Hukukun Temel Kavramları

Hukuk sistemimizde haklar; ileri sürülebilecekleri çevre, konuları ve devredilebilirlikleri bakımından çeşitli ayrımlara tabi tutulur. Özellikle "mutlak haklar", sahibi tarafından herkese karşı ileri sürülebilen ve toplumdaki her bireyin bu hakka saygı göstermekle yükümlü olduğu haklardır. Mutlak haklar, eşyalar gibi maddi varlıklar (ayni haklar) üzerinde kurulabileceği gibi, zihni çalışma ve yaratıcılık ürünü olan maddi olmayan (gayrimaddi) varlıklar üzerinde de kurulabilir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi konusunu "maddi olmayan (gayrimaddi) malların" oluşturduğu mutlak bir haktır?

Hukuk sistemimizde normlar hiyerarşisi (kademeler silsilesi), yazılı kaynakların birbirine olan üstünlük sıralamasını ve her normun geçerliliğini bir üstteki normdan almasını ifade eder. Bu hiyerarşik yapı ve mevcut anayasal düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hukukî bağlayıcılık gücü bakımından "kanun" ile aynı basamakta yer almaz?

Hukuk doktrininde yer alan "ideal olan", "konulmuş olan" ve "yürürlükte olan" hukuk ayrımları çerçevesinde kurgulanan aşağıdaki öncülleri dikkate alınız:

I. Yetkili makamlarca usulüne uygun şekilde yürürlükten kaldırılan (mülga) bir kanun maddesi,
II. Bir uyuşmazlıkta hakim tarafından hukuk boşluğunu doldurmak amacıyla başvurulan ve bağlayıcılığı olan örf ve adet kuralı,
III. Mevcut hukuk sisteminde yazılı veya yazısız olarak yer almayan ancak toplumsal adaleti sağlamak için "olması gerektiği" savunulan hakkaniyet ilkesi

Bu öncüllerin hukukun türleri (pozitif, mevzu, tabii, tarihi) ile eşleştirilmesi ve aralarındaki kapsayıcılık ilişkisi hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Ayırt etme gücüne sahip $17$ yaşındaki bir lise öğrencisinin, yasal temsilcisinin (veli veya vasi) rızası bulunmaksızın bir teknoloji mağazasından taksitle bilgisayar satın alarak borçlandırıcı bir sözleşme imzalaması durumunda; bu hukuki işlemin sakatlığına bağlanan yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk kurallarına aykırı bir davranışla başkasına verilen zararın, bu zararı veren kişi tarafından mali bir bedel ödenerek giderilmesini amaçlayan yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk sistemimizde hukuki işlemlerin sakatlığı; işlemin kurucu unsurlarındaki, geçerlilik şartlarındaki veya irade beyanlarındaki eksikliklere göre farklı yaptırımlara tabi tutulmaktadır.

Buna göre;

$I.$ Hukuki işlemin konusunun, işlemin yapıldığı sırada objektif olarak imkânsız olması,
$II.$ Sözleşmenin kurucu unsurlarından biri olan karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarının bulunmaması,
$III.$ Hukuki işlemin içeriğinin kanunun emredici hükümlerine, kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olması,
$IV.$ Ayırt etme gücüne sahip bir kişinin, karşı tarafın hilesi (aldatması) sonucunda bir sözleşmeyi imzalamış olması

durumlarından hangileri "mutlak butlan" yaptırımı kapsamında değerlendirilir?

Bir kimsenin, yerine getirmekle yükümlü olduğu bir edimi (örneğin bir borcu veya bir mahkeme kararını) kendi rızasıyla yerine getirmemesi üzerine, devlet gücü aracılığıyla bu yükümlülüğün zorla yerine getirilmesi sağlanmaktadır.

Bu durum, hukuk kurallarına aykırılık halinde öngörülen aşağıdaki yaptırım türlerinden hangisi ile ifade edilir?

1982 Anayasası'nın 90. maddesinde yer alan milletlerarası antlaşmaların hukuki rejimine ilişkin hükümler ve normlar hiyerarşisi ilkeleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, Türk hukuk sistemindeki hiyerarşik yapı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak olan kanun hükmünün sözü (lafzı), somut olayın özelliklerini de kapsayacak şekilde geniş bir yapıya sahiptir. Ancak bu hükmün olaya aynen uygulanması, kanun koyucunun asıl amacı ve hukukun genel ilkeleri ile bağdaşmamakta; 'kanunun ruhu'na aykırı bir sonuç doğurmaktadır. Hâkim, bu durumda hükmün kapsamını daraltarak somut olayı bu kuralın dışına çıkarmayı ve adaleti sağlamayı amaçlamaktadır.

Buna göre, hâkimin karşılaştığı boşluk türü ve bu uyuşmazlığı çözmek için başvurması gereken hukuk tekniği aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Bir hukukçu hazırladığı raporunda, uyuşmazlığın çözümü için sadece yetkili makamlar tarafından yürürlüğe konulmuş olan anayasa, kanun ve yönetmelik gibi normları dikkate almış; ancak uyuşmazlık üzerinde etkili olabilecek toplum vicdanındaki örf ve adet kurallarını (yazısız hukuk) inceleme kapsamı dışında tutmuştur.

Buna göre, hukukçunun incelemesinde esas aldığı hukuk türü aşağıdakilerden hangisidir?

I. Ayırt etme gücü sürekli olarak bulunmayan bir bireyin gerçekleştirdiği mülkiyet devri sözleşmesi
II. Türk Medeni Kanunu'na göre evlendirme yetkisi bulunmayan bir kişinin katılımıyla düzenlenen evlilik merasimi

Yukarıdaki olaylar hukuk tekniği açısından incelendiğinde, bu işlemlerin karşı karşıya kalacağı hukuki yaptırımlar (hükümsüzlük türleri) sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk düzeni tarafından korunan ve sahibine bu korumadan yararlanma yetkisi tanınan menfaatlere "hak" denir. Haklar; kişilerin devlet ile olan ilişkilerini düzenleyen "kamu hakları" ve kişilerin birbirleriyle olan ilişkilerini düzenleyen "özel haklar" olmak üzere iki temel gruba ayrılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir "özel hak" niteliğindedir?

Hukuk sistemimizde yer alan yazılı kaynaklar (Anayasa, kanun, yönetmelik vb.) arasında bir altlık-üstlük ilişkisi bulunur. Bu hiyerarşik yapıya göre, piramidin en üst basamağında yer alan ve diğer tüm hukuk kurallarının kendisine uygun olması gereken en üstün hukuk kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk kurallarına aykırılık durumunda devlet gücüyle karşılaşılacak sonucu ifade eden yaptırımlar (müeyyideler), hukuk dallarına göre çeşitlilik gösterir. Yaptırımların hukuki sonuçları ve işleyişleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hukuk düzeninin öngördüğü yaptırımların (müeyyidelerin) nitelikleri, uygulama koşulları ve hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hukuk düzeninde bir hukuki işlemin kurucu unsurları (irade beyanı, konu gibi) tam olarak mevcut olmasına rağmen; işlemin konusunun emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, genel ahlaka veya kişilik haklarına aykırı olması durumunda öngörülen yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Özel hukukta haklar, ileri sürülebilecekleri çevre bakımından 'mutlak haklar' ve 'nispi haklar' olarak ikiye ayrılır. Bir taşınmaz satış vaadi sözleşmesine dayanarak alıcının satıcıdan mülkiyetin devrini isteme yetkisi ile bir mucidin patentini aldığı buluşu üzerindeki yetkisi, ileri sürülebilecekleri çevre bakımından aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak sınıflandırılmıştır?

Toplumsal yaşamı düzenleyen normatif sistemler arasında yer alan din, ahlak ve görgü kuralları; kişilerin birbirleriyle ve toplumla olan ilişkilerini düzenlerken yaptırım güçlerini vicdandan veya toplumsal baskıdan alırlar. Buna karşın hukuk kuralları, ihlal edildiklerinde doğrudan doğruya devletin zorlayıcı gücüyle karşılaşırlar. Hukuk kurallarını diğer tüm sosyal düzen kurallarından ayıran ve devletin yetkili organları aracılığıyla somut bir karşılık (ceza, tazminat, geçersizlik vb.) verilmesini sağlayan bu temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal hayatın huzur, güven ve adalet içerisinde sürdürülmesini hedefleyen normatif sistemler arasında din, ahlak, görgü ve hukuk kuralları yer almaktadır. Bu kuralların tamamı bireylerin davranışlarını düzenleme amacı taşısa da, hukuk kurallarını diğerlerinden ayıran en belirgin ve karakteristik fark 'müeyyide' (yaptırım) noktasında ortaya çıkmaktadır. Buna göre, hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran temel yaptırım özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Bir boşanma davası sonucunda mahkeme, çocuğun velayetini anneye vermiştir. Ancak baba, mahkeme kararına rağmen çocuğu anneye teslim etmemektedir. Bunun üzerine anne, icra müdürlüğüne başvurarak devlet gücü yardımıyla çocuğun kendisine teslim edilmesini sağlamıştır. Bu olayda uygulanan hukuki yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?