Cümle Sonu İşaretleri (Nokta, Soru, Ünlem, Üç Nokta)

117 questions

İmar ve Şehircilik Müdürlüğünde hazırlanan nazım planı, "(...) kamu yararı gözetilmelidir." ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle meclis üyeleri arasında hararetli bir tartışmanın fitilini ateşledi (I) Üyelerden biri, raporu hazırlayan teknik heyete dönüp şüpheyle sordu:
— Planın yürürlük tarihi (II)
Sorumlu teknokrat henüz cevap veremeden başkan hışımla yerinden kalktı:
— Yeter artık, derhal bu asılsız iddialar hakkında bir tahkikat başlatılsın (III)
Salonda buz gibi bir hava (IV) pencerelerin ardında ise iş makinelerinin gürültüsü, toz bulutları, betona teslim olan bir şehir (V)

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

(.) (.) (!) (.) (.)

(.) (?) (!) (...) (...)

(:) (?) (!) (...) (...)

(.) (?) (.) (.) (.)

(.) (.) (!) (...) (.)

Show answer & explanation

Answer: (.) (?) (!) (...) (...)

Answer

Doğru noktalama dizisi; tamamlanmış cümle için nokta (.), soru kelimesi olmadan vurguyla sağlanan soru için soru işareti (?), yüksek duygu ve emir için ünlem (!) ve yüklemi olmayan eksiltili cümleler için üç nokta (...) şeklinde olmalıdır.

Verilen metinde birinci kısımda yargı tamamlandığı için nokta; ikinci kısımda soru sözcüğü olmaksızın sadece vurguyla soru anlamı sağlandığı için soru işareti; üçüncü kısımda öfke ve emir tonu hakim olduğu için ünlem; dördüncü ve beşinci kısımlarda ise yüklem bulunmadığı (eksiltili cümle) için üç nokta kullanılmalıdır.

Step-by-Step Solution

Birinci boşluğu analiz et

Nokta (.)

Birinci cümle yargısı tamamlanmış, standart bir bildirme cümlesidir.

İkinci boşluğu intonasyon açısından değerlendir

Soru İşareti (?)

"Planın yürürlük tarihi" ifadesi, soru eki veya kelimesi içermese de bağlam gereği soru sormak amacıyla söylenmiştir.

Üçüncü boşluktaki duygu tonunu belirle

Ünlem İşareti (!)

"Yeter artık..." ifadesi hiddet ve emir tonu taşıdığı için ünlem gerektirir.

Dördüncü ve beşinci boşlukları yapısal olarak incele

Üç Nokta (...)

Bu bölümlerde yüklem bulunmamaktadır; yargı okuyucunun zihninde tamamlanmak üzere bırakılmış eksiltili cümle yapısındadır.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin Bağlamsal İşlevleri

Estimated Time:2m 0s

Question 42Question →

Kamu kurumlarında yürütülen teftiş süreçleri, liyakat ve şeffaflık ilkelerinin korunması adına büyük bir ehemmiyet arz eder (I) Hazırlanan fezlekeler, tanık beyanları, arşivlerden çıkarılan eski kayıtlar (II) Bu karmaşık dosya yığınlarının arasından hakikati çekip çıkarmak mümkün mü (III) Ya adaletin tecellisini bekleyen mağdurlar (IV) Ne büyük bir sorumluluk, ne ağır bir yük (V)

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

(.) (...) (?) (?) (!)

(.) (.) (?) (.) (!)

(...) (...) (?) (?) (.)

(.) (...) (.) (.) (!)

(.) (...) (?) (?) (.)

Show answer & explanation

Answer: (.) (...) (?) (?) (!)

Answer

Doğru işaretleme sırasıyla nokta, üç nokta, soru işareti, soru işareti ve ünlem şeklinde olmalıdır.

Parçadaki birinci cümle yüklemi olan tamamlanmış bir yargıdır (nokta). İkinci cümle yüklemi söylenmemiş bir eksiltili yapıdır (üç nokta). Üçüncü cümlede 'mü' ekiyle, dördüncü cümlede ise sadece vurgu (intonasyon) yoluyla soru sorulmuştur (soru işaretleri). Beşinci cümle ise duygu yoğunluğu içeren bir sesleniştir (ünlem).

Step-by-Step Solution

Birinci cümlenin yüklemini belirle.

Cümle 'arz eder' yüklemiyle tamamlanmıştır.

Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.) konur.

İkinci ifadenin yargı durumunu incele.

İfade herhangi bir yükleme bağlanmamış, örnekler sıralanıp bırakılmıştır.

Eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.

Üçüncü cümlede soru anlamını kontrol et.

'mü' soru ekiyle bir soru sorulmuştur.

Soru eki içeren cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.

Dördüncü ifadenin vurgu ve tonlamasını değerlendir.

Soru kelimesi olmasa da intonasyon yoluyla 'mağdurlar ne olacak?' anlamı verilmiştir.

Soru sözü içermeyen ancak intonasyonla soru anlamı kazanan ifadelerin sonuna soru işareti (?) konur.

Beşinci cümledeki duygu değerini analiz et.

Cümlede hayranlık, şaşırma veya durumun ağırlığına dair kuvvetli bir duygu vardır.

Heyecan, korku, hayranlık gibi duyguları dile getiren cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) konur.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin kullanım görevleri

Question 43Question →

Orman Bölge Müdürlüğünden gelen heyet, sarp kayalıkların ardındaki o yaşlı ağacın gölgesinde durdu. Mühendis, kadastro haritasını büyük bir dikkatle inceledikten sonra sınır taşının yerini nihayet belirledi ( ) Muhtar, elindeki bastonla ilerideki kurumuş dere yatağını işaret etti: "Eskiden bu verimli topraklar, bu uçsuz bucaksız yeşillik ( )" Mühendis, haritayı katlayıp köylülere şüpheyle sordu: "Bu bölgede herhangi bir mülkiyet tartışması ( )" O sırada ormanın derinliklerinden gür bir ses yankılandı: "Herkes derhâl burayı terk etsin ( )"

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(.) – (...) – (?) – (!)

(.) – (.) – (?) – (!)

(.) – (...) – (.) – (!)

(?) – (...) – (?) – (.)

(.) – (...) – (?) – (.)

Show answer & explanation

Answer: (.) – (...) – (?) – (!)

Answer

Sırasıyla nokta (.), üç nokta (...), soru işareti (?) ve ünlem işareti (!) getirilmelidir.

