Examkin

Yargı

927 questions

Question 61Question →

19821982 Anayasası'na göre, Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yapısı, üyelerinin seçimi ve kararlarına karşı başvuru yolları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilecek üyelerin belirlenmesinde, birinci turda üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçim yapılır.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilecek üyelerin belirlenmesinde birinci turda üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu aranması gerektiğinden, salt çoğunluk ifadesi yanlıştır.
Seçeneklerde belirtilen 'birinci turda salt çoğunluk aranır' ifadesi yanlıştır. Anayasa'nın 159. maddesine göre, TBMM tarafından yapılacak HSK üye seçimlerinde birinci oylamada üye tamsayısının üçte iki (400400 milletvekili) çoğunluğu aranır. Eğer bu sağlanamazsa ikinci oylamada üye tamsayısının beşte üç (360360 milletvekili) çoğunluğu aranır.

Step-by-Step Solution

1
Kurulun genel yapısını analiz etme
HSK 1313 üyeden oluşur. Başkanı Adalet Bakanı, tabii üyesi Bakan Yardımcısıdır (22 üye buradan gelir).
Kurulun temel bileşenlerini doğrulamak için.
2
Üye seçim mercilerini belirleme
Geriye kalan 1111 üyenin 44'ü Cumhurbaşkanı, 77'si TBMM tarafından seçilir.
Seçim yetkisinin paylaşımını kontrol etmek için.
3
TBMM seçim usulünü inceleme
TBMM seçiminde 1. turda 2/32/3 (400400 oy), 2. turda 3/53/5 (360360 oy) aranır. Bu turlarda sonuç alınamazsa en çok oy alan iki aday arasında kura (ad çekme) çekilir.
Seçim sürecindeki nitelikli çoğunluk şartlarını teyit etmek için.
4
Yargı yolunu kontrol etme
Sadece meslekten çıkarma kararları için yargı yolu (Danıştay) açıktır.
Yargısal denetim sınırlarını belirlemek için.

Key Concept

Hakimler ve Savcılar Kurulu Seçim Usulü ve Yapısı

Hints

1
HSK'nın toplam üye sayısı 1313'tür; üyelerin seçimi TBMM ve Cumhurbaşkanı arasında paylaştırılmıştır.
2
TBMM'nin üye seçiminde izlediği yol, Kamu Denetçiliği seçimine benzer şekilde kademeli ve nitelikli çoğunluk gerektiren bir süreçtir.
3
Seçimlerin ilk turunda gereken çoğunluk 400400 milletvekiline tekabül eden üçte iki çoğunluktur.

Practice More

Anayasa Mahkemesi üye seçimindeki sayısal çoğunluklar ile HSK seçimindeki çoğunlukları karşılaştırarak çalışınız.
Estimated Time:2m 0s
Question 62Question →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) oluşumu ve üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kurulun yedi üyesi TBMM tarafından, dört üyesi ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; Adalet Bakanı ve Adalet Bakan Yardımcısı Kurulun doğal üyeleridir.

Answer

Kurulun yedi üyesi TBMM tarafından, dört üyesi ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; Adalet Bakanı ve Adalet Bakan Yardımcısı Kurulun doğal üyeleridir.
1982 Anayasası'na göre HSK 13 üyeden oluşmaktadır. Bu üyelerin 7'si TBMM tarafından (Karma Komisyon aşamasından sonra Genel Kurulca), 4'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Adalet Bakanı kurulun başkanı, Adalet Bakan Yardımcısı ise kurulun doğal üyesidir. Bu yapı, 2017 Anayasa değişikliği ile son halini almıştır.

Step-by-Step Solution

1
Kurulun toplam üye sayısı ve doğal üyelerin tespiti
Kurul 13 üyeden oluşur. Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakan Yardımcısı doğal üyedir.
1982 Anayasası'nın 159. maddesindeki güncel yapı budur.
2
Seçilmiş üyelerin seçim makamlarına göre dağılımının kontrolü
7 üye TBMM tarafından, 4 üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Anayasal güçler dengesi uyarınca seçim yetkisi yasama ve yürütme organları arasında paylaştırılmıştır.
3
TBMM seçim usulü ve görev süresinin doğrulanması
TBMM'de nitelikli çoğunluk (2/32/3 ve 3/53/5) ile seçim yapılır. Üyeler 4 yıl için seçilir ve yeniden seçilebilirler.
Yargı bağımsızlığını korumak amacıyla yüksek karar yeter sayıları öngörülmüştür.

Key Concept

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) Güncel Yapısı ve Üye Seçim Usulü
Question 63Question →

1982 Anayasası’nın "Yargı" bölümünde düzenlenen yüksek mahkemeler ve diğer anayasal yargı mercileri arasında görev, yetki ve hiyerarşik konum bakımından belirli farklar bulunmaktadır. Özellikle 2017 Anayasa değişiklikleri ile askeri yargının kaldırılması, yüksek yargıdaki kurum sayısını ve bu kurumların anayasal statülerini doğrudan etkilemiştir.

Buna göre, güncel anayasal düzenlemeler ışığında yüksek mahkemeler ve bu mahkemelerin statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay, vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Danıştay ile arasında çıkan uyuşmazlıklarda kararları esas alınan bir yüksek mahkeme statüsündedir.

