontrolü yapabilmek için önce hedef sözcüklerin belirlenmesi gerekir.
2
Birleşik sözcüklerin yazım kurallarını uygulama
'hanımeli' (anlam kaybı - bitişik), 'ön söz' (kural - ayrı), 'çörek otu' (anlam korunması - ayrı), 'vazgeçmek' (kaynaşmış - bitişik) doğru yazılmıştır.
TDK'nin birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili belirlediği temel kurallara uygunluk denetlenir.
3
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiili inceleme
'hak etmek' yardımcı fiilinde ses düşmesi (ünlü düşmesi) veya ses türemesi (ünsüz ikizleşmesi) olmadığı görülür.
Etmek ve olmak yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerde ses olayı yoksa kelimeler ayrı yazılmalıdır.

Key Concept

Etmek, olmak yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerin yazımı ve anlam değişimine dayalı birleşik sözcük yazımı.
PreviousPage 3 / 7Next
Birleşik Kelimelerin Yazımı — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 3 | Examkin