Yüksek Mahkemeler Genel Bilgisi

79 questions

Türkiye Cumhuriyeti $1982$ Anayasası'nın yargı sistematiğinde yer alan yüksek mahkemeler (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi) arasındaki ilişkiler ve bu mahkemelerin anayasal statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıkları Uyuşmazlık Mahkemesince, bir yüksek mahkeme ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıkları ise Anayasa Mahkemesince çözüme kavuşturulur.

Yüksek mahkemelerin tümünün üyeleri, mesleki kıdemlerine bakılmaksızın

12

yıl için seçilirler ve bir kişi aynı mahkemeye iki kez üye olamaz.

Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi başkanları kendi üyeleri arasından seçilirken; Anayasa Mahkemesi başkanı, Cumhurbaşkanı tarafından yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri arasından atanır.

Sayıştay, vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusundaki uyuşmazlıklarda Danıştay ile çelişen kararlarının üstün tutulması nedeniyle anayasal hiyerarşide bir yüksek mahkeme olarak kabul edilir.

2017

anayasa değişiklikleri ile askeri yargının kaldırılmasının ardından, Uyuşmazlık Mahkemesinin yapısındaki askeri yargı kökenli üyeler yerini Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen sivil üyelere bırakmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıkları Uyuşmazlık Mahkemesince, bir yüksek mahkeme ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıkları ise Anayasa Mahkemesince çözüme kavuşturulur.

Answer

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi yetkiliyken, Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi kararının esas alınması doğrudur.

Doğru ifade, Anayasa'nın

158

. maddesindeki hiyerarşiyi tam olarak yansıtmaktadır. Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözmek temel olarak Uyuşmazlık Mahkemesi'nin göreviyken, Anayasa Mahkemesi'nin taraf olduğu görev uyuşmazlıklarında (örneğin bir norm denetimi veya bireysel başvuru sürecindeki yetki tartışmalarında) Anayasa Mahkemesi'nin kararı diğer tüm yargı mercilerince esas alınır.

Step-by-Step Solution

Yüksek mahkemelerin güncel listesinin belirlenmesi

2017

değişikliği sonrası yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Yargı sistemindeki en üst mercileri ve askeri yargının kaldırıldığını teyit etmek için.

Anayasa'nın

158

. maddesinin analiz edilmesi

Uyuşmazlık Mahkemesi adli ve idari yargı arasındaki farkları çözer; ancak Anayasa Mahkemesi ile diğerleri çatışırsa Anayasa Mahkemesi üstündür.

Mahkemeler arası görev ve hüküm uyuşmazlıklarındaki hiyerarşiyi belirlemek için.

Üye seçim ve görev süresi farklarının karşılaştırılması

Anayasa Mahkemesi üyeleri

12

yıl için seçilirken, Yargıtay ve Danıştay üyeleri yaş haddine kadar görevde kalır.

Yüksek mahkemelerin tamamı için ortak olmayan yapısal özellikleri elemek için.

Başkanlık seçim usullerinin değerlendirilmesi

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay başkanını kendi seçer; Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı ise Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirilir.

Başkanlık seçimi konusundaki istisnai durumu (Uyuşmazlık Mahkemesi) tespit etmek için.

Key Concept

Anayasa Madde 158 ve Yüksek Mahkemelerin Özerk Yapıları

Hints

Yüksek mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı çıktığında kimin sözünün üstün geleceğine dair Anayasa Madde

158

'i hatırlayın.

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı seçimi ile diğer yüksek mahkemelerin (Yargıtay, Danıştay, AYM) başkan seçimi arasındaki farkı düşünün.

Practice More

Yüksek mahkeme başkanlarının görev süreleri ve seçilme yeterliliklerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Eleme yöntemiyle; Sayıştay'ın yüksek mahkeme olmadığını, AYM üyeliğinin

12

yılla sınırlı olduğunu ve askeri yargının

2017

'de tamamen kalktığını kullanarak seçeneklerin çoğunu eleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 42Question →

$1982$ Anayasası'nın Üçüncü Bölümü'nde 'Yargı' başlığı altında mahkemelerin kuruluşu ve yargı yetkisinin kullanımı düzenlenmiştir. Bu bölümde yer alan kurumlar arasında hiyerarşik veya fonksiyonel farklar bulunmakta olup, sadece belirli merciler anayasal olarak 'Yüksek Mahkeme' statüsünde kabul edilmiştir.

Buna göre;
$I.$ Sayıştay
$II.$ Danıştay
$III.$ Uyuşmazlık Mahkemesi
$IV.$ Hâkimler ve Savcılar Kurulu
$V.$ Yargıtay

yukarıda verilen kurumlardan hangileri, anayasal sistematiğimizde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenmemiştir?

I

IV

II

V

III

IV

I, II

III

IV

V

Show answer & explanation

Answer: $I$ ve $IV$

Answer

Sayıştay ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu, yargı erki içinde yer alan önemli anayasal kurumlar olmalarına rağmen, 1982 Anayasası'nın 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında sayılan dört kurumdan (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) biri değildir.

Türk anayasal düzeninde yüksek mahkemeler tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır. Bu kurumlar Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir. Sayıştay ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK), her ne kadar Yargı bölümü içinde yer alsalar da, teknik olarak 'Yüksek Mahkeme' başlığı altında yer almazlar. Bu nedenle Sayıştay ve HSK'yı içeren seçenek doğrudur.

Step-by-Step Solution

Anayasal yüksek mahkemelerin listesini hatırla.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemelerdir.

1982

Anayasası'nın

146-160

. maddeleri bu kurumları 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında toplar.

Verilen listedeki kurumları bu sınıflama ile karşılaştır.

Sayıştay (

I

) ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu (

IV

) bu listenin dışındadır.

Sayıştay 'Yargı' bölümünde ayrı bir maddede (

160

. madde), HSK ise 'Yüksek Kurul' olarak (

159

. madde) düzenlenmiştir.

Sonucu doğrula.

I

IV

numaralı kurumların yüksek mahkeme olmadığı netleşir.

Soru kökü 'düzenlenmeyenleri' sorduğu için doğru cevap bu iki kurumu içeren seçenek olur.

Key Concept

1982 Anayasası'ndaki Yüksek Mahkemeler (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi)

Hints

1982

Anayasası'nda sadece

4

tane yüksek mahkeme olduğunu hatırla.

Sayıştay'ın yargısal yetkileri olsa da anayasal olarak yüksek mahkeme statüsünde olmadığını unutma.

HSK'nın bir 'Mahkeme' değil 'Kurul' olduğunu düşünmek seni doğru cevaba götürecektir.

Practice More

Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) neden yüksek mahkeme sayılmadığına dair anayasal gerekçeleri inceleyin.

Alternative Method

Eleme yöntemi: Listedeki Danıştay (

II

), Uyuşmazlık Mahkemesi (

III

) ve Yargıtay (

V

) yüksek mahkeme olduğu için, bu numaraların geçtiği tüm seçenekleri elersen geriye sadece bir şık kalacaktır.

Estimated Time:1m 30s

Question 43Question →

$1982$ Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen yüksek mahkemelerin kurumsal statüleri ve mahkemeler arası uyuşmazlıkların çözümüne ilişkin genel hükümler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Adli, idari ve anayasa yargısı kolları arasındaki tüm görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararları her durumda üstün nitelik taşır.

Anayasa Mahkemesi ile Danıştay arasında bir görev uyuşmazlığı çıkması durumunda, uyuşmazlığı kesin olarak karara bağlama yetkisi Uyuşmazlık Mahkemesi'ne aittir.

Bir yüksek mahkeme ile Anayasa Mahkemesi arasında ortaya çıkan görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Sayıştay ile adli yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıkları, Sayıştay'ın anayasal bir yüksek mahkeme olması sebebiyle Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından giderilir.

Yargıtay ile Danıştay arasındaki görev uyuşmazlıklarında, uyuşmazlığın konusu vergi veya benzeri mali yükümlülükler ise Danıştay'ın kararı her durumda öncelikli olarak uygulanır.

Show answer & explanation

Answer: Bir yüksek mahkeme ile Anayasa Mahkemesi arasında ortaya çıkan görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Answer

Bir yüksek mahkeme ile Anayasa Mahkemesi arasında ortaya çıkan görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Türkiye Cumhuriyeti

1982

Anayasası'nın

158

. maddesi uyarınca; adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye Uyuşmazlık Mahkemesi yetkilidir. Ancak aynı madde, 'Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır' hükmünü amirdir. Bu durum, Anayasa Mahkemesi'nin kararlarının diğer yüksek mahkemelerin kararlarına karşı uyuşmazlık bazında üstünlüğünü ifade eder.

Step-by-Step Solution

Yüksek mahkemelerin listesinin belirlenmesi

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Yargı kolunun en üst basamağındaki mercileri tespit etmek için.

Anayasa Madde 158'in (Uyuşmazlık Mahkemesi) incelenmesi

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıkları çözdüğü, ancak AYM ile olan uyuşmazlıklarda AYM'nin üstün olduğu bilgisine ulaşılması.

Mahkemeler arası hiyerarşik veya öncelik ilişkisini anlamak için.

Sayıştay ve YSK gibi kurumların statüsünün kontrol edilmesi

Bu kurumların 'yüksek mahkeme' değil, yüksek dereceli anayasal kuruluşlar olduğunun teyit edilmesi.

Hatalı seçenekleri elemek için.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin Görev Uyuşmazlıklarındaki Üstünlüğü (Madde 158)

Hints

Yüksek mahkemelerin isimlerini hatırla: AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yetki sınırlarını ve Anayasa Mahkemesi'nin uyuşmazlıklardaki özel konumunu düşün.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının hangi yüksek mahkeme üyeleri arasından seçildiğini araştırarak kurumsal bağları pekiştirebilirsin.

Estimated Time:1m 30s

Question 44Question →

$1982$ Anayasası'nın yargı bölümü sistematiğinde, yargı kollarının en üst dereceli karar mercileri olan kurumlar "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında tahdidi (sınırlı sayıda) olarak sayılmıştır. Bu sistematik yapı ve $2017$ yılındaki anayasa değişiklikleri göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi günümüzde bu grupta yer alan anayasal bir yargı mercidir?

Sayıştay

Uyuşmazlık Mahkemesi

Hâkimler ve Savcılar Kurulu

Yüksek Seçim Kurulu

Askeri Yargıtay

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi,

1982

Anayasası'nda açıkça 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında sayılan dört kurumdan biridir.

Uyuşmazlık Mahkemesi,

1982

Anayasası uyarınca yargı yolları arasındaki çatışmaları çözen ve Anayasa'da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenen dört mahkemeden biridir.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın "Yargı" bölümündeki alt başlıkları kontrol et.

Anayasa'da yüksek mahkemelerin sınırlı sayıda (numerus clausus) sayıldığı görülür.

Yüksek mahkemelerin hangileri olduğunu tespit etmek için anayasal tasnife bakılmalıdır.

2017

Anayasa değişiklikleri sonrası güncel listeyi hatırla.

Güncel yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Askeri yargının kaldırılmasıyla Askeri Yargıtay ve AYİM'in listeden çıkarıldığını teyit etmek gerekir.

Seçeneklerdeki kurumların statüsünü bu listeyle karşılaştır.

Uyuşmazlık Mahkemesi listede yer alırken; Sayıştay, HSK ve YSK gibi kurumların bu başlık altında olmadığı görülür.

Doğru seçeneği eleme yöntemiyle bulmak hata payını azaltır.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Tahdidi Sayımı

Hints

1982

Anayasası'na göre günümüzde sadece

4

tane yüksek mahkeme bulunmaktadır.

Bir kurumun isminde 'Yüksek' kelimesinin geçmesi veya kararlarının kesin olması, onun mutlaka bir 'Yüksek Mahkeme' olduğu anlamına gelmez.

Adli ve idari yargı arasındaki 'görev' uyuşmazlıklarını çözen mahkemeyi düşünün; bu mahkeme Anayasa'da yüksek mahkemeler arasında sayılmıştır.

Practice More

Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu'nun neden yüksek mahkeme sayılmadığını, Anayasa'nın hangi başlıkları altında düzenlendiklerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 45Question →

$1982$ Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen yüksek mahkemeler; işleyişleri, başkanlık seçimleri ve yapısal özellikleri bakımından belirli anayasal kurallara tabidir. Özellikle $2017$ yılındaki anayasa değişiklikleri sonrası netleşen bu yapı dikkate alındığında, yüksek mahkemelerin statüsü ve kurumsal işleyişi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemelerdir ve bu mahkemelerin tamamı kendi başkanlarını kendi üyeleri arasından gizli oyla seçer.

1982

Anayasası'na göre yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nden oluşur; ancak Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilir.

Sayıştay ve Hakimler ve Savcılar Kurulu, anayasanın yargı bölümünde düzenlendikleri ve kararları kesin olduğu için yüksek mahkeme statüsünde yer alan mali ve idari mercilerdir.

2017

anayasa değişikliği ile askeri yargının kaldırılmasının ardından yüksek mahkemelerin sayısı

5

'e düşmüş, Yüksek Seçim Kurulu da bu listede beşinci yüksek mahkeme olarak yerini almıştır.

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı kolları arasındaki görev uyuşmazlıklarını çözen bir üst merci olduğu için üyelerinin tamamı doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından seçilen tek yüksek mahkemedir.

Show answer & explanation

Answer: $1982$ Anayasası'na göre yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nden oluşur; ancak Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilir.

Answer

Güncel anayasal düzende yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir; Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı ise Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirilir.

Doğru ifade, Türk yargı sisteminde

4

adet yüksek mahkeme (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) olduğunu ve bunlardan sadece Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirildiğini belirten ifadedir. Bu, KPSS'de sıklıkla sorulan teknik bir detaydır.

Step-by-Step Solution

Yüksek mahkeme listesini kontrol et.

1982

Anayasası (Madde

146-158

) uyarınca yüksek mahkemeler şunlardır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Anayasada 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında tahdidi (sınırlı) olarak sayılan kurumları belirlemek gerekir.

2017 değişikliklerini ve kaldırılan kurumları analiz et.

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıştır. Sayıştay, HSK ve YSK yargı bölümündedir ancak 'yüksek mahkeme' değildir.

Hangi kurumların yüksek mahkeme statüsünde olmadığını ayıklamak için güncel anayasa metnine bakılır.

Başkanlık seçim usullerindeki istisnayı belirle.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay başkanlarını kendi üyeleri arasından seçer. Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı ise AYM üyesidir.

Yüksek mahkemeler arasındaki en temel yapısal farklardan birini tespit etmek doğru seçeneğe ulaşmayı sağlar.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Sayısı ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin İstisnai Yapısı

Hints

Anayasada sayılan yüksek mahkemelerin sayısının

4

olduğunu ve Sayıştay'ın bu listede olmadığını hatırla.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı ile diğer yüksek mahkemelerin başkanlarının seçilme usulü arasındaki farkı düşün.

Anayasa Mahkemesi, kendi üyelerinden birini Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başkan olarak gönderir; bu ayrımı fark eden seçenek doğrudur.

Practice More

Yüksek mahkemelerin üye sayılarını ve üyelerinin kimler tarafından seçildiğini (Cumhurbaşkanı vs. TBMM vs. Yargı organları) karşılaştırmalı bir tablo ile çalışın.

Estimated Time:1m 30s

Question 46Question →

Türk yargı teşkilatında mahkemelerin anayasal konumları ve yüksek mahkemelerin genel statüleri ile ilgili şu bilgiler verilmiştir:

I. $2017$ Anayasa değişikliği ile askeri yüksek mahkemelerin yargı sisteminden çıkarılması sonucunda güncel yüksek mahkeme sayısı dörde düşmüştür.
II. Sayıştay, kamu gelir ve giderlerini denetleyen ve kesin hükümler veren bir yüksek mahkeme statüsündedir.
III. Adli ve idari yargı kolları arasında hiyerarşik bir astlık-üstlük ilişkisi bulunmadığından, bu kollar arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıkları Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından kesin olarak karara bağlanır.

Buna göre, yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

Türk yargı sisteminde toplam dört adet yüksek mahkeme (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) bulunmaktadır ve adli-idari yargı uyuşmazlıkları Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından çözülür.

Türk hukuk sisteminde

2017

yılından itibaren askeri yargı yüksek mahkemelerinin kaldırılmasıyla Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere toplam dört yüksek mahkeme kalmıştır. Ayrıca adli ve idari yargı mercileri arasında bir altlık-üstlük ilişkisi yoktur; bu iki farklı yargı kolu arasındaki uyuşmazlıkları kesin olarak karara bağlamakla görevli merci Uyuşmazlık Mahkemesi'dir. Bu nedenle I ve III numaralı ifadeler tamamiyle doğrudur.

Step-by-Step Solution

Yüksek mahkemelerin sayısını ve güncel durumunu değerlendir

2017

değişikliği ile Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıştır. Geriye Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi kalmıştır.

Güncel anayasal yapıda yüksek mahkeme sayısının tespit edilmesi gerekir.

Sayıştay'ın hukuki statüsünü analiz et

Sayıştay anayasada 'Yargı' bölümünde düzenlenmiş bir kurumdur ancak 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında sayılmamıştır.

Sayıştay ve YSK gibi kurumların yüksek mahkeme olup olmadığının ayırt edilmesi gerekir.

Yargı kolları arasındaki ilişkiyi ve uyuşmazlık çözümünü kontrol et

Yargıtay (adli yargı) ve Danıştay (idari yargı) koordinat mahkemelerdir; aralarındaki uyuşmazlıkları çözmekle görevli yüksek mahkeme Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Yargı kollarının hiyerarşik dengesinin ve çözüm merciinin doğrulanması gerekir.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Sayımı ve Sınırları

Hints

2017

yılında yapılan kapsamlı anayasa değişikliğiyle askeri mahkemelerin (disiplin mahkemeleri hariç) tamamen kaldırıldığını hatırlayın.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi dışındaki kurumların (Sayıştay, YSK, HSK gibi) 'Yüksek Mahkeme' etiketi taşıyıp taşımadığını kontrol edin.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının hangi yüksek mahkeme tarafından seçildiğini ve üyelerinin nereden geldiğini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 47Question →

$1982$ Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen ve yargı sisteminin en üst basamağında yer alan "Yüksek Mahkemeler" (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi) dikkate alındığında, bu mahkemelerin tamamı için geçerli olan ortak özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Üyelerinin tamamının Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilmesi

Mahkeme başkanının, mahkemenin kendi asıl üyeleri arasından gizli oyla seçilmesi

Verdikleri kararların kesin nitelikte olması ve bu kararlara karşı başka bir yargı merciine başvurulamaması

Üyelerinin görev süresinin

12

yıl olması ve bir kişinin iki kez seçilememesi

Hem adli hem de idari yargı kolundaki uyuşmazlıklara bakmakla görevli olmaları

Show answer & explanation

Answer: Verdikleri kararların kesin nitelikte olması ve bu kararlara karşı başka bir yargı merciine başvurulamaması

Answer

Yüksek mahkemelerin ortak özelliği, kararlarının kesin olması ve bu kararlara karşı bir üst yargı yolunun kapalı olmasıdır.

Doğru cevap, yüksek mahkemelerin tamamının verdikleri kararların kesin nitelikte olması ve bu kararlara karşı bir üst mahkemeye başvurulamayacağını belirtmektedir. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi; kendi yargı kollarında veya görev alanlarında son sözü söyleyen mercilerdir. Bu durum onları yargı hiyerarşisinin zirvesine taşır.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'na göre güncel yüksek mahkemelerin listelenmesi.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere dört yüksek mahkeme bulunmaktadır.

Yüksek mahkemelerin kapsamını belirlemek ortak özellikleri analiz etmek için ilk adımdır.

Seçeneklerdeki yapısal özelliklerin (üye seçimi, görev süresi, başkan seçimi) karşılaştırılması.

Seçim usulleri (HSK, Cumhurbaşkanı, TBMM), görev süreleri (

12

yıl vs

4

yıl) ve başkanlık usullerinin mahkemeler arasında farklılık gösterdiği tespit edilir.

Yapısal farklılıkları ayıklayarak sadece işlevsel ortaklığı bulmak gerekir.

Yüksek mahkeme statüsünün hukuki sonucunun değerlendirilmesi.

Anayasa'nın yargı bölümündeki genel hükümler uyarınca, yüksek mahkemelerin kararları kesindir ve bu kararlar tüm organları bağlar.

Yüksek mahkemeleri "yüksek" kılan temel nitelik, kararlarının nihai olmasıdır.

Key Concept

Yüksek mahkemelerin kararlarının kesinliği ve bağlayıcılığı

Hints

Bir mahkemenin 'yüksek' mahkeme olarak adlandırılması, o yargı kolunda onun üstünde başka bir denetim mercii olmadığını gösterir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlık ve üyelik seçim usullerinin diğer üç yüksek mahkemeden farklı olduğunu hatırlayın.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin diğer mahkemelerden farklı olarak sahip olduğu seçim ve üyelik kriterlerini inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 48Question →

$1982$ Anayasası'nın "Yargı" bölümünde, mahkemelerin kuruluşu, görevleri ve işleyişi anayasal güvence altına alınmıştır. Bu bölüm içerisinde "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sınırlı sayıda kurum ismen sayılmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $1982$ Anayasası'nın güncel hükümlerine göre yüksek mahkemeler arasında yer almaz?

Anayasa Mahkemesi

Yargıtay

Danıştay

Sayıştay

Uyuşmazlık Mahkemesi

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay

Answer

Sayıştay, Türk hukuk sisteminde bir yüksek mahkeme değildir; mali denetimden sorumlu bir anayasal kurumdur.

Türk hukuk sisteminde

1982

Anayasası'na göre sadece dört adet yüksek mahkeme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Sayıştay ise yargı bölümünde düzenlenmiş bir hesap mahkemesi/denetim organı olmasına rağmen anayasal olarak "Yüksek Mahkeme" statüsünde değildir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın yargı sistematiğini incelemek

1982

Anayasası'nın

146-158

. maddeleri arasında "Yüksek Mahkemeler" başlığı yer alır.

Yüksek mahkemelerin hangileri olduğunu belirlemek için anayasal tasnife bakılmalıdır.

Yüksek mahkeme listesini kontrol etmek

Güncel anayasa metnine göre yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

2017

Anayasa değişikliği ile Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıştır.

Seçenekleri karşılaştırmak

Sayıştay, anayasanın yargı bölümünde yer almasına rağmen (Madde

160

), "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılmamıştır.

Sayıştay'ın kararları kesin olsa da, kurumsal statüsü bir yüksek mahkeme olarak tanımlanmamıştır.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Sayımı

Hints

Anayasa'nın

2017

değişikliklerinden sonra güncel yüksek mahkeme sayısının

4

olduğunu hatırlayın.

Seçeneklerdeki kurumlardan biri kararları kesin olmasına rağmen, Anayasa'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında değil, ayrı bir başlıkta (Madde

160

) düzenlenmiştir.

Sayıştay ve Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) yüksek mahkeme değildir.

Practice More

Yüksek mahkeme üyelerinin kimler tarafından seçildiğini (HSK, Cumhurbaşkanı vb.) gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:45s

Question 49Question →

Anayasa'nın yargı bölümünde "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında tahdidi olarak sayılan kurumların sayısı, $2017$ yılındaki Anayasa değişikliği ile askeri yargı organlarının kaldırılması neticesinde dörde düşürülmüştür. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi mevcut anayasal sistemimizde "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen kurumlardan biri değildir?

Anayasa Mahkemesi

Yargıtay

Danıştay

Uyuşmazlık Mahkemesi

Yüksek Seçim Kurulu

Show answer & explanation

Answer: Yüksek Seçim Kurulu

Answer

Yüksek Seçim Kurulu, kararları kesin nitelikte olmasına ve bir üst kurul olarak görev yapmasına rağmen, 1982 Anayasası'nda "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılan kurumlardan biri değildir.

Yüksek Seçim Kurulu (YSK), anayasal bir kuruluştur ve kararları aleyhine başka bir mercie başvurulamaz (kesindir). Ancak, 1982 Anayasası'nın sistematiğinde "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sadece Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi sayılmıştır. Bu nedenle YSK, yüksek mahkeme statüsünde kabul edilmez.

Step-by-Step Solution

Anayasa'daki yüksek mahkemeleri listeleme.

Mevcut sistemde 4 yüksek mahkeme bulunur: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Anayasa'nın yargı bölümündeki sınırlı (tahdidi) sayımı belirlemek için.

2017 değişikliklerini değerlendirme.

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıştır.

Güncel anayasal yapıyı ve yüksek mahkeme sayısını teyit etmek için.

Seçeneklerdeki kurumun statüsünü kontrol etme.

Yüksek Seçim Kurulu ve Sayıştay gibi kurumlar yargı bölümünde yer alsa da "Yüksek Mahkeme" statüsünde değildir.

İsim benzerliği veya kesin karar yetkisi nedeniyle oluşan kavram kargaşasını gidermek için.

Key Concept

1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemeler sadece Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Hints

Bir kurumun kararlarının kesin olması, onun mutlaka 'Yüksek Mahkeme' olduğu anlamına gelmez.

2017

değişikliği ile askeri yüksek mahkemeler kaldırıldıktan sonra geriye sadece 4 adet yüksek mahkeme kalmıştır.

YSK ve Sayıştay, yüksek mahkeme değil; 'yüksek kurul' veya 'yüksek denetim organı' niteliğindedir.

Practice More

Sayıştay'ın anayasal statüsünü ve yüksek mahkeme sayılmama nedenlerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 50Question →

$1982$ Anayasası'nın "Yargı" bölümünde, Türk yargı sisteminin en üst basamağında yer alan ve kararları kesin nitelik taşıyan kurumlar "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır. $2017$ yılında yapılan Anayasa değişikliği ile askeri yargı mercilerinin kaldırılması, bu başlık altındaki mahkemelerin sayısını ve yapısını etkilemiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi güncel anayasal düzenlemeler çerçevesinde "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen kurumlardan biridir?

Sayıştay

Hâkimler ve Savcılar Kurulu

Uyuşmazlık Mahkemesi

Yüksek Seçim Kurulu

Kamu Denetçiliği Kurumu

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi

Uyuşmazlık Mahkemesi,

1982

Anayasası'nın yargı bölümünde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında açıkça sayılan dört mahkemeden biridir. Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözmekle görevlidir.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı altındaki kurumları listele.

Bu mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Anayasa'nın yargı sistematiğinde hangi kurumların yüksek mahkeme olarak tanımlandığını bilmek gerekir.

2017

Anayasa değişikliğinin etkisini değerlendir.

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmıştır; bu nedenle yüksek mahkeme sayısı dörde düşmüştür.

Güncel anayasal durumu teyit etmek için değişiklikleri takip etmek önemlidir.

Seçeneklerdeki kurumları bu liste ile karşılaştır.

Uyuşmazlık Mahkemesi listede yer alırken; Sayıştay, HSK ve YSK anayasal kuruluş olmalarına rağmen bu başlıkta değildir.

Doğru seçeneği belirlemek için diğer yüksek düzeyli kurulların statüsünü ayırt etmek gerekir.

Key Concept

1982 Anayasası'na göre Yüksek Mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere dört adettir.

Hints

Anayasa'da yüksek mahkemeler 'sayıca sınırlı' (numerus clausus) olarak belirlenmiştir.

Sayıştay, HSK ve YSK gibi kurumlar her ne kadar yüksek yargısal yetkilere sahip olsa da teknik olarak 'Yüksek Mahkeme' listesinde bulunmazlar.

Güncel anayasal düzende sadece Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemedir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi ve Danıştay üyelerinin Cumhurbaşkanı tarafından seçilen kontenjan sayılarını inceleyerek statü farklarını pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 51Question →

$1982$ Anayasası'nın "Yargı" bölümünde, Türk yargı sisteminin tepesinde yer alan ve kararları kesin nitelik taşıyan yüksek mahkemeler sınırlı sayıda (numerus clausus) sayılmıştır. Bu anayasal düzenleme ve $2017$ yılındaki anayasa değişiklikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bir "yüksek mahkeme" statüsünde değildir?

Anayasa Mahkemesi

Yargıtay

Danıştay

Uyuşmazlık Mahkemesi

Sayıştay

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay

Answer

Sayıştay bir yüksek mahkeme değil, mali denetim yapan anayasal bir kuruluştur.

Türk anayasa sisteminde yüksek mahkemeler Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olarak dört tanedir. Sayıştay ise mali denetim yetkisiyle donatılmış, kararları kesin olan ancak teknik olarak "yüksek mahkeme" statüsünde bulunmayan bir kurumdur.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı altındaki kurumları belirle.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Anayasa bu dört kurumu açıkça yüksek mahkeme olarak tanımlamıştır.

2017

değişiklikleri sonrası kaldırılan mahkemeleri kontrol et.

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) kaldırılmıştır.

Güncel anayasal yapıda askeri yüksek yargı organları bulunmamaktadır.

Seçeneklerdeki diğer kurumların hukuki statüsünü analiz et.

Sayıştay ve HSK, yargı bölümünde yer alsa da "yüksek mahkeme" başlığı altında değildir.

Sayıştay bir mali denetim organıdır, HSK ise idari bir kuruldur.

Key Concept

1982 Anayasası'na göre Yüksek Mahkemeler

Hints

1982

Anayasası'nda yüksek mahkemeler dört başlık altında sınırlı olarak sayılmıştır.

Bir kurumun kararlarının kesin olması veya yargı bölümünde düzenlenmesi onun mutlaka 'yüksek mahkeme' olduğu anlamına gelmez.

Mali denetim yapan veya hâkimlerin özlük işlerini düzenleyen kurumlar yüksek mahkeme değildir.

Practice More

Yüksek mahkemelerin üyelerinin kimler tarafından seçildiğini inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Ezberlemek için 'AYUD' kodlamasını kullanabilirsiniz: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Uyuşmazlık Mahkemesi, Danıştay.

Estimated Time:50s

Question 52Question →

Türk hukuk sisteminde yargı yetkisi bağımsız mahkemelerce kullanılırken, hiyerarşinin en üstünde yer alan ve kararları kesin nitelik taşıyan merciler sınırlı sayıda belirlenmiştir. $2017$ yılındaki anayasa değişiklikleri ile askeri yargı kollarının kaldırılması sonucunda bu yapı daha sade bir hale getirilmiştir.

Buna göre, güncel anayasal düzenlemeler çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi bir 'yüksek mahkeme' statüsüne sahiptir?

Sayıştay

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Uyuşmazlık Mahkemesi

Yüksek Seçim Kurulu

Bölge Adliye Mahkemesi

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi, Türk anayasal sisteminde yer alan dört yüksek mahkemeden biridir.

Türk yargı sisteminde yüksek mahkemeler dört tanedir: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Uyuşmazlık Mahkemesi, farklı yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözdüğü için bu grupta yer alan bir yüksek mahkemedir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'da sayılan yüksek mahkemelerin listelenmesi

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Yüksek mahkemelerin neler olduğu Anayasa'da sınırlı olarak sayılmıştır.

Verilen seçeneklerin bu liste ile karşılaştırılması

Seçenekler arasındaki Uyuşmazlık Mahkemesi bu listede yer almaktadır.

Diğer kurumlar (Sayıştay, HSK, YSK vb.) yüksek mahkeme statüsünde değildir.

Key Concept

1982 Anayasası'na göre Yüksek Mahkemeler

Hints

Anayasa'da sadece dört tane yüksek mahkeme sayıldığını hatırlayın.

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi

2017

'de kaldırılmıştır.

Doğru seçenek, adli ve idari yargı arasındaki 'karar çelişkilerini' gidermekle görevli olan mahkemedir.

Practice More

Yüksek mahkemelerin üyelerinin kimler tarafından seçildiğini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 53Question →

$1982$ Anayasası'na göre, yargı yetkisi bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır. Anayasa'da yargı kolunun en üst basamağında bulunan merciler "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır. $2017$ yılı Anayasa değişiklikleri ile askeri yargı mercilerinin kaldırılması sonucunda bu kurumların yapısı ve sayısı yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türk hukuk sisteminde halen "Yüksek Mahkeme" statüsüne sahip olan kurumlardan biridir?

Sayıştay

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Yüksek Seçim Kurulu

Askeri Yargıtay

Uyuşmazlık Mahkemesi

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi

Uyuşmazlık Mahkemesi,

1982

Anayasası'nın yargı bölümünde "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen dört mahkemeden (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) biridir. Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözmekle görevli olan bu mahkeme, statüsü gereği kesin karar verme yetkisine sahip bir yüksek yargı organıdır.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nda "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılan kurumların hatırlanması.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere

4

kurum belirlenir.

Yüksek mahkeme statüsü anayasal bir tanımdır ve sadece bu grupta sayılanlar bu statüye sahiptir.

2017

Anayasa değişikliklerinin yargı sistemine etkisinin değerlendirilmesi.

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin kaldırıldığı, yüksek mahkeme sayısının

6

'dan

4

'e düştüğü görülür.

Askeri yargının kaldırılması, yüksek mahkemelerin listesini doğrudan değiştirmiştir.

Seçeneklerdeki kurumların anayasal statülerinin karşılaştırılması.

Sayıştay ve YSK gibi kurumların kararları kesin olsa da listede yer almadıkları, HSK'nın ise bir mahkeme olmadığı tespit edilir.

Her kesin karar veren veya yargısal işlem yapan kurum yüksek mahkeme değildir.

Key Concept

Anayasal olarak tanınan yüksek mahkemelerin tahdidi (sınırlı) listesi.

Hints

Güncel Anayasa metninde yüksek mahkemelerin sayısı dörttür; bu kurumların dışında kalan anayasal organlar kararları kesin olsa dahi yüksek mahkeme sayılmazlar.

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçilme usulleri ve görev sürelerini çalışarak yargı ünitesini pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 54Question →

$1982$ Anayasası'nda yapılan $2017$ yılı değişiklikleri ile Türk yargı sistemindeki mahkemelerin yapısı ve sayıları yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi günümüzde bir "Yüksek Mahkeme" statüsündedir?

Sayıştay

Yüksek Seçim Kurulu

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi

Uyuşmazlık Mahkemesi

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi, güncel Anayasa hükümlerine göre bir yüksek mahkemedir.

1982

Anayasası'nın

2017

yılındaki köklü değişikliklerinden sonra günümüzde sadece dört yüksek mahkeme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Seçenekler arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözen bir yüksek mahkemedir.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı altındaki kurumları listele.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Anayasa'nın yargı bölümünde bu dört kurum tahdidi (sınırlı sayıda) olarak sayılmıştır.

2017

Anayasa değişikliklerinin yargı üzerindeki etkisini kontrol et.

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (

AYİM

) kaldırıldı.

Yargıda birliğin sağlanması amacıyla askeri yargı düzeni sona erdirilmiştir.

Yüksek mahkeme gibi görünen ancak statüsü farklı olan kurumları ele.

Sayıştay,

YSK

HSK

yüksek mahkeme değildir.

Bu kurumların yargısal yetkileri veya kesin karar verme güçleri olsa da Anayasal sınıflandırmada yüksek mahkeme başlığında yer almazlar.

Key Concept

Anayasa'da sayılan yüksek mahkemelerin güncel listesi ve diğer anayasal organlardan ayrımı.

Hints

Anayasa'da "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sadece dört kurum sayıldığını hatırla.

Estimated Time:45s

Question 55Question →

$1982$ Anayasası'nın "Yargı" bölümünde, mahkemelerin kuruluşu ve görevleri ayrıntılı bir biçimde düzenlenmiştir. $2017$ yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile askeri yargının (Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi) kaldırılmasının ardından, anayasada sayılan yüksek mahkemelerin yapısı yeniden şekillenmiştir. Buna göre, güncel anayasal düzenlemeler dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi bir "yüksek mahkeme" değildir?

Anayasa Mahkemesi

Yargıtay

Danıştay

Sayıştay

Uyuşmazlık Mahkemesi

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay

Answer

Sayıştay, anayasal bir kurum ve bir hesap mahkemesi olmasına karşın anayasada belirtilen dört yüksek mahkemeden biri değildir.

Sayıştay, anayasanın

160

. maddesinde düzenlenen, TBMM adına mali denetim yapan bir kurumdur. Yargısal yetkileri bulunmasına ve kararlarının kesin olmasına rağmen, anayasanın sistematiğinde "Yüksek Mahkemeler" arasında sayılmamıştır.

Step-by-Step Solution

Yüksek mahkemelerin anayasadaki yerini tespit etme

1982

Anayasası'nın

146

158

. maddeleri arasında yüksek mahkemeler düzenlenmiştir.

Anayasal hiyerarşiyi ve hangi kurumların bu statüde olduğunu belirlemek için gereklidir.

2017

değişiklikleri sonrası listeyi kontrol etme

Güncel listede Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi bulunmaktadır.

Askeri mahkemelerin kaldırılmasıyla sayının dörde düştüğünü teyit etmek gerekir.

Seçeneklerdeki kurumun statüsünü sorgulama

Sayıştay yargı bölümünde yer alsa da "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında değil, özel bir maddede (

160

. madde) düzenlenmiştir.

Kurumun bir mahkeme sıfatı taşıması ile "yüksek mahkeme" statüsü taşıması arasındaki farkı ayırt etmek için gereklidir.

Key Concept

1982 Anayasası'na göre Türkiye'de yalnızca dört adet yüksek mahkeme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Hints

1982

Anayasası'nda yüksek mahkemeler bir liste halinde sayılmıştır ve bu liste

2017

yılında kısalmıştır.

Şu anki sistemde sadece

4

adet yüksek mahkeme kalmıştır; Sayıştay veya HSK bu listede yer almaz.

Temyiz mercileri (Yargıtay, Danıştay) ve uyuşmazlıkları çözen merciler yüksek mahkemedir ancak bütçeyi denetleyen Sayıştay bu kategoride değildir.

Practice More

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) ve Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) gibi kurumların da neden yüksek mahkeme sayılmadığını anayasal maddeler üzerinden inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 56Question →

$1982$ Anayasası'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin anayasal statüleri ve işleyiş esasları karşılaştırıldığında; aşağıdakilerden hangisi bu mahkemelerin tamamı için geçerli ortak bir anayasal özellik değildir?

Mahkeme başkanının, mahkemenin kendi asıl üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçilmesi

Mahkeme kararlarının kesin olması ve bu kararlara karşı başka bir yargı merciine başvurulamaması

Kuruluşlarının, işleyişlerinin ve yargılama usullerinin kanunla düzenlenmesi

Anayasa'nın "Yargı" bölümünde "Yüksek Mahkemeler" alt başlığı altında ismen sayılmış olmaları

Üyelerinin, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre görev yapmaları

Show answer & explanation

Answer: Mahkeme başkanının, mahkemenin kendi asıl üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçilmesi

Answer

Yüksek mahkemelerin tamamı için başkanın kendi üyeleri arasından seçilmesi kuralı geçerli değildir; çünkü Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından görevlendirilir.

Anayasa'nın

146

154

155

. maddelerine göre Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay kendi başkanlarını kendi üyeleri arasından seçer. Ancak Anayasa'nın

158

. maddesine göre Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığını, Anayasa Mahkemesi'nin kendi üyeleri arasından görevlendirdiği üye yapar. Dolayısıyla başkanın mahkemenin kendi üyeleri arasından seçilmesi özelliği dört yüksek mahkemenin tamamı için ortak değildir.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nda sayılan yüksek mahkemeleri listeleyin.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Soruda sorulan 'tamamı' ifadesinin hangi kurumları kapsadığını netleştirmek gerekir.

Her bir mahkemenin başkanlık seçim usulünü Anayasa hükümlerine göre inceleyin.

AYM, Yargıtay ve Danıştay başkanlarını kendi üyeleri arasından seçerken, Uyuşmazlık Mahkemesi başkanı dışarıdan (AYM'den) gelir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin diğer üç yüksek mahkemeden ayrılan en temel idari farkını tespit etmek.

Diğer seçeneklerdeki (kesinlik, kanunla düzenleme, bağımsızlık) ortak hükümleri teyit edin.

Bu özelliklerin tüm yüksek mahkemeler için anayasal birer zorunluluk olduğu doğrulanır.

Yanlış seçeneklerin neden ortak özellik olduğunu kanıtlayarak doğru cevaptan emin olmak.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Ortak ve Farklılaşan Yapısal Özellikleri

Hints

Yüksek mahkemelerin yönetim kadrolarının nasıl oluştuğunu düşünün.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının nereden geldiğine ve nasıl belirlendiğine odaklanın.

Anayasa Mahkemesi'nin diğer yüksek mahkemeler üzerindeki 'görevlendirme' yetkisini hatırlayın.

Practice More

Sayıştay ve HSK'nın neden yüksek mahkeme sayılmadığını anayasal madde başlıkları üzerinden inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 57Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "Yüksek Mahkemeler" (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi) kurumsal işleyişleri, idari yapıları ve başkanlık seçim usulleri bakımından bir bütün olarak değerlendirildiğinde; bu mahkemelerin tamamı için geçerli olan ortak özelliklerden biri değildir?

Kararlarının kesin nitelikte olması ve bu kararlara karşı bir üst yargı merciine başvurulamaması

Üyelerinin görevlerini ifa ederken anayasal güvence altına alınmış olan hakimlik ve savcılık teminatından yararlanmaları

Kendi başkanlarını, kendi üyeleri arasından ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile gizli oyla seçmeleri

Anayasa'nın "Yargı" bölümünde açıkça "Yüksek Mahkeme" başlığı altında ve sınırlı sayıda (numerus clausus) sayılmış olmaları

Anayasa Mahkemesi ile diğerleri arasında görev uyuşmazlığı çıkması halinde Anayasa Mahkemesi kararının esas alınması kuralına tabi olmaları

Show answer & explanation

Answer: Kendi başkanlarını, kendi üyeleri arasından ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile gizli oyla seçmeleri

Answer

Yüksek mahkemelerin tamamı kendi başkanını kendi üyeleri arasından seçmez; Uyuşmazlık Mahkemesi bu konuda istisnadır.

Türk hukuk sisteminde yüksek mahkemelerin büyük çoğunluğu (AYM, Yargıtay, Danıştay) kendi başkanını kendi genel kurullarında üye tam sayısının salt çoğunluğuyla seçer. Ancak Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, bu mahkemenin kendi üyeleri tarafından değil, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi asıl/yedek üyeleri arasından görevlendirilir. Bu durum bir 'seçim' değil 'görevlendirme' usulüdür ve ifadeyi tüm yüksek mahkemeler için ortak olmaktan çıkarır.

Step-by-Step Solution

Yüksek mahkemelerin listesinin kontrol edilmesi

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

1982

Anayasası'nda (post-

2017

) sadece bu dört kurum yüksek mahkeme statüsündedir.

Başkanlık seçim usullerinin analiz edilmesi

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay başkanlarını kendi üyeleri arasından seçerken; Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir.

Anayasa'nın

158

. maddesi uyuşmazlık yargısının tarafsızlığını ve yüksek mahkemeler arası dengeyi bu şekilde düzenlemiştir.

Diğer ortak özelliklerin doğrulanması

Kesinlik, hakimlik teminatı ve Anayasa Mahkemesi'nin üstünlüğü (görev uyuşmazlığında) tüm liste için ortaktır.

Yargı sisteminin bütünlüğü ve normlar hiyerarşisi bu ortak ilkeleri gerektirir.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Özerkliği ve İstisnai Başkanlık Görevlendirmesi

Hints

Yüksek mahkemelerin kurumsal yapılarını düşünürken, Uyuşmazlık Mahkemesi ile Anayasa Mahkemesi arasındaki organik bağı hatırlayın.

Mahkemelerin kendi başkanlarını seçme yetkisi genellikle tam bağımsızlık göstergesidir, ancak bir tanesinin başkanı dışarıdan (başka bir yüksek mahkemeden) gelir.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üye yapısını (Yargıtay ve Danıştay'dan gelen üyeler) inceleyerek başkanlık usulünün neden farklı olduğunu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 45s

Question 58Question →

$1982$ Anayasası'nın yargı sistematiğini çalışan bir öğrenci grubu, yüksek mahkemelerin güncel durumuna dair şu değerlendirmeleri yapmıştır:

I. Selin: Sayıştay, kesin hüküm verme yetkisine sahip bir merci olmasına rağmen Anayasa'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılmamıştır.
II. Can: Uyuşmazlık Mahkemesi başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.
III. Elif: $2017$ Anayasa değişikliği ile Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) kaldırılarak yüksek mahkeme sayısı dörde indirilmiştir.
IV. Mert: Yüksek Seçim Kurulu (YSK), seçim uyuşmazlıklarında kesin karar mercii olduğu için Anayasa'nın yargı bölümünde "Yüksek Mahkeme" olarak tanımlanmıştır.
V. Umut: Diğer yüksek mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi kararları arasında görev uyuşmazlığı çıkması durumunda Anayasa Mahkemesi'nin kararı üstün tutulur.

Öğrencilerin yaptığı bu değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Selin'in değerlendirmesi

Can'ın değerlendirmesi

Elif'in değerlendirmesi

Mert'in değerlendirmesi

Umut'un değerlendirmesi

Show answer & explanation

Answer: Mert'in değerlendirmesi

Answer

Mert'in verdiği bilgi yanlıştır; çünkü Yüksek Seçim Kurulu (YSK) anayasal bir üst merci olmasına rağmen bir 'yüksek mahkeme' değildir ve Anayasa'nın Yargı bölümünde yer almaz.

Mert'in iddiasının aksine, Yüksek Seçim Kurulu (YSK) bir yüksek mahkeme değildir. YSK, Anayasa'nın 'Yargı' bölümünde değil, 'Seçimlerin Genel Yönetimi ve Denetimi' başlığı altında 'Yasama' bölümünde (Madde 79) düzenlenmiştir. Kararlarının kesin olması ona yüksek mahkeme statüsü kazandırmaz.

Step-by-Step Solution

Anayasa'da sayılan yüksek mahkemeleri listele

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Yüksek mahkemelerin hangileri olduğunu bilmek temel ayrımı yapmayı sağlar.

YSK ve Sayıştay'ın statüsünü kontrol et

Sayıştay yargı bölümündedir ama yüksek mahkeme değildir. YSK ise yasama bölümündedir.

Sıkça karıştırılan kurumların anayasal yerini saptamak gerekir.

2017 değişikliklerini hatırla

Askeri yüksek mahkemeler kaldırıldı, sayı 6'dan 4'e düştü.

Güncel anayasal durumu teyit etmek için önemlidir.

Key Concept

1982 Anayasası'na göre Yüksek Mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Hints

Hangi kurumların 'Yüksek Mahkeme' başlığı altında açıkça sayıldığına bakın.

Bir kurumun kararlarının kesin olması, onun mutlaka bir 'Yüksek Mahkeme' olduğu anlamına gelmez.

YSK ve Sayıştay'ın anayasal konumlarını (Yargı bölümünde olup olmadıklarını) hatırlayın.

Practice More

Sayıştay ve HSK'nın yargı bölümünde olup olmadıklarını ve yüksek mahkeme sayılıp sayılmadıklarını tekrar edin.

Estimated Time:2m 0s

Question 59Question →

$1982$ Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen yüksek mahkemelerin genel statüleri, işleyişleri ve anayasal konumları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Anayasa'da yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere tahdidî (sınırlı) olarak sayılmıştır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.

Sayıştay, mali denetim yetkisi ve kararlarının kesinliği nedeniyle Anayasa'nın "Yüksek Mahkemeler" alt başlığı altında düzenlenmiş bir yargı organıdır.

Yargıtay adli yargı kolunun, Danıştay ise idari yargı kolunun en üst dereceli temyiz ve karar inceleme merciidir.

2017

Anayasa değişiklikleri ile askeri yargının kaldırılması sonucunda Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi yüksek mahkeme statüsünü kaybetmiştir.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay, mali denetim yetkisi ve kararlarının kesinliği nedeniyle Anayasa'nın "Yüksek Mahkemeler" alt başlığı altında düzenlenmiş bir yargı organıdır.

Answer

Sayıştay'ın mali denetim yetkisi olsa da bir yüksek mahkeme statüsünde olmadığını belirten seçenek yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenekteki hata, Sayıştay'ın anayasal konumuna ilişkindir. Sayıştay, Türkiye Cumhuriyeti

1982

Anayasası'nda "Yargı" bölümü içerisinde düzenlenmiş olsa da, doğrudan "Yüksek Mahkemeler" başlığı (Maddeler

146-160

) altında sayılmamıştır. Sayıştay bir yüksek mahkeme değil, anayasal bir kuruluştur. Mali yargı yetkisi kullanması ve kararlarının kesin olması bu statüsünü değiştirmez.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın "Yargı" bölümündeki yüksek mahkemeleri listele.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi.

Anayasa bu kurumları yüksek mahkeme olarak açıkça tanımlar.

Karıştırılan kurumların (Sayıştay, HSK, YSK) anayasal statüsünü kontrol et.

Bu kurumlar yargı bölümünde yer alsa da "Yüksek Mahkeme" başlığı altında değildirler.

Bir kurumun yargısal görev yapması veya kesin karar vermesi, onun mutlaka "yüksek mahkeme" statüsünde olmasını gerektirmez.

2017

değişikliklerini göz önünde bulundur.

Askeri yüksek mahkemeler sistemden çıkarılmıştır.

Yargı birliğini sağlamak amacıyla askeri mahkemeler kapatılmıştır.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Tahdidî Sayımı

Hints

Anayasa'da yüksek mahkemeler başlığı altında kaç kurum sayıldığını hatırlayın.

Bir kurumun 'mahkeme' olması veya kararlarının 'kesin' olması, onun anayasal anlamda bir 'yüksek mahkeme' olduğu anlamına gelmez.

Sayıştay, YSK ve HSK; yargı bölümünde yer almalarına rağmen yüksek mahkeme değillerdir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi ile diğer yüksek mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlığında hangi mahkemenin kararının esas alındığını araştırınız (Madde 158).

Estimated Time:1m 15s

Question 60Question →

2017 yılında gerçekleştirilen Anayasa değişiklikleri neticesinde Türk yargı sistemindeki askeri yargı mercileri kaldırılmış ve yüksek mahkemelerin yapısı yeniden düzenlenmiştir. Bu bilgiler ışığında, güncel anayasal düzenlemelere göre aşağıdakilerden hangisi bir 'yüksek mahkeme' statüsündedir?

Uyuşmazlık Mahkemesi

Sayıştay

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Askeri Yargıtay

Yüksek Seçim Kurulu

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi, güncel anayasal düzende yüksek mahkeme statüsünü koruyan dört kurumdan biridir.

Uyuşmazlık Mahkemesi; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay ile birlikte 1982 Anayasası'nda 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenen dört yüksek mahkemeden biridir. Adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıkları çözmekle görevlidir.

Step-by-Step Solution

1982 Anayasası'nın 'Yargı' bölümündeki yüksek mahkemelerin listesini inceleyin.

Anayasa'nın 146-160. maddeleri arasında Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemeler olarak sıralanmıştır.

Yüksek mahkemelerin hangileri olduğu anayasa metninde sınırlı sayıda (tahdidi) belirtilmiştir.

2017 Anayasa değişikliklerinin yüksek mahkemeler üzerindeki etkisini değerlendirin.

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) hukuk sisteminden kaldırılmıştır.

Yargıda birliğin sağlanması amacıyla askeri yüksek yargı mercilerine son verilmiştir.

Diğer yargısal kuruluşların (Sayıştay, YSK, HSK) statüsünü teyit edin.

Bu kuruluşlar yargı bölümünde yer alsa da anayasal olarak 'yüksek mahkeme' başlığı altında bulunmazlar.

Yüksek mahkeme statüsü sadece yargısal yetkiyle değil, Anayasa'nın sistematik yapısındaki başlıklandırma ile belirlenir.

Key Concept

1982 Anayasası'na Göre Yüksek Mahkemeler

Hints

Günümüzde sadece dört tane yüksek mahkeme bulunmaktadır; bunların üçü uzmanlaşmış yargı yollarının (anayasa, adli, idari) zirvesidir.

Practice More

Yüksek mahkemelerin üyelerinin kimler tarafından seçildiğini (HSK, Cumhurbaşkanı, TBMM) içeren bir tablo çalışması yapabilirsiniz.

Estimated Time:45s

PreviousPage 3 / 4Next

Yüksek Mahkemeler Genel Bilgisi

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes