Examkin

Yargı

927 questions

Question 381Question →

19821982 Anayasası'na göre Anayasa Mahkemesine Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından üye seçilmesine ilişkin süreç incelendiğinde; aday belirleme, kontenjanlar ve oylama aşamalarıyla ilgili yapılan aşağıdaki saptamalardan hangisi hukuki bir hata içermektedir?

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay Genel Kurulundan seçilecek üyeler için her boş üyelik adına, Sayıştay Genel Kurulu tarafından kendi başkan ve üyeleri arasından belirlenerek TBMM'ye sunulan aday sayısı beştir.

Answer

Sayıştay Genel Kurulu tarafından TBMM'ye sunulan aday sayısının beş olduğunu belirten ifade hatalıdır; doğru sayı üç olmalıdır.
Anayasa'nın 146146. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi üyeliği için yapılacak seçimlerde, aday göstermeye yetkili kurumlar (Yargıtay, Danıştay, Sayıştay, YÖK, Barolar) her bir boş üyelik için TBMM'ye veya Cumhurbaşkanı'na 33 aday sunarlar. Seçeneklerde belirtilen 'beş aday' ifadesi bu nedenle hukuki bir hata teşkil eder.

Step-by-Step Solution

1
TBMM'nin üye seçtiği kaynak kurumları belirle.
TBMM; 22 üyeyi Sayıştay'dan, 11 üyeyi baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından seçer.
Anayasal kontenjan dağılımını doğrulamak için.
2
Aday gösterme oranlarını (aday/boş koltuk) kontrol et.
Her boş üyelik için hem Sayıştay hem de Baro başkanları 33 aday göstermek zorundadır.
Aday havuzunun genişliğini belirleyen hukuki kuralı doğrulamak için.
3
TBMM'deki oylama prosedürünü analiz et.
11. tur: 400400 (2/32/3), 22. tur: 301301 (Salt Çoğunluk), 33. tur: En çok oy alan 22 adaydan biri.
Seçim usulünün doğruluğunu teyit etmek için.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçiminde Kontenjan ve Aday Sayısı

Hints

1
TBMM'nin Anayasa Mahkemesine üye seçerken hangi kurumlardan aday listesi aldığını ve bu listelerin kaç kişiden oluştuğunu düşünün.
2
Anayasa Mahkemesi için aday gösteren kurullar (Sayıştay, YÖK vb.) her bir boş koltuk için standart bir sayıda aday belirler; bu sayı genellikle 'üçer aday' şeklindedir.
3
Sayıştay'ın TBMM'ye sunduğu listedeki aday sayısı beştir ifadesindeki sayısal veriyi Anayasa'nın 146146. maddesindeki 'üç aday' kuralı ile kıyaslayın.

Practice More

Cumhurbaşkanı'nın Yargıtay ve Danıştay'dan yapacağı seçimlerde aday sayısının ve üye kontenjanlarının TBMM ile farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 382Question →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen “Mahkemelerin Bağımsızlığı” ve “Hâkimlik ve Savcılık Teminatı” ilkeleri ışığında, yargı yetkisinin kullanılması ve yargı mensuplarının statüsüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; ancak idari makamlar kamu düzeninin korunması amacıyla kesinleşmiş bir kararın yerine getirilmesini makul bir süre geciktirebilir.

Answer

İdarenin mahkeme kararlarının yerine getirilmesini kamu yararı gerekçesiyle dahi olsa geciktirebileceği ifadesi yanlıştır; çünkü Anayasa mahkeme kararlarının geciktirilmesini kesin olarak yasaklamıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, idarenin kamu düzeni gerekçesiyle mahkeme kararlarını geciktirebileceğini iddia etmektedir. Oysa Anayasa'nın 138138. maddesinin son fıkrası, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğunu, bu kararları hiçbir suretle değiştiremeyeceğini ve yerine getirilmesini geciktiremeyeceğini açıkça belirtmiştir. Burada idareye herhangi bir erteleme veya takdir yetkisi tanınmamıştır.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın 138138. maddesini analiz et.
Yargı bağımsızlığı gereği; hiçbir makamın emir veremeyeceği ve idarenin mahkeme kararlarını geciktiremeyeceği kuralına ulaşılır.
Anayasa, yargı kararlarının otoritesini korumak için idareye herhangi bir takdir yetkisi veya erteleme hakkı tanımamıştır.
2
139139. maddedeki hâkimlik teminatını değerlendir.
Hâkimlerin azlolunamayacağı, kadro kaldırılsa bile mali haklarının korunacağı ve emeklilik yaşının güvence altında olduğu doğrulanır.
Teminatın amacı, hâkimlerin dış baskılardan korkmadan karar verebilmesini sağlamaktır.
3
Seçeneklerdeki 'istisna' ve 'mutlak kurallar' arasındaki farkı ayırt et.
Kararların uygulanmasında idareye tanınan 'makul süre' veya 'geciktirme' gibi ifadelerin anayasal bir dayanağı olmadığı saptanır.
Hukuk devletinde yargı kararlarının derhal uygulanması esastır.

Key Concept

Mahkeme Kararlarının Uygulanma Zorunluluğu ve Geciktirilemezliği

Hints

1
Anayasa'nın 138138. maddesinin son fıkrasındaki 'geciktirememe' kuralına odaklanın.
2
Hukuk devletinde yargı kararlarının idare tarafından 'kamu yararı' bahanesiyle dahi ertelenip ertelenemeyeceğini düşünün.
3
Anayasa, mahkeme kararlarının yerine getirilmesi konusunda idareye sıfır tolerans tanımıştır; herhangi bir istisnai geciktirme yetkisi bulunmamaktadır.

Practice More

Anayasa Mahkemesi kararlarının yasama, yürütme ve yargı organlarını bağlayıcılığı ile Article 138138 arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 383Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nin yargı sistemi içerisinde yer alan çeşitli anayasal kurumlar ve bunların temel görevleri aşağıda gösterilmiştir:

KurumTemel Görevi
Anayasa MahkemesiKanunların anayasaya uygunluğunu denetlemek
YargıtayAdli mahkemelerce verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii olmak
Danıştayİdari mahkemelerce verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii olmak
Uyuşmazlık MahkemesiAdli ve idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarını kesin çözmek
SayıştayKamu idarelerinin mali işlemlerini TBMMTBMM adına denetlemek

Buna göre, yukarıdaki tabloda yer alan kurumlardan hangisi 19821982 Anayasası'nın sistematiğinde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenen merciler arasında yer almaz?

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay

Answer

Kamu idarelerinin mali işlemlerini denetlemekle görevli olan Sayıştay, anayasal bir kurum olmasına rağmen yüksek mahkemeler arasında yer almaz.
Kamu idarelerinin gelir ve giderlerini denetleyen Sayıştay, bir anayasal kuruluş ve hesap mahkemesi niteliğinde olmasına rağmen, 1982 Anayasası'nda açıkça 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında sayılan dört kurumdan biri değildir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'daki 'Yüksek Mahkemeler' listesini hatırla.
Mevcut sistemde sadece 4 yüksek mahkeme vardır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
2017 anayasa değişiklikleri ile askeri yüksek mahkemeler (AYİM ve Askeri Yargıtay) kaldırılmıştır.
2
Tablodaki kurumları bu listeyle karşılaştır.
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi listede mevcuttur.
Bu mahkemelerin kararları kesindir ve kendi yargı kollarının zirvesindedirler.
3
Sayıştay'ın anayasal statüsünü analiz et.
Sayıştay, Anayasa'nın 'Yargı' bölümünde düzenlenmiş olsa da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında değil, ayrı bir madde olarak yer alır.
Sayıştay bir hesap mahkemesidir ve TBMM adına denetim yapar, ancak teknik olarak 'yüksek mahkeme' statüsünde tanımlanmamıştır.

Key Concept

1982 Anayasası'na göre (2017 sonrası) yüksek mahkemeler şunlardır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Hints

1
Günümüzde Türk hukuk sisteminde sadece dört tane yüksek mahkeme bulunmaktadır.
2
İçinde 'Yüksek' kelimesi geçen veya mahkeme gibi karar veren her kurum anayasal anlamda 'Yüksek Mahkeme' olmayabilir.
3
Sayıştay, HSK ve YSK gibi kurumlar yargı bölümünde yer alsa da teknik olarak yüksek mahkeme listesinin dışındadır.

Practice More

Yüksek mahkemelerin üye sayılarını ve üyelerinin kimler tarafından seçildiğini inceleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 384Question →

Bir vatandaş, 19821982 Anayasası'nda yer alan mülkiyet hakkının bir Kanun hükmü ile ihlal edildiğini ileri sürerek, bu hükmün iptal edilmesi amacıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) yoluna başvurmuştur.

Buna göre, Anayasa Mahkemesinin bu başvuru hakkında vereceği karar ve gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Yasama işlemlerinin doğrudan bireysel başvuruya konu edilememesi nedeniyle başvurunun reddine karar verilmelidir.

Answer

Yasama işlemlerinin doğrudan bireysel başvuruya konu edilememesi nedeniyle başvurunun reddine karar verilmelidir.
Anayasa Mahkemesine yapılacak bireysel başvurularda, kamu gücü tarafından ihlal edilen bir temel hakkın varlığı gerekir. Ancak 19821982 Anayasası ve ilgili kanun, yasama işlemlerini (kanunları) ve idarenin düzenleyici işlemlerini doğrudan bu yolun dışında tutmuştur. Dolayısıyla, bir kanun hükmünün iptali talebiyle yapılan başvuru, konu bakımından uygun olmadığı için reddedilir.

Step-by-Step Solution

1
Başvuruya konu işlemin niteliğini belirle.
İşlem bir 'Kanun' hükmüdür, yani bir yasama işlemidir.
Bireysel başvurunun kabul edilebilirliği için işlemin türü kritiktir.
2
Bireysel başvuru kapsamındaki istisnaları değerlendir.
Yasama işlemleri, düzenleyici idari işlemler ve AYM kararları bireysel başvuruya konu olamaz.
62166216 sayılı Kanun ve Anayasa hükümleri uyarınca bu işlemler yargısal denetim dışındadır.
3
Kararı gerekçelendir.
Konu bakımından yetkisizlik (yasama işlemi engeli) nedeniyle red kararı verilmelidir.
Vatandaşlar kanunların iptalini doğrudan bireysel başvuru ile isteyemezler.

Key Concept

Bireysel Başvurunun Konu Bakımından Sınırları

Hints

1
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılamayacak işlemler listesini gözden geçirin.

Practice More

Düzenleyici idari işlemlere (yönetmelik gibi) karşı doğrudan bireysel başvuru yapılıp yapılamayacağını araştırın.
Estimated Time:50s
Question 385Question →

19821982 Anayasası ve Danıştay Kanunu hükümleri uyarınca, idari yargı sisteminin en üst derece mahkemesi ve devletin temel danışma organı olan Danıştay’ın yapısı, üyelerinin seçimi ve görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı tarafından seçilecek üyeler, Danıştay Genel Kurulunun her boş üyelik için göstereceği üç aday arasından seçilir.

Answer

Cumhurbaşkanı tarafından seçilecek üyelerin Danıştay Genel Kurulunca gösterilecek adaylar arasından seçildiğini belirten ifade yanlıştır; çünkü bu üyeler doğrudan seçilir.
Danıştay üyeliği seçimlerinde Cumhurbaşkanı'na aday sunulması gibi bir mekanizma bulunmamaktadır. Anayasa'nın 155155. maddesine göre Cumhurbaşkanı kendisine ayrılan 1/41/4 oranındaki üye grubunu, kanunda belirtilen idari görevliler (Valiler, Bakan Yardımcıları vb.) arasından doğrudan seçer. Danıştay Genel Kurulunun aday gösterme yetkisi yoktur.

Step-by-Step Solution

1
Üyelerin görev sürelerini ve tekrar seçilme durumunu analiz et.
On iki yıl süre ve tek seferlik seçim kuralı doğrudur.
Yargı bağımsızlığı ve üyelerin güvencesi için 20172017 anayasa değişikliği ile bu kural pekiştirilmiştir.
2
Başkanlık ve Başsavcılık seçim usulünü kontrol et.
Kendi üyeleri arasından, salt çoğunlukla ve dört yıl için seçim kuralı doğrudur.
Yüksek mahkemelerin kendi başkanlarını seçmesi özerklik ilkesinin bir gereğidir.
3
Danıştay'ın idari/danışma görevlerini ve sürelerini incele.
İmtiyaz sözleşmeleri hakkında görüş bildirme görevi ve iki aylık süre kuralı doğrudur.
İdarenin büyük çaplı sözleşmelerinde hukuki denetimin hızlıca tamamlanması amaçlanır.
4
Üye seçimindeki kaynakları ve yöntemi (doğrudan/dolaylı) karşılaştır.
Danıştay üyeliği için herhangi bir aday gösterme süreci yoktur; ilgili makamlar (HSK ve CB) doğrudan seçim yapar.
Anayasa Mahkemesi seçimleri ile Danıştay seçimleri arasındaki yöntemsel farkı ayırt etmek gerekir.

Key Concept

Danıştay Üye Seçim Usulü ve Kurumsal Yapısı

Hints

1
Yüksek mahkemeler arasında üye seçim usulleri (doğrudan seçim vs. adaylı seçim) farklılık gösterebilir.
2
Anayasa Mahkemesi üyeliği için Yargıtay veya Danıştay Genel Kurulu aday gösterirken; Danıştay'ın kendi üyeleri için böyle bir aday gösterme yetkisi var mıdır?
3
Danıştay Kanunu'na göre Cumhurbaşkanı, kendisine ayrılan 1/41/4 oranındaki üyeyi doğrudan idari makamlardan seçer.

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçim usulü ile Danıştay üyelerinin seçim usulünü bir tablo üzerinde karşılaştırarak aradaki farkları (aday gösterme vs. doğrudan seçim) not ediniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 386Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen Sayıştay’ın anayasal statüsü, denetim alanı ve kararlarının hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Vergi ve benzeri mali yükümlülükler ile ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.

Answer

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler ile ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.
Anayasa'nın 160. maddesine göre; vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır. Bu ifade anayasal metnin doğrudan bir hükmüdür.

Step-by-Step Solution

1
Sayıştay'ın anayasal statüsünü belirle.
Sayıştay, Anayasa'nın 'Yargı' bölümünde yer alır, ancak bir 'Yüksek Mahkeme' değildir.
Anayasa'da sadece AYM, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkeme olarak sayılmıştır.
2
Sayıştay'ın kimin adına denetim yaptığını kontrol et.
Sayıştay, denetimlerini TBMM adına yapar.
Halkın vergilerinin denetimi yasama organının (TBMM) gözetiminde yürütülür.
3
Sayıştay kararlarının kesinliğini ve diğer yargı organlarıyla ilişkisini incele.
Sayıştay kararları kesindir; ancak vergi uyuşmazlıklarında Danıştay ile çelişki olursa Danıştay kararı uygulanır.
Anayasa m. 160'ta yer alan özel uyuşmazlık çözme kuralıdır.

Key Concept

Sayıştay'ın Mali Yargı Yetkisi ve Kesinliği

Hints

1
Anayasa'da hangi mahkemelerin 'Yüksek Mahkeme' olarak sayıldığını hatırlayın.

Practice More

Sayıştay'ın yargılama yetkisinin sadece 'hesap yargılaması' ile sınırlı olduğunu ve ceza yargılaması yapmadığını hatırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 387Question →

Danıştay Başkanı, kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile seçilmektedir. Buna göre, Danıştay Başkanı'nı seçme yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Show answer & explanation

Answer: Danıştay Genel Kurulu

Answer

Danıştay Başkanı, Danıştay Genel Kurulu tarafından seçilir.
Danıştay'ın kurumsal bağımsızlığı çerçevesinde Danıştay Başkanı, Danıştay Başsavcısı ve daire başkanları; Danıştay Genel Kurulu tarafından, kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile seçilir.

Step-by-Step Solution

1
Organın yapısını hatırla
Danıştay, idari yargının en yüksek mahkemesidir ve üyelerden oluşur.
Başkanın kim tarafından seçileceğini bulmak için kurum içi hiyerarşiyi anlamak gerekir.
2
Başkanlık seçim usulünü hatırla
Başkan, Başsavcı ve daire başkanları üyelerin kendi içinden seçilir.
Yüksek mahkemelerin bağımsızlığı gereği başkanlık makamı genellikle kurumun kendi üyeleri tarafından belirlenir.
3
Seçim yetkisini belirle
Danıştay Genel Kurulu seçimi gerçekleştirir.
Anayasa ve Danıştay Kanunu uyarınca bu yetki genel kurula verilmiştir.

Key Concept

Danıştay İç Seçimleri ve Özerkliği

Hints

1
Yüksek mahkemelerin çoğu kendi başkanlarını kendi içlerinden seçer.
2
Dışarıdan bir atama (Cumhurbaşkanı veya HSK gibi) söz konusu değildir.

Practice More

Danıştay üyelerinin görev süresini ve üye seçimi oranlarını (1/4 - 3/4) tekrar edin.

Alternative Method

Danıştay'ın iç işleyişindeki özerkliği düşünerek, 'kendi üyeleri arasından' ifadesinin 'kendi kurulu tarafından' seçilmeye işaret ettiğini çıkarabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 388Question →

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri ve 20172017 yılı anayasa değişiklikleri uyarınca, devletin en üst kademesinde görev yapan belirli kişilerin görevleriyle ilgili suçlardan dolayı "Yüce Divan" sıfatıyla yargılanma usulü düzenlenmiştir. Ancak bu süreçte yapılan yapısal değişikliklerle birlikte bazı makamlar kapsam dışı bırakılmıştır. Buna göre, aşağıdaki görevlilerden hangisinin görevleriyle ilgili bir suç işlemesi durumunda Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yargılanma yetkisi yoktur?

Show answer & explanation

Answer: Jandarma Genel Komutanı

Answer

Jandarma Genel Komutanı, 20172017 yılı anayasa değişikliği neticesinde Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinden çıkarılmıştır.
Doğru yanıt olan makam, 20172017 anayasa değişikliği ile Yüce Divan'da yargılanacak kişileri düzenleyen Anayasa'nın 148148. maddesinden çıkarılmıştır. Bu değişikliğin temel sebebi Jandarma Genel Komutanlığı'nın tamamen İçişleri Bakanlığı'na bağlanarak askeri hiyerarşiden idari yapıya tam entegre edilmesidir.

Step-by-Step Solution

1
Yüce Divan yetkisini kullanan mahkemeyi belirleyin.
Anayasa Mahkemesi.
19821982 Anayasası'na göre Yüce Divan sıfatı sadece Anayasa Mahkemesine aittir.
2
Anayasa'nın 148148. maddesindeki güncel listeyi gözden geçirin.
Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı, CB Yardımcıları, Bakanlar, Yüksek Yargı Üyeleri ve Kuvvet Komutanları listededir.
Bu makamlar görev suçları nedeniyle doğrudan en üst yargı mercinde hesap verirler.
3
20172017 yılındaki özel değişikliği analiz edin.
Jandarma Genel Komutanlığı'nın İçişleri Bakanlığı'na tam bağlanmasıyla Yüce Divan kapsamından çıkarıldığını teyit edin.
Askeri vesayetin sonlandırılması ve kurumun iç güvenlik odaklı yapılandırılması bu değişikliğin temelidir.

Key Concept

Yüce Divan'ın Kişi Bakımından Yetkisi ve 20172017 Değişiklikleri

Hints

1
Yüce Divan yargılamasını Anayasa Mahkemesi yapar ancak herkes orada yargılanmaz; sadece Anayasa'da açıkça sayılan makamlar dahildir.
2
20172017 anayasa değişikliği ile bazı askeri birimlerin sivil idareye bağlanması, yargılanma usullerini de değiştirmiştir.
3
Eskiden Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri ile birlikte sayılan ancak artık İçişleri Bakanlığı'na tam bağlı olduğu için listeden çıkarılan komutanlığı hatırlayın.

Practice More

Milletvekillerinin (TBMM Başkanı hariç) görev suçlarından dolayı Yüce Divan'da değil, genel mahkemelerde yargılandığını unutmayın.
Estimated Time:1m 30s
Question 389Question →

Anayasa Mahkemesine yapılacak "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) yolu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların kapsamı; hem Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlükleri hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokollerinde yer alan hakları ortaklaşa kapsamalıdır.

Answer

Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların kapsamı, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak alanında yer almalıdır.
Bireysel başvurunun konu bakımından yetkisi, Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokollerinde yer alan haklar ile Anayasa'daki ortak haklarla sınırlıdır. Bu durum, başvuru yapılabilmesi için ihlal edilen hakkın her iki belgede de korunuyor olması gerektiği anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

1
Başvurunun konu kapsamını değerlendir.
Başvuru için hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'de yer alması gerekir.
Bireysel başvuru her türlü hakkı değil, sadece bu iki metnin ortak güvence altına aldığı hakları korur.
2
Başvuruya konu edilebilecek işlem türünü belirle.
Sadece kamu gücü tarafından tesis edilen bireysel işlemler konu edilebilir.
Yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemler (kanun, yönetmelik vb.) doğrudan bu yolun dışındadır.
3
Başvuru süresini ve ön şartını kontrol et.
Nihai karar tebliğinden itibaren 3030 gün içinde ve tüm yollar tüketildikten sonra başvuru yapılmalıdır.
Bireysel başvurunun ikincil niteliği, diğer mahkemelerin ihlali öncelikle kendilerinin gidermesini beklemeyi gerektirir.

Key Concept

Bireysel Başvurunun Kabul Edilebilirlik Şartları

Hints

1
Bireysel başvurunun sadece 'ortak alan' içindeki haklar için yapılabildiğini hatırlayın.

Practice More

Bireysel başvurunun kapsamı dışında kalan 'yasama işlemleri' ile 'düzenleyici idari işlemler' arasındaki farkı ve bunların denetim yollarını tekrar edin.
Estimated Time:1m 30s
Question 390Question →

Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uyuşmazlıkta uygulanacak bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına vararak dosyayı Anayasa Mahkemesine göndermiştir. Anayasa Mahkemesinin işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde bir karar vermemesi durumunda, yerel mahkemenin izlemesi gereken hukuki süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Davayı o an yürürlükte bulunan mevcut kanun hükümlerine göre sonuçlandırmak

Answer

Mahkeme, davayı o an yürürlükte bulunan mevcut kanun hükümlerine göre sonuçlandırmakla yükümlüdür.
Doğru seçenek, davanın mevcut kanun hükümlerine göre sonuçlandırılacağını ifade etmektedir. 1982 Anayasası'nın 152. maddesine göre; Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını vermezse mahkeme, davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, Anayasa Mahkemesi kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse mahkeme bu karara uymak zorundadır.

Step-by-Step Solution

1
İtiraz yolu (somut norm denetimi) sürecini başlatmak.
Mahkeme, uygulanacak normu AYM'ye taşır ve davayı durdurur.
Anayasaya aykırılık iddiasının ciddiyeti veya hâkimin bu yöndeki kanısı başvuruyu zorunlu kılar.
2
Anayasa Mahkemesinin inceleme süresini (5 ay) takip etmek.
AYM'nin dosyayı teslim almasından itibaren yasal süre işlemeye başlar.
Yargılamanın makul sürede tamamlanması ilkesi gereği anayasa koyucu bir süre sınırı belirlemiştir.
3
Beş aylık süre dolduğunda karar çıkmamışsa davaya devam etmek.
Mahkeme mevcut kanun hükmünü uygulayarak kararı verir.
Anayasa'nın 152. maddesi, kararın 5 ay içinde verilmemesi durumunda mahkemenin davayı yürürlükteki kanuna göre sonuçlandıracağını açıkça emreder.

Key Concept

İtiraz Yolunda 5 Aylık Bekleme Süresi ve Hukuki Sonucu

Hints

1
Anayasa'nın 152. maddesi, mahkemelerin başvurusu üzerine Anayasa Mahkemesinin karar vermesi gereken belirli bir süreden bahseder.
2
Bu 5 aylık süre, yargılamanın hızı ve etkinliği için konulmuş bir sınırdır; süre dolduğunda dosyanın kilitlenmemesi gerekir.
3
Süre dolmasına rağmen karar çıkmadıysa, hâkim artık o an masasında duran ve henüz iptal edilmemiş olan kanuna bakarak davayı bitirir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi başvuruyu reddederse (esastan), aynı kanun hükmü için kaç yıl geçmeden tekrar itiraz yoluna başvurulamaz? (Cevap: 10 yıl)
Estimated Time:1m 0s
Question 391Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nde kamu idarelerinin mali işlemlerini denetleyen ve sorumluların hesaplarını kesin hükme bağlayan Sayıştay'ın anayasal statüsü ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile mahalli idareleri denetler; başkan ve üyeleri TBMM tarafından seçilir.

Answer

Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile mahalli idareleri denetler; başkan ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.
Sayıştay, 1982 Anayasası'na göre merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki tüm idareleri, sosyal güvenlik kurumlarını ve mahalli idareleri (belediyeler, il özel idareleri) TBMM adına denetlemekle görevlidir. Bu denetimin bağımsızlığı için başkan ve üyeleri doğrudan TBMM tarafından seçilmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Sayıştay'ın kime bağlı olduğunu ve kimin adına çalıştığını belirle.
Sayıştay, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) adına denetim yapar.
Anayasa'nın 160. maddesine göre denetim yetkisi Meclis adınadır.
2
Üyelerinin nasıl göreve geldiğini kontrol et.
Sayıştay Başkanı ve üyeleri TBMM Genel Kurulu tarafından seçilir.
Kurumun özerkliğini ve yasama organı adına yaptığı denetimi güçlendirmek için bu yöntem seçilmiştir.
3
Anayasal statüsünü analiz et.
Yargı bölümünde düzenlenmiştir ancak 'Yüksek Mahkeme' değildir.
Anayasa yüksek mahkemeleri sınırlı (numerus clausus) olarak saymıştır.

Key Concept

Sayıştay'ın anayasal statüsü, denetim kapsamı ve üye seçim yöntemi.

Hints

1
Sayıştay'ın denetimlerini kimin adına yaptığını hatırlayın. Meclis mi yoksa Cumhurbaşkanlığı mı?
2
Sayıştay üyelerinin seçim sürecini düşünün. Yasama organı ile olan organik bağını göz önünde bulundurun.
3
Anayasa'da sayılan yüksek mahkemeleri (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) sayın; Sayıştay bu isimler arasında var mı?

Practice More

Sayıştay ve Danıştay arasındaki vergi uyuşmazlığı durumunda hangi kurumun kararının üstün geldiğini araştırarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 392Question →

19821982 Anayasası’nın “Yargı” bölümünde düzenlenen ve Türkiye’deki mali yargılama ile denetim süreçlerinin merkezinde yer alan Sayıştay’ın anayasal statüsü, yetki alanı ve kararlarının niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Mali uyuşmazlıklarda uzman kurum olması sebebiyle, Danıştay ile yaşanacak tüm görüş ayrılıklarında Sayıştay’ın kesin hükümleri nihai karar olarak uygulanır.

Answer

Sayıştay ve Danıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda uzmanlık gerekçesiyle her durumda Sayıştay'ın üstün tutulacağını savunan ifade yanlıştır; çünkü anayasal kural gereği vergi konularında Danıştay üstündür.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 160160. maddesine göre, vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Sayıştay ile Danıştay kararları uyuşmadığında, Sayıştay’ın mali uzmanlığına bakılmaksızın Danıştay kararları esas alınır. Kurumun mali uyuşmazlıklarda her durumda üstün olduğu bilgisi anayasal hükme aykırıdır.

Step-by-Step Solution

1
Sayıştay'ın anayasal konumunu belirle.
Sayıştay, TBMM adına mali denetim yapan ve yargı yetkisi olan ancak 'Yüksek Mahkeme' sayılmayan bir kurumdur.
Kurumun yetki sınırlarını ve diğer mahkemelerle ilişkisini anlamak için statüsü netleştirilmelidir.
2
Danıştay ile olan yetki çatışması kuralını hatırla.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerde Danıştay ve Sayıştay kararları çelişirse Danıştay kararı esas alınır.
Anayasa'nın 160160. maddesindeki özel hüküm, normlar arası hiyerarşik bir tercih sunar.
3
Denetim alanını ve süreleri kontrol et.
Mahalli idareler denetim kapsamındadır ve Genel Uygunluk Bildirimi süresi 7575 gündür.
Anayasal ve yasal sürelerin doğruluğu seçenekleri elemek için kritiktir.

Key Concept

Sayıştay-Danıştay Uyuşmazlığı ve Mali Yargı Yetkisi

Hints

1
Sayıştay'ın kararları genel olarak kesindir ancak bir yüksek mahkeme ile çatıştığı özel bir durum vardır.
2
Anayasa'nın 160160. maddesi, mali denetim ile idari yargı arasındaki 'vergi' uyuşmazlıklarında hangi kurumun sözünün geçeceğini açıkça belirtir.
3
Sayıştay mali konularda uzman olsa da, vergi ve harç gibi konularda Danıştay'ın kararı, Sayıştay'ın kararına karşı üstünlük taşır.

Practice More

Sayıştay üyelerinin TBMM tarafından seçilme usulü ile Hâkimler ve Savcılar Kurulu arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 393Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerden biri olan Anayasa Mahkemesinin, siyasi partilerin denetimi ve kapatılmasına ilişkin görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay’ın siyasi partiler üzerindeki mali denetim yetkisi müstakil bir yetki olup, denetim sonuçları doğrudan TBMM Genel Kurulu tarafından onaylanır.

Answer

Sayıştay’ın siyasi partiler üzerindeki mali denetim yetkisinin müstakil olduğunu ve sonuçların TBMM tarafından onaylandığını savunan seçenek yanlıştır.
Doğru yanıt olan ifadede belirtilenin aksine, Sayıştay'ın siyasi partiler üzerinde bağımsız (müstakil) bir denetim yetkisi yoktur. 1982 Anayasası'nın 69. maddesine göre mali denetimi Anayasa Mahkemesi yapar ve bu sırada Sayıştay'dan yardım alır. Ayrıca bu denetimin sonuçları TBMM tarafından onaylanmaz, Anayasa Mahkemesi tarafından kesin hükme bağlanır.

Step-by-Step Solution

1
1982 Anayasası'nın 69. maddesi uyarınca siyasi partilerin denetim usulünü incelemek.
Siyasi partilerin mali denetiminin doğrudan Anayasa Mahkemesi tarafından yapıldığı görülür.
Anayasa, bu görevi bir yüksek mahkeme olan Anayasa Mahkemesine vererek denetimin yargısal bir nitelik taşımasını hedeflemiştir.
2
Sayıştay'ın bu süreçteki rolünü belirlemek.
Sayıştay'ın bu denetimde kendi adına değil, Anayasa Mahkemesine 'yardım sağlamak' amacıyla görev aldığı saptanır.
Sayıştay teknik bir denetim birimi olarak rapor hazırlar ancak nihai karar merci değildir.
3
Diğer denetimlerle (kamu kurumları) farkını karşılaştırmak.
Kamu kurumlarının denetimi TBMM adına Sayıştay tarafından yapılırken, siyasi partilerin denetiminin doğrudan AYM tarafından yapıldığı ve sonucun yargısal bir karar olduğu sonucuna varılır.
Hatalı olan seçenekteki 'müstakil yetki' ve 'TBMM onayı' ifadeleri, Sayıştay'ın genel bütçeli kurumlar üzerindeki yetkisi ile karıştırılmıştır.

Key Concept

Siyasi Partilerin Denetiminde Yetki Paylaşımı

Hints

1
Siyasi partilerin mali denetimi ile devlet kurumlarının denetimi arasındaki yetki farkını hatırlayın.
2
Sayıştay'ın siyasi parti denetimindeki rolünün 'asli' mi yoksa 'yardımcı' mı olduğunu sorgulayın.
3
Anayasa madde 69, mali denetim yetkisini doğrudan bir yüksek mahkemeye vermiştir; bu mahkemenin raporlarını TBMM'nin onaylaması yargı bağımsızlığına uygun düşmez.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla yargılayamayacağı (örneğin Jandarma Genel Komutanı gibi) kişileri güncel mevzuata göre tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 394Question →

Türkiye Cumhuriyeti Anayasa düzeninde; bir kanunun esas (içerik) bakımından Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla 'soyut norm denetimi' (iptal davası) yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulması planlanmaktadır. Buna göre, söz konusu iptal davasının açılma süresi ve dava açmaya yetkili olanlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren 6060 gün içinde Cumhurbaşkanı tarafından açılabilir.

Answer

İptal davası, kanunun Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren 6060 gün içinde Cumhurbaşkanı tarafından açılabilir.
Anayasa'nın 150150. ve 151151. maddelerine göre; kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün Anayasa'ya esas bakımından aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davaları, bunların Resmi Gazete'de yayımlanmalarından başlayarak 6060 gün sonra düşer. Bu davayı açmaya Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki üyeler (120120 milletvekili) yetkilidir.

Step-by-Step Solution

1
Normun türünü ve denetim kapsamını belirle.
Dava konusu bir 'Kanun'dur ve denetim 'Esas' (içerik) bakımındandır.
Anayasa'da süreler ve yetkiler normun türüne (Kanun, CBK, İçtüzük) ve denetim türüne (Şekil, Esas) göre değişir.
2
Esas bakımından denetim için öngörülen hak düşürücü süreyi hatırla.
Kanunların esas bakımından iptali için süre, Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 6060 gündür.
1010 günlük kısa süre sadece 'Şekil' denetimi ve Anayasa değişiklikleri içindir.
3
Dava açmaya yetkili olan (meşruiyet sahibi) kişileri ve kurumları belirle.
Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tamsayısının en az 1/51/5'i yetkilidir.
Soyut norm denetimi sadece Anayasa'da sınırlı olarak sayılan süjeler tarafından başlatılabilir.

Key Concept

Soyut Norm Denetimi Yetkisi ve Süreleri

Hints

1
İptal davası süresi her zaman Resmi Gazete'de yayımlanma tarihiyle başlar.
2
Kanunların esas (içerik) bakımından denetimi için tanınan süre, şekil denetimine göre çok daha uzundur (1010 gün değil).
3
Dava açmaya yetkili olanlar arasında devletin başı ve Meclis'teki en güçlü siyasi oluşumlar yer alır.

Practice More

Kanunların sadece 'şekil' bakımından denetimi ile 'esas' bakımından denetimi arasındaki süre ve yetki farklarını içeren bir tabloyu inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 395Question →

19821982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla TBMM'de Meclis soruşturması açılmasına karar verilebilmesi ve sürecin tamamlanarak Yüce Divan’a sevk kararı alınabilmesi için Genel Kurulda aranan gizli oylama karar yeter sayıları aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının beşte üçü – Üye tamsayısının üçte ikisi

Answer

Meclis soruşturması sürecinde soruşturma açılmasına karar verilmesi için üye tamsayısının beşte üçü (360360 milletvekili), Yüce Divan'a sevk kararı için ise üye tamsayısının üçte ikisi (400400 milletvekili) gereklidir.
Anayasa'nın güncel hükümlerine göre; bir Bakan veya Cumhurbaşkanı yardımcısı hakkında soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçü (360360) ile karar verilir. Komisyon raporu sonrasında Yüce Divan'a sevk kararı ise üye tamsayısının üçte ikisinin (400400) gizli oyu ile alınır.

Step-by-Step Solution

1
Meclis soruşturması sürecindeki aşamaları ve her aşama için gereken nitelikli çoğunlukları tespit etmek.
Önerge verme: 301301 (1/21/2); Soruşturma açılması: 360360 (3/53/5); Yüce Divan'a sevk: 400400 (2/32/3).
19821982 Anayasası'nın 106106. maddesi uyarınca bu oranlar sabitlenmiştir.
2
Soruda istenen 'soruşturma açılması' ve 'sevk' aşamalarını uygun sayısal verilerle eşleştirmek.
Sırasıyla 3/53/5 ve 2/32/3 oranlarının bulunduğu seçenek belirlenir.
Soru kökünde 'sırasıyla' ifadesi kullanıldığı için işlem hiyerarşisine dikkat edilmelidir.

Key Concept

Meclis Soruşturması ve Yüce Divan Sevk Süreci

Hints

1
TBMM'nin üye tamsayısının 600600 olduğunu ve nitelikli çoğunlukların bu sayı üzerinden hesaplandığını hatırlayın.

Practice More

Yüce Divan'da yargılanan diğer yüksek yargı mensuplarının yargılama usulünü inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 396Question →

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda düzenlenen hak arama yollarından biri olan bireysel başvuru mekanizmasında, başvurucunun iddia ettiği hak ihlalinin Anayasa Mahkemesi tarafından esastan incelenebilmesi için öncelikle hangi hukuki aşamanın tamamlanmış olması gerekir?

Show answer & explanation

Answer: İhlale yol açtığı ileri sürülün işlem veya karara karşı öngörülmüş olan tüm olağan kanun yollarının tüketilmesi

Answer

İhlale yol açtığı ileri sürülün işlem veya karara karşı öngörülmüş olan tüm olağan kanun yollarının tüketilmesi
Bireysel başvuru mekanizması, hak arama yolları içinde 'ikincil' bir nitelik taşır. Bu, vatandaşın iddia ettiği hak ihlalinin öncelikle genel mahkemeler ve bölge adliye/idare mahkemeleri ile Yargıtay/Danıştay gibi yüksek mahkemelerde (olağan kanun yolları) çözüme kavuşturulmaya çalışılması gerektiği anlamına gelir. Eğer bu yolların tamamı tüketilmesine rağmen ihlal giderilmemişse, Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Step-by-Step Solution

1
Bireysel başvurunun niteliğini analiz et.
Bireysel başvuru ikincil (subsidiarite) nitelikte bir hak arama yoludur.
Anayasa Mahkemesinin bir ihlali inceleyebilmesi için, bu ihlalin alt derece mahkemeleri tarafından düzeltilememiş olması gerekir.
2
Başvuru şartlarını değerlendir.
Olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz gibi başvurulabilecek tüm yollar) tamamlanmış olması şarttır.
Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca, olağan kanun yolları tüketilmeden bireysel başvuru yapılamaz.

Key Concept

Bireysel Başvuruda İkincillik İlkesi

Hints

1
Bireysel başvuru, normal mahkeme süreçleri bittikten sonra gidilebilecek son bir kapı gibidir.
2
Bu kurumun ikincil nitelikte olduğunu ve 'olağan kanun yolları' kavramını hatırlayın.
3
Bir kararın kesinleşmesi için gidilebilecek tüm istinaf ve temyiz yollarının kullanılmış olması şarttır.

Practice More

Bireysel başvurunun hangi tarihten (2010 Anayasa Değişikliği) itibaren hukuk sistemimize girdiğini ve başvuru süresini (30 gün) tekrar edin.
Estimated Time:50s
Question 397Question →

Türkiye Cumhuriyeti 19821982 Anayasası'na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan yüksek mahkeme Uyuşmazlık Mahkemesi'dir. Ancak anayasal düzenleme gereği, Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasında bir görev uyuşmazlığı çıkması durumunda aşağıdakilerden hangisi uygulanır?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.

Answer

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.
Türk yargı sisteminde Uyuşmazlık Mahkemesi, kural olarak adli ve idari yargı yerleri arasındaki uyuşmazlıkları gidermekle görevlidir. Ancak Anayasa'nın 158158. maddesinin son fıkrası uyarınca, diğer mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasında görev uyuşmazlığı çıkarsa, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır. Bu, Anayasa Mahkemesi'nin yargı düzenindeki en üstün konumunu pekiştiren bir kuraldır.

Step-by-Step Solution

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin genel görev tanımını hatırla.
Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözer.
Genel kural ile istisnayı ayırt etmek için temel görev tanımını bilmek gerekir.
2
Anayasa'daki hiyerarşik istisnayı incele.
Anayasa Mahkemesi dâhil olduğunda, diğer yüksek mahkemelerle olan çatışmada AYM kararı üstündür.
19821982 Anayasası'nın 158158. maddesi bu hiyerarşiyi açıkça belirlemiştir.
3
Doğru hukuki sonucu belirle.
Bu durumda Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına gerek kalmaz, doğrudan AYM kararı uygulanır.
Anayasa'nın üstünlüğü ve AYM'nin yargı sistemindeki özel konumu gereği.

Key Concept

Yüksek Mahkemeler Arası Hiyerarşi ve AYM Üstünlüğü

Hints

1
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetkisi genellikle adli ve idari yargı kolları arasındadır.
2
Anayasa Mahkemesi'nin hukuk sistemindeki en üst makam olduğunu ve diğer yüksek mahkemelerle olan ilişkisindeki ayrıcalığını düşünün.
3
Bir tarafta Anayasa Mahkemesi varsa, uyuşmazlık başka bir yere gitmez; onun sözü üstün gelir.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının hangi kurum üyeleri arasından seçildiğini de öğrenmek bu konuyu tamamlayacaktır.
Estimated Time:50s
Question 398Question →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına kamu idarelerinin hesaplarını denetlemek ve kesin hükme bağlamakla görevli olan Sayıştay'ın hukuki statüsü ve işleyişi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Sayıştay kararı esas alınır.

Answer

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Sayıştay kararı esas alınır ifadesi yanlıştır; çünkü bu durumda Danıştay kararı esas alınmaktadır.
Anayasa'nın 160. maddesine göre; vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararı esas alınır. Seçeneklerde ise Sayıştay kararının esas alınacağı belirtildiği için bu ifade hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Sayıştay'ın anayasal konumunu analiz edin.
Sayıştay, TBMM adına mali denetim yapan bir organdır.
Kurumun temel varlık sebebi kamu kaynaklarının denetimidir.
2
Üye ve başkan seçim usulünü kontrol edin.
Seçimler TBMM tarafından yapılır.
Sayıştay meclis adına denetim yaptığı için üyeleri de meclisçe seçilir.
3
Danıştay ile olan hiyerarşik çatışma kuralını hatırlayın.
Vergi uyuşmazlıklarında Danıştay üstündür.
Anayasa 160. madde uyarınca vergi davalarında Danıştay kararı Sayıştay kararına tercih edilir.

Key Concept

Sayıştay'ın Mali Yargı Yetkisi ve Danıştay ile Çatışma Kuralı

Hints

1
Sayıştay'ın meclis adına denetim yaptığını ve üyelerinin kim tarafından seçildiğini düşünün.
2
Sayıştay'ın kararları ile Danıştay'ın kararları vergi konusunda çakışırsa hangisinin sözü geçer?
3
Anayasa'da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında Sayıştay isminin geçip geçmediğini kontrol edin.

Practice More

Sayıştay'ın TBMM'ye sunduğu 'Genel Uygunluk Bildirimi' raporunun süresini ve işlevini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 399Question →

19821982 Anayasası'nda yer alan güncel hükümlere göre, Anayasa Mahkemesi'nin üye yapısı ve seçim usulü dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) üye seçimi konusundaki yetkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından göstereceği üçer aday içinden iki üye seçer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından göstereceği adaylar arasından iki üye seçer.
Anayasa Mahkemesi'nin 1515 üyesinden 33'ü TBMM tarafından seçilir. TBMM bu üyelerden ikisini Sayıştay Genel Kurulu'nun kendi üyeleri arasından gösterdiği adaylardan, birini ise baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından seçer.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısını belirleme
Anayasa Mahkemesi toplam 1515 üyeden oluşur.
Mahkemenin kuruluş yapısını anlamak için toplam sayıyı bilmek temel adımdır.
2
Seçim yetkisinin organlar arasındaki dağılımını analiz etme
Üyelerin 1212'si Cumhurbaşkanı, 33'ü ise TBMM tarafından seçilir.
Yasama ve yürütme organlarının yargı üzerindeki seçim yetkilerini ayırmak gerekir.
3
TBMM'nin seçtiği üyelerin kaynaklarını tespit etme
TBMM; 22 üyeyi Sayıştay'dan, 11 üyeyi ise baro başkanları arasından seçer.
TBMM'nin sınırlı seçim yetkisinin hangi kurumlardan gelen adaylar için kullanıldığını belirlemek doğru cevaba ulaştırır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçim Dağılımı

Hints

1
Anayasa Mahkemesi'nin 1515 üyesinden sadece 33'ü TBMM tarafından seçilir.
2
TBMM'nin seçtiği üyeler sadece Sayıştay ve Baro Başkanları tarafından önerilen adaylar arasından belirlenir.
3
TBMM, Sayıştay'dan 22, Baro Başkanlarından ise 11 üye seçerek toplam 33 üyeyi tamamlar.

Practice More

Cumhurbaşkanı'nın serbestçe (doğrudan) seçtiği 44 üyenin hangi meslek gruplarından (üst kademe yöneticileri, avukatlar vb.) gelebileceğini inceleyin.

Alternative Method

Üyeleri 'Yüksek Mahkemeler' (Yargıtay, Danıştay) ve 'Denetim/Akademik Kurumlar' (Sayıştay, YÖK) olarak gruplandırabilirsiniz. Yüksek mahkemelerden seçim yetkisi sadece Cumhurbaşkanı'na aittir; TBMM ise sadece Sayıştay ve barolardan seçim yapar.
Estimated Time:50s
Question 400Question →

19821982 Anayasası'nda yargı organının bağımsızlığını ve tarafsızlığını korumak amacıyla "Mahkemelerin Bağımsızlığı" (138138. madde) ve "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" (139139. madde) ilkeleri düzenlenmiştir. Bu ilkelerin kapsamı, istisnaları ve hâkimlik mesleğine ilişkin diğer anayasal hükümler birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Hâkim ve savcıların atanmaları, terfileri ve görev yerlerinin değiştirilmesine ilişkin tüm usul ve esaslar, teminatın korunması amacıyla doğrudan Anayasa metninde detaylandırılmıştır.

Answer

Hâkim ve savcıların atama, terfi ve görev yeri değişikliği gibi mesleki detaylarının doğrudan Anayasa'da yer aldığını belirten ifade yanlıştır; zira bu detaylar kanunla düzenlenir.
19821982 Anayasası'nın 140140. maddesine göre; hâkim ve savcıların nitelikleri, atanmaları, hakları ve ödevleri, aylık ve ödenekleri, meslekte ilerlemeleri, görevlerinin ve görev yerlerinin geçici veya sürekli olarak değiştirilmesi gibi hususlar, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre "kanunla" düzenlenir. Bu detaylar doğrudan Anayasa metni içerisinde tek tek sayılmamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Madde 138138 ve 139139 kapsamındaki temel korumaları analiz et.
Bağımsızlık (emir/talimat yasağı) ve teminat (azlolunamazlık, mali haklar) ilkelerinin anayasal düzeyde korunduğunu teyit et.
Anayasa'nın doğrudan sağladığı temel güvenceleri belirlemek.
2
Madde 139139 istisnalarını gözden geçir.
Hüküm giyme ve sağlık gibi durumlarda teminatın sona erdiğini tespit et.
Teminatın mutlak olmadığını ve anayasal sınırları olduğunu anlamak.
3
Madde 140140 (Hâkimlik ve Savcılık Mesleği) hükmünü incele.
Atama, terfi ve özlük haklarının detaylarının "kanunla düzenleneceği" (Anayasa'da liste halinde sayılmadığı) bilgisini hatırla.
Düzenleme kaynağının (Anayasa vs. Kanun) ayrımını yapmak.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ve Mesleki Düzenleme Yetkisi

Hints

1
Anayasa'daki 139139. madde 'teminatları', 140140. madde ise 'mesleki detayları' düzenler.
2
Atama ve terfi gibi dinamik süreçler genelde Anayasa'da sabitlenmez, yasal düzenlemeye (kanuna) bırakılır.
3
Anayasa'nın 140140. maddesinde geçen 'kanunla düzenlenir' ibaresine odaklanın.

Practice More

HSK'nın yapısı ve üyelerinin seçimi konusuna göz atarak yargı yönetimi ile teminat ilişkisini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 20 / 47Next