Examkin

Yargı

927 questions

Question 401Question →

19821982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru"nun (Anayasa şikâyeti) süresi ve bu sürenin başlangıcı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Olağan kanun yollarının tüketildiği nihai kararın öğrenilmesinden (tebliğinden) itibaren 3030 gün içinde yapılmalıdır.

Answer

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, olağan kanun yollarının tüketildiği nihai kararın tebliğinden (öğrenilmesinden) itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için temel şart, tüm olağan kanun yollarının tüketilmesidir. Bu yollar tüketildikten sonra verilen kesinleşmiş (nihai) kararın tebliği veya öğrenilmesinden itibaren başlayan 3030 günlük süre, başvurunun kabul edilebilirliği için zorunlu olan hak düşürücü bir süredir.

Step-by-Step Solution

1
Bireysel başvurunun ikincil niteliğini belirleyin.
Başvuru yapılabilmesi için tüm idari ve yargısal kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tamamlanmış olması şarttır.
Anayasa Mahkemesi ancak iç hukuk yolları tükendikten sonra devreye giren bir mercidir.
2
Süreyi başlatan hukuki olayı tespit edin.
Başvuru süresi, hak ihlaline ilişkin verilen son kararın (nihai karar) ilgiliye tebliğ edilmesi veya öğrenilmesi ile başlar.
Hukuk güvenliği gereği süreler bildirim ile tetiklenir.
3
Kanuni hak düşürücü süreyi uygulayın.
Belirlenen süre 3030 gündür.
62166216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 4747. maddesi bu süreyi açıkça belirlemiştir.

Key Concept

Bireysel Başvuru Süresi ve Başlangıcı

Hints

1
Bireysel başvuru süresini idari yargıdaki 60 günlük genel süreyle karıştırmamaya dikkat edin.

Practice More

Bireysel başvurunun kapsamını (Anayasa ve AİHS ortak alanı) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 402Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yargı organları arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevi ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümler.

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan yüksek mahkemedir.
Doğru ifade olan adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları çözme görevi, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kuruluş amacı ve temel işlevidir. Mahkeme, hem 'görev' (davaya hangi mahkemenin bakacağı) hem de 'hüküm' (iki farklı mahkemenin aynı konuda verdiği çelişkili kararlar) uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlar.

Step-by-Step Solution

1
Yargı kolu ayrımını analiz et.
Türkiye'de adli yargı (hukuk ve ceza) ve idari yargı olmak üzere iki temel yargı kolu bulunmaktadır.
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin varlık sebebi bu iki kol arasındaki çatışmaları önlemektir.
2
Mahkemenin anayasal tanımını kontrol et.
19821982 Anayasası'na göre Uyuşmazlık Mahkemesi bir 'Yüksek Mahkeme'dir.
Yüksek mahkemelerin kararları hiyerarşik olarak en üsttedir ve kesindir.
3
Başkanın seçim usulünü hatırla.
Başkan, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi asıl üyeleri arasından seçilir.
Bu durum, mahkemeler arası koordinasyonu ve bağımsızlığı sağlar.
4
İstisnai durumları (Anayasa Mahkemesi önceliği) değerlendir.
Eğer uyuşmazlık Anayasa Mahkemesi ile başka bir mahkeme arasındaysa, Anayasa Mahkemesi'nin kararı geçerli olur.
Anayasa Mahkemesi'nin özel statüsü gereği uyuşmazlık çözümünde önceliği vardır.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Görev ve Statüsü

Hints

1
Bu mahkeme, farklı yargı yollarının (adli ve idari) çatışması durumunda 'hakem' görevi görür.
2
Mahkemenin başında bulunan kişi aynı zamanda Anayasa Mahkemesi üyesidir.
3
Seçeneklerde Anayasa Mahkemesi'nin kararlarının üstünlüğünü ve mahkemenin 'kesin' karar verme yetkisini dikkate almalısın.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı ile Anayasa Mahkemesi arasındaki organik bağı (başkanın AYM'den seçilmesi) incelemek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:45s
Question 403Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yargı yetkisi ve yüksek mahkemelerin görev dağılımı dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü hallerde ve savaş hallerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasaya uygunluğunu denetlemek

Answer

Olağanüstü hallerde ve savaş hallerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasaya uygunluğunu denetlemek ifadesi yanlıştır; çünkü bu kararnameler yargı denetimi dışındadır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 148148. maddesine göre; savaş ve olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde dava açılması mümkün değildir. Bu kararnameler anayasal denetimden muaf tutulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa Mahkemesinin norm denetimi yetkisini inceleyin.
Mahkeme; kanunları, CB kararnamelerini ve İçtüzüğü denetler.
Anayasal normların hiyerarşideki yerini belirlemek için.
2
Norm denetimi yetkisinin istisnalarını kontrol edin.
Olağanüstü Hal (OHAL) CB kararnameleri denetim dışı bırakılmıştır.
Anayasa Madde 148148 hükmü gereği yargı yolu kapalıdır.
3
Seçeneklerdeki diğer görevleri (Yüce Divan, siyasi partiler, parlamento kararları) doğrulayın.
Diğer tüm seçenekler mahkemenin güncel görevleridir.
Yargı yetkisinin kapsamını netleştirmek için.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin Yargısal Denetim Sınırları ve OHAL İstisnası

Hints

1
Anayasa Mahkemesi'nin her türlü düzenleyici işlemi denetleyip denetleyemediğini, özellikle kriz dönemlerindeki yetkilerini düşünün.