Answer

Sayıştay'ın bir yüksek mahkeme olduğunu ve kararlarının Danıştay'a karşı üstün olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü Sayıştay, 1982 Anayasası'nda Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi ile birlikte sayılan 'Yüksek Mahkemeler'den biri değildir. Ayrıca Anayasa'nın 160. maddesi uyarınca, vergi ve mali konularda Danıştay ile Sayıştay arasındaki görüş ayrılıklarında Danıştay'ın kararı esas alınır; yani hiyerarşik olarak Sayıştay kararları Danıştay'ın üstünde değildir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'da sayılan yüksek mahkemeleri tespit etme
1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemeler şunlardır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
Yüksek mahkeme statüsündeki kurumların tam listesini bilmek temel ayrımı yapmayı sağlar.
2
Sayıştay'ın anayasal statüsünü analiz etme
Sayıştay, Anayasa'nın "Yargı" bölümünde düzenlenmiş bir kurum olsa da "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında yer almaz.
Kurumun yargı bölümünde yer alması, her zaman yüksek mahkeme statüsünde olduğu anlamına gelmez.
3
Danıştay ve Sayıştay arasındaki hiyerarşiyi kontrol etme
Anayasa'nın 160. maddesine göre, vergi ve benzeri mali yükümlülüklerde Danıştay ile Sayıştay kararları çelişirse Danıştay kararları esas alınır.
Anayasal hiyerarşide idari yargının en üst mercii Danıştay'dır.
4
2017 sonrası durumu doğrulama
Askeri mahkemelerin (Askeri Yargıtay ve AYİM) kaldırılmasıyla yüksek mahkeme sayısı 4'e düşmüştür.
Güncel anayasal bilgi sınav formatı için kritiktir.

Key Concept

1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemelerin sayımı (numerus clausus) ve Sayıştay'ın statüsü

Hints

1
Anayasa'da hangi kurumların 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında toplandığını hatırlayın.
2
Sayıştay ve Danıştay arasında bir vergi uyuşmazlığı çıktığında hangisinin sözünün geçtiğini (Anayasa madde 160) kontrol edin.
3
2017 değişikliği öncesinde 6 olan yüksek mahkeme sayısının, askeri mahkemelerin kalkmasıyla kaça düştüğünü ve Sayıştay'ın bu listede olup olmadığını düşünün.

Practice More

Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yüksek mahkeme olup olmadığını ve üye seçimindeki rollerini tekrar edin.
Estimated Time:1m 30s
Question 64Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nin güncel yargı sisteminde yer alan yüksek mahkemelerin kurumsal kimlikleri, üye yapıları ve işleyiş esasları üzerine yapılan bir incelemede, aşağıdaki tespitlerden hangisinin doğruluğu savunulabilir?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay başkanları kendi üyeleri arasından seçilirken; Uyuşmazlık Mahkemesi başkanlığı Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.

Answer

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay başkanlarının kendi üyeleri arasından seçilmesi, buna karşın Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirilmesi doğru bir tespittir.
1982 Anayasası'nın ilgili maddelerine göre, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay başkanlarını kendi genel kurulları içinden seçerken, Uyuşmazlık Mahkemesi başkanlığı için ayrı bir seçim yapılmaz; Anayasa Mahkemesi kendi üyelerinden birini bu göreve atar.

Step-by-Step Solution

1
Yüksek mahkemelerin listesinin belirlenmesi
1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Yüksek mahkeme statüsündeki kurumları belirlemek, hangileri için ortak hüküm arandığını netleştirir.
2
Başkanlık seçim yöntemlerinin karşılaştırılması
Anayasa Mahkemesi (Madde 146), Yargıtay (Madde 154) ve Danıştay (Madde 155) başkanlarını kendi üyeleri arasından gizli oyla ve salt çoğunlukla seçer. Uyuşmazlık Mahkemesi (Madde 158) başkanlığını ise AYM kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye yapar.
Başkanlık makamına ilişkin istisnai durumun (Uyuşmazlık Mahkemesi) tespit edilmesi doğru cevaba ulaşmayı sağlar.
3
Yanlış statü ve sürelerin elenmesi
Sayıştay/YSK'nın yüksek mahkeme olmadığı ve 12 yıllık görev süresinin her mahkeme için anayasal bir kural olmadığı (Danıştay/Yargıtay için kanunla düzenlendiği) belirlenir.
Çeldiricilerin (Sayıştay yanılgısı ve görev süresi karışıklığı) elenmesi sağlanır.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Kuruluş ve Başkanlık Yapısı

Hints

1
Anayasa'da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında hangi kurumların sayıldığını hatırlayın.
2
Dört yüksek mahkemeden birinin başkanı, kendi üyeleri arasından seçimle gelmez.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın kim tarafından ve nereden görevlendirildiğine dikkat edin.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin asıl ve yedek üyelerinin hangi yüksek mahkemelerden geldiğini araştırarak bu kurumsal yapıyı pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 65Question →

Danıştay bünyesinde yürütülen idari ve yargısal faaliyetlerin yönetiminde görev alan Danıştay Başkanı, başkanvekilleri ve daire başkanlarının seçim usulü ile görev süreleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu makamlar için geçerli olan hukuki düzenlemedir?

Show answer & explanation

Answer: Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla ve salt çoğunlukla dört yıl için seçilirler; görev süresi dolanların yeniden seçilmesi mümkündür.

Answer

Danıştay Başkanı, başkanvekilleri ve daire başkanları, Danıştay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler; süresi bitenler yeniden seçilebilirler.
1982 Anayasası'nın 155. maddesi ve Danıştay Kanunu uyarınca; Danıştay Başkanı, Başsavcısı, başkanvekilleri ve daire başkanları, kendi üyeleri arasından Danıştay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler. Bu kişilerin görev süreleri bittiğinde yeniden aynı görevlere seçilmelerinin önünde hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Danıştay'ın idari yönetim organlarını (Başkan, Başkanvekili, Daire Başkanı) belirleyin.
Bu makamlar Danıştay'ın iç işleyişinden sorumludur.
Sıradan üyelik ile yönetim makamları arasındaki farkı anlamak gerekir.
2
Seçim merciini ve yöntemini tespit edin.
Danıştay Genel Kurulu, kendi üyeleri arasından gizli oyla seçim yapar.
Yüksek mahkemelerin bağımsızlığı gereği başkanlarını kendileri seçer.
3
Görev süresi ve tekrar seçilme şartlarını değerlendirin.
Süre 4 yıldır ve yeniden seçilmek mümkündür.
Üyelerin 12 yıllık tek seferlik görev süresi ile idari makamların 4 yıllık yenilenebilir süresi arasındaki farkı ayırt etmek kritiktir.

Key Concept

Danıştay Başkanlık Organları ve Seçim Usulü

Practice More

Yargıtay ve Danıştay başkanlarının seçim usullerini karşılaştırarak yüksek mahkemelerin iç işleyişini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 66Question →

1982 Anayasası’na göre Sayıştay’ın yetkileri, hukuki statüsü ve diğer yargı organlarıyla olan ilişkisi dikkate alındığında, aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Sayıştay kararı esas alınır.

Answer

Vergi ve mali yükümlülükler konusundaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararı esas alınır, Sayıştay kararı değil.
Anayasa'nın 160. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda iki kurumun kararı çatıştığında Sayıştay'ın değil, Danıştay'ın kararı esas alınır. Seçenekte bunun tam tersi iddia edildiği için yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Sayıştay'ın Anayasa'daki yerini belirle.
Sayıştay, 1982 Anayasası'nın Yargı bölümünde, 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında değil, hemen sonrasında 160. maddede düzenlenmiştir.
Sayıştay bir yüksek mahkeme değildir, ancak hesap yargılaması yapan özel bir denetim organıdır.
2
Sayıştay kararlarının kesinliğini kontrol et.
Hesap yargılaması sonuçları kesindir ve bu kararlara karşı idari yargıya (Danıştay'a) başvurulamaz.
Anayasa, Sayıştay kararlarını idari denetime kapatmıştır.
3
Danıştay ile Sayıştay arasındaki uyuşmazlık kuralını hatırla.
Anayasa m. 160: 'Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararı esas alınır.'
Yargısal hiyerarşide vergi uyuşmazlıkları konusunda genel idari yargı merci olan Danıştay'ın üstünlüğü kabul edilmiştir.

Key Concept

Sayıştay-Danıştay Uyuşmazlığı ve Hiyerarşisi

Hints

1
Sayıştay kararları ile Danıştay kararları vergi konusunda çelişirse hangisinin daha üstün bir yargısal otorite olduğunu düşünün.
2
Sayıştay kararlarına karşı idari yargı yolunun kapalı olması, Danıştay ile olan uyuşmazlıklarda kimin sözünün geçeceği kuralını etkilemez.
3
Anayasa'nın 160. maddesine göre vergi uyuşmazlıklarında Danıştay'ın içtihadı üstündür.

Practice More

Sayıştay'ın denetim yetkisinden istisna tutulan kurumları (örn: TSK elindeki devlet mallarının denetimi usulleri) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 67Question →

19821982 Anayasası ve 62166216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde, "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının konu, kişi ve kabul edilebilirlik şartları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi kararları ile Yüksek Seçim Kurulu (YSK) kararları, yargısal yolları tüketen nihai ve kesin nitelikli kararlar olduklarından, bu kararlar aleyhine doğrudan bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Answer

Anayasa Mahkemesi ve Yüksek Seçim Kurulu kararları, kesin nitelikte olmalarına rağmen bireysel başvuru kapsamı dışında bırakılmıştır.
Anayasa'nın 148148. maddesi ve 62166216 sayılı Kanun'un 4545. maddesi uyarınca; yasama işlemleri, düzenleyici idari işlemler, yargı denetimi dışında bırakılan işlemler ile Anayasa Mahkemesi ve Yüksek Seçim Kurulu kararları bireysel başvuruya konu edilemez. Bu kararlar kesin nitelikte olsa dahi, sistemin işleyişi ve hukuk güvenliği gereği bu mekanizmanın dışındadır.

Step-by-Step Solution

1
Bireysel başvurunun konu bakımından istisnalarını incele.
62166216 sayılı Kanun'un 45/345/3. maddesine ulaşıldı.
Başvuru yapılamayacak işlemlerin yasal dayanağını belirlemek gerekir.
2
Yargı denetimi dışındaki işlemler ile AYM ve YSK kararlarının durumunu kontrol et.
Bu kararların bireysel başvuruya konu edilemeyeceği tespit edildi.
Hukuki kesinlik ve mahkemelerin özel statüsü nedeniyle bu istisnalar öngörülmüştür.
3
Diğer seçeneklerdeki kişi ve konu şartlarını doğrula.
Kamu tüzel kişilerinin başvuramayacağı ve hak kapsamının AİHS ile sınırlı olduğu doğrulandı.
Yanlış olan seçeneğin diğerlerinden ayırt edilmesi sağlanır.
4
Sonucu belirle.
AYM ve YSK kararlarına karşı başvuru yapılabileceğini iddia eden ifadenin yanlış olduğu sonucuna varıldı.
Yasal düzenlemeye açıkça aykırı bir ifadedir.

Key Concept

Bireysel başvurunun kapsamı ve yasal istisnaları
Question 68Question →

Adli yargı kolundaki yüksek mahkeme yapılanması içerisinde; kurumun en üst temsilcisi olan Yargıtay Birinci Başkanı'nı seçmeye yetkili organ ile tüm Yargıtay üyelerini belirlemekle görevli olan kurul aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Genel Kurulu - Hakimler ve Savcılar Kurulu

Answer

Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından seçilirken; Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilmektedir.
Yargıtay Birinci Başkanı, kurumun kendi iç demokratik işleyişi çerçevesinde Yargıtay Genel Kurulu tarafından seçilir. Yargıtay üyeleri ise, adli yargı teşkilatının yönetiminden sorumlu olan Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir.

Step-by-Step Solution

1
Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçim usulünü belirleme
Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla 44 yıl için seçilir.
19821982 Anayasası'nın yargı bölümündeki idari düzenlemeler gereği yüksek mahkeme başkanları kendi kurullarınca seçilir.
2
Yargıtay üyelerinin seçim usulünü belirleme
Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.
Adli yargı hakim ve savcılarının mesleki kabulleri ve yüksek mahkemeye atanmaları HSK'nın yetki alanındadır.

Key Concept

Yargıtay'da yönetim ve üyelik seçim usullerinin farklılığı

Hints

1
Yüksek mahkemelerin başkanları genellikle kendi içlerinden seçilir.
2
Adli yargıdaki tüm atama ve seçim süreçlerinde en yetkili idari kurul HSK'dır.

Practice More

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın seçim usulü ile Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçim usulü arasındaki farkı inceleyiniz.
Estimated Time:45s
Question 69Question →

Anayasa Mahkemesine yapılacak "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının işleyişi ve kabul edilebilirlik şartları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin ihlal edildiği iddiasıyla başvuru yapılabilir.

Answer

Anayasa'da yer alan ve aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında bulunan temel hak ve özgürlüklerin ihlali durumunda bireysel başvuru yapılabilir.
Bireysel başvuru (Anayasa şikâyeti), ancak Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla yapılabilir. Bu şart, başvurunun 'konu bakımından yetki' sınırını belirleyen temel kuraldır.

Step-by-Step Solution

1
Başvuru Ehliyetini Kontrol Etme
Başvuruyu yapanın gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi (dernek, vakıf, şirket) olması gerekir.
Anayasa ve 62166216 sayılı Kanun uyarınca kamu tüzel kişilerinin başvuru hakkı bulunmamaktadır.
2
Konu Bakımından Yetkiyi İnceleme
İhlal edildiği iddia edilen hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'de yer alması şarttır.
Bireysel başvuru her türlü hak ihlali için değil, sadece bu iki hukuk metninde ortaklaşa korunan (mülkiyet, adil yargılanma, ifade özgürlüğü vb.) haklar için öngörülmüştür.
3
Başvuru Süresini ve İkincillik Şartını Değerlendirme
Olağan kanun yolları tüketilmelive nihai (kesin) karardan itibaren 3030 gün içinde başvuru yapılmalıdır.
Bireysel başvuru, diğer tüm hukuk yolları tükendikten sonra gidilebilen ikincil nitelikte bir hak arama yoludur.

Key Concept

Bireysel Başvurunun Kabul Edilebilirlik Şartları
Estimated Time:1m 15s
Question 70Question →

Türkiye'de siyasi partilerin tüzük ve programlarının Anayasa hükümlerine aykırı olması durumunda, partilerin kapatılmasına ilişkin davayı açmaya yetkili olan yargısal makam aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı

Answer

Siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin davaları açmaya yetkili makam Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'dır.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, 1982 Anayasası'na göre siyasi partilerin sicil dosyalarını tutmak, tüzük ve programlarını denetlemek ve Anayasa'ya aykırılık durumunda kapatma davası açmakla görevli olan makamdır. Bu dava Anayasa Mahkemesi nezdinde açılır ve Başsavcı davacı sıfatıyla süreci yönetir.

Step-by-Step Solution

1
Siyasi partilerin denetim ve kapatma usulünü incele.
Siyasi partilerin kapatılmasına sadece Anayasa Mahkemesi karar verebilir.
Anayasal düzenin korunması için partilerin hukuki varlığına son verme yetkisi en üst yargı organına tanınmıştır.
2
Dava sürecini başlatan makamı belirle.
Dava açma yetkisi Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na aittir.
1982 Anayasası uyarınca siyasi partilerin tüzük ve programlarının incelenmesi ve kapatma davası açılması görevleri adli yargının zirvesindeki savcılık makamına verilmiştir.

Key Concept

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın Siyasi Partiler Üzerindeki Yetkisi
Estimated Time:45s
Question 71Question →

Bir büyükşehir belediyesi, mülkiyetindeki bir arazinin haksız yere işgal edildiği ve yerel mahkemenin bu konuda verdiği kesinleşmiş kararın adil yargılanma hakkını ihlal ettiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurmak istemektedir. Aynı dönemde bir anonim şirket ise, yeni yürürlüğe giren bir vergi kanununun mülkiyet hakkını zedelediğini iddia ederek, herhangi bir uygulama işlemi beklemeksizin doğrudan ilgili kanun hükmünün iptali talebiyle bireysel başvuru yoluna gitmeyi düşünmektedir.

Buna göre, 1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri uyarınca söz konusu başvuruların kabul edilebilirliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Her iki başvurunun da kabul edilebilirlik şartlarını taşımaması nedeniyle reddedilmesi gerekir.

Answer

Her iki başvurunun da kabul edilebilirlik şartlarını taşımaması nedeniyle reddedilmesi gerekir; çünkü belediyeler kamu tüzel kişisidir ve yasama işlemleri doğrudan bireysel başvuruya konu olamaz.
Doğru seçenek, her iki başvurunun da reddedilmesi gerektiğini ifade etmektedir. Bunun iki temel nedeni vardır: Birincisi, 6216 sayılı Kanun'un 46. maddesi uyarınca kamu tüzel kişilerinin (belediyeler dahil) bireysel başvuru yapma ehliyeti yoktur. İkincisi, aynı kanunun 45. maddesi uyarınca kanunlar gibi yasama işlemleri doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez; ancak bu kanunların uygulanmasıyla ortaya çıkan bireysel kararlar (yargı veya idari kararlar) dava edilebilir.

Step-by-Step Solution

1
Başvurucuların hukuki statüsünü belirle.
Büyükşehir belediyesi bir kamu tüzel kişisidir; anonim şirket ise bir özel hukuk tüzel kişisidir.
Bireysel başvuru ehliyeti, başvurucunun niteliğine göre kanunla sınırlandırılmıştır.
2
Kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru hakkını kontrol et.
6216 sayılı Kanun'un 46. maddesi uyarınca kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamaz.
Belediyenin başvurusu kişi bakımından kabul edilemez (ehliyetsizlik).
3
Bireysel başvurunun konusunu (objesini) kontrol et.
6216 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca yasama işlemleri (kanunlar) doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz.
Şirketin başvurusu konu bakımından kabul edilemez (doğrudan kanuna başvuru yasağı).
4
Sonuçları sentezle.
İki başvuru da farklı usuli gerekçelerle (kişi ve konu) reddedilmelidir.
Anayasa Mahkemesi içtihatları ve ilgili kanun hükümleri bu kısıtlamaları emreder.

Key Concept

Bireysel Başvuru Ehliyeti ve Konusu

Practice More

Özel hukuk tüzel kişilerinin (şirketler, dernekler, vakıflar) hangi haklar için bireysel başvuru yapabileceğine dair Anayasa Mahkemesi kararlarını inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 72Question →

1982 Anayasası’nda yer alan hükümler çerçevesinde, Sayıştay’ın denetim yetkisi ve anayasal statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Milli savunma hizmetlerinin gerektirdiği gizlilik esasları uyarınca, Türk Silahlı Kuvvetlerinin elinde bulunan devlet malları Sayıştay'ın denetim yetkisi dışındadır.

Answer

Milli savunma hizmetlerinin gizliliği gerekçesiyle Türk Silahlı Kuvvetlerine ait malların denetim dışında tutulduğu ifadesi yanlıştır; bu mallar gizlilik esaslarına uygun şekilde denetlenir.
Anayasa'nın 160. maddesinin son fıkrasına göre, Türk Silahlı Kuvvetlerinin elindeki devlet malları denetim dışında değildir. Bu malların Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlenmesi usullerinin, milli savunma hizmetlerinin gerektirdiği gizlilik esaslarına uygun olarak kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Dolayısıyla 'denetim yetkisi dışındadır' ifadesi anayasal bir yanılgıdır.

Step-by-Step Solution

1
Sayıştay'ın anayasal denetim alanını belirleme.
Sayıştay; merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareleri denetler.
Anayasa'nın 160. maddesi denetim kapsamını bu üç ana grup üzerinden tanımlamıştır.
2
Türk Silahlı Kuvvetleri'ne (TSK) ait malların durumunu inceleme.
TSK mallarının TBMM adına denetlenmesi, milli savunma gizliliği gözetilerek kanunla düzenlenir.
Anayasa, hiçbir kamu kaynağının denetim dışı kalmamasını hedeflerken, savunma güvenliği için özel bir usul öngörmüştür.
3
Seçeneklerdeki 'denetim dışı' ifadesini anayasal metinle karşılaştırma.
Anayasa metni 'denetim dışı' değil, 'denetlenmesi usulleri kanunla düzenlenir' demektedir.
Bu ayrım, kurumun denetim yetkisinin mutlaklığını ve sadece uygulama yönteminin değiştiğini gösterir.

Key Concept

Sayıştay'ın Denetim Alanı ve TSK Mallarının Denetim Usulü

Hints

1
Anayasa'da hiçbir kamu malının denetim dışı kalması ilkesi esas alınmıştır; ancak bazı kurumlar için özel usuller belirlenebilir.
2
Türk Silahlı Kuvvetleri'nin elindeki mallar denetlenirken 'gizlilik' ve 'denetim yetkisi' arasındaki farka dikkat ediniz.
3
Anayasa 160. maddede TSK mallarının denetiminin bir kanunla, ancak milli savunma gizliliğine uygun olarak yapılacağını söyler; bu bir yetki kısıtlaması değil, usul düzenlemesidir.

Practice More

Sayıştay'ın mahalli idareler üzerindeki denetim yetkisinin kapsamını ve idari vesayet denetimi ile farkını inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 73Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen soyut norm denetimi (iptal davası) rejiminde; dava açmaya yetkili olanlar, denetimin kapsamı (şekil-esas) ve hak düşürücü süreler arasındaki hukuki ilişki dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kanunların şekil bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davalarında yetki sadece Cumhurbaşkanına ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekillerine tanınmışken; aynı kanunların esas bakımından denetiminde bu yetkililere ek olarak TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna da dava açma hakkı tanınmıştır.

Answer

Kanunların şekil denetiminde siyasi parti gruplarının dava açma yetkisi bulunmazken, esas denetiminde bu yetkiye sahip olmaları doğrudur.
Doğru ifade, kanunların şekil ve esas denetimi arasındaki yetki farkını net bir şekilde ortaya koymaktadır. Anayasa'nın 148148. maddesine göre kanunların şekil bakımından denetimi sadece Cumhurbaşkanı ve 120120 milletvekiline tanınmış bir haktır. Oysa 150150. maddeye göre esas bakımından denetimde bu iki odağa ek olarak Meclis'teki en büyük iki siyasi parti grubuna da bu yetki verilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Kanunların şekil denetimi kurallarını analiz etme
Kanunların şekil denetimi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının 15\frac{1}{5}'i (120120 milletvekili) tarafından 1010 gün içinde istenebilir.
Anayasa madde 148148 uyarınca kanunların şekil denetimi siyasi istikrar için kısıtlanmıştır.
2
Kanunların esas denetimi kurallarını analiz etme
Kanunların esas denetimi Cumhurbaşkanı, 15\frac{1}{5} milletvekili VEYA en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından 6060 gün içinde istenebilir.
Anayasa madde 150150 uyarınca esas denetimi daha geniş bir denetim yoludur.
3
Yetki ve usul farklarını karşılaştırma
Siyasi parti grupları kanunların sadece esasına dava açabilir, şekline açamaz.
Bu ayrım, soyut norm denetimindeki en kritik yetki farkıdır.

Key Concept

Soyut Norm Denetiminde Yetki ve Süre Farklılıkları

Hints

1
Anayasa değişiklikleri ile kanunların denetim sınırlarını hatırlayın; her ikisi de aynı şekilde mi denetlenir?
2
Siyasi parti gruplarının hangi normlara dava açıp hangilerine açamadığına dikkat edin. Özellikle 'şekil' denetimi söz konusu olduğunda yetkileri var mı?
3
1010 günlük dava açma süresi sadece 'şekil' denetimi ile sınırlıdır ve sadece kanunlar ile anayasa değişiklikleri için geçerlidir.

Practice More

Somut norm denetimi (itiraz yolu) ile soyut norm denetimi arasındaki süre ve yetki farklarını karşılaştıran bir tablo hazırlayın.
Estimated Time:3m 0s
Question 74Question →

1982 Anayasası’nın “Mahkemelerin Bağımsızlığı” ve “Hâkimlik ve Savcılık Teminatı” başlıklı hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdaki uygulamalardan hangisi bu anayasal ilkelerin doğrudan bir ihlali olarak değerlendirilemez?

Show answer & explanation

Answer: Hizmet gereği bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması gerekçesiyle, o mahkemede görevli hâkimin rızası alınmaksızın mali hakları korunarak başka bir yargı çevresine naklen atanması

Answer

Mahkemelerin kapatılması durumunda mali ve özlük hakları saklı tutularak yapılan naklen atamalar, Anayasal düzeyde bir ihlal teşkil etmez.
Doğru cevap olan seçenekte belirtilen durum, 1982 Anayasası'nın 139. maddesindeki 'Hâkimlik ve Savcılık Teminatı'na aykırı değildir. Anayasa metni, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda hâkimin 'aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamayacağını' açıkça belirtmiş, ancak bu durumda hâkimin başka bir yere atanamayacağına dair bir güvence (coğrafi teminat) getirmemiştir. Coğrafi teminat yasal bir düzenleme olup anayasal bir zorunluluk değildir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 138. maddesindeki Mahkemelerin Bağımsızlığı ilkesini analiz et.
Görülmekte olan davalara müdahale (tavsiye, telkin, emir) ve kararların geciktirilmesi kesin olarak yasaktır.
Yargı erkinin diğer erklerden bağımsız hareket edebilmesi için anayasal yasakların kapsamını belirlemek gerekir.
2
Anayasa'nın 139. maddesindeki Hâkimlik ve Savcılık Teminatı'nı analiz et.
Teminat; azlolunmamayı, yaşından önce emekli edilmemeyi ve mali/özlük haklardan yoksun bırakılmamayı kapsar.
Hâkimlerin mesleki güvencelerinin hangi sınırda bittiğini anlamak için metindeki ifadeleri dikkatle incelemek gerekir.
3
Seçeneklerdeki 'Coğrafi Teminat' kavramını sorgula.
Hâkimlerin görev yerinin değiştirilememesi (Coğrafi Teminat), Türkiye'de 1982 Anayasası'nda yer alan bir hüküm değildir; sadece yasal bir korumadır.
KPSS gibi sınavlarda anayasal güvenceler ile yasal düzenlemeler arasındaki ince farklar 'üst düzey' soru kategorisinde test edilir.
4
Doğru seçeneği belirle.
Mali haklar korunduğu ve mahkeme kapatıldığı sürece atama yapılması anayasaya aykırı değildir.
Anayasa madde 139, mahkemenin kaldırılması halinde bile sadece mali hakların (aylık, ödenek) korunmasını emreder.

Key Concept

Hâkimlik Teminatının Kapsamı ve Coğrafi Teminat Eksikliği

Hints

1
Anayasa'nın 139. maddesindeki teminatların tam listesine odaklanın: Azlolunmama, mali haklar ve emeklilik yaşı.
2
Hâkimlerin yer değiştirme (coğrafi) güvencesinin Anayasa'da mı yoksa kanunda mı düzenlendiğini hatırlamaya çalışın.
3
Türkiye'de hâkimler için anayasal düzeyde 'Coğrafi Teminat' bulunmamaktadır; mali haklar korunduğu sürece atama anayasaya aykırı değildir.

Practice More

HSK'nın yapısı ve üyelerinin seçimi ile ilgili kuralları tekrar ederek yargı organının idari yönetimindeki bağımsızlık sınırlarını inceleyin.
Estimated Time:3m 0s
Question 75Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nin 1982 Anayasası'nda düzenlenen yargı sistemi ve 2017 yılındaki anayasa değişiklikleri göz önünde bulundurulduğunda, "Yüksek Mahkemeler" genel başlığı altında yer alan mercilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle görevli olup başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları gideren bir yüksek mahkemedir ve başkanlığını Anayasa Mahkemesi'nin görevlendirdiği kendi üyelerinden biri yürütür.
Doğru ifade olan Uyuşmazlık Mahkemesi'ne dair bilgi, hem mahkemenin görev alanını (adli ve idari yargı çatışmaları) hem de başkanının Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçildiği anayasal gerçeğini yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'daki yüksek mahkeme listesini hatırla.
1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemeler şunlardır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.
Soruyu cevaplamak için önce yüksek mahkeme statüsündeki kurumları bilmek gerekir.
2
Sayıştay, YSK ve HSK gibi kurumların anayasal statüsünü analiz et.
Bu kurumlar 'Yargı' bölümünde düzenlenmiştir ancak 'Yüksek Mahkemeler' alt başlığına dahil edilmemişlerdir.
Çeldirici seçeneklerin neden yanlış olduğunu ayırt etmek için gereklidir.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kuruluş ve işleyiş özelliklerini değerlendir.
Mahkemenin başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi asıl veya yedek üyeleri arasından seçilir.
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin diğer yüksek mahkemelerden ayrılan özel seçim usulünü tespit etmek için.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Sayısı ve Statüsü

Hints

1
Anayasa'da yüksek mahkemeler dört tanedir ve 2017 değişikliği ile askeri yargıtaylar kaldırılmıştır.
2
Kararların 'kesin' olması bir kurumu otomatik olarak 'Yüksek Mahkeme' yapmaz; Anayasa'da ismen sayılması gerekir.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının kim tarafından seçildiğine ve diğer yüksek mahkemelerle (AYM) olan bağına odaklanın.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin üye sayısı ve seçim yöntemindeki 2017 değişikliklerini tekrar ediniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 76Question →

1982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen ve mali denetim alanında yetkili olan Sayıştay'ın görevleri, yetkileri ve yargısal niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Sayıştay kararları esas alınır.

Answer

Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararlarının esas alınması gerektiği ifadesi yanlıştır, çünkü üstünlük Danıştay'a aittir.
Doğru yanıt olan seçenek, Danıştay ile Sayıştay arasındaki uyuşmazlıkta Sayıştay'ın üstün olduğunu iddia etmektedir. Oysa 1982 Anayasası'nın 160. maddesinin ek fıkrası uyarınca, vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda iki kurumun kararları çelişirse Danıştay kararı esas alınır.

Step-by-Step Solution

1
Sayıştay'ın anayasal konumunu belirle.
Sayıştay, yargı bölümünde düzenlenen ancak 'Yüksek Mahkeme' olarak sayılmayan bir mali denetim organıdır.
Sorunun temeli olan 1982 Anayasası 160. maddesini analiz etmek gerekir.
2
Sayıştay ve Danıştay arasındaki hiyerarşiyi kontrol et.
Vergi uyuşmazlıklarında Danıştay ve Sayıştay kararları çatışırsa Danıştay kararı üstündür.
Anayasa koyucu, mali yargı ile idari yargı çeliştiğinde hukuk birliğini sağlamak için Danıştay'ı yetkili kılmıştır.
3
Sayıştay'ın denetim yetki alanını doğrula.
Merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareler denetim kapsamındadır.
2010 Anayasa değişikliği ile mahalli idareler de anayasal olarak bu kapsama net şekilde dahil edilmiştir.

Key Concept

Sayıştay'ın Yargısal Yetkileri ve Danıştay ile İlişkisi

Hints

1
Sayıştay ve Danıştay arasındaki ilişkiyi düşünürken vergi uyuşmazlıklarındaki özel hükmü hatırlayın.
2
Sayıştay kararları 'kesin hüküm' niteliğindedir, ancak bir istisna durumunda başka bir mahkemenin kararı üstün tutulur.
3
Anayasa 160. maddesine göre vergi konularında Danıştay, Sayıştay'dan üstün yetkiye sahiptir.

Practice More

Sayıştay'ın denetim kapsamı dışında kalan kurumları (Örn: Kamu İktisadi Teşebbüsleri - KİT'lerin denetim usulü) incelemek konuyu pekiştirir.
Estimated Time:2m 0s
Question 77Question →

19821982 Anayasası’nın "Yargı" bölümünde düzenlenen mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkeleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulabilir, ancak herhangi bir görüşme yapılamaz.

Answer

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulabileceğini belirten ifade yanlıştır.
Doğru yanıt, Yasama Meclisinde soru sorulabileceğini iddia ettiği için yanlıştır. 19821982 Anayasası'nın 138138. maddesinin 33. fıkrasına göre; 'Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.' Bu üç yasak bir bütündür ve yargı sürecine siyasi müdahaleyi engellemeyi amaçlar.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 138138. maddesindeki mahkemelerin bağımsızlığı hükümlerini incelemek
Görülmekte olan bir dava hakkında yasama organının kısıtlamalarına ulaşıldı.
Yargı yetkisinin kullanılmasında yasama organının müdahale sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
Yasama Meclisi'ndeki üç temel yasağı (soru sorma, görüşme yapma, beyanda bulunma) kontrol etmek
Görülmekte olan bir davada 'soru sormanın' da yasak kapsamında olduğu görüldü.
Öncüllerde belirtilen 'soru sorulabilir' ifadesinin yanlışlığını teyit etmek için gereklidir.
3
Anayasa'nın 139139. maddesindeki hâkimlik teminatı unsurlarını doğrulamak
Azledilememe, mali haklar ve yaş haddi güvencelerinin doğruluğu teyit edildi.
Diğer seçeneklerin neden doğru olduğunu anlamak ve soruyu çözümlemek için gereklidir.

Key Concept

Yargı Bağımsızlığı ve Yasama Kısıtları

Hints

1
Anayasa'nın 138138. maddesi yargı bağımsızlığını, 139139. maddesi ise hâkimlik teminatını düzenler.
2
Görülmekte olan bir dava ile ilgili olarak Yasama Meclisi'nin denetim araçlarının sınırlandırılıp sınırlandırılmadığına dikkat edin.
3
Yasama Meclisinde soru sorma, görüşme yapma ve beyanda bulunma eylemlerinin tamamı, yargı bağımsızlığını korumak adına 'görülmekte olan davalar' için yasaklanmıştır.

Practice More

HSK'nın yapısı ve disiplin cezalarına karşı yargı yolunun kapalı olduğu durumlar (meslekten çıkarma hariç) konusunu tekrar edebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 78Question →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun hükümleri dikkate alındığında; aşağıdaki durumların hangisinde Anayasa Mahkemesine yapılan bir bireysel başvurunun "kabul edilebilirlik" şartlarını taşıdığı söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Bir derneğin, mülkiyetindeki bir taşınmaza ilişkin görülen davada adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini belirterek, olağan kanun yollarını tükettikten sonra 2020 gün içinde yaptığı başvuru

Answer

Bir derneğin, kendi tüzel kişiliğine ait bir hak olan mülkiyet ve adil yargılanma hakkı kapsamında, tüm hukuk yollarını tükettikten sonra yasal 3030 günlük süre içerisinde yaptığı başvuru kabul edilebilirlik şartlarını sağlar.
Doğru seçenek olan derneğin başvurusu; başvuru ehliyeti (özel hukuk tüzel kişisi), başvuru konusu (tüzel kişiliğe özgü ve ortak koruma altındaki hak) ve başvuru usulü (kanun yollarının tüketilmesi ve 30 günlük süreye uyulması) bakımından tüm şartları eksiksiz taşımaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Başvuru yapabilecek kişiyi (süje) kontrol etme
Başvuran bir 'dernek'tir. Dernekler özel hukuk tüzel kişisidir ve bireysel başvuru ehliyetine sahiptir.
Anayasa ve 6216 sayılı Kanun uyarınca sadece gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri başvuru yapabilir; kamu tüzel kişileri başvuramaz.
2
Başvuruya konu hakkın kapsamını kontrol etme
Mülkiyet ve adil yargılanma hakkı hem Anayasa'da hem de AİHS'de ortak korunan haklardandır.
Bireysel başvuruya konu edilebilmesi için bir hakkın Anayasa'da ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde ortaklaşa yer alması gerekir.
3
Tüzel kişiliğe özgü hak kontrolü yapma
Mülkiyet hakkı bir derneğin tüzel kişiliğine ait olabilecek haklardandır.
Özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait (mülkiyet, adil yargılanma, ifade özgürlüğü vb.) haklar için başvurabilir; din veya yaşam hakkı gibi sadece insana özgü haklar için başvuramaz.
4
Usul (yol tüketme ve süre) şartlarını kontrol etme
Olağan kanun yolları tüketilmiştir ve başvuru 2020. günde yapılmıştır.
Bireysel başvuru ikincil niteliktedir; tüm olağan kanun yolları tükendikten sonra 3030 gün içinde yapılmalıdır.

Key Concept

Bireysel Başvuru Şartları: Ehliyet, Konu ve Usul

Practice More

Bireysel başvuruda 'ortak koruma alanı' kavramını pekiştirmek için sadece AİHS'de yer alıp Anayasa'da yer almayan hakları araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s
Question 79Question →

Görülmekte olan bir davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla işletilen "itiraz yolu" (somut norm denetimi) mekanizması ile ilgili 1982 Anayasası hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar; bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin itiraz başvurusu üzerine beş ay içinde karar vermesi gerektiği, aksi takdirde yerel mahkemenin davayı mevcut hükümlere göre sonuçlandıracağı ifadesi doğrudur.
Anayasa Mahkemesi, somut norm denetimi (itiraz) başvurusu kendisine ulaştıktan sonra 5 ay içinde kararını vermelidir. Eğer bu süre zarfında karar verilmezse, davaya bakan mahkeme Anayasa Mahkemesi'nin kararını beklemek zorunda kalmaz ve mevcut kanun hükümlerini uygulayarak davayı sonuçlandırır. Bu kural yargılama sürecinin belirsizliğini önlemek için getirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Somut norm denetiminin (itiraz yolu) şartlarını belirle.
Görülmekte olan bir dava olmalı ve denetlenecek kural o davada uygulanacak bir norm (kanun/CBK) olmalıdır.
Anayasa 152. madde bu mekanizmanın temelini oluşturur.
2
Başvuru sonrası bekleme süresini analiz et.
Dava AYM kararı için 5 ay süreyle bekletilir.
Yargılamanın sürüncemede kalmaması için Anayasa koyucu bir süre sınırı belirlemiştir.
3
Karar verilmemesi durumunda izlenecek yolu teyit et.
5 ay sonunda karar çıkmazsa yerel mahkeme yürürlükteki mevzuata göre davayı bitirir.
Bu durum Anayasa'nın emredici hükmüdür.
4
Tekrar başvuru yasağını kontrol et.
Red kararının yayımlanmasından itibaren 10 yıl geçmedikçe aynı hüküm için itiraz yoluna başvurulamaz.
Hukuki istikrarın sağlanması amaçlanmaktadır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi İtiraz Yolu Usulü ve Süreleri

Hints

1
Somut norm denetimi için mutlaka görülmekte olan bir dava olmalıdır.
2
Anayasa Mahkemesi'nin karar vermesi için tanınan süre ile aynı hükmün tekrar getirilebilmesi için gereken süreleri (5 ay ve 10 yıl) hatırlayınız.

Practice More

İtiraz yolu (somut norm) ile iptal davası (soyut norm) arasındaki farkları; özellikle başvuru süreleri ve yetkili makamlar açısından karşılaştırınız.
Estimated Time:1m 30s
Question 80Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen "soyut norm denetimi" (iptal davası) mekanizması; denetime tabi normların türüne, başvuru gerekçesine (şekil veya esas) ve başvuru süresine göre oldukça teknik ve kısıtlayıcı kurallara tabi kılınmıştır.

Buna göre, Anayasa Mahkemesinde açılan soyut norm denetimi süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesin olarak doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte biri tarafından istenebilir; siyasi parti gruplarının bu konuda dava açma yetkisi yoktur.

Answer

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından istenebilir; siyasi parti gruplarının bu yetkisi yoktur.
1982 Anayasası m. 148/4 uyarınca; kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından istenebilir. Bu düzenleme, iptal davası açmaya yetkili olan 'en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu'nu bu yetkinin dışında tutmuştur. Dolayısıyla siyasi parti gruplarının kanunların şekil aykırılığı (son oylama çoğunluğu gibi) iddiasıyla dava açma yetkisi kesinlikle yoktur.

Step-by-Step Solution

1
Dava açma yetkisi bakımından norm ve gerekçe ayrımı yapılır.
Kanunlar için 'esas' ve 'şekil' denetimi ayrımı mevcuttur.
Anayasa'nın 148. ve 150. maddeleri bu ayrımı net bir şekilde belirlemiştir.
2
148. maddedeki 'şekil denetimi' yetkilileri kontrol edilir.
Sadece Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının 1/5'i (120 vekil) yetkilidir.
Anayasa koyucu, kanunların şekil denetimini siyasi parti gruplarının yetki alanından çıkarmıştır.
3
Dava açma süreleri ve kapsam dışı normlar değerlendirilir.
Şekil denetimi 10 gün, esas denetimi 60 gündür; antlaşmalar ve OHAL CBK'ları kapsam dışıdır.
Hukuki istikrar ve devletin acil durum yetkileri korunmak istenmiştir.

Key Concept

Soyut Norm Denetiminde Yetki ve Süre Ayrımları

Practice More

Anayasa Mahkemesinin 'somut norm denetimi' (itiraz yolu) ile 'soyut norm denetimi' arasındaki başvuru süresi ve konu bakımından farklarını inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 4 / 47Next
Yargı Practice Questions — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 4 | Examkin