Cümle Sonu İşaretleri (Nokta, Soru, Ünlem, Üç Nokta)

117 questions

Question 61Question

Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından yürütülen bir iç soruşturma sırasında, soruşturma müfettişinin ilgili personelin savunmasını dinlerken kullandığı şu ifadelerde boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

'Dosyaların tasnifini ve dijital arşive aktarılmasını bugün mesai bitimine kadar tamamladınız ( ) Doğrusu, bu kadar hacimli bir evrak setinin bu kadar kısa sürede incelenebileceğini pek öngörmemiştik ( ) Peki, bu denli süratli bir çalışma yürütmenizdeki temel motivasyonu neye borçluyuz ( ) Lütfen, bu başarınızın teknik ayrıntılarını derhal bir raporla ilgili birime sunun ( ) Şayet raporunuzda usul hataları tespit edilirse ( )'

Show answer & explanation

Answer: (?) (.) (?) (!) (...)

Answer

Cümle sonu işaretleri sırasıyla soru işareti, nokta, soru işareti, ünlem ve üç nokta şeklinde olmalıdır.
Soru işareti, nokta, soru işareti, ünlem ve üç nokta dizilişi; metindeki sırasıyla vurgu yoluyla soru, tamamlanmış yargı, soru sözcüğüyle kurulan soru, emir-talimat ve eksiltili cümle yapılarını tam olarak karşılamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Vurgu analizi
İlk cümle soru eki içermese de bir onay beklentisiyle kurulduğu için 'intonasyon (vurgu)' yoluyla soru cümlesidir.
Türkçede soru eki veya sözcüğü olmadığı halde soru vurgusuyla kurulan cümlelerin sonuna soru işareti konur.
2
Yargı tamlığı kontrolü
İkinci cümle yargısı tamamlanmış, bilgi veren bir cümledir.
Tamamlanmış yargıların sonuna nokta konur.
3
Soru sözcüğü tespiti
Üçüncü cümlede 'neye' sözcüğü soru anlamını sağlamaktadır.
Soru bildiren sözcük içeren cümlelerin sonuna soru işareti konur.
4
Duygu ve komut şiddeti ölçümü
Dördüncü cümle 'sunun' emriyle kesin bir talimat içermektedir.
Emir, hitap ve şiddetli duygu bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.
5
Eksiltili yapı kontrolü
Son cümle 'Şayet... tespit edilirse' ile başlamış ancak sonuç bölümü yazılmamıştır.
Herhangi bir nedenle bitirilmemiş, anlatımı tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin Vurgu ve Yapıya Göre Belirlenmesi
Estimated Time:1m 30s
Question 62Question

Müze müdürü, restorasyon çalışmalarının büyük bir titizlikle yürütüldüğü tarihî salona girerek elindeki belgeleri masaya bıraktı ve asistanına dönerek sordu:

— Envanter (I)

Asistan, çekinerek cevap verdi. Müdür, tozlanmış eserlere ve yarım kalmış onarımlara bakarak iç geçirdi:

— Ne eşsiz bir miras (II) İşlenmiş mermerler, devrilmiş sütunlar, zamana direnen kitabeler (III) Bu sessiz çığlığı duyacak birilerini bulabilecek miyiz (IV) Lütfen işinizi ciddiyetle yapın (V)

Bu parçada numaralanmış yerlere, sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: (?) (!) (...) (?) (!)

Answer

Parçadaki boşluklara sırasıyla soru işareti, ünlem işareti, üç nokta, soru işareti ve ünlem işareti getirilmelidir.
Parçanın birinci boşluğunda soru eki bulunmasa da 'Envanter' sözcüğü bir soru niteliği taşıdığı için soru işareti kullanılmalıdır. İkinci boşlukta 'Ne eşsiz bir miras' ifadesiyle hayranlık dile getirildiği için ünlem işareti uygundur. Üçüncü boşluktaki cümle, yargısı tamamlanmamış (eksiltili) bir yapı olduğundan üç nokta ile bitirilmelidir. Dördüncü boşlukta açık bir soru anlamı olduğu için soru işareti, son boşlukta ise kesin bir talimat ve emir vurgusu olduğu için ünlem işareti kullanılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin anlam ve tonlama özelliklerini analiz etmek.
(I) numaralı yerde soru eki olmamasına rağmen tonlama yoluyla soru anlamı kurulmuştur.
Soru eki veya sözcüğü içermeyen ancak soru anlamı taşıyan ifadelerin sonuna soru işareti konur.
2
Duygu bildiren ve yapısı tamamlanmamış cümleleri belirlemek.
(II) numaralı cümle hayranlık bildirir, (III) numaralı cümle ise yüklemi söylenmemiş bir eksiltili cümledir.
Sevinç, hayranlık gibi duygulardan sonra ünlem; tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta konur.
3
Son iki cümlenin işlevini değerlendirmek.
(IV) numaralı cümle standart bir soru cümlesidir, (V) numaralı cümle ise kesinlik ve emir bildiren vurgulu bir yapıdır.
Soru cümleleri soru işaretiyle, emir ve uyarı niteliğindeki vurgulu cümleler ünlem işaretiyle sonlandırılır.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin kullanım görevleri
Estimated Time:1m 15s
Question 63Question

Maarif heyeti başkanı, tanzim edilen raporları masaya bırakıp derin bir iç çekti: “Bunca mesai, onca fedakârlık ve nihayetinde elimizde kalan bu kısıtlı rapor (I)” Karşısındaki memura dik dik bakarak sordu: “Adınız (II)” Memurun kekelemesi üzerine sesini iyice yükselterek sertçe ekledi: “Derhâl işinizin başına dönün ve evrakları hazırlayın (III)” Başkan, memur odadan çıkınca masadaki eski bir metinden şu satırları mırıldandı: “(IV) adaletin ve liyakatin tesisi, devletin bekası için elzemdir.”

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: (...) / (?) / (!) / (...)

Answer

Sırasıyla üç nokta, soru işareti, ünlem ve üç nokta getirilmelidir.
Metnin ilk cümlesi yüklemi olmayan bir eksiltili yapı sunduğundan üç nokta; ikinci ifade soru sözcüğü olmasa da tonlamayla soru anlamı kattığından soru işareti; üçüncü ifade yüksek duygu ve emir içerdiğinden ünlem; son kısım ise alıntıda atlanan yeri belirttiğinden üç nokta kullanımını gerektirir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci parantezi analiz etme
Bunca mesai... kısıtlı rapor (...)
Yüklemi bulunmayan, eksiltili cümlelerin (eksiltili cümle) sonuna üç nokta getirilir.
2
İkinci parantezi analiz etme
Adınız (?)
Soru eki veya sözü içermediği hâlde, sadece vurgu ve tonlama yoluyla soru anlamı kazanan ifadelerin sonuna soru işareti getirilir.
3
Üçüncü parantezi analiz etme
evrakları hazırlayın (!)
Emir, hitap, heyecan veya şiddetli duygu bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti getirilir.
4
Dördüncü parantezi analiz etme
(...) adaletin ve liyakatin...
Alıntı yapılan metinlerin başında, ortasında veya sonunda alınmayan kelime veya bölümlerin yerine üç nokta konur.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin Görevleri

Practice More

Cümle sonunda soru işaretinin ancak tam bir soru cümlesi veya vurgusu olduğunda kullanıldığını, dolaylı soru cümlelerinde ise (örn. 'Neden gelmediğini bilmiyorum') nokta kullanılması gerektiğini unutmayın.
Estimated Time:1m 40s
Question 64Question

Batıdan esen sert rüzgârlar, kıyıya vuran dev dalgalar ve martıların kulakları tırmalayan çığlıkları ( ) Fırtınanın ortasındaki bu küçük teknede herkesin aklında aynı soru: Kurtulabilecek miyiz ( ) Kimsenin ağzını bıçak açmıyor, herkes korkuyla birbirine bakıyordu ( ) Kaptan, dümene asılarak mürettebata bağırdı: Herkes yerini alsın ( ) Sonra denizin derinliklerine bakarak fısıldadı: Ya sonrası ( )

Bu parçada parantezle belirtilen yerlere, aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: (...) (?) (.) (!) (?)

Answer

Parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla üç nokta, soru işareti, nokta, ünlem işareti ve soru işareti getirilmelidir.
Parçadaki ilk ifade yüklemi bulunmayan bir betimleme (eksiltili cümle) olduğu için üç nokta ile bitirilmelidir. İkinci kısımda doğrudan bir soru sorulduğu için soru işareti gerekir. Üçüncü kısım yargısı tamamlanmış standart bir cümle olduğundan nokta, dördüncü kısım sert bir emir/komut bildirdiğinden ünlem işareti almalıdır. Son kısım ise 'Ya sonrası?' şeklinde tonlama ile soru anlamı taşıdığı için soru işaretiyle tamamlanmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Eksiltili cümle analizi
İlk cümlenin yüklemi bulunmadığı için sonuna üç nokta (...) konur.
Yüklemi olmayan (tamamlanmamış) cümlelerde anlatım gücünü artırmak için üç nokta kullanılır.
2
Soru işareti tespiti
'Kurtulabilecek miyiz' ifadesi doğrudan bir soru cümlesidir ve sonuna soru işareti (?) getirilir.
Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti konur.
3
Tamamlanmış yargı kontrolü
'...birbirine bakıyordu' ifadesi yargısı tamamlanmış düz bir cümle olduğu için nokta (.) ile bitmelidir.
Anlamca ve yapıca tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta konur.
4
Duygu ve emir tonlaması analizi
'Herkes yerini alsın' bir emir ve heyecan bildirdiği için ünlem işareti (!) kullanılmalıdır.
Hitap, ünlem ve emir bildiren ifadelerin sonuna ünlem işareti konur.
5
Soru tonlaması (vurgu) analizi
'Ya sonrası' ifadesinde soru eki olmasa da soru anlamı korunduğu için soru işareti (?) getirilir.
Soru sözü veya eki kullanılmasa da tonlama yoluyla soru anlamı kazanan ifadelerin sonuna soru işareti konur.

Key Concept

Cümle sonu noktalama işaretlerinin (nokta, soru işareti, ünlem, üç nokta) bağlama göre doğru kullanımı.

Practice More

Soru işareti ve ünlemin bir arada kullanıldığı (?! veya !?) durumlar ile ilgili örnekleri inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 65Question

Soruşturma heyeti başkanı, önüne yığılan dosyaların arasından başını kaldırıp tanığa sert bir bakış fırlattı:
— Olay mahalli yakınlarında siyah renkli bir araç mı gördünüz ( )
Tanık, elleri titreyerek ve sesi kısılarak cevap verdi:
— Tam emin değilim efendim ama sanki lacivert bir ( )
Başkan, hayret ve şüpheyle sözünü kesti:
— Lacivert bir ( )
Tanık sessiz kalınca başkan otoriter bir tavırla ekledi:
— Bize bildiğiniz her şeyi olduğu gibi anlatın ( )

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: (?) (...) (?) (!)

Answer

Parantez içindeki yerlere sırasıyla Soru İşareti (?), Üç Nokta (...), Soru İşareti (?) ve Ünlem İşareti (!) getirilmelidir.
Doğru seçenekteki işaretler metnin akışına tam uygundur: İlk cümle soru ekiyle kurulmuş bir sorudur (?). İkinci cümle yüklemi olmayan, yarıda bırakılmış bir ifadedir (...). Üçüncü cümle, soru kelimesi olmadan sadece tonlama ile soru anlamı kazanan bir birimdir (?). Son cümle ise otoriter bir emir ve uyarı içermektedir (!).

Step-by-Step Solution

1
Birinci parantezin kontrolü
Soru İşareti (?)
"Araç mı gördünüz" ifadesinde "mı" soru eki bulunduğu için cümle soru işareti ile bitmelidir.
2
İkinci parantezin kontrolü
Üç Nokta (...)
"Sanki lacivert bir..." ifadesinde yüklem söylenmemiş, yargı tamamlanmamıştır; bu nedenle eksiltili cümle kategorisindedir.
3
Üçüncü parantezin kontrolü
Soru İşareti (?)
"Lacivert bir" ifadesi soru eki veya sözcüğü içermez ancak soru yoluyla onay veya bilgi isteme amacı (tonlama) taşıdığı için soru işareti almalıdır.
4
Dördüncü parantezin kontrolü
Ünlem İşareti (!)
"Anlatın" ifadesi burada sadece bir yüklem değil, otoriter bir emir ve uyarı anlamı taşıdığı için sonuna ünlem işareti konmalıdır.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin bağlamsal ve anlamsal işlevleri
Estimated Time:1m 15s
Question 66Question

Köy meydanındaki o kadim çınar ağacı, yaşlıların bitmek bilmeyen sohbetleri, sokaklarda yankılanan çocuk sesleri ( ) Bu yerleşim yerinin 1740 ( ) yılında kurulduğu rivayet edilse de buna dair resmi bir kayıt bulunmuyor ( ) Eldeki kısıtlı bilgiler araştırmacıları oldukça zorluyor ( ) Acaba köyün tarihini aydınlatacak yeni bir belgeye ulaşılabilir mi ( )

Bu parçada parantezle belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: (...) (?) (.) (.) (?)

Answer

Sırasıyla üç nokta, soru işareti, nokta, nokta ve soru işareti gelmelidir.
Parçadaki ilk boşlukta yüklemi söylenmemiş örneklerin devamı için üç nokta (...), 1740 tarihinin kesin olmadığını belirtmek için soru işareti (?), biten yargılar için nokta (.) ve son soruyu belirtmek için soru işareti (?) kullanılması dil bilgisi kurallarına tam uyum sağlar.

Step-by-Step Solution

1
İlk boşluğu analiz etme
Üç nokta (...)
Cümlenin başında yüklem bulunmamakta ve benzer örneklerin devam edebileceği sezdirilmektedir (Eksiltili cümle yapısı).
2
İkinci boşluğu analiz etme
Soru işareti (?)
Bir bilginin veya tarihin kesin olmadığını, şüpheyle karşılandığını belirtmek için ayraç içinde soru işareti kullanılır.
3
Üçüncü ve dördüncü boşlukları analiz etme
Nokta (.)
Tamamlanmış, yargı bildiren haber cümlelerinin sonuna nokta konur.
4
Beşinci boşluğu analiz etme
Soru işareti (?)
Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti konur.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin Temel İşlevleri

Hints

1
Cümlelerin yüklemi olup olmadığına dikkat ederek başlayın.
2
Bir tarihin yanındaki parantez, genellikle bilginin kesinliği hakkında bir ipucu verir.
3
İlk kısım örneklerin devam ettiğini, ikinci kısım şüpheyi, son kısım ise doğrudan bir soruyu ifade etmektedir.

Practice More

Ünlem işaretinin (ayraç içinde) alay ve küçümseme anlamında kullanımına dair örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Cümleleri tek tek okuyup anlamca bitip bitmediklerini kontrol ederek işaretleri yerleştirip seçeneklerle eşleştirme yapabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 67Question

Arşiv kayıtlarına göre kütüphanenin 14. yüzyılda ( ) kurulduğu sanılmaktadır. Raflardaki deri ciltli kitaplar, tarihî haritalar ve gizemli fermanlar ( ) Tüm bu değerleri gelecek nesillere aktarmak gerekmez mi ( )

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: (?) (...) (?)

Answer

Verilen parçada ilk boşluğa şüphe ve bilinmezlik anlamı katan soru işareti (?), ikinci boşluğa eksiltili cümle yapısı nedeniyle üç nokta (...) ve son boşluğa soru anlamı taşıyan ifade nedeniyle soru işareti (?) getirilmelidir.
Doğru yanıt olan sıralama, Türk Dil Kurumu'nun soru işareti ve üç nokta kurallarına tam uyum sağlamaktadır. Bilinmeyen tarihler için soru işareti, yüklemi olmayan ifadeler için üç nokta ve soru anlamı taşıyan cümleler için soru işareti kullanımı esastır.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümleyi ve parantezi analiz edin.
Soru işareti (?)
Tarih, yer gibi bilgilerin kesin olmadığını, şüpheyle karşılandığını belirtmek için soru işareti yay ayraç içinde kullanılır.
2
İkinci cümledeki yargıyı kontrol edin.
Üç nokta (...)
Cümlede yüklem (eylem) bulunmadığı için bu bir eksiltili cümledir ve sonuna üç nokta gelmelidir.
3
Üçüncü cümlenin anlamını belirleyin.
Soru işareti (?)
Cümle soru eki 'mi' ile kurulmuş ve soru anlamı taşımaktadır, bu yüzden soru işareti ile bitirilmelidir.

Key Concept

Cümle Sonu ve Özel Kullanımlı İşaretler

Hints

1
Cümlelerde yüklem olup olmadığını kontrol ederek işe başlayın.
2
Bir tarih veya bilginin yanındaki parantezin 'kesin olmama' anlamı katıp katmadığına bakın.
3
İkinci cümledeki listenin bitip bitmediğine ve bir eylemle sonlanıp sonlanmadığına dikkat edin.

Practice More

Eksiltili cümleler ile devrik cümleleri birbirine karıştırmamak için her zaman yüklemi bulun.
Estimated Time:45s
Question 68Question

Müfettiş raporunda belirtilen idari aksaklıklar, personelin liyakat konusundaki hassasiyeti ve çözüm bekleyen yapısal sorunlar ( )

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere getirilmesi gereken noktalama işareti aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: ...

Answer

Cümledeki yargı tamamlanmadığı ve bir yüklem bulunmadığı için sonuna üç nokta (...) getirilmelidir.
Verilen cümlede 'aksaklıklar', 'hassasiyeti' ve 'sorunlar' ifadeleri sıralanmış ancak bu durumların bir sonuca bağlandığı bir yüklem (eylem veya ek fiil) kullanılmamıştır. Türkçede yüklemi bulunmayan, anlatımı okuyucunun hayal dünyasına bırakılan veya tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin yüklemini kontrol etme
Cümlede 'aksaklıklar', 'hassasiyeti' ve 'sorunlar' sözcükleri bir yargıya (örneğin 'vardır', 'gözlemlendi' gibi bir fiil veya ek fiile) bağlanmamıştır.
Türkçede bir cümlenin tamamlanmış sayılması için çekimli bir fiil veya ek fiil almış bir isim (yüklem) gereklidir.
2
Eksiltili cümle kuralını uygulama
Yüklemi söylenmemiş, okuyucunun zihninde tamamlanması beklenen bu tür yapılara 'eksiltili cümle' denir.
Eksiltili cümlelerin sonuna noktalama kuralı gereği üç nokta konulması zorunludur.

Key Concept

Eksiltili Cümlelerde Üç Nokta Kullanımı

Hints

1
Cümlede işi, hareketi veya durumu bildiren bir 'yüklem' olup olmadığına bakın.
2
Cümle sonundaki 'sorunlar' kelimesinden sonra 'vardır' veya 'görüldü' gibi bir ifade eklenip eklenemeyeceğini kontrol edin. Eklenmemişse cümle eksiltilidir.
3
Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konulan ve genellikle üç yan yana noktadan oluşan işareti hatırlayın.

Practice More

Eksiltili cümleler ile yüklemi sonda olmayan (devrik) cümleleri karıştırmamak için devrik cümlelerdeki gizli yüklemleri bulma alıştırması yapabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 69Question

Evliya Çelebi’nin 1611 ( ) yılında İstanbul’da doğduğu rivayet edilse de bu konuda elimizde kesin bir belge yoktur. Seyahatname’deki o zengin kültürel tasvirler, Osmanlı coğrafyasının her köşesinden insan manzaraları, dilden dile dolaşan efsaneler ( ) Bu muazzam külliyatı tam anlamıyla kavramak için acaba yeterli donanıma sahip miyiz ( ) Kuşkusuz bu eser, Türk kültür tarihinin en önemli hazinelerinden biridir ( )

Bu parçada ayraçlarla belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: (?) (...) (?) (.)

Answer

Metindeki boşluklara sırasıyla soru işareti (bilinmeyen tarih), üç nokta (eksiltili cümle), soru işareti (soru cümlesi) ve nokta (tamamlanmış cümle) getirilmelidir.
Metindeki ilk ayraç, kesin olmayan bir tarihi belirtmek için TDK kurallarına uygun olarak soru işareti gerektirir. İkinci ayraçta, yüklemi olmayan ve örneklerin devam edebileceği izlenimi veren bir yapı olduğu için üç nokta kullanılmalıdır. Üçüncü ayraç, soru edatı 'mi' ile kurulan gerçek bir soru cümlesini tamamlar. Son ayraç ise yargısı tamamlanmış, standart bir bildirme cümlesini bitirdiği için nokta ile kapatılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Tarih bilgisini analiz et.
(?) işareti getirildi.
1611 tarihinin kesin olmadığını belirten 'rivayet edilse de' ifadesi, buraya şüphe bildiren soru işaretinin gelmesini gerektirir.
2
Örneklemelerin yapıldığı cümleyi incele.
(...) işareti getirildi.
'tasvirler, manzaralar, efsaneler' şeklinde sıralanan ifadelerin bir yüklemi yoktur; dolayısıyla bu bir eksiltili cümledir.
3
Soru anlamını kontrol et.
(?) işareti getirildi.
'acaba yeterli donanıma sahip miyiz' ifadesi hem soru eki hem de soru anlamı taşıdığı için sonuna soru işareti gelmelidir.
4
Son cümleyi yargı açısından değerlendir.
(.) işareti getirildi.
'hazinelerinden biridir' ifadesiyle yargı tamamlanmıştır ve herhangi bir duygu/soru anlamı yoktur.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, soru işareti, üç nokta) temel ve özel (bilinmeyen durumlar, eksiltili anlatım) görevleri.

Hints

1
Cümledeki 'rivayet edilse de' ve 'acaba' gibi anahtar kelimelerin hangi işaretleri gerektirdiğine odaklanın.
2
Yüklemi olmayan (eksiltili) cümlelerin sonuna hangi işaretin geldiğini hatırlayın; bu işaret genellikle üç noktadır.
3
TDK'ye göre parantez içindeki soru işareti (?) şüpheli bilgileri, üç nokta (...) ise bitmemiş cümleleri temsil eder.

Practice More

Üç noktanın alıntılarda ve kaba sayılan kelimelerin yerine kullanımını da içeren karma bir noktalama sorusu çözebilirsiniz.

Alternative Method

Önce en emin olduğunuz işaretleri (örneğin son iki cümledeki soru ve nokta) yerleştirerek seçenekleri eleme yöntemiyle hızla sonuca ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 70Question

Doğa koruma memuru, kamp alanının dışındaki yasak bölgeye girmeye hazırlanan grubu fark edince sert bir sesle uyardı: "Durun, buraya girmek kesinlikle yasaktır ( )"

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere, cümlenin anlam ve tonlama özelliği dikkate alındığında aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: Ünlem işareti (!)

Answer

Cümlede güçlü bir uyarı ve emir anlamı bulunduğu için sonuna ünlem işareti (!) getirilmelidir.
Ünlem işareti olan seçenek doğrudur çünkü cümlede memurun 'Durun' ve 'yasaktır' şeklindeki ifadeleri birer seslenme ve sert bir uyarı bildirmektedir. Türkçede seslenme, hitap ve uyarı içeren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin bağlamını ve yüklemini inceleyin.
"Durun" ve "yasaktır" ifadeleri birer uyarı ve kesin bir emir bildirmektedir.
Noktalama işareti seçimi, cümlenin sadece yapısına değil, aynı zamanda taşıdığı anlama da bağlıdır.
2
Kullanılan ifadelerin tonlamasını değerlendirin.
Cümle içerisinde yüksek bir duygu tonu ve sert bir hitap (seslenme) mevcuttur.
Seslenme ve hitap içeren ifadelerden sonra veya bu ifadelerin bulunduğu cümlelerin sonunda duygu değerini pekiştirmek gerekir.
3
Dil bilgisi kurallarına göre uygun işareti belirleyin.
Türkçe yazım kurallarına göre; heyecan, korku, şaşma gibi duyguları veya seslenme, hitap ve uyarıyı içeren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.
Ünlem işareti, bu tür güçlü ifadelerin metin içerisinde doğru tonlanmasını sağlar.

Key Concept

Seslenme, hitap ve uyarı bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Hints

1
Cümledeki 'Durun' ve 'yasaktır' kelimelerinin bir soru mu yoksa bir emir mi bildirdiğine odaklanın.
2
Seslenme, hitap ve sert uyarıların olduğu cümlelerde hangi noktalama işareti cümlenin tonunu yükseltir?
3
Heyecan, korku veya uyarı gibi yoğun duyguların metindeki karşılığı olan işareti seçmelisiniz.

Practice More

Ünlem işaretinin cümle içinde ('Eyvah!' gibi) kullanımı ile cümle sonunda kullanımı arasındaki farkları gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 71Question

Resmî yazışmalarda kurallara uygun hareket etmek, dilin doğru kullanımı açısından büyük önem taşır. Özenle hazırlanmış dilekçeler, dikkatle seçilmiş kelimeler, kurallara uygun ifadeler ( )

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yere, cümlenin anlatımca tamamlanmadığını (eksiltili olduğunu) belirtmek için aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: Üç nokta (...)

Answer

Anlatımı tamamlanmamış, yüklemi bulunmayan cümlelerin sonuna üç nokta (...) getirilmelidir.
Verilen cümlede 'dilekçeler', 'kelimeler' ve 'ifadeler' gibi unsurlar sıralanmış ancak cümleyi bir yargıya bağlayan 'vardır', 'bulunur' veya 'görülür' gibi bir yüklem kullanılmamıştır. Türkçede yüklemi bulunmayan, anlatımı tamamlanmamış bu tür eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin yüklemini kontrol et.
Cümlede yargı bildiren bir fiil veya ek fiil almış bir isim (yüklem) bulunmadığı görülür.
Bir cümlenin tamamlanıp tamamlanmadığını anlamanın temel yolu yüklemin varlığını kontrol etmektir.
2
Cümlenin anlam yapısını incele.
Cümlede örneklerin (dilekçeler, kelimeler, ifadeler) sıralandığı ancak bir sonuca bağlanmadığı fark edilir.
Eksiltili cümlelerde genellikle benzer örneklerin devam edebileceği sezdirilir.
3
Uygun noktalama işaretini belirle.
Tamamlanmamış cümleler için kural gereği üç nokta seçilir.
Türkçede eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta konması temel bir imla kuralıdır.

Key Concept

Eksiltili Cümlelerde Üç Nokta Kullanımı

Hints

1
Cümlenin sonuna 'vardır' veya 'görülür' gibi bir kelime eklenmiş mi, yoksa cümle yarıda mı kesilmiş?
2
Yüklemi olmayan (eksiltili) cümlelerde, benzer örneklerin sürdürülebileceğini belirtmek için hangi işareti kullanırız?
3
Sıralanan örneklerden sonra cümlenin bittiğini gösteren bir fiil yoksa, bu durum genellikle üç nokta (...) ile gösterilir.

Practice More

Eksiltili cümlelerin yüklemi varmış gibi algılanıp nokta ile bitirilmesi sık yapılan bir hatadır. Benzer cümleler kurarak yüklemin olup olmadığını kontrol etme alıştırması yapabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 72Question

Türkçede cümle içerisinde soru sözcüğü veya soru eki bulunsa dahi, eğer cümlenin ana yüklemi bir bildirme (açıklama) yapıyorsa bu cümlenin sonuna soru işareti konmaz.

Buna göre; "Bunca zahmete katlanarak hazırladığınız bu kapsamlı raporun yönetim kurulu tarafından neden dikkate alınmadığını, eksiklerin neler olduğunu öğrenebildiniz mi, orası meçhul ( )" cümlesinin sonuna aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: .

Answer

Cümlenin sonuna nokta (.) getirilmelidir çünkü bu bir bildirme cümlesidir.
Cümle, yapı bakımından karmaşık görünse de 'orası meçhul' ifadesiyle bir yargı bildirmektedir. 'Neden', 'neler' ve 'mi' unsurları cümlenin öznesi/nesnesi durumundaki yan cümleciklerin bir parçasıdır. Temel cümle soru anlamı taşımadığı için nokta kullanılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin yüklemini belirleyin.
Cümlenin ana yüklemi 'meçhul' (meçhuldür) sözcüğüdür.
Cümlenin bir soru mu yoksa bildirme mi olduğunu anlamak için ana yargıya bakılmalıdır.
2
Soru unsurlarının (neden, neler, mi) görevini inceleyin.
Bu unsurlar temel cümlenin nesnesi olan yan cümleciklerin içinde kalmaktadır.
Soru kelimeleri bazen sadece yan cümleyi kurmak için kullanılır, tüm cümleyi soruya dönüştürmez.
3
Cümlenin bütünündeki anlamı değerlendirin.
Cümle bir bilgi istemiyor, bir durumun (bilinmezliğin) haberini veriyor.
Bildirme cümlelerinin sonuna, içinde soru kelimesi olsa dahi nokta konur.

Key Concept

Dolaylı Soru ve Bildirme Cümlelerinde Noktalama

Hints

1
Cümlenin sonundaki 'meçhul' kelimesinin bir yüklem olup olmadığına dikkat edin.
2
İçinde soru sözcüğü bulunan her cümle her zaman soru sormaz; bazen bir durumu açıklar.
3
'Öğrenebildiniz mi' kısmı cümlenin asıl sorusu mu yoksa bir yan cümlecik mi?

Practice More

Dolaylı soru cümleleri ile gerçek soru cümleleri arasındaki farkı pekiştirmek için benzer yapılı cümleler kurun.

Alternative Method

Cümleyi 'Sizin öğrenebildiğiniz belli değil.' şeklinde basitleştirerek okuyun; bu durumda sonuna hangi işaretin geleceği daha net görülecektir.
Estimated Time:1m 30s
Question 73Question

Günün ilk ışıklarıyla birlikte limanda tatlı bir telaş başladı ( ) Ağlarını onaran balıkçılar, uzaklardan gelen vapur sesleri, martı çığlıkları ( ) Kaptan, tayfalara dönerek 'Bugün hava bozacak mı dersiniz ( )' diye seslendi. Öyle bir sessizlik oldu ki ( )

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: (.) (...) (?) (...)

Answer

Doğru noktalama dizisi sırasıyla nokta, üç nokta, soru işareti ve üç nokta şeklindedir.
Parçadaki ilk yargı 'başladı' fiiliyle tamamlandığı için sonuna nokta gelir. İkinci kısımda balıkçılar ve sesler sıralanmış ancak bir yüklem verilmemiştir (eksiltili yapı), bu yüzden üç nokta kullanılır. Üçüncü kısım doğrudan bir soru olduğu için soru işareti gerektirir. Son cümlede 'ki' bağlacıyla biten ifade yargısı yarım kaldığı için yine üç nokta ile bitirilir.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümleyi analiz et.
Nokta (.)
'Başladı' yüklemiyle yargı tamamlanmıştır ve cümle standart bir açıklama cümlesidir.
2
İkinci cümleyi analiz et.
Üç nokta (...)
Cümlede yüklem (fiil/ek-fiil) bulunmamaktadır; okuyucunun zihninde tamamlanması beklenen bir eksiltili cümledir.
3
Tırnak içindeki ifadeyi incele.
Soru işareti (?)
'Dersiniz' sözcüğü ve 'mı' soru ekiyle bir soru yöneltildiği için tırnak kapatılmadan önce soru işareti konmalıdır.
4
Son cümleyi incele.
Üç nokta (...)
'Öyle bir sessizlik oldu ki...' ifadesi 'ki' bağlacıyla bitmiş ve arkasından gelmesi beklenen ana yargı söylenmemiştir.

Key Concept

Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta, eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta, soru bildiren ifadelerin sonuna ise soru işareti getirilir.

Hints

1
Cümlelerin yüklemi olup olmadığına dikkat edin.
2
'Ki' bağlacıyla biten ve arkasından bir sonuç cümlesi gelmeyen ifadelerin eksiltili sayıldığını hatırlayın.
3
Tırnak içindeki soru sözcüğü (mi) doğrudan soru işareti gerektirir; yüklemsiz kısımlar ise üç nokta ile belirtilir.

Practice More

Eksiltili cümlelerde üç noktanın kullanımı ile benzer şekilde alıntılarda atlanan yerler için kullanılan üç noktayı karşılaştırabilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 74Question

Yeni atanan kaymakam, ilçenin temel sorunlarını raporuna şu şekilde yansıttı ( ) Yetersiz su kaynakları, bakımsız yollar, eski okul binaları ( ) Bu sorunların çözümü için ayrılan ödenek acaba yeterli olacak mı ( ) İncelemelere göre 19481948 ( ) yılında inşa edilen eski hükümet konağı ise tamamen kullanılamaz durumda ( )

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: (.) (...) (?) (?) (.)

Answer

Parçadaki boşluklar sırasıyla nokta, üç nokta, soru işareti, soru işareti ve nokta şeklinde doldurulmalıdır.
Doğru seçenekteki dizilim, parçanın dil bilgisi yapısına tam uyum sağlar. İlk ve son cümleler yüklemi olan tamamlanmış yargılardır (nokta); ikinci bölüm bir betimleme listesidir ve yüklemi yoktur (üç nokta); üçüncü cümle bir soru cümlesidir (soru işareti) ve parantez içindeki tarih kesinliği bilinmeyen bir bilgiyi temsil eder (soru işareti).

Step-by-Step Solution

1
İlk cümleyi analiz etmek
Nokta (.)
"Yansıttı" yüklemiyle biten ilk cümle yargıca tamamlandığı için sonuna nokta konmalıdır.
2
İkinci bölümdeki listeyi değerlendirmek
Üç nokta (...)
"Binaları" kelimesinden sonra yüklem bulunmadığı ve örneklerin devam edebileceği sezdirildiği için eksiltili cümle yapısı gereği üç nokta kullanılmalıdır.
3
Soru anlamını kontrol etmek
Soru işareti (?)
"Yeterli olacak mı" ifadesi doğrudan bir soru yönelttiği için cümle sonuna soru işareti getirilmelidir.
4
Tarihsel verideki şüpheyi incelemek
Soru işareti (?)
19481948 tarihinden sonra kullanılan yay ayraç içindeki boşluk, bilginin kesin olmadığını veya şüpheyle karşılandığını belirtmek için soru işareti gerektirir.
5
Son cümleyi tamamlamak
Nokta (.)
"Durumda" (durumdadır) ek-fiiliyle biten son cümle tamamlanmış bir yargı bildirdiği için nokta ile bitirilmelidir.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin temel ve özel (şüphe/eksiltili) görevleri

Hints

1
Öncelikle yüklemi olan ve olmayan cümleleri birbirinden ayırt etmeye çalışın.
2
Cümle içindeki tarihin yanındaki paranteze dikkat! Orada bilginin kesinliğiyle ilgili bir kuşku dile getirilmek isteniyor olabilir.
3
Sırasıyla tamamlama, sürdürme (eksiltili), soru sorma, şüphe bildirme ve tekrar tamamlama işlevlerini karşılayan işaretleri bulun.

Practice More

Benzer bir soruda 'ünlem işaretinin parantez içinde küçümseme/alay anlamında kullanımı' kuralını içeren bir metni inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 75Question

Ufukta silikleşen sıradağlar, tozlu yollar ve ağır ağır geçip giden kağnılar (I)(I) Bu ıssız coğrafyada sessizliği bozan tek unsur, rüzgârın kayalar arasında çıkardığı uğultuydu (II)(II) Böylesine derin bir yalnızlığın içinde insan, geçmişin gölgelerinden başka neyi görebilir ki (III)(III) Bu çetin kış şartlarında köylülerin nasıl hayatta kalacağı, yeterli stoklarının olup olmadığı henüz bilinmiyor (IV)(IV)

Yukarıdaki parçada numaralanmış yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: (...) (.) (?) (.)

Answer

Parçada sırasıyla üç nokta, nokta, soru işareti ve nokta işaretleri kullanılmalıdır.
Parçadaki birinci cümlede yüklem eksikliği nedeniyle üç nokta, ikinci cümlede ek fiille tamamlanmış bir yüklem olduğu için nokta, üçüncü cümlede soru anlamı bulunduğu için soru işareti ve dördüncü cümlede dolaylı bir anlatım ile yargı tamamlandığı için nokta kullanılması Türk Dil Kurumu kurallarına göre doğru dizilimdir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümlenin yüklemini kontrol etme
Cümlede yargıyı tamamlayan bir fiil veya ek fiil alarak yüklemleşmiş bir isim bulunmamaktadır.
Eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
2
İkinci cümlenin yapısını inceleme
'Uğultuydu' sözcüğü ek fiil alarak yüklem görevindedir ve yargı tamamlanmıştır.
Yüklemi bulunan ve anlamca tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.) konur.
3
Üçüncü cümledeki anlamı belirleme
Cümle 'neyi görebilir ki' ifadesiyle bir soru anlamı taşımaktadır.
Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.
4
Dördüncü cümlenin ana yüklemini bulma
Cümle içinde soru kelimeleri barındırsa da ana yüklem 'bilinmiyor'dur ve bir durum bildirmektedir.
Dolaylı soru cümleleri veya soru kelimesi içeren ancak soru anlamı taşımayan bildirme cümlelerinin sonuna nokta (.) konur.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin İşlevleri

Hints

1
Cümlelerin sonunda bir eylem veya durum bildiren yüklem olup olmadığını kontrol edin.
2
Cümlenin içinde 'nasıl, ne, mı' gibi soru unsurları olsa bile cümlenin sonuna gelindiğinde hala bir soru sorulup sorulmadığına bakın.
3
Dolaylı soru cümleleri, bir durumu 'bilmiyorum, söylendi, açıklandı' gibi ifadelerle bağladığı için nokta ile biter.

Practice More

Dolaylı soru cümleleri ile doğrudan soru cümleleri arasındaki farkı pekiştirmek için benzer karmaşık metinlerde uygulama yapabilirsiniz.

Alternative Method

Cümleden yüklemi çıkardığınızda anlam tamamen askıda kalıyorsa üç nokta, yargı bildiren bir kelime varsa (düşmüş bir ek fiil olsa dahi) nokta koyarak eleme yöntemini kullanabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 76Question

Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan başvuruların sayısı her geçen gün artıyor ( ) Vatandaşların hak arama konusundaki bu bilinci nasıl değerlendirilmeli ( ) Eyvah, yine mi süre aşımı nedeniyle reddedilen dosyalar ( ) Kurumun şeffaflık, hesap verebilirlik ve hakkaniyet ilkeleri doğrultusunda yürüttüğü titiz çalışmalar ( )

Bu parçada parantezle belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: (.) (?) (!) (...)

Answer

Parantezle belirtilen yerlere sırasıyla nokta, soru işareti, ünlem işareti ve üç nokta getirilmelidir.
Doğru yanıt olan dizilimde, her işaret cümlenin türüne ve anlamına tam uyum sağlar. Tamamlanmış haber cümlelerinde nokta, soru anlamı taşıyanlarda soru işareti, duygu değeri yüksek ifadelerde ünlem ve yüklemi söylenmemiş ifadelerde üç nokta kullanımı Türkçenin temel noktalama kurallarıdır.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümleyi analiz etme
Nokta (.)
'...artıyor' yüklemiyle biten cümle, tamamlanmış ve yargı bildiren bir cümledir.
2
İkinci cümleyi analiz etme
Soru İşareti (?)
'nasıl' soru sözcüğüyle kurulan cümle, cevap bekleyen doğrudan bir soru cümlesidir.
3
Üçüncü cümleyi analiz etme
Ünlem İşareti (!)
'Eyvah' sözcüğü cümleye telaş ve üzüntü duygusu katmaktadır.
4
Dördüncü cümleyi analiz etme
Üç Nokta (...)
Cümlede yüklem bulunmamaktadır, anlam okuyucunun zihninde tamamlanmak üzere bırakılmıştır (eksiltili cümle).

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin Temel Görevleri

Hints

1
Cümlelerin sonundaki anlam özelliklerine (soru, duygu, tamamlanmamışlık) odaklanın.
2
'Nasıl' ve 'Eyvah' kelimelerinin cümleye kattığı anlamlar hangi işaretleri gerektirir?
3
Son cümlenin bir yüklemi olup olmadığını kontrol edin; yüklem yoksa o cümle eksiltilidir.

Practice More

Benzer şekilde, sözde soru cümlelerinin (cevap beklemeyen) sonuna hangi işaretin geleceğini araştırabilirsiniz.

Alternative Method

Cümleleri yüksek sesle okuyarak tonlamaya dikkat etmek; soru tonu, heyecan tonu ve bitmemişlik tonu sizi doğru işaretlere götürecektir.
Estimated Time:50s
Question 77Question

Anadolu'nun bağrından kopup gelen o yanık türküler (II) Her bir dizede ayrı bir hikâye, ayrı bir hüzün (IIII) Bu toprakların insanı acısını da sevincini de bu ezgilerle dile getirmez mi (IIIIII) Türküler bizim asırlık çınarımızdır (IVIV)

Bu parçada numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: (...) (...) (?) (.)

Answer

Parçada sırasıyla üç nokta, üç nokta, soru işareti ve nokta kullanılmalıdır.
Parçadaki ilk iki cümle yüklemi bulunmayan eksiltili cümleler olduğu için sonlarına üç nokta (...) konulmalıdır. Üçüncü cümle soru eki (-mi) içerdiği ve soru anlamı taşıdığı için soru işareti (?) ile bitmelidir. Son cümle ise 'çınarımızdır' yüklemiyle yargısı tamamlanmış bir cümle olduğu için nokta (.) ile sonlandırılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
İlk iki cümlenin yapısal bütünlüğünü inceleyin.
"Yanık türküler" ve "ayrı bir hüzün" ifadeleriyle biten cümlelerde yüklem (yargı) bulunmamaktadır.
Yüklemi olmayan eksiltili cümleleri belirlemek için.
2
Üçüncü cümledeki anlam özelliğini kontrol edin.
"-mi" soru edatı kullanılmış ve cevap bekleyen bir soru anlamı oluşmuştur.
Soru işaretinin kullanım yerini saptamak için.
3
Son cümlenin yargısını kontrol edin.
"Çınarımızdır" ifadesi ek-fiil alarak yüklem görevini üstlenmiş ve yargı tamamlanmıştır.
Tamamlanmış cümlelerin sonuna gelecek işareti belirlemek için.

Key Concept

Eksiltili, soru ve tamamlanmış cümlelerin sonuna gelen noktalama işaretlerinin ayırt edilmesi.

Hints

1
Cümlelerin yüklemlerinin olup olmadığına dikkat edin.
2
Yüklemi olmayan (tamamlanmamış) cümlelerin sonuna üç nokta gelir.
3
Soru eki olan cümlelerde soru işareti, yargısı bitenlerde ise nokta kullanmalısınız.

Practice More

Eksiltili cümlelerde üç noktanın sadece sonlara değil, bazen örneklerin devam ettiğini göstermek için de kullanılabileceğini unutmayın.
Estimated Time:1m 15s
Question 78Question

Bu raporun 1948 (?) yılında hazırlandığı belirtilse de üzerindeki imzaların kime ait olduğu hâlâ tartışılıyor ( ) Peki, o dönemdeki ekonomik belirsizliklerin asıl kaynağı neydi ( ) İşsizlik, yüksek enflasyon, dış ticaret açığı ( )

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Show answer & explanation

Answer: (.) (?) (...)

Answer

Yay ayraç içine sırasıyla nokta (.), soru işareti (?) ve üç nokta (...) getirilmelidir.
Parçadaki ilk cümle tamamlanmış bir yargı bildirdiği için sonuna nokta (.) getirilmelidir. İkinci cümle 'neydi' soru sözcüğü ile soru anlamı kazandığı için soru işareti (?) ile bitmelidir. Son kısımda ise örnekler sıralanmış ancak cümle bir yükleme bağlanmamıştır; bu tür eksiltili ifadelerin sonuna üç nokta (...) konulur.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümleyi incele
Nokta (.)
'tartışılıyor' sözcüğü ile yargı tamamlanmıştır ve herhangi bir soru veya ünlem anlamı taşımamaktadır.
2
İkinci cümleyi incele
Soru İşareti (?)
'kaynağı neydi' ifadesi doğrudan bir bilgi istemekte ve soru anlamı taşımaktadır.
3
Üçüncü ifadeyi incele
Üç Nokta (...)
Sıralanan örneklerden sonra yüklem gelmemiş ve örneklerin devam edebileceği (eksiltili cümle) sezdirilmiştir.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin kullanım alanları

Hints

1
Cümlenin yüklemi varsa ve soru anlamı yoksa yargı tamamlanmış sayılır.
2
'Peki' ile başlayan cümlede bir bilgi sorgulanıp sorgulanmadığına dikkat edin.
3
Cümlenin sonunda yüklem bulunmuyor ve benzer örneklerin devam edebileceği mesajı veriliyorsa hangi işaret kullanılır?

Practice More

Benzer şekilde soru ekinin (mı/mi) olduğu her cümlenin soru işareti alıp almayacağını (örneğin zarf-fiil görevinde kullanımı) araştırabilirsiniz.
Estimated Time:55s
Question 79Question

Türkçede cümle sonu işaretleri, cümlenin anlamına, yapısına ve iletilmek istenen duyguya göre belirlenir. Özellikle soru sözcüğü (kim, ne, nasıl, niçin vb.) içeren bazı cümleler, yapıca soru cümlesi özelliği taşımadıkları için sonuna soru işareti almazlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde cümle sonu işaretinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Bunca yıllık emeğinin karşılığını ne zaman ve ne şekilde alacağını bizlere henüz açıklamadı?

Answer

Bunca yıllık emeğinin karşılığını ne zaman ve ne şekilde alacağını bizlere henüz açıklamadı cümlesinde soru işareti kullanımı yanlıştır; çünkü bu bir bildirme cümlesidir.
Cümle sonundaki yüklem 'açıklamadı' şeklindedir ve bir eylemin yapılmadığını haber vermektedir. İçinde 'ne zaman' ve 'ne şekilde' gibi soru sözcükleri bulunmasına rağmen, bu sözcükler ana cümlenin soruya dönüşmesini sağlamamış, sadece nesne öbeği içinde yer almıştır. Bu tür dolaylı soru cümlelerinin sonuna nokta konulmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlenin yüklemini ve anlamını inceleyin.
Yüklem 'açıklamadı' sözcüğüdür ve bir yargı bildirmektedir.
Soru işaretinin konulması için cümlenin cevap bekleyen bir soru cümlesi olması gerekir.
2
Cümledeki soru sözcüklerinin (ne zaman, ne şekilde) işlevini belirleyin.
Sözcükler yan cümlecik kurarak dolaylı soru anlamı katmıştır.
Dolaylı soru cümlelerinin sonuna soru işareti değil, nokta konur.
3
Diğer seçeneklerdeki noktalama kurallarını kontrol edin.
Üç nokta, ünlem ve soru işaretlerinin görevlerine uygun kullanıldığı görülür.
Eksiltili cümlelerde üç nokta, şaşma/seslenme durumlarında ünlem kullanımı standart kurallardır.

Key Concept

Dolaylı soru cümlelerinde (soru sözcüğü içerse de bildirme yapan cümleler) nokta kullanımı.

Hints

1
Cümlenin sonundaki yükleme odaklanın: Cevap mı bekleniyor yoksa bir bilgi mi veriliyor?
2
Cümle içinde soru sözcüğü olması, o cümleyi her zaman soru cümlesi yapmaz. Cümlenin tamamını okuyun.
3
Dolaylı soru cümleleri (örneğin: 'Nereye gittiğini bilmiyorum.') sonuna nokta alır; çünkü temel yargı 'bilmiyorum' ifadesidir.

Practice More

Eksiltili cümlelerde üç noktanın kullanımı ve ünlem işaretinin farklı yerlerdeki konumunu (parantez içi dahil) tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Alternative Method

Cümleyi bir başkasına söylediğinizi hayal edin. Karşı tarafın size bir cevap vermesi zorunluysa soru işareti, sadece bir durumu anlatıyorsanız nokta koymalısınız.
Estimated Time:1m 30s
Question 80Question

Restorasyon projesi kapsamında incelenen tarihi yapıda; tavan süslemeleri, duvar nişleri ve dönemin mimari özelliklerini yansıtan detaylar ( ) Uzmanlar, yapının aslına uygun korunması için çalışmalarını sürdürüyor ( ) Ne kadar da ihtişamlı bir işçilik ( ) Acaba bu yapı hangi yüzyılda inşa edilmiş ( )

Bu parçada parantezle belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: (...) (.) (!) (?)

Answer

Parantez içindeki yerlere sırasıyla üç nokta (...), nokta (.), ünlem işareti (!) ve soru işareti (?) getirilmelidir.
Doğru yanıt olan seçenek, metindeki cümlelerin işlevlerine tam uyum sağlamaktadır. İlk cümledeki yüklem eksikliği 'üç nokta'yı, ikinci cümledeki kesin yargı 'nokta'yı, üçüncü cümledeki hayranlık ifadesi 'ünlem'i ve son cümledeki merak/soru anlamı 'soru işareti'ni gerektirir.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümleyi yapı bakımından inceleyin.
Cümlede yüklem (yargı) bulunmadığı için 'eksiltili cümle' özelliğindedir.
Yüklemi olmayan cümlelerin sonuna üç nokta konur.
2
İkinci cümleyi değerlendirin.
Cümle 'sürdürüyor' yüklemiyle tamamlanmış, standart bir yargı bildirmektedir.
Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta konur.
3
Üçüncü cümledeki anlam özelliğini belirleyin.
Cümlede yapıya yönelik bir hayranlık ve coşku ifadesi mevcuttur.
Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.
4
Son cümleyi soru anlamı yönünden kontrol edin.
'Acaba' ve 'hangi' sözcükleri cümleye soru niteliği katmıştır.
Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti konur.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin kullanım görevleri (Eksiltili cümle, tam yargı, duygu değeri ve soru anlamı).

Hints

1
Önce yüklemi olan ve olmayan cümleleri ayırarak işe başlayın.
2
Cümlelerdeki duygu tonuna ve 'acaba', 'hangi' gibi soru kelimelerine odaklanın.
3
Birinci cümle eksiltili, üçüncü cümle hayranlık bildiren ünlem, dördüncü cümle ise soru cümlesidir.

Practice More

Benzer şekilde içinde 'bilinmeyen tarih' veya 'alay/kinaye' anlamı bulunan cümlelerde soru ve ünlem işaretlerinin parantez içindeki kullanımlarını tekrar edebilirsiniz.
Estimated Time:50s
PreviousPage 4 / 6Next
Cümle Sonu İşaretleri (Nokta, Soru, Ünlem, Üç Nokta) — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 4 | Examkin