Practice More

Yüce Divan'da yargılananların tam listesini ve bu listeden 20172017 yılında çıkarılan isimleri tekrar gözden geçirin.
Estimated Time:1m 30s
Question 404Question →

Türk hukuk sisteminde hâkim ve savcıların görevlerini hiçbir baskı veya gelecek kaygısı taşımadan yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla düzenlenen; azlolunmama, kendi istekleri dışında emekli edilmeme ve mali hakların korunması gibi unsurları içeren anayasal ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Hâkimlik ve savcılık teminatı

Answer

Hâkimlik ve savcılık teminatı
Hâkimlik ve savcılık teminatı, Anayasa'nın 139. maddesi gereğince hâkim ve savcıların görevlerini bağımsız bir şekilde yapabilmeleri için onlara tanınan şahsi güvencelerdir. Bu kapsamda hâkimler azlolunamaz, kendileri istemedikçe yaş haddinden önce emekli edilemez ve mahkemeleri kaldırılsa dahi maaş ve diğer hakları ellerinden alınamaz.

Step-by-Step Solution

1
Tanım Analizi
Hâkimlerin görevlerini korkusuzca yapabilmesi için gerekli olan şahsi güvenceleri belirle.
Soruda verilen azlolunmama ve emeklilik gibi unsurlar şahsi güvencelerdir.
2
Anayasal Madde Eşleştirmesi
1982 Anayasası'nın 139. maddesindeki unsurları hatırla.
Mali haklar ve görev süresi güvencesi 'Teminat' başlığı altında yer alır.
3
Kavram Tespiti
Bu korumaların 'Hâkimlik ve savcılık teminatı' olduğu sonucuna ulaş.
Mahkemelerin bağımsızlığı (Madde 138) yargılamanın dış müdahalelerden uzak olmasını sağlarken, teminat (Madde 139) hâkimin şahsi statüsünü korur.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Anayasa m. 139)

Hints

1
Bu kavram, yargıçların bir siyasi baskı hissetmeden 'hukuka' göre karar verebilmelerini sağlar.
2
İçeriğinde görevden alınamama (azlolunmama) ve mali hakların korunması gibi unsurlar bulunur.
3
Anayasa'nın 139. maddesinde 'Hâkimlik ve savcılık ...' başlığıyla düzenlenen bu terim, mesleki güvenceyi ifade eder.

Practice More

Mahkemelerin bağımsızlığı (m. 138) ile bu ilke arasındaki farkları içeren karşılaştırmalı soruları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 405Question →

Bir asliye hukuk mahkemesinde görülmekte olan bir tazminat davasında, davanın tarafları herhangi bir aykırılık iddiasında bulunmamış olsa da mahkeme hakimi, davada uygulanacak olan kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına (vicdani kanaatine) varmıştır.

19821982 Anayasası'nın "Anayasa'ya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi" (somut norm denetimi / itiraz yolu) ile ilgili hükümleri dikkate alındığında, bu durumdaki mahkemenin yetkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Mahkeme, tarafların bir istemi olmasa dahi, uygulanacak hükmü Anayasa'ya aykırı bulursa re'sen (kendiliğinden) Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Answer

Mahkeme, tarafların bir istemi olmasa dahi, uygulanacak hükmü Anayasa'ya aykırı bulursa re'sen (kendiliğinden) Anayasa Mahkemesine başvurabilir.
Somut norm denetimi (itiraz yolu) iki şekilde başlayabilir: Ya mahkeme hakimi uygulanacak hükmü kendiliğinden (re'sen) Anayasa'ya aykırı bulur ya da taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasını 'ciddi' bulur. Senaryoda hakimin bu kanıya kendisinin vardığı belirtildiğinden, tarafların bir talebi olmasa dahi doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurma yetkisi bulunmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Davanın mevcut durumunu analiz et.
Görülmekte olan (derdest) bir dava bulunmaktadır.
Somut norm denetimi için temel şart, bakılmakta olan bir davanın varlığıdır.
2
Başvuru yöntemini belirle.
Mahkeme hakimi uygulanacak hükmü bizzat Anayasa'ya aykırı bulmuştur (Re'sen kanı).
Anayasa'nın 152152. maddesi mahkemelere hem tarafların iddiasını ciddi bulma hem de kendiliğinden (re'sen) başvurma yetkisi verir.
3
Sonucu değerlendir.
Mahkeme dosyayı Anayasa Mahkemesine gönderir ve davayı geri bırakır.
Anayasa Mahkemesinin vereceği karara kadar (en fazla 55 ay) davanın durdurulması usul gereğidir.

Key Concept

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Re'sen Başvuru Yetkisi

Hints

1
İtiraz yolu için mahkemede görülmekte olan bir dava ve bu davada uygulanacak bir norm gereklidir.
2
Mahkeme, bir taraf iddiası olmasa bile kendi vicdani kanaatiyle süreci başlatabilir mi?
3
Anayasa'nın 152152. maddesinde 'Bir davaya bakmakta olan mahkeme... o hükmü Anayasa'ya aykırı görürse...' ifadesi, hakimin kendiliğinden hareket edebileceğini gösterir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi itirazı esastan reddederse, aynı hükmün itiraz yoluyla tekrar gelmesi için kaç yıl geçmesi gerektiğini hatırlayınız.
Estimated Time:1m 15s
Question 406Question →

19821982 Anayasası'nın "Mahkemelerin bağımsızlığı" başlıklı 138138. maddesi uyarınca, yargı organı ile yasama ve yürütme organları arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yürütme organı, devletin ali menfaatlerinin söz konusu olduğu durumlarda kesinleşmiş mahkeme kararlarının uygulanmasını Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile askıya alabilir.

Answer

Yürütme organının mahkeme kararlarını askıya alabileceğini iddia eden ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır; çünkü 19821982 Anayasası'nın 138138. maddesinin son fıkrası uyarınca yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez. 'Devletin ali menfaatleri' veya 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' gibi gerekçelerle yargı kararlarının askıya alınması anayasal olarak mümkün değildir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 138138. maddesinin incelenmesi
Mahkemelerin bağımsızlığı ve yargı kararlarının bağlayıcılığı ilkeleri tespit edilir.
Yargı yetkisinin hiçbir müdahale olmaksızın kullanılmasını sağlamak.
2
Yasama ve yürütme üzerindeki kısıtlamaların analizi
Bu organların kararları değiştiremeyeceği, geciktiremeyeceği ve bunlara uymak zorunda olduğu görülür.
Kuvvetler ayrılığı ve hukuk devleti ilkesini korumak.
3
Seçeneklerdeki istisna iddialarının değerlendirilmesi
Askıya alma veya geciktirme gibi hiçbir istisnanın (kamu yararı, devlet menfaati vb.) tanınmadığı saptanır.
Anayasal mutlaklık ilkesi gereği kararların bağlayıcılığı tartışılamaz.

Key Concept

Mahkeme Kararlarının Bağlayıcılığı ve Müdahale Yasağı

Hints

1
Anayasa'nın 138138. maddesindeki mahkemelerin bağımsızlığı ve kararların bağlayıcılığına odaklanın.
2
Mahkeme kararlarının yasama ve yürütme tarafından herhangi bir idari işlemle etkilenip etkilenemeyeceğini düşünün.
3
Anayasa'da mahkeme kararlarının geciktirilmesi veya uygulanmaması için 'kararname' gibi bir istisna tanınıp tanınmadığını kontrol edin.

Practice More

Hâkimlik teminatının istisnalarını (disiplin cezaları, sağlık vb.) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 407Question →

Bir iş mahkemesinde görülmekte olan uyuşmazlıkta, taraflardan biri davanın çözümünde kullanılacak olan kanun hükmünün Anayasa’ya aykırı olduğunu ileri sürmüştür. 19821982 Anayasası’na göre, mahkemenin bu iddiayı ciddi bularak dosyayı Anayasa Mahkemesine gönderebilmesi için öncelikle hangi şartın varlığı aranır?

Show answer & explanation

Answer: İtiraz konusu hükmün o davada uygulanacak bir kural olması

Answer

İtiraz konusu hükmün o davada uygulanacak bir kural olması
Somut norm denetimi, bir davanın görülmesi sırasında o davada uygulanacak olan Kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerinin Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla açılır. Dolayısıyla en temel şart, ilgili hükmün 'bakılmakta olan davada uygulanacak olması'dır.

Step-by-Step Solution

1
Dava türünü ve aşamasını belirle
Görülmekte olan bir dava (İş mahkemesinde) olduğu tespit edildi.
Somut norm denetimi için 'bakılmakta olan bir dava' olması zorunludur.
2
Aykırılık iddiasının konusunu analiz et
Davanın çözümünde kullanılacak kuralın Anayasa'ya aykırı olup olmadığını kontrol et.
Anayasa Mahkemesine başvuru yapılabilmesi için o kuralın davada 'uygulanacak norm' niteliğinde olması gerekir.
3
Mahkemenin yetkisini değerlendir
Mahkeme iddiayı ciddi bulursa davayı durdurur ve dosyayı AYM'ye gönderir.
Hakim, uygulanacak hükmün Anayasa'ya aykırılığını ciddi bulursa veya kendisi bu kanaatteyse süreci başlatır.

Key Concept

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Şartları

Hints

1
Bu denetim türünün gerçekleşmesi için mahkemenin önünde çözülmesi gereken somut bir olay bulunmalıdır.
2
Hakim, önüne gelen her kanunu değil, sadece o uyuşmazlığı karara bağlarken kullanacağı kanunu Anayasa Mahkemesine götürebilir.
3
Eğer bir kural o davanın sonucunu etkilemeyecekse (uygulanmayacaksa), hakim o kural için 'Anayasa'ya aykırıdır' diyerek itiraz yoluna gidemez.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin itiraz başvurusunu aldıktan sonra karar vermesi için gereken 5 aylık süreyi ve bu sürede karar çıkmazsa yerel mahkemenin ne yapması gerektiğini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 408Question →

19821982 Anayasası'nın "Mahkemelerin bağımsızlığı" başlıklı 138138. maddesi uyarınca, görülmekte olan bir dava (derdest dava) ile ilgili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapılabilecek işlemler hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Answer

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin herhangi bir beyanda bulunulamaz.
1982 Anayasası'nın 138138. maddesinin üçüncü fıkrasında; "Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz." hükmü yer almaktadır. Bu düzenleme, yargı bağımsızlığını yasama organının müdahalelerine karşı koruyan temel bir güvencedir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 138138. maddesini analiz et.
Bu madde mahkemelerin bağımsızlığını korumak amacıyla yasama ve yürütme organlarına sınırlamalar getirir.
Yargı yetkisinin siyasi etkilerden uzak tutulması gereklidir.
2
Yasama organının (TBMM) derdest davalar üzerindeki kısıtlamalarını incele.
Görülmekte olan bir dava hakkında Meclis'te soru sorulması, görüşme yapılması veya beyanda bulunulması yasaklanmıştır.
Yargıcın karar verme sürecindeki hür iradesini ve tarafsızlığını korumak esastır.
3
Kararların uygulanması kuralını hatırla.
Mahkeme kararları geciktirilemez ve değiştirilemez.
Hukuk devleti ilkesi, yargı kararlarının bağlayıcılığını gerektirir.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Yasama Yasağı

Hints

1
Anayasa'nın mahkemelerin bağımsızlığına ilişkin "üçlü yasak" kuralını düşünün.
2
Görülmekte olan bir dava hakkında TBMM'de soru sormak, görüşme yapmak ve beyanda bulunmak yasaktır.