Parçadaki ilk cümle yargısı tamamlandığı için nokta, ikinci cümle yüklemi eksik olduğu için üç nokta, üçüncü cümle tonlama ile sağlanan soru anlamı nedeniyle soru işareti, son cümle ise güçlü bir komut ve heyecan bildirdiği için ünlem işareti gerektirmektedir. Bu dizilim doğru cevapta eksiksiz verilmiştir.

Step-by-Step Solution

Birinci cümlenin yapısını incele.

Mühendis... belirledi.

Yüklemi olan, yargısı tamamlanmış bir cümle olduğu için sonuna nokta konur.

İkinci cümledeki yüklem varlığını kontrol et.

...uçsuz bucaksız yeşillik (...)

Yüklemi söylenmemiş, eksiltili bir cümle olduğu için sonuna üç nokta konur.

Üçüncü cümledeki anlamı ve tonlamayı değerlendir.

...mülkiyet tartışması (?)

Soru eki (mı, mi) kullanılmasa da tonlama yoluyla soru anlamı sağlandığı için soru işareti konur.

Dördüncü cümledeki duygu değerini belirle.

...terk etsin (!)

Emir kipiyle kurulan ve yüksek sesli bir komut bildiren cümle olduğu için ünlem işareti konur.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin kullanım alanları (Eksiltili cümleler ve tonlama yoluyla sağlanan soru anlamı)

Practice More

Eksiltili cümlelerde yüklemin zihinde tamamlanabilir olması durumunda dahi üç nokta kullanımının zorunlu olduğunu pekiştirmek için benzer metinleri inceleyin.

Estimated Time:1m 15s

Question 44Question →

Toplumsal değişimin hızı, geleneksel değerler ile modern yaşamın gereklilikleri arasında bazen derin uçurumlar oluşturur ( ) Bu uçurumun kenarında duran bireyin, köklerine tutunmadan ayakta kalması mümkün müdür ( ) Tarihî doku, kültürel zenginlik, kadim bir medeniyetin izleri ( ) Müze görevlisi, elindeki eski haritayı inceleyen ziyaretçiye yaklaşıp fısıldadı: Doğum yeriniz ( ) Durmayın, bu mirası gelecek nesillere ulaştırın ( )

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere, aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

(.) (?) (...) (?) (!)

(.) (?) (.) (?) (!)

(.) (?) (...) (?) (.)

(.) (.) (...) (?) (!)

(.) (?) (...) (.) (!)

Show answer & explanation

Answer: (.) (?) (...) (?) (!)

Answer

Parantez içindeki yerlere sırasıyla nokta, soru işareti, üç nokta, soru işareti ve ünlem getirilmelidir.

Doğru seçenekteki sıralama, metindeki cümlelerin yapısal ve anlamsal özelliklerine tam uyum sağlar. İlk cümle tamamlanmış bir yargıdır (nokta), ikinci cümle soru eki içerir (soru işareti), üçüncü cümle eksiltilidir (üç nokta), dördüncü cümle tonlama yoluyla soru sormaktadır (soru işareti) ve son cümle bir emir/heyecan ifadesidir (ünlem).

Step-by-Step Solution

Birinci parantezi incele.

Nokta (.)

Cümle anlamca ve yapıca tamamlanmış bir yargı bildirmektedir.

İkinci parantezi incele.

Soru işareti (?)

'Mümkün müdür' ifadesi soru eki (mi) içerdiği için soru anlamı taşımaktadır.

Üçüncü parantezi incele.

Üç nokta (...)

Yüklemi bulunmayan, tamamlanmamış (eksiltili) bir cümle olduğu için üç nokta konmalıdır.

Dördüncü parantezi incele.

Soru işareti (?)

Soru eki veya sözü içermese de konuşma sırasında soru anlamı kazanan (tonlamalı soru) ifadelerin sonuna soru işareti konur.

Beşinci parantezi incele.

Ünlem (!)

Emir kipiyle kurulan ve heyecan/vurgu içeren cümlenin sonuna ünlem işareti konur.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin kullanım kuralları ve tonlama farklılıkları.

Estimated Time:1m 30s

Question 45Question →

Bir kamu kurumunun lojman tahsis komisyonunda hazırlanan toplantı tutanağındaki şu ifadeleri noktalama bakımından inceleyiniz:

"Lojman başvurularını eksiksiz aldınız (I) Başvuru şartlarını taşımayan adayların dosyaları ayrıldı (II) Komisyona sunulacak belgeler, beyannameler, taahhütnameler (III) Hak sahipliği listesi ne zaman kesinleşecek (IV) İşlemleri ivedilikle sonuçlandırın (V)"

Bu metinde numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

(?) (.) (...) (?) (!)

(.) (.) (...) (?) (!)

(?) (.) (.) (?) (!)

(?) (.) (...) (?) (.)

(?) (;) (...) (?) (!)

Show answer & explanation

Answer: (?) (.) (...) (?) (!)

Answer

Numaralanmış yerlere sırasıyla soru işareti, nokta, üç nokta, soru işareti ve ünlem işareti getirilmelidir.

Sıralamadaki ilk ifade vurgu yoluyla soru anlamı taşımakta, ikinci ifade tamamlanmış bir yargı bildirmekte, üçüncü ifade yüklemi eksik bırakılmış bir diziden oluşmakta, dördüncü ifade doğrudan bir soru içermekte ve son ifade ise emir kipiyle güçlendirilmiş bir ünlem cümlesidir.

Step-by-Step Solution

Birinci cümlenin anlamını analiz etme

Soru işareti (?)

Soru eki veya sözcüğü olmasa da cümle vurgu ve tonlama yoluyla soru anlamı kazandığı için soru işareti kullanılmalıdır.

İkinci cümlenin yapısını inceleme

Nokta (.)

Yüklemi bulunan ve yargısı tamamlanan bu bildirme cümlesinin sonuna nokta konulmalıdır.

Üçüncü bölümdeki eksik yargıyı tespit etme

Üç nokta (...)

Yüklemi bulunmayan, örneklerin devam edebileceğini sezdiren eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta getirilir.

Dördüncü cümledeki soru unsurunu belirleme

Soru işareti (?)

'Ne zaman' soru sözcüğüyle kurulan doğrudan soru cümlesinin sonuna soru işareti konulmalıdır.

Beşinci cümlenin kip ve tonunu değerlendirme

Ünlem (!)

Emir kipiyle kurulan ve kesinlik/komut bildiren ifadelerin sonuna ünlem işareti konulması uygundur.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, soru işareti, ünlem, üç nokta) işlevlerine ve bağlama göre kullanımı.

Estimated Time:1m 15s

Question 46Question →

Arşiv dairesinin loş koridorlarında yankılanan tek ses, eski evrakların hışırtısıydı ( ) Yüzlerce yıllık fermanlar, sararmış haritalar, mühürlü mektuplar ( ) Genç araştırmacı, elindeki belgeyi masaya bırakıp hayretle fısıldadı: "Bu kadar kısa bir sürede bunca iş nasıl başarılmış ( )" Kıdemli arşivci, başını dahi kaldırmadan sordu: "Adınız ( )"

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

(.) (...) (!) (?)

(.) (.) (.) (?)

(...) (...) (!) (?)

(.) (...) (.) (?)

(.) (...) (!) (.)

Show answer & explanation

Answer: (.) (...) (!) (?)

Answer

Parantezle belirtilen yerlere sırasıyla nokta, üç nokta, ünlem ve soru işareti getirilmelidir.

Parçadaki ilk cümle yargı bildiren bir yükleme sahip olduğu için nokta ile sonlandırılmıştır. İkinci kısımda benzer örneklerin devam ettiği imajı veren ve yüklemi olmayan bir yapı (eksiltili cümle) bulunduğu için üç nokta kullanılmıştır. Üçüncü kısımda 'hayretle' ifadesiyle belirtilen bir şaşkınlık durumu ünlem işaretini zorunlu kılar. Son bölümde ise soru edatı veya zarfı bulunmamasına rağmen, karşılıklı konuşmada 'Adınız?' şeklinde yöneltilen ve yanıt bekleyen vurgulu yapı için soru işareti uygun düşmektedir.

Step-by-Step Solution

Cümlelerin yüklem durumunu analiz et.

İlk cümle 'hışırtısıydı' yüklemiyle bittiği için nokta (.), ikinci yapı yüklemi olmadığı için üç nokta (...) gerektirir.

Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta, tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Duygu ve soru vurgusunu değerlendir.

Hayret bildiren cümle için ünlem (!), soru kelimesi olmasa da anlamca soru olan ifade için soru işareti (?) seçilmelidir.

Korku, hayret gibi duyguları pekiştirmek için ünlem; intonasyonla sağlanan soru anlamı için soru işareti kullanılır.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin işlevsel ayrımı ve eksiltili/vurgulu yapılar.

Practice More

Eksiltili cümlelerde üç noktanın kullanımı ile benzer örneklerin devamını bildiren üç nokta kullanımı arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 47Question →

Anadolu’nun bağrından kopup gelen bu ezgi, sadece bir ağıtın değil koca bir tarihin sesi midir (I) Dağın yamacına yaslanmış, kerpiç duvarları çatlamış, damı çökmek üzere olan birkaç hane (II) Karşısındakinin kim olduğunu anlamaya çalışan ihtiyar, gözlerini kısarak sordu: İsminiz (III) Ne büyük bir vefa, ne asil bir duruş (IV) Ufukta kaybolan güneşin ardından çöken o kurşuni karanlık (V)

Bu parçada numaralanmış yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

(?) (...) (?) (!) (...)

(?) (.) (?) (.) (.)

(.) (...) (?) (!) (.)

(?) (.) (.) (!) (.)

(!) (...) (?) (.) (...)

Show answer & explanation

Answer: (?) (...) (?) (!) (...)

Answer

Soru işareti, üç nokta, soru işareti, ünlem işareti ve üç nokta sembollerinin bulunduğu seçenek doğrudur.

Parçada (I) numaralı yer, soru eki (-mi) ile biten gerçek bir soru cümlesi olduğu için soru işareti gerektirir. (II) ve (V) numaralı bölümlerde yüklem bulunmadığı için cümleler eksiltili yapıdadır ve sonlarına üç nokta getirilmelidir. (III) numaralı ifade, soru kelimesi barındırmasa da bağlam içinde vurguyla soru anlamı kazandığı için soru işaretiyle bitmelidir. (IV) numaralı ifade ise hayranlık uyandıran bir beğeni/duygu cümlesi olduğu için ünlem işareti almalıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlenin soru eki (-mi) içerip içermediğini kontrol etme

İlk cümle 'sesi midir' ifadesiyle açık bir soru anlamı taşır.

Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti konur.

Cümlenin yükleminin (yargısının) tamamlanıp tamamlanmadığını inceleme

İkinci ve beşinci cümlelerde bir yargı bildiren yüklem bulunmamaktadır.

Anlatım olarak tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Soru sözcüğü bulunmayan ancak soru anlamı taşıyan ifadeleri belirleme

'İsminiz' ifadesi, bağlam gereği bir soru bildirmektedir.

Soru sözü içermediği halde intonasyon (vurgu) ile soru anlamı kazanan ifadelerin sonuna soru işareti getirilir.

Cümlenin duygu veya seslenme değeri taşıyıp taşımadığını değerlendirme

Dördüncü cümle 'Ne büyük bir vefa' ifadesiyle hayranlık belirtmektedir.

Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Key Concept

Cümle yapısına ve anlamına göre uygun sonlandırma işaretlerinin (nokta, soru işareti, ünlem, üç nokta) kullanımı.

Estimated Time:1m 15s

Question 48Question →

Kültür Bakanlığı müfettişi, restorasyon dosyasının giriş kısmındaki o teknik notları asistanına okumaya başladı:

“(I) tarihî eserlerin liyakatten uzak kişilerce onarılması, kültürel mirasa vurulan en ağır darbedir (II) Ancak bu ihmalkâr tutumun gelecekte doğuracağı büyük yıkım (III) Siz gerçekten bu vahim hataların görmezden gelineceğini sanıyorsunuz (IV) Derhâl tüm çalışmaları durdurun ve yetkili heyeti buraya çağırın (V)”

Bu parçada numaralanmış yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

(...) / (.) / (...) / (?) / (!)

(:) / (.) / (...) / (?) / (!)

(...) / (.) / (.) / (?) / (!)

(...) / (.) / (...) / (.) / (!)

(...) / (.) / (...) / (?) / (.)

Show answer & explanation

Answer: (...) / (.) / (...) / (?) / (!)

Answer

Sıralama; alıntı başındaki eksiklik için üç nokta, bitmiş cümle için nokta, eksiltili yapı için üç nokta, soru anlamı için soru işareti ve ünlem şeklinde olmalıdır.

Doğru seçenekte belirtilen işaretler, Türk Dil Kurumu'nun noktalama kurallarına tam uyum sağlar. Alıntının eksik kısmını belirten üç nokta, yargısı tamamlanmış ilk cümleyi bitiren nokta, yargısı yarım kalmış (eksiltili) ikinci cümleyi gösteren üç nokta, intonasyonla soru anlamı kazanan üçüncü ifadeyi belirleyen soru işareti ve yüksek emir/heyecan tonu taşıyan son cümleyi vurgulayan ünlem işareti metnin bağlamıyla örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

Alıntının başlangıcındaki yapıyı incele.

Alıntı metnin bir kısmından başladığı için (I) yerine üç nokta (...) getirilmelidir.

TDK kurallarına göre alıntıların başında, ortasında veya sonunda alınmayan bölümler üç noktayla gösterilir.

Birinci cümlenin yüklemini kontrol et.

Cümle 'darbedir' şeklinde bittiği için (II) yerine nokta (.) konmalıdır.

Anlamca ve yargıca tamamlanmış, soru veya ünlem değeri taşımayan cümlelerin sonuna nokta konur.

İkinci cümlenin yargı tamamlanmışlığını değerlendir.

Yüklemi bulunmayan bu ifade eksiltili bir yapıdadır, (III) yerine üç nokta (...) getirilmelidir.

Anlatım olarak tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Üçüncü ifadenin anlam tonuna odaklan.

Soru kelimesi olmasa da anlamın bir soru/sorgulama içermesi nedeniyle (IV) yerine soru işareti (?) getirilmelidir.

Soru eki veya sözü içermeyen ancak soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna soru işareti konur.

Son cümlenin kipini ve duygusunu analiz et.

Güçlü bir emir ve heyecan barındıran ifadenin sonuna (V) ünlem işareti (!) konmalıdır.

Korku, sevinç, heyecan gibi duyguları veya hitap ve emirleri içeren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin Fonksiyonel Ayrımı

Practice More

Eksiltili cümlelerin yüklemini zihninizde tamamlamaya çalışarak noktalama işaretinin gerekliliğini test edebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 49Question →

Noktalama işaretleri, duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek, cümlenin yapısını ve duraklama noktalarını belirlemek amacıyla kullanılır. Cümle sonu işaretleri ise cümlenin anlamca nasıl tamamlandığını gösteren en temel unsurlardır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde cümle sonu işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Bugün yapılan kurul toplantısında alınan kararların neden bu kadar geç açıklandığını bir türlü kavrayamadım?

Geleneksel el sanatlarımızın en güzel örneklerini sergileyen bu sergide halılar, kilimler ve ebru çalışmaları vardı...

Gümrük kapısındaki görevli, pasaportumu büyük bir dikkatle inceledikten sonra başını kaldırıp kısa ve net bir şekilde sordu: Memleketiniz?

Yeter artık, bu anlamsız tartışmaya bir son verin ve hemen işinizin başına dönün.

Pencerenin önünde oturup dışarıdaki sağanak yağışı, sırılsıklam olmuş kedileri ve rüzgârda savrulan yaprakları;

Show answer & explanation

Answer: Gümrük kapısındaki görevli, pasaportumu büyük bir dikkatle inceledikten sonra başını kaldırıp kısa ve net bir şekilde sordu: Memleketiniz?

Answer

Gümrük kapısındaki görevlinin sorusunu içeren 'Memleketiniz?' ifadesinin bulunduğu cümle doğrudur; çünkü tonlama yoluyla soru anlamı kazanan eksiltili yapıdaki soru cümlelerinde soru işareti kullanılır.

Memleketiniz? ifadesinin yer aldığı cümlede, herhangi bir soru eki (mı, mi) veya soru sözcüğü (nasıl, nerede) olmamasına rağmen, diyalog akışı içerisinde vurgu ve tonlama ile soru anlamı sağlanmıştır. TDK kurallarına göre bu tür kullanımlarda soru işareti konması tamamen doğrudur.

Step-by-Step Solution

Cümlelerin yüklem durumlarını kontrol etmek.

Tamamlanmış cümleler ile eksiltili cümleleri birbirinden ayırt etmek.

Yüklemi olan bir cümlenin sonuna üç nokta konulmasının hata olduğunu belirlemek için.

Soru anlamının nasıl kurulduğunu analiz etmek.

Doğrudan soru mu yoksa dolaylı soru mu olduğunu tespit etmek.

İçinde soru sözcüğü olsa da bildiri kipiyle biten dolaylı soruların sonuna nokta gelmesi gerektiğini doğrulamak için.

Cümlenin duygusal tonunu ve hitap özelliğini değerlendirmek.

Şiddetli bir duygu veya emir anlamı olup olmadığını belirlemek.

Emir ve heyecan bildiren ifadelerin sonuna nokta yerine ünlem getirilmesinin zorunluluğunu kontrol etmek için.

Eksiltili cümle sonu işaretini incelemek.

Cümle bitiminde kullanılan işaretin standartlara uygunluğunu denetlemek.

Cümle sonunda noktalı virgül kullanımının Türkçede yeri olmadığını, eksiltili durumlarda üç nokta gerektiğini hatırlamak için.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, soru işareti, ünlem, üç nokta) işlevsel kullanımı ve birbirleriyle karıştırılma durumları.

Estimated Time:1m 15s

Question 50Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna, anlatım tamamlanmadığı (yüklemi bulunmadığı) için üç nokta ( ... ) getirilmelidir?

Yemyeşil bir vadinin ortasından usulca akan berrak bir su

Sınav başvurusu için gerekli olan belgeleri tamamladınız mı

Nüfus memuru, elindeki kâğıda bakmadan sordu: Memleketiniz

Hey, oradaki bütün personelin derhal burada toplanmasını istiyorum

Akademik çalışmaların nesnel bir dille yazılması esastır

Show answer & explanation

Answer: Yemyeşil bir vadinin ortasından usulca akan berrak bir su

Answer

Yemyeşil bir vadinin ortasından usulca akan berrak bir su ifadesi yüklemi bulunmayan eksiltili bir cümle olduğu için sonuna üç nokta getirilmelidir.

Doğru cevap olan cümlede herhangi bir yüklem (eylem veya ek fiil almış isim) bulunmamaktadır. Anlatım okuyucunun hayal dünyasına bırakıldığı veya tamamlanmadığı için kural gereği sonuna üç nokta getirilmelidir.

Step-by-Step Solution

Cümlelerin yüklemi olup olmadığını kontrol et.

Belirtilen seçenekteki cümlede yargıyı tamamlayan bir fiil veya ek fiil bulunmamaktadır.

Yüklemi bulunmayan cümleler eksiltili cümle olarak kabul edilir.

Eksiltili cümleler için uygun olan noktalama işaretini belirle.

Türkçe noktalama kurallarına göre tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta ( ... ) konur.

Okuyucunun zihninde anlamın devam ettiğini veya anlatımın kesildiğini belirtmek amaçlanır.

Key Concept

Eksiltili Cümlelerde Üç Nokta Kullanımı

Practice More

Benzer şekilde soru eki içermeyen ancak soru anlamı taşıyan diğer cümle örneklerini inceleyerek soru işareti kullanımını pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:30s

Question 51Question →

Ufukta eriyen güneşin kızıllığı, akşam serinliğiyle hafifçe ürperen kadim zeytinlikler ( ) Doğa, bütün ihtişamıyla insanı kendine hayran bırakıyor ( ) Ancak zihnimi kurcalayan tek bir soru var: Nereye böyle ( ) Haydi, vakit kaybetmeden yola koyulalım ( )

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(...) (.) (?) (!)

(.) (.) (?) (.)

(...) (.) (!) (!)

(...) (?) (?) (!)

(.) (.) (.) (!)

Show answer & explanation

Answer: (...) (.) (?) (!)

Answer

Üç nokta, nokta, soru işareti ve ünlem işaretinin sırasıyla kullanıldığı seçenek doğrudur.

Parçadaki ilk cümle yüklemi olmadığı için eksiltili bir yapıdır ve sonuna üç nokta konmalıdır. İkinci cümle yargısını tamamladığı için nokta ile bitmelidir. 'Nereye böyle' ifadesi soru eki barındırmasa da anlamca soru sorduğu için soru işareti gerektirir. Son cümle ise bir seslenme ve heyecan ifadesi içerdiğinden ünlem işareti ile tamamlanmalıdır.

Step-by-Step Solution

İlk cümleyi yapı bakımından inceleyin.

Cümlenin yüklemi bulunmamaktadır (eksiltili cümle).

Yüklemi olmayan, tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.

İkinci cümleyi anlam ve yapı bakımından değerlendirin.

Cümle yargısını tamamlamış bir bildirme cümlesidir.

Anlamca ve yapıca tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.) konur.

Üçüncü ifadeyi vurgu ve tonlama açısından analiz edin.

Soru eki olmamasına rağmen ifade soru anlamı taşımaktadır.

Soru eki veya sözü içermediği hâlde sadece vurgu ve tonlama yoluyla soru anlamı kazanan ifadelerin sonuna soru işareti (?) getirilir.

Son cümleyi duygu ve komut açısından inceleyin.

Cümle hem bir seslenme (haydi) hem de bir heyecan/emir anlamı taşımaktadır.

Seslenme, hitap ve heyecan bildiren veya emir kipiyle kurulan coşkulu cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) getirilir.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin Temel Görevleri

Practice More

Benzer yapıda olan ancak soru ekinin cümleye farklı anlamlar kattığı örnekleri inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 52Question →

Dışişleri Bakanlığının loş koridorlarında, elindeki gizli dosyayı —belki de devletin geleceğini— sıkıca kavramış olan genç diplomat; kapıdaki görevliyle göz göze geldi ( ) Görevli, şüpheci bir edayla sordu: — İsminiz ( ) Bu saatte, binada kimsenin kalmadığı bir vakitte burada ne arıyorsunuz ( ) Sessizlik ( ) Lütfen, kimliğinizi derhâl ibraz ediniz ( )

Bu parçada boş bırakılan yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

(.) (?) (?) (...) (!)

(.) (.) (?) (...) (!)

(.) (?) (?) (.) (!)

(.) (?) (?) (...) (.)

(.) (.) (?) (.) (!)

Show answer & explanation

Answer: (.) (?) (?) (...) (!)

Answer

Metindeki boşluklara sırasıyla nokta, soru işareti, soru işareti, üç nokta ve ünlem işareti getirilmelidir.

Parçadaki ilk boşluk, yargısı tamamlanmış standart bir cümleyi bitirdiği için nokta ile kapatılmalıdır. 'İsminiz' ifadesi, soru sözcüğü barındırmamasına rağmen bir sorgulama tonuna sahip olduğu için Türk Dil Kurumu kuralları gereği soru işareti alır. Takip eden cümle doğrudan bir soru yapısıdır. 'Sessizlik' ifadesi, bir eylemin değil bir durumun askıda kaldığını simgeleyen eksiltili bir yapı olduğu için üç nokta gerektirir. Son cümle ise 'derhâl' ifadesiyle kuvvetlendirilmiş bir emir ve uyarı niteliği taşıdığından ünlem işareti ile sonlandırılmalıdır.

Step-by-Step Solution

Birinci cümledeki yargı durumunu analiz et.

Nokta (.)

'...göz göze geldi' ifadesi tamamlanmış, bitmiş bir cümledir ve herhangi bir özel tonlama gerektirmez.

İkinci boşluktaki 'İsminiz' ifadesinin işlevini belirle.

Soru İşareti (?)

Soru eki veya sözü içermese de soru anlamı taşıyan (vurgu/tonlama yoluyla) 'İsminiz?' gibi ifadelerin sonuna soru işareti konur.

Üçüncü boşluktaki soru cümlesini kontrol et.

Soru İşareti (?)

'...ne arıyorsunuz' ifadesi gerçek bir soru cümlesidir ve cevap bekleyen bir yapıdır.

Dördüncü boşluktaki 'Sessizlik' kelimesinin anlatım özelliğini saptayınız.

Üç Nokta (...)

Yüklemi söylenmemiş, durumun sürekliliğini veya anlatımın kesildiğini bildiren eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Son cümledeki duygusal yoğunluğu ve kip yapısını değerlendir.

Ünlem (!)

'Derhâl' zarfıyla pekiştirilmiş, emir kipiyle kurulan ve kesinlik/heyecan bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin anlamsal vurgu ve tonlamaya göre belirlenmesi.

Estimated Time:1m 15s

Question 53Question →

Vatandaşlık başvuru merkezinin geniş bekleme salonu her sabah erkenden dolup taşıyordu (I) Koridorda sırasını bekleyen yaşlılar, elinde evraklarla koşturan gençler, meraklı gözlerle etrafı inceleyen çocuklar (II) Görevli memur, kalabalığın gürültüsünü bastırmak istercesine sordu: T.C. Kimlik numaranız (III) Evraklarınızı eksiksiz bir şekilde derhâl teslim ediniz (IV)

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

. / ... / ? / !

. / . / ? / !

. / ... / . / !

. / ... / ? / .

... / . / ? / !

Show answer & explanation

Answer: . / ... / ? / !

Answer

Doğru noktalama işaretleri sırasıyla nokta, üç nokta, soru işareti ve ünlem işaretidir.

Doğru cevap olan seçenekteki işaretler, parçadaki cümlelerin dil bilgisel yapılarına tam olarak uygundur: İlk cümle tamamlandığı için nokta, ikinci cümle eksiltili olduğu için üç nokta, üçüncü ifade cevap beklediği için soru işareti ve son cümle kesin bir emir bildirdiği için ünlem işareti ile bitirilmelidir.

Step-by-Step Solution

İlk cümlenin yargısını kontrol et.

Cümle tamamlanmış bir yargı bildirdiği için (I) numaralı yere nokta (.) gelmelidir.

Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta konur.

İkinci cümlenin yüklemini ve tamamlanma durumunu incele.

Cümlede yüklem bulunmadığı ve örnekler sıralanıp bırakıldığı için (II) numaralı yere üç nokta (...) gelmelidir.

Anlamca tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Üçüncü ifadenin anlam özelliğini değerlendir.

Soru eki veya sözcüğü (mi, ne, nasıl vb.) içermese de bir cevap beklediği (intonasyon) için (III) numaralı yere soru işareti (?) gelmelidir.

Soru sözü veya eki olmadığı halde soru anlamı taşıyan ifadelerin sonuna soru işareti konur.

Dördüncü cümlenin tonlamasını ve iletisini belirle.

Cümle kesin bir emir ve uyarı anlamı taşıdığı için (IV) numaralı yere ünlem işareti (!) gelmelidir.

Emir, hitap, ünlem ve heyecan bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin kullanım görevleri (Nokta, Üç Nokta, Soru İşareti, Ünlem)

Practice More

Eksiltili cümleler ile yüklemi devrik olan cümleleri karıştırmamak için cümleyi öğelerine ayırmayı deneyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 54Question →

Sayıştay denetçisinin, belediye iştiraklerinden birinin muhasebe servisinde karşılaştığı manzara oldukça düşündürücüydü (I) Kasadaki nakit açığı, sahte faturalar, usulsüz ödemeler (II) Denetçi, titreyen elleriyle dosyayı tutan memura sert bir bakış fırlattı: — Sicil numaranız (III) Memur sükût edince denetçi yanındaki yardımcısına döndü (IV) — Hemen ilgili tüm hesapları bloke edin (V)

Bu parçadaki numaralanmış yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(.) (...) (?) (.) (!)

(.) (.) (?) (.) (.)

(.) (...) (.) (.) (!)

(.) (.) (.) (.) (!)

(.) (...) (?) (.) (.)

Show answer & explanation

Answer: (.) (...) (?) (.) (!)

Answer

Parçadaki boşluklara sırasıyla nokta, üç nokta, soru işareti, nokta ve ünlem getirilmelidir.

Doğru cevap olan diziliş; birinci bölümdeki tamamlanmış yargı için noktayı, ikinci bölümdeki örnekleme dayalı eksiltili yapı için üç noktayı, üçüncü bölümdeki soru anlamı taşıyan hitap için soru işaretini, dördüncü bölümdeki tamamlanmış eylem için noktayı ve son bölümdeki emir kipiyle kurulan heyecan ifadesi için ünlemi doğru sırayla sunmaktadır.

Step-by-Step Solution

Birinci cümlenin yapısını incele

Cümle yargı bakımından tamamlanmış olduğu için sonuna nokta (.) getirilmelidir.

Anlamca ve yapıca tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta konur.

İkinci ifade bloğunu değerlendir

Örneklerin sıralandığı ancak bir yükleme bağlanmadığı (eksiltili) görüldüğü için üç nokta (...) getirilmelidir.

Yüklemi olmayan veya örneklerin devamı olduğunu belirten cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Üçüncü ifadedeki anlam özelliğini belirle

Soru eki veya sözcüğü olmasa da tonlama ile soru anlamı sağlandığı için soru işareti (?) getirilmelidir.

Soru sözü veya eki olmadığı hâlde soru anlamı taşıyan ifadelerin sonuna soru işareti konur.

Dördüncü ve beşinci cümleleri analiz et

Dördüncü ifade tamamlanmış bir yargı olduğundan nokta (.), beşinci ifade ise sert bir emir ve heyecan bildirdiği için ünlem (!) almalıdır.

Tamamlanmış yargılar nokta ile, emir ve şiddetli duygular ünlem işareti ile sonlandırılır.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, üç nokta, soru işareti, ünlem) görevsel ayrımı ve tonlamaya dayalı soru işaretinin kullanımı.

Estimated Time:1m 40s

Question 55Question →

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığınca düzenlenen bir sempozyumun açılış metninde şu ifadelere yer verilmiştir:

'Medeniyet dediğimiz olgu, sadece teknik ve maddi ilerlemeden ibaret değildir (I) Siz, ruhu olmayan bir kalkınma hamlesinin kalıcı olabileceğine gerçekten inanıyorsunuz (II) Hiç kuşkusuz ki hayır (III) Köklü bir geçmiş, zengin bir dil, sarsılmaz bir kültürel bilinç ve (IV) İşte bu sacayağı üzerine kurulu bir gelecek, gerçek bir yükselişin habercisi olacaktır (V)'

Bu parçadaki numaralanmış yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(.) (?) (!) (...) (.)

(.) (.) (!) (...) (.)

(.) (?) (.) (...) (.)

(.) (?) (!) (.) (.)

(;) (?) (!) (...) (.)

Show answer & explanation

Answer: (.) (?) (!) (...) (.)

Answer

Sırasıyla nokta, soru işareti, ünlem, üç nokta ve nokta işaretleri getirilmelidir.

Parçadaki ilk cümle yargıyı tamamladığı için nokta ile bitmelidir. İkinci cümle, 'inanıyor musunuz' anlamını soru eki kullanmadan, vurgu (intonasyon) yoluyla verdiği için soru işareti almalıdır. 'Hiç kuşkusuz ki hayır' ibaresi güçlü bir ret bildirdiği için ünlem; 'zengin bir dil, sarsılmaz bir kültürel bilinç ve' ifadesi ise yüklemi olmadığından üç nokta gerektirir. Son cümle de yargıyı bitirdiği için nokta ile tamamlanmalıdır.

Step-by-Step Solution

Cümle yapısını incelemek

Birinci ve beşinci ifadelerin yargı bildiren, tamamlanmış cümleler olduğu görülür.

Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.) konur.

İkinci ifadeyi anlam bakımından analiz etmek

Soru eki (mi) veya soru sözcüğü (nasıl, ne zaman vb.) bulunmamasına rağmen cümlenin bir soru sormak amacıyla kurulduğu anlaşılır.

TDK kurallarına göre soru eki veya sözü içermeyen ancak soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.

Üçüncü ifadeyi tonlama ve duygu bakımından değerlendirmek

'Hiç kuşkusuz ki hayır' ifadesinin kesin bir ret ve nida anlamı taşıdığı tespit edilir.

Ret, kabul ve teşvik bildiren kelimelerden sonra veya heyecan/duygu belirten ifadelerin sonuna ünlem işareti (!) konur.

Dördüncü ifadeyi dil bilgisi yapısı yönünden incelemek

İfadenin bir listeleme şeklinde başladığı ancak yükleminin söylenmediği (eksiltili yapı) fark edilir.

Anlatım olarak tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin görevleri (vurgu, intonasyon ve yapısal eksiklik durumları).

Practice More

Soru işareti ve ünlemin parantez içindeki kullanımları (alay, kinaye veya şüphe) ile karıştırılmamalıdır.

Estimated Time:1m 15s

Question 56Question →

Karşımızda duran, ucu bucağı görünmeyen ve her dalgasında hüzün barındıran bir umman ( ) Bunca fırtınadan, onca derin hayal kırıklığından sonra bizler için hâlâ bir sahil ( ) İstikbalin karanlık dehlizlerinde yankılanan ve hiçbir yankı bulamayan o mahzun sesler ( ) Vah ki ne vah, koca bir ömür gözlerimizin önünde heba oldu ( ) Artık kendinize gelin ve bu gidişata bir son verin ( )

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(...) (.) (...) (!) (.)

(.) (?) (.) (!) (!)

(...) (?) (...) (!) (!)

(.) (.) (.) (!) (!)

(...) (?) (...) (.) (.)

Show answer & explanation

Answer: (...) (?) (...) (!) (!)

Answer

Yay ayraçla belirtilen yerlere sırasıyla üç nokta, soru işareti, üç nokta, ünlem ve ünlem işaretleri getirilmelidir.

Parçadaki 'umman' ve 'sesler' ile biten ifadeler yüklemi olmayan eksiltili cümleler olduğu için sonlarına üç nokta getirilmelidir. İkinci cümlede soru eki bulunmasa da 'hâlâ bir sahil' ifadesi tonlama yoluyla bir soru sorduğu için soru işareti gerektirir. Son iki cümlede ise sırasıyla bir hayıflanma duygusu ve bir uyarı/emir bulunduğu için ünlem işareti kullanımı zorunludur. Bu sıralama doğru seçenekte eksiksiz verilmiştir.

Step-by-Step Solution

Birinci ve üçüncü cümlelerin yüklemini kontrol et.

Cümlelerin yüklemi bulunmadığı için eksiltili cümle oldukları tespit edildi.

Yüklemi tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.

İkinci cümlenin anlamını ve tonlamasını incele.

Soru eki olmamasına rağmen cümlenin bir yanıt beklediği ve soru vurgusu taşıdığı görüldü.

Soru eki veya sözü içermediği hâlde sadece vurgu ve tonlama yoluyla soru anlamı kazanan ifadelerin sonuna soru işareti (?) getirilir.

Dördüncü ve beşinci cümlelerin duygu değerini belirle.

Dördüncü cümlede 'vah' ifadesiyle hüzün/acıma, beşinci cümlede ise emir ve uyarı anlamı olduğu anlaşıldı.

Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan veya seslenme, hitap ve uyarı bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) konur.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin yapısal ve bağlamsal kullanımı

Practice More

Cümle sonunda nokta kullanımı ile yüklemi düşmüş ancak anlamı tamamlanmış cümlelerin ayrımına dikkat ediniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 57Question →

Yazarın şu tespiti aklımdan hiç çıkmıyordu: "... insan, en çok kendine geç kalır ( )" Bu düşüncelerle kalabalığın arasında yürürken eski bir dostla karşılaştım ( ) Bir an duraksadım ve şaşkınlıkla mırıldandım: "Siz ( )" Yılların yorgunluğunu taşıyan bir çehre, ağarmış saçlar, derin çizgiler ( ) O ise her zamanki vakur duruşuyla gülümsedi: "Nihayet ( )"

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

(.) (.) (?) (...) (!)

(.) (.) (.) (.) (.)

(!) (.) (?) (.) (.)

(.) (.) (?) (.) (?)

(...) (.) (?) (...) (!)

Show answer & explanation

Answer: (.) (.) (?) (...) (!)

Answer

Sırasıyla nokta, nokta, soru işareti, üç nokta ve ünlem işaretlerinin kullanıldığı seçenek doğrudur.

Doğru seçenekteki sıralama, metindeki dilbilgisel ve anlamsal yapıya tam uyum sağlar. İlk iki cümle yargıca tamamlandığı için nokta, 'Siz' ifadesi tonlama yoluyla soru anlamı kazandığı için soru işareti, yüklemi bulunmayan betimleme cümlesi için üç nokta ve duygu yoğunluğu içeren son ifade için ünlem işareti kullanılması kural gereğidir.

Step-by-Step Solution

İlk cümleyi analiz etme

Nokta (.)

Alıntı içindeki 'geç kalır' ifadesi yargı bildiren, tamamlanmış bir cümledir.

İkinci cümleyi analiz etme

Nokta (.)

'karşılaştım' yüklemiyle biten cümle kurallı ve tamamlanmış bir yargıdır.

Üçüncü boşluğu analiz etme

Soru İşareti (?)

'Siz' ifadesi soru kelimesi barındırmasa da vurgu ve tonlama yoluyla soru anlamı kazandığı için soru işareti gerektirir.

Dördüncü boşluğu analiz etme

Üç Nokta (...)

'derin çizgiler' ifadesinden sonra herhangi bir yüklem bulunmadığı için cümle eksiltilidir.

Son boşluğu analiz etme

Ünlem İşareti (!)

'Nihayet' kelimesi bir kavuşma anındaki güçlü bir duyguyu ve sevinci ifade ettiği için ünlem işaretiyle tamamlanmalıdır.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin İşlevsel Ayırımı

Practice More

Sözde soru cümleleri ve ünlem işaretinin parantez içindeki özel kullanım durumlarını (alay, kinaye) tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 58Question →

Müfettiş raporunda yer alan ve liyakat tartışmalarını alevlendiren o satırlar, kurumun arşivlerinden çıkarılarak heyetin dikkatine sunuldu: "Yıllardır süregelen bu ihmaller silsilesi, devletin vakarına yakışmayan tutumlar (I) (...) " Heyet başkanı, elindeki dosyayı masaya sertçe bırakarak tanığa döndü: "Görev yeriniz (II) (?) " Tanığın tereddüt etmesi üzerine müfettişin sesi salonda yankılandı: "Sorulara derhâl cevap veriniz (III) (!) Hakikatin tecellisi için bir saniye bile kaybedilemez (IV) (.) "

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

(...) – (.) – (!) – (.)

(...) – (?) – (!) – (.)

(.) – (?) – (.) – (!)

(...) – (?) – (.) – (.)

(!) – (?) – (!) – (.)

Show answer & explanation

Answer: (...) – (?) – (!) – (.)

Answer

Sırasıyla üç nokta, soru işareti, ünlem işareti ve nokta getirilmelidir.

Parçadaki ilk cümle yüklemi olmadığı için eksiltili bir yapıdadır ve üç nokta gerektirir. İkinci ifade, soru sözcüğü barındırmasa da bağlam gereği bir bilgi talebi (intonasyonlu soru) içerdiğinden soru işaretiyle bitmelidir. Üçüncü cümle, keskin bir emir ve yüksek bir ses tonu belirttiği için ünlem gerektirirken; son cümle tam bir yargı bildirdiği için nokta ile sonlandırılmalıdır.

Step-by-Step Solution

İlk cümlenin yargısını kontrol et.

Yüklem bulunmadığı saptandı.

Tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta getirilir.

İkinci ifadenin anlam ve tonlamasını incele.

Soru eki veya kelimesi olmamasına rağmen soru anlamı taşıdığı görüldü.

Soru eki veya sözü içermeyen ancak soru kastedilen ifadelerin sonuna soru işareti konur.

Üçüncü cümlenin duygu ve kip yapısını değerlendir.

Kesin bir emir ve şiddetli bir sesleniş olduğu saptandı.

Hitap, ünlem ve emir bildiren ifadelerin sonuna ünlem işareti getirilir.

Dördüncü cümlenin yapısını kontrol et.

Yargı tamamlanmış ve duygu yoğunluğu standart düzeydedir.

Tamamlanmış kurallı cümlelerin sonuna nokta konur.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin İşlevsel Kullanımı

Practice More

Eksiltili cümleler ile devrik cümleleri birbirine karıştırmamaya dikkat edilmelidir.

Estimated Time:1m 15s

Question 59Question →

Aşağıdaki parçada ayraçlarla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Devlet protokolünün uygulandığı o büyük salon, her köşesi ihtişamla bezenmiş kadim sütunlar ( ) Konuklar, yerlerine geçmek için büyük bir vakarla bekliyorlardı ( ) Kapıdaki görevli, davetiyesini gösteren diplomata hafifçe eğilerek sordu: Unvanınız ( ) Lütfen, tören süresince protokol kurallarına riayet ediniz ( )

(...) (.) (?) (!)

(.) (.) (.) (.)

(...) (...) (?) (.)

(.) (?) (.) (!)

(...) (.) (.) (!)

Show answer & explanation

Answer: (...) (.) (?) (!)

Answer

Parçadaki boşluklara sırasıyla üç nokta, nokta, soru işareti ve ünlem işareti getirilmelidir.

Doğru seçenekteki işaretler metnin yapısına tam uyum sağlar. İlk cümlede 'sütunlar'dan sonra yüklem gelmediği için üç nokta; ikinci cümlede yargı bittiği için nokta; 'Unvanınız' ifadesinde soru tonlaması olduğu için soru işareti; 'riayet ediniz' ifadesinde ise emir/uyarı tonu olduğu için ünlem işareti kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

Cümle yapılarını incele

İlk cümlenin yüklemi bulunmamaktadır (eksiltili), ikinci cümle ise tam bir yargı bildirmektedir.

Yüklemi olmayan cümlelerin sonuna üç nokta (...), tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.) konur.

Anlam ve vurguyu analiz et

'Unvanınız' ifadesi soru eki almasa da bir soru yöneltmektedir; son cümle ise bir talimat ve uyarı içermektedir.

Soru eki veya sözü içermeyen ancak soru anlamı taşıyan ifadelerde soru işareti (?), emir ve uyarı tonu yüksek cümlelerde ünlem işareti (!) kullanılır.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, üç nokta, soru işareti, ünlem) işlevsel kullanımı.

Estimated Time:50s

Question 60Question →

Kurum içi disiplin soruşturmasını yürüten heyet başkanı, tanık kürsüsündeki memura dönerek elindeki evrakları incelemesini istedi (I) — Bu belgelerdeki imza size mi ait (II) Memur, belgelerdeki tahrifatı görünce bir an duraksadı ve mahcup bir edayla cevap verdi: — Efendim, o günkü evrak yoğunluğu, gelen emirlerin ivediliği (III) Başkan, kalemi masaya sertçe vurarak ayağa kalktı: — Bu ne cesaret (IV) İsim (V)

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

(.) (?) (...) (!) (?)

(.) (?) (.) (.) (?)

(.) (?) (...) (.) (!)

(.) (.) (...) (!) (.)

(.) (?) (!) (!) (?)

Show answer & explanation

Answer: (.) (?) (...) (!) (?)

Answer

Doğru noktalama sıralaması nokta, soru işareti, üç nokta, ünlem işareti ve soru işareti şeklinde olmalıdır.

Metinde ilk cümle yargısı tamamlandığı için nokta, ikinci cümle soru eki içerdiği için soru işareti, üçüncü cümle yüklemi eksik bırakıldığı için üç nokta, dördüncü cümle şiddetli bir duygu belirttiği için ünlem ve son ifade soru sözcüğü olmasa da soru anlamı taşıdığı (intonasyon) için soru işareti gerektirmektedir.

Step-by-Step Solution

İlk cümlenin yargı durumunu kontrol et.

Nokta (.)

Cümle, 'istedi' yüklemiyle biten, tamamlanmış bir haber cümlesidir.

İkinci ifadenin soru anlamını incele.

Soru İşareti (?)

Cümlede '-mi' soru eki kullanılarak doğrudan bir soru sorulmuştur.

Üçüncü ifadenin yükleminin olup olmadığını belirle.

Üç Nokta (...)

Cümlede yargı bitirilmemiş, yüklem söylenmeyerek anlatım eksiltili bırakılmıştır.

Dördüncü ifadedeki duygusal tonu analiz et.

Ünlem İşareti (!)

İfade, yüksek bir kızgınlık ve tepki (nida) belirttiği için ünlem gerektirir.

Son ifadenin vurgusunu kontrol et.

Soru İşareti (?)

Soru kelimesi olmasa da intonasyon (vurgu) yoluyla soru anlamı sağlandığı için soru işareti kullanılmalıdır.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin İşlevleri

PreviousPage 3 / 6Next

Cümle Sonu İşaretleri (Nokta, Soru, Ünlem, Üç Nokta)

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution