Yasama

802 questions

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) üyeliklerinde boşalma olması durumunda gidilen "ara seçim" ile yasama döneminin bitmesinden önce seçimlerin "yenilenmesi" (erken seçim) müesseselerinin hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?

Ara seçim sadece Meclis'teki boşalan koltukları doldurmak amacıyla yapılırken; seçimlerin yenilenmesi kararı alındığında hem Meclis hem de Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte gerçekleştirilir.

Meclis üye tamsayısının

\%5

'i boşaldığında yapılması zorunlu hale gelen ara seçim, hukuk tekniği gereği Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin de yenilenmesini sağlar.

Seçimlerin yenilenmesine sadece

TBMM

üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verilebilirken, ara seçim kararı doğrudan Meclis Başkanı tarafından alınır.

Genel seçimlere

1

yıl kala ara seçim yapılamayacağı kuralı, savaş sebebiyle seçimlerin ertelenmesi kuralı ile aynı hukuki dayanağa sahiptir.

Bir seçim çevresinde hiç milletvekili kalmaması durumunda yapılacak ara seçim, genel seçimlere

1

yıldan az süre kalmış olsa dahi Meclis kararına gerek duyulmadan ertelenir.

Show answer & explanation

Answer: Ara seçim sadece Meclis'teki boşalan koltukları doldurmak amacıyla yapılırken; seçimlerin yenilenmesi kararı alındığında hem Meclis hem de Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte gerçekleştirilir.

Answer

Seçimlerin yenilenmesi kararı alındığında TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin birlikte yapılması zorunluluğu varken, ara seçim sadece TBMM'deki boşalan üyelikler için yapılır.

Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim), hem TBMM hem de Cumhurbaşkanlığı makamının görev sürelerinin aynı anda sona ermesi ve her iki seçim için de sandığa gidilmesi anlamına gelir. Oysa ara seçim, sadece TBMM'de boşalan sınırlı sayıdaki üyeliklerin doldurulması amacıyla yapılan ve mevcut genel seçim takvimini veya Cumhurbaşkanlığı görev süresini değiştirmeyen teknik bir işlemdir.

Step-by-Step Solution

Ara seçim ve seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) arasındaki temel amaç farkını belirle.

Ara seçim üye eksikliğini gidermek, yenileme ise görev süresini erken bitirip halkın iradesine başvurmaktır.

Bu iki kurumun karıştırılması en yaygın hatadır.

2017 anayasa değişikliği ile gelen 'seçimlerin birlikte yapılması' kuralını analiz et.

Yenileme kararı alındığında Meclis ve Cumhurbaşkanı seçimleri ayrılmaz bir bütündür.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin istikrar ilkesi gereği seçimler senkronize edilmiştir.

Ara seçimin yürütme organına etkisini değerlendir.

Ara seçim sadece yasama organı içindeki bir 'yama' işlemidir; Cumhurbaşkanlığı makamını etkilemez.

Anayasa'nın 78. maddesi sadece yasama üyeliklerindeki boşalmayı düzenler.

Key Concept

2017 Anayasa Değişikliği Sonrası Seçimlerin Senkronizasyonu (Birlikte Yapılma Kuralı)

Hints

2017 anayasa değişiklikleri ile Meclis ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin zamanlaması arasında kurulan ilişkiyi (senkronizasyon) hatırlayın.

Hangi durumda hem Meclis hem de Cumhurbaşkanı seçimi için sandık başına gideriz? Bu 'ara seçim' mi yoksa 'yenilenme' mi?

Seçimlerin yenilenmesi kararı alındığında Anayasa 'birlikte yapılır' ifadesini kullanırken, ara seçim için sadece 'Meclis üyeliklerinde boşalma' şartını arar.

Practice More

Seçimlerin yenilenmesi kararını Meclis ve Cumhurbaşkanı'nın hangi şartlarla alabileceğini detaylıca incelemek bu konuyu pekiştirecektir.

Alternative Method

Tablo yöntemiyle karşılaştırın: Yenileme = Toptan Değişim (TBMM + CB), Ara Seçim = Parçalı Onarım (Sadece Boş Koltuklar).

Estimated Time:2m 0s

Question 602Question →

$1982$ Anayasası'na göre, kanunların teklif edilmesi ve yasalaşma süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kanun teklif etme yetkisi milletvekillerine aittir.

Bir kanun teklifinin TBMM Başkanlığına sunulabilmesi için en az

20

milletvekilinin imzası zorunludur.

Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları incelemek için en fazla

30

günlük bir süreye sahiptir.

TBMM, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu basit çoğunlukla aynen kabul ederse kanun yayımlanmak üzere geri gönderilir.

TBMM'nin kanun çıkarma işlemi, idari bir işlem olduğu için bir 'parlamento kararı' niteliği taşır.

Show answer & explanation

Answer: Kanun teklif etme yetkisi milletvekillerine aittir.

Answer

Kanun teklif etme yetkisi milletvekillerine aittir.

1982 Anayasası'nın 88. maddesine göre, kanun teklif etmeye milletvekilleri yetkilidir. Mevcut sistemde (2017 sonrası) Cumhurbaşkanı'nın kanun teklif etme yetkisi bulunmamaktadır (tek istisna Bütçe Kanun Teklifi'dir). Kanun teklifi için sadece bir milletvekilinin imzası yeterli kabul edilir.

Step-by-Step Solution

Teklif yetkisini belirleme

Milletvekilleri teklif verir.

2017 değişikliği ile Bakanlar Kurulu kaldırılmış ve kanun teklif yetkisi sadece milletvekillerine (Bütçe Kanunu hariç) tanınmıştır.

Sayısal sınırları kontrol etme

En az

1

milletvekili yeterlidir.

Meclis İçtüzüğü ve Anayasa, teklif için herhangi bir sayısal alt sınır (20, 30 vb.) öngörmemiştir.

Yayımlama sürecini inceleme

Cumhurbaşkanı

15

gün içinde karar verir.

Cumhurbaşkanı'nın veto veya yayımlama süresi 30 gün değil, 15 gündür.

Key Concept

Kanun Teklif Yetkisi ve Yasalaşma Süresi

Hints

Kanun teklif yetkisinin 2017 değişikliğiyle kimlere verildiğini hatırlayın.

Practice More

Cumhurbaşkanı'nın veto edemediği tek kanun türü olan 'Bütçe Kanunu' özelliklerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 603Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) bünyesinde faaliyet gösteren siyasi parti gruplarının kuruluşu ve anayasal sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları en az

20

milletvekilinden oluşur ve Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler.

Bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için en az

30

milletvekilinin bir araya gelmesi şarttır.

Siyasi parti grupları, üyelerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması konusunda bağlayıcı grup kararı alabilirler.

Meclis Başkanlık Divanı'nda temsil edilecek üye sayısı belirlenirken siyasi parti gruplarının büyüklüğü dikkate alınmaz.

Siyasi parti grupları, Meclis'te gizli oylama yapılması gereken hallerde üyelerine nasıl oy kullanacakları yönünde talimat verebilirler.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları en az $20$ milletvekilinden oluşur ve Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler.

Answer

Siyasi parti gruplarının en az

20

milletvekilinden oluştuğu ve Meclis Başkanlığı için aday gösteremeyeceği bilgisi doğrudur.

Doğru olan ifadede belirtildiği üzere, siyasi parti grupları en az

20

milletvekili ile kurulur ve Meclis Başkanı'nın tarafsızlığı gereği bu makam için aday gösteremezler.

Step-by-Step Solution

Kuruluş sayısını kontrol et.

1982

Anayasası'na göre grup kurmak için asgari

20

milletvekili gerekir.

Siyasi parti gruplarının parlamenter sayısal yeterliliğini belirlemek için anayasal kuraldır.

Adaylık yasaklarını incele.

Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumak ve tüm Meclis'in başkanı olmasını sağlamak amaçlanır.

Karar alma yasaklarını doğrula.

Yasama dokunulmazlığı ve gizli oylama konularında bağlayıcı grup kararı alınamaz.

Milletvekilinin şahsi sorumluluğu ve oy hürriyeti teminat altına alınır.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Yapısı ve Yasaklar

Hints

Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için gereken üye sayısı, genel kurul toplantı yeter sayısının onda birine (

200/10

) denk gelmez, ancak anayasada sabit bir sayı olarak belirtilmiştir.

Meclis Başkanı'nın partiler üstü tarafsızlığını düşünün; partiler bu makama 'bizim adayımız' diyerek resmi bir öneri sunamazlar.

Grup kurma sayısı

20

'dir ve bu gruplar ne Meclis Başkanı adayı gösterebilir ne de dokunulmazlık konusunda karar alabilirler.

Practice More

Siyasi parti gruplarının hangi parlamento denetim yollarını (örneğin Genel Görüşme açılması) isteyebileceğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 604Question →

$1982$ Anayasası'nın $92$ . maddesine göre; savaş hali ilanına, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine veya yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasına izin verme yetkisi kural olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) aittir.

Buna göre, bu yetkinin kullanımı ve anayasal istisnaları ile ilgili doğru ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Ülkenin ani bir silahlı saldırıya uğraması ve Meclis'in tatilde olması durumunda, TSK'nın kullanılmasına derhal karar verilmesi gerekirse bu yetki Cumhurbaşkanı tarafından kullanılabilir.

Savaş hali ilanı kararı bir "kanun" niteliğinde olup, yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı tarafından onaylanıp Resmi Gazete'de yayımlanması şarttır.

Yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasına izin verme yetkisi, milli güvenlik stratejileri doğrultusunda doğrudan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Savaş ilanı ve asker gönderme kararları, nitelikleri gereği Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetimine tabi olup iptal davasına konu edilebilir.

TSK'nın yurt dışına gönderilmesi kararı, Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

milletvekilinin kabul oyu ile alınmak zorundadır.

Show answer & explanation

Answer: Ülkenin ani bir silahlı saldırıya uğraması ve Meclis'in tatilde olması durumunda, TSK'nın kullanılmasına derhal karar verilmesi gerekirse bu yetki Cumhurbaşkanı tarafından kullanılabilir.

Answer

Ülkenin ani bir silahlı saldırıya uğraması ve Meclis'in tatilde veya ara vermede olması halinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına derhal karar verilmesi gerekirse bu yetkinin Cumhurbaşkanı tarafından kullanılabilmesi doğrudur.

Anayasa'nın 92. maddesine göre, ülkenin ani bir silahlı saldırıya uğraması durumunda eğer Meclis tatilde veya ara vermede ise ve TSK'nın kullanılmasına derhal ihtiyaç duyuluyorsa, bu yetkiyi kullanma hakkı Cumhurbaşkanı'na geçer. Bu, milli güvenliğin korunması için öngörülmüş kritik bir istisnadır.

Step-by-Step Solution

Genel kuralı belirle

Savaş ilanı ve asker gönderme yetkisi TBMM'ye aittir.

Anayasa Madde 92 uyarınca temel yetki yasama organınındır.

İstisnai durumu analiz et

TBMM tatildeyken ani bir saldırı olması durumunda yürütme (Cumhurbaşkanı) devreye girer.

Devletin bekası ve hızlı karar alma gerekliliği nedeniyle bu istisna tanınmıştır.

Kararın hukuki formunu doğrula

Bu yetkinin kullanımı bir parlamento kararıdır ve yargı denetimi dışındadır.

Siyasi nitelikli kararlar oldukları için Anayasa Mahkemesi denetimine tabi tutulmamışlardır.

Key Concept

TBMM'nin Savaş İlanı ve Asker Gönderme Yetkisi (Madde 92)

Hints

Meclis'in normalde yetkili olduğu ancak fiziksel olarak toplanamadığı acil durumları düşünün.

Anayasa'nın 92. maddesi, ani bir saldırı durumunda yürütmenin başı olan kişiye geçici bir yetki tanır.

Practice More

TBMM'nin diğer parlamento kararları (dokunulmazlığın kaldırılması, seçimlerin yenilenmesi) ile kanunlar arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:55s

Question 605Question →

1982 Anayasası'na göre, yapılan genel seçimlerde milletvekili seçilen ve İl Seçim Kurulundan tutanağını (mazbata) alan bir kişinin, henüz TBMM Genel Kurulunda ant içmediği ara dönemdeki hukuki statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sıfatını ve yasama dokunulmazlığını kazanmış sayılır; ancak yasama faaliyetlerine katılamaz.

Milletvekilliği sıfatı henüz kazanılmadığı için bu kişi yasama dokunulmazlığından yararlanamaz.

Bu kişi ant içmemiş olsa dahi TBMM Genel Kurulundaki oylamalarda oy kullanabilir ve kanun teklifi verebilir.

Milletvekilliği sıfatı ancak TBMM Genel Kurulunda ant içilmesiyle kazanıldığı için bu kişi henüz milletvekili sayılmaz.

Ant içmeyen kişinin milletvekilliği sıfatı, seçim sonuçlarının Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla kendiliğinden düşer.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilliği sıfatını ve yasama dokunulmazlığını kazanmış sayılır; ancak yasama faaliyetlerine katılamaz.

Answer

Milletvekilliği sıfatını ve yasama dokunulmazlığını kazanmış sayılır; ancak yasama faaliyetlerine katılamaz.

Milletvekilliği sıfatı, seçimlerin ardından İl Seçim Kurulu tarafından mazbatanın (tutanak) düzenlenmesiyle hukuken kazanılır. Bu andan itibaren kişi milletvekili statüsüne geçer ve yasama dokunulmazlığından yararlanmaya başlar. Ancak, TBMM Genel Kurulu önünde ant içmedikçe yasama faaliyetlerine (kanun teklifi verme, söz alma, oylamaya katılma gibi) katılamaz ve görevinin icrasına başlayamaz.

Step-by-Step Solution

Sıfatın ne zaman kazanıldığını belirle.

Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulundan mazbatanın (tutanak) alınmasıyla kazanılır.

Anayasa Mahkemesi ve Yüksek Seçim Kurulu içtihatlarına göre seçilme anı statünün başladığı andır.

Yasama dokunulmazlığının başlangıcını tespit et.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilliği sıfatının kazanıldığı (mazbata) andan itibaren başlar.

Dokunulmazlık, milletvekilini görevine başlamadan önce de dış baskılara karşı korumayı amaçlar.

Ant içmenin (yemin) hukuki sonucunu analiz et.

Ant içme, yasama görevlerini (oy verme, söz alma, komisyon çalışmalarına katılma) yerine getirebilmek için bir ön şarttır.

Anayasa'nın 81. maddesi, milletvekillerinin göreve başlarken ant içeceklerini hükme bağlamıştır.

Key Concept

Milletvekilliği Sıfatı (Mazbata) vs. Göreve Başlama (Ant İçme)

Hints

Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile bu sıfata bağlı görevlerin fiilen yerine getirilmesi farklı hukuki anlardır.

Yasama dokunulmazlığı, temsilcinin seçildiği andan itibaren korunmasını gerektirdiği için mazbata ile başlar.

Anayasa m. 81 uyarınca, bir milletvekili mecliste söz alıp oy kullanmak istiyorsa mutlaka ant içmiş olmalıdır.

Practice More

Ant içmeden yasama faaliyetlerine katılan bir milletvekilinin katıldığı oylamaların hukuki geçerliliğini araştırabilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 606Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları dikkate alındığında, aşağıda belirtilen kişilerden hangisinin milletvekili seçilmesi mümkün değildir?

Taksirli bir suçtan dolayı

4

yıl hapis cezasına mahkûm olmuş kişi

Askerlik hizmetinden muaf tutulmuş olan

22

yaşındaki kişi

Kasten işlediği bir suçtan dolayı

10

ay hapis cezası alıp cezasını tamamlamış kişi

Hırsızlık suçundan mahkûm olan ancak daha sonra genel af ile cezası silinen kişi

Kamu kurumunda işçi