Practice More

Hakimlik ve savcılık teminatının istisnaları ile hakimlik mesleğinin idari bakımdan nereye bağlı olduğunu inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 409Question →

1982 Anayasası'nda yer alan güncel düzenlemeler uyarınca, Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) toplam üye sayısı ve kurulun başkanı aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: 13 üye — Adalet Bakanı

Answer

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) toplam 13 üyeden oluşur ve Adalet Bakanı bu kurulun başkanıdır.
Hakimler ve Savcılar Kurulu, 13 üyeden oluşur. Bu üyelerden Adalet Bakanı kurulun başkanı, Adalet Bakan Yardımcısı ise kurulun doğal üyesidir. Geri kalan üyeler ise TBMM (7 üye) ve Cumhurbaşkanı (4 üye) tarafından seçilir.

Step-by-Step Solution

1
Kurulun toplam üye sayısını belirle.
13 Üye
2017 Anayasa değişikliği ile HSK'nın üye sayısı 22'den 13'e düşürülmüştür.
2
Kurulun başkanlık makamını tespit et.
Adalet Bakanı
Anayasa uyarınca Adalet Bakanı, Kurulun başkanıdır.
3
Doğal üyeleri ve seçilen üyeleri gruplandır.
2 Doğal + 11 Seçilen
Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakan Yardımcısı doğal üyelerdir. Kalan 11 üyenin 7'sini TBMM, 4'ünü Cumhurbaşkanı seçer.

Key Concept

HSK'nın Yapısı ve Başkanlığı

Hints

1
HSK üye sayısı 2017 Anayasa değişikliği ile önemli ölçüde azaltılmıştır.
2
Kurulun başkanı, hükümette yargı işlerinden sorumlu olan kabine üyesidir.
3
Toplam 13 üye vardır ve Adalet Bakanı bu kurulun en üst yetkilisidir.

Practice More

HSK üyelerinin görev sürelerini ve TBMM tarafından seçilen üyelerin hangi kurumlardan (Yargıtay, Danıştay vb.) geldiğini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:30s
Question 410Question →

Anayasa Mahkemesi, Anayasa'da açıkça belirtilen bazı makam sahiplerini görevlerinden doğan suçlar nedeniyle "Yüce Divan" sıfatıyla yargılama yetkisine sahiptir. Güncel anayasal düzenlemeler çerçevesinde, aşağıdaki kurumlardan hangisinin başkan ve üyeleri Yüce Divan'da yargılanmaz?

Show answer & explanation

Answer: Yüksek Seçim Kurulu Başkan ve Üyeleri

Answer

Yüksek Seçim Kurulu Başkan ve Üyeleri, Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında yer almaz.
Doğru seçenek olan Yüksek Seçim Kurulu Başkan ve Üyeleri, Anayasa'nın 148148. maddesinde belirtilen Yüce Divan listesinde yer almamaktadır. YSK bir 'yüksek mahkeme' statüsünde değildir ve üyelerinin görev suçları için özel bir Yüce Divan hükmü getirilmemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Yüce Divan yargılamasının kapsamını belirleyin.
Anayasa Mahkemesi; Cumhurbaşkanı, Meclis Başkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar ve yüksek yargı organı mensuplarını yargılar.
Yüce Divan yetkisi Anayasa'da sınırlı (tahdidi) bir liste ile düzenlenmiştir.
2
Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) hukuki statüsünü değerlendirin.
YSK bir yüksek mahkeme değil, seçimlerin genel yönetim ve denetimini yapan üst kuruldur.
Anayasa'nın yargı bölümünde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında yer almadığı için üyeleri bu sıfatla yargılanmaz.
3
Diğer seçeneklerdeki makamların 2017 sonrası durumunu kontrol edin.
Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar 2017 değişikliğiyle dahil edilmiştir; Sayıştay ve HSK üyeleri ise zaten listededir.
Güncel anayasal mevzuatın tam listesine hakimiyet gereklidir.

Key Concept

Yüce Divan Yargılamasının Kapsamı

Hints

1
Yüce Divan listesi Anayasa'nın 148148. maddesinde 'tahdidi' (sınırlı) olarak sayılmıştır.
2
Bir kurumun yüksek mahkeme olmaması, üyelerinin mutlaka Yüce Divan dışında kalacağı anlamına gelmez (Örn: Sayıştay).
3
Anayasa'da seçimlerin yönetiminden sorumlu olan kurulun başkan ve üyeleri için Yüce Divan yolu öngörülmemiştir.

Practice More

Jandarma Genel Komutanı'nın 2017'de kapsam dışına çıkarıldığını ve Milletvekillerinin hiçbir zaman bu kapsamda olmadığını hatırlayın.
Estimated Time:1m 15s
Question 411Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemeler (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi); üye yapıları, üyelerinin seçilme usulleri ve başkanlık seçimleri bakımından birbirlerinden farklı anayasal hükümlere tabi tutulmuştur. Ancak bu dört kurumun tamamı, Türk yargı sistemi içerisinde "yüksek mahkeme" çatısı altında toplanarak belirli ortak hukuki statülere sahip kılınmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye Cumhuriyeti'ndeki yüksek mahkemelerin tamamı için ortak bir özelliktir?

Show answer & explanation

Answer: Verdikleri kararların kesin nitelikte olması ve bu kararlara karşı başka bir yargı merciine başvurulamaması

Answer

Yüksek mahkemelerin tamamı için ortak olan özellik, verdikleri kararların kesin nitelikte olması ve üst bir yargı denetimine tabi olmamasıdır.
Türkiye Cumhuriyeti anayasal sisteminde bir mahkemenin 'yüksek' sıfatını almasının en temel sonucu, kararlarının yargı hiyerarşisinin en üstünde yer alması ve bu kararların kesin (final) olmasıdır. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin her biri kendi görev alanında son sözü söyleyen mercilerdir.

Step-by-Step Solution

1
Yüksek mahkemeleri listeleme
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi.
Güncel anayasal düzende sadece bu dört kurum yüksek mahkeme statüsündedir.
2
Başkanlık seçim usullerini karşılaştırma
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı dışarıdan (Anayasa Mahkemesi'nden) gelir.
Genel kural olan 'kendi içinden seçim' kuralının istisnasını belirlemek için.
3
Üye görev sürelerini inceleme
AYM, Yargıtay ve Danıştay'da 1212 yıl iken Uyuşmazlık'ta 44 yıldır.
Sayısal ve zamansal farklılıkları ayırt etmek için.
4
Kararların hukuki sonuçlarını analiz etme
Tüm yüksek mahkemelerin kararları kesindir.
Yüksek mahkeme olmanın temel hukuki sonucunu teyit etmek için.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Ortak Nitelikleri ve İstisnaları

Hints

1
Yüksek mahkemelerin ortak özelliklerini ararken, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin diğer üçünden farklı olan yapısal özelliklerini hatırlayın.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın nereden seçildiğini ve görev süresinin kaç yıl olduğunu düşünün.
3
Bir mahkemenin 'yüksek' olması, onun verdiği kararların yargı yolu bakımından 'son durak' olması anlamına gelir.

Practice More

Yüksek mahkemelerin üye sayılarını ve üyeleri seçen mercileri (CB, TBMM, HSK) bir tablo halinde çalışarak pekiştirme yapabilirsiniz.

Alternative Method

Eleme yöntemi kullanılarak; '12 yıl' ve 'kendi içinden başkan seçme' kurallarının Uyuşmazlık Mahkemesi'nde bozulduğu bilgisiyle diğer seçenekler elenebilir.
Estimated Time:1m 40s
Question 412Question →

19821982 Anayasası'nın yargı bölümünde düzenlenen yüksek mahkemelerin (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) anayasal statüleri, birbirleriyle olan işlevsel ilişkileri ve kararlarının bağlayıcılığı dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi bu mahkemelere dair doğru bir bilgidir?

Show answer & explanation

Answer: Diğer mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.

Answer

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi kararlarının üstünlüğünü belirten ifade doğrudur.
Anayasa'nın 158158. maddesi uyarınca, yargı organları arasında bir yetki veya görev çatışması çıktığında, eğer bu çatışmanın taraflarından biri Anayasa Mahkemesi ise, hukuk düzeninin birliği adına Anayasa Mahkemesi'nin görüşü bağlayıcı kabul edilir. Bu, yüksek mahkemeler arasındaki en spesifik hiyerarşik kurallardan biridir.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nda sayılan yüksek mahkemeleri tespit edin.
Yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Anayasal hiyerarşiyi belirlemek için önce hangi kurumların bu statüde olduğunu bilmek gerekir.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanını ve istisnasını inceleyin.
Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı arasındaki farkları çözer; ancak Anayasa Mahkemesi ile bir uyuşmazlık varsa durum değişir.
Yüksek mahkemeler arasındaki görev dağılımını anlamak çözüm için kritiktir.
3
Anayasa'nın 158158. maddesini uygulayın.
Madde metni açıkça 'Diğer mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır' der.
Bu kural, Anayasa Mahkemesi'nin yargı hiyerarşisindeki özel konumunu ve kararlarının diğer yüksek mahkemeler üzerindeki etkisini tanımlar.

Key Concept

Yüksek Mahkemeler Arasındaki Hiyerarşi ve Anayasa Mahkemesi'nin Üstünlüğü

Hints

1
Türkiye'de kaç tane yüksek mahkeme olduğunu ve Sayıştay'ın bu listede olup olmadığını hatırlayın.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının nereden geldiğini ve Anayasa Mahkemesi'nin diğer mahkemelere göre önceliği olup olmadığını düşünün.
3
Anayasa'nın 158158. maddesinde yer alan 'kararı esas alınır' ifadesi, Anayasa Mahkemesi'nin görev uyuşmazlıklarındaki mutlak yetkisini belirtir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin üye seçimi ve Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın görevlendirilme usulünü tekrar inceleyerek yüksek mahkemeler arasındaki yapısal farkları pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 413Question →

Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSKHSK) 19821982 Anayasası’nda düzenlenen kurumsal kimliği ve idari işleyişi dikkate alındığında, kurul başkanı ve üyelerinin yetkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Adalet Bakanı kurulun başkanıdır ancak dairelerin çalışmalarına katılmaz.

Answer

Adalet Bakanı kurulun başkanıdır ancak dairelerin çalışmalarına katılmaz.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 159. maddesine göre Hakimler ve Savcılar Kurulunun başkanı Adalet Bakanıdır. Ancak aynı madde, yargı bağımsızlığını korumak adına Adalet Bakanı'nın kurulun dairelerinde yapılan çalışmalara ve oylamalara katılamayacağını hükme bağlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
HSK'nın üye yapısını analiz etmek
Kurulun 13 üyeden oluştuğu, başkanının Adalet Bakanı, doğal üyesinin ise Adalet Bakan Yardımcısı olduğu teyit edilir.
Anayasal statüyü belirlemek için yapısal analiz gereklidir.
2
Kurulun çalışma düzenini incelemek
Kurulun iki daire ve bir Genel Kurul şeklinde çalıştığı görülür.
Dairelerin işleyişini anlamak için organizasyon şeması incelenmelidir.
3
Başkanın (Adalet Bakanı) yetki sınırlarını kontrol etmek
Anayasa'nın 159. maddesinin açık hükmü gereği, Bakanın daire çalışmalarına katılmadığı saptanır.
Başkanın idari ve yargısal süreçlerdeki rol ayrımını belirlemek için kritiktiz.

Key Concept

HSK'nın Yapısı ve Adalet Bakanı'nın Konumu

Hints

1
HSK'nın başkanı olan yürütme temsilcisinin yargısal işleyişteki sınırlarını düşünün.
2
Adalet Bakanı'nın kurul içindeki 'daire' çalışmalarına katılıp katılmadığını hatırlayın.

Practice More

HSK üyelerini seçen organların (TBMM ve Cumhurbaşkanı) üye dağılımını tekrar edin.
Estimated Time:50s
Question 414Question →

19821982 Anayasası ve 62166216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" mekanizmasının kabul edilebilirlik kriterleri ve konu bakımından yetki alanı düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi hukuken doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru ancak Anayasa'da yer alan ve aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokollerin ortak koruma alanında kalan hakların ihlali iddiasıyla yapılabilir.

Answer

Bireysel başvuru ancak hem Anayasa'da güvence altına alınmış hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokoller kapsamına giren haklar için yapılabilir.
Doğru ifadeye göre, bireysel başvuru mekanizması sadece Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin kesişim kümesinde yer alan hakların ihlali durumunda işletilebilir. Bu, Anayasa Mahkemesi'nin 'konu bakımından yetki' sınırını belirleyen temel kuraldır.

Step-by-Step Solution

1
Başvuru yapabilecek özneleri belirle
Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri başvurabilir; kamu tüzel kişileri başvuramaz.
Anayasa Mahkemesi'nin kişi bakımından yetkisini doğrulamak için.
2
Başvurunun konusunu (hak kapsamını) analiz et
Hak, hem Anayasa'da hem de AİHS/protokollerde yer almalıdır (ortak alan).
Konu bakımından yetki kriterini saptamak için.
3
Başvuru şartlarını kontrol et
Tüm olağan kanun yolları (istinaf, temyiz vb.) tüketilmiş olmalıdır.
İkincillik (subsidiarite) ilkesini doğrulamak için.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Konu Bakımından Yetki (Ortak Koruma Alanı)

Hints

1
Bireysel başvuru için hakkın hem ulusal hem de belirli bir uluslararası metinde (AİHS) karşılığı olmalıdır.
2
Kamu gücünü kullanan kurumların (kamu tüzel kişileri) bu yola başvurup başvuramayacağını düşünün.
3
Bireysel başvurunun 'ikincil' bir yol olduğunu, yani yerel mahkemelerdeki tüm imkanlar bittikten sonra AYM'ye gidilebileceğini unutmayın.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin hangi kararlarının bireysel başvuruya konu edilemeyeceğini (örneğin AYM'nin kendi kararları) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 415Question →

19821982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesi "Yüce Divan" sıfatıyla devletin bazı üst düzey yetkililerini görevleriyle ilgili suçlarından dolayı yargılamaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesi tarafından Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak kişilerden biridir?

Show answer & explanation

Answer: Bakanlar

Answer

Bakanlar, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanan kişiler arasındadır.
Bakanlar, 19821982 Anayasası'nın 148148. maddesi uyarınca görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa Mahkemesi tarafından Yüce Divan sıfatıyla yargılanırlar.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nın 148148. maddesinde yer alan Yüce Divan listesini inceleyin.
Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Bakanlar ve yüksek yargı mensupları gibi isimlerin listede olduğu görülür.
Yargılama yetkisinin kapsamını belirlemek için anayasal dayanağa bakılmalıdır.
2
20172017 yılındaki anayasa değişikliklerinin listeye etkisini kontrol edin.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Bakanların bu sıfatla yargılanmaya devam ettiği, Jandarma Genel Komutanı'nın ise listeden çıkarıldığı anlaşılır.
Güncel mevzuat bilgisi ile eski bilgilerin ayrıştırılması gerekir.
3
Seçeneklerdeki kişilerin bu listede olup olmadığını karşılaştırın.
Bakanlar seçeneğinin listedeki kişilerle tam uyumlu olduğu tespit edilir.
Doğru seçeneğe ulaşmak için eleme ve eşleştirme yöntemi uygulanır.

Key Concept

Yüce Divan'ın yargılama yetkisi ve kapsamı

Hints

1
Yüce Divan yargılamasını Anayasa Mahkemesi yapar ve sadece anayasada açıkça sayılan isimleri yargılayabilir.
2
20172017 anayasa değişiklikleri ile yürütme organının üyeleri (yardımcılar ve bakanlar) bu kapsama dahil edilmiştir.
3
Milletvekilleri ve yerel yöneticiler (valiler, belediye başkanları) Yüce Divan'da yargılanacak isimler arasında sayılmamıştır.

Practice More

Yüce Divan'da yargılanan 'yüksek yargı mensuplarının' tam listesini (AYM, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay ve HSK üyeleri) inceleyerek bilgini pekiştirebilirsin.
Estimated Time:45s
Question 416Question →

Bir Vergi Mahkemesinde görülmekte olan uyuşmazlıkta, mahkeme hakimi uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak olan bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varmıştır. Ancak davanın tarafları bu konuda herhangi bir aykırılık iddiası ileri sürmemişlerdir.

Buna göre, 1982 Anayasası hükümleri çerçevesinde somut norm denetimi (itiraz yolu) süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını vermezse mahkeme, davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin 5 ay içinde karar vermemesi durumunda, yerel mahkemenin davayı mevcut kanun hükümlerine göre sonuçlandırması gerektiğini belirten seçenek doğrudur.
Doğru seçenek, Anayasa'nın 152. maddesinde yer alan 'Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar. Bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır' hükmünü tam olarak karşılamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Başvuru yetkisini kontrol et.
Mahkeme, taraflar istemese de re'sen (kendiliğinden) başvurabilir.
Anayasa, hakime uygulanacak normun Anayasa'ya aykırılığını denetleme sorumluluğu vermiştir.
2
Denetimin kapsamını belirle.
Sadece Kanun ve CBK'lar itiraz yoluna konu olabilir.
Normlar hiyerarşisinde üst normların (yönetmelik hariç) Anayasal denetimi itiraz yoluyla mümkündür.
3
Süreci ve süreleri değerlendir.
AYM'ye ulaştıktan sonra 5 aylık bekleme süresi başlar.
Yargılamanın sürüncemede kalmaması için Anayasa 5 aylık bir sınır belirlemiştir.
4
Süre sonu sonucunu tespit et.
5 ayda karar çıkmazsa yürürlükteki hüküm uygulanır.
Bu, somut norm denetiminin usule ilişkin kesin bir hükmüdür.

Key Concept

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Süreç ve Şartları

Hints

1
Mahkemenin Anayasa Mahkemesi kararını beklemek için ne kadar süresi olduğunu ve bu süre dolunca ne yapması gerektiğini hatırlayın.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin 'ret' ve 'iptal' kararlarının zaman bakımından etkilerini (geriye yürüme yasağı vb.) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 417Question →

1982 Anayasası’na göre, Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya açılan iptal davalarına (soyut norm denetimi) ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubunun, anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi için iptal davası açma yetkisi bulunmaktadır.

Answer

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi için siyasi parti gruplarının dava açma yetkisi olduğu ifadesi yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre; Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri (120 milletvekili) tarafından istenebilir. Siyasi parti gruplarının bu özel durumda dava açma yetkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle parti gruplarının yetkili olduğunu iddia eden seçenek hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
İptal davası açmaya yetkili mercileri belirle.
Genel yetkililer: Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tam sayısının en az beşte biri (120 milletvekili).
Soyut norm denetimi süreci belirli öznelerle sınırlandırılmıştır.
2
Anayasa değişikliklerine ilişkin özel denetim usulünü incele.
Anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenebilir.
Anayasa'nın 148. maddesi içerik denetimini yasaklamıştır.
3
Şekil denetiminde yetkili kısıtlamasını kontrol et.
Kanunların ve anayasa değişikliklerinin şekil denetimi sadece Cumhurbaşkanı veya 120 milletvekili tarafından istenebilir.
Siyasi parti grupları şekil bozukluğu iddiasıyla dava açamazlar, bu yetki sadece bireysel veya makamsal temsile bırakılmıştır.

Key Concept

İptal Davası Yetki ve Sınırları

Hints

1
İptal davası açma yetkisinin 'esas' ve 'şekil' denetimi ayrımında nasıl değiştiğine dikkat edin.
2
Siyasi parti grupları 'esas' (içerik) davalarında aktifken, 'şekil' (usul) davalarında yetkileri kısıtlanmıştır.
3
Anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenebilir ve bu denetimi sadece Cumhurbaşkanı veya 120 milletvekili isteyebilir; parti grupları burada devre dışıdır.

Practice More

Anayasa değişikliklerinde 'şekil' denetiminin kapsamı (teklif çoğunluğu, oylama çoğunluğu vb.) üzerine çalışarak bilginizi derinleştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 418Question →

19821982 Anayasası'nın "Hâkimlik ve savcılık mesleği" ile ilgili hükümleri ve mahkemelerin bağımsızlığı ilkesi dikkate alındığında; hâkim ve savcıların hiyerarşik konumu ve idari yapılanması hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Answer

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.
Doğru seçenek olan ifade, 19821982 Anayasası'nın 140140. maddesinde kelimesi kelimesine yer alan anayasal bir kuraldır. Hâkimler ve savcılar yargı yetkisini kullanırken hiçbir makamdan talimat almazlar (bağımsızlık), ancak adalet hizmetlerinin idari yönetimi (personel işleri, bütçe, bina vb.) açısından Adalet Bakanlığı bünyesinde değerlendirilirler.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın yargı bölümündeki temel ilkeleri incele.
19821982 Anayasası'nın 138138, 139139 ve 140140. maddeleri yargı bağımsızlığı ve hâkimlik teminatını düzenler.
Sorunun yasal dayanağını belirlemek için.
2
Yargısal yetki ile idari görev ayrımını analiz et.
Hâkimler karar verirken bağımsızdır (138138. md), ancak maaş, izin ve özlük gibi idari işlerde yürütme içindeki Adalet Bakanlığı ile ilişkilidirler (140140. md).
Bağımsızlık ilkesinin mutlak bir kopuş değil, fonksiyonel bir ayrım olduğunu anlamak için.
3
Özlük haklarının düzenleme biçimini kontrol et.
Anayasa 140140. madde: "Hâkim ve savcıların nitelikleri, atanmaları... özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir."
Düzenleyici işlemin türünü (kanun vs. kararname) teyit etmek için.

Key Concept

Hâkimlerin İdari Görevler Bakımından Bakanlığa Bağlılığı

Hints

1
Hâkimlerin görevlerini ikiye ayırın: Karar verme (yargısal) ve personelin yönetimi gibi işler (idari).
2
Anayasa'nın 140140. maddesi, hâkimlerin 'idari görevleri yönünden' bir bakanlığa bağlı olduğunu söyler. Bu bakanlık hangisidir?
3
Hâkim ve savcılar yargısal işlerinde tam bağımsızdır, ancak idari işleyiş açısından Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Practice More

HSK'nın yapısı ve üyelerinin seçimi konusuna göz atarak yargı-yürütme ilişkisini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 419Question →

1982 Anayasası'na göre, bir kişinin Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için ihlal edildiği iddia edilen hakkın niteliği ve başvuru süreciyle ilgili aşağıdaki şartlardan hangisinin birlikte gerçekleşmesi zorunludur?

Show answer & explanation

Answer: İhlal edilen hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki ortak haklardan olması ve tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması.

Answer

Bireysel başvuru yapılabilmesi için ihlal edilen hakkın hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleri kapsamında olması, ayrıca tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması gerekir.
Bireysel başvuru (Anayasa Şikayeti) yapılabilmesi için kümülatif olarak iki ana şart aranır: Birincisi, hakkın hem 1982 Anayasası'nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde ortaklaşa yer almasıdır. İkincisi ise ihlale yol açan işlem veya karara karşı hukuk sistemindeki tüm 'olağan kanun yollarının' tüketilmesidir. Bu şartlar birlikte sağlandığında başvuru kabul edilebilir hale gelir.

Step-by-Step Solution

1
Konu Bakımından Yetkiyi Kontrol Et
İhlal edildiği iddia edilen hak, hem Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) ortak olarak korunan bir hak olmalıdır.
Anayasa Mahkemesi her anayasal hak ihlali için değil, sadece AİHS ile ortak olan haklar için bireysel başvuru kabul eder.
2
Usul Şartını Değerlendir
Başvuru yapmadan önce, söz konusu ihlale karşı başvurulabilecek tüm idari ve yargısal 'olağan kanun yolları' (İstinaf ve Temyiz gibi) bitirilmiş olmalıdır.
Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir hak arama yoludur; asıl olan sorunun alt mahkemelerde çözülmesidir.
3
Sentez ve Karar
İki şartın (Ortak hak + Kanun yollarının tüketilmesi) birleştiği seçeneği belirle.
Yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez, mutlaka yargısal bir sürecin tamamlanması gerekir.

Key Concept

Bireysel Başvuru Şartları (Konu ve Usul)

Hints

1
Bireysel başvurunun 'ikincil' bir yol olduğunu ve ancak diğer mahkeme kapıları kapandığında açıldığını unutmayın.
2
Anayasa Mahkemesi'nin inceleme yetkisi her anayasal hakka değil, sadece AİHS ile 'ortak' olan haklara yöneliktir.
3
Kanun yollarının tüketilmesi (istinaf/temyiz) ve Anayasa-AİHS ortak alanı kavramlarını arayın.

Practice More

Bireysel başvuruda 'yasama işlemleri' ve 'düzenleyici idari işlemlerin' doğrudan dava konusu edilemeyeceği kuralını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 420Question →

Bir davaya bakmakta olan hakim, uyuşmazlığın çözümünde kullanılacak bir kanun maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varmıştır. Davacı ve davalı taraflar ise duruşma esnasında bu konuda herhangi bir görüş bildirmemiştir.

19821982 Anayasası çerçevesinde, somut norm denetimi (itiraz yolu) usulüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Mahkeme, tarafların talebi olmasa da söz konusu hükmün iptali için kendiliğinden Anayasa Mahkemesine başvurma yetkisine sahiptir.

Answer

Mahkeme, tarafların bir talebi olmasa dahi uyuşmazlığa uygulanacak normu Anayasa'ya aykırı bulursa kendiliğinden Anayasa Mahkemesine başvurabilir.
Somut norm denetimi sürecinde mahkeme, bir uyuşmazlığı karara bağlarken uygulayacağı normun Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatine varırsa, tarafların bu yönde bir talebi veya itirazı olup olmamasına bakmaksızın resen Anayasa Mahkemesine başvurma yetkisine ve görevine sahiptir.

Step-by-Step Solution

1
Uygulanacak normun tespiti
Davanın çözümü için gerekli olan Kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) hükmü belirlenir.
Somut norm denetimi sadece o davada uygulanacak hükümler için geçerlidir.
2
Anayasa'ya aykırılık kanaatinin oluşması
Mahkeme hakimi, söz konusu normun Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varır veya tarafların bu yöndeki iddiasını ciddi bulur.
Anayasa'nın üstünlüğü ilkesi gereği, aykırı normun ayıklanması için mahkemenin harekete geçme yetkisi (resen başvuru) bulunur.
3
Anayasa Mahkemesine başvuru ve durma kararı
Dosya gerekçeli karar ile birlikte Anayasa Mahkemesine gönderilir ve dava 55 ay süreyle bekletilir.
AYM'nin karar vermesi için tanınan anayasal sürenin beklenmesi hukuki zorunluluktur.

Key Concept

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Şartları

Hints

1
Mahkemenin, Anayasa'nın üstünlüğünü koruma görevi kapsamında taraflardan bağımsız bir yetkisi olup olmadığını düşünün.
2
İtiraz yolunda mahkeme 'dosyayı bekletir' ancak yönetmelikler için AYM'ye gidilemez.
3
Hakim, taraflar sessiz kalsa bile aykırı bulduğu kanunu AYM'ye taşıyabilir; buna 'resen başvuru' denir.

Practice More

Somut norm denetiminde AYM'nin 55 aylık süre içinde karar vermemesi durumunda yerel mahkemenin nasıl bir yol izleyeceğini araştırınız.
Estimated Time:1m 15s
PreviousPage 21 / 47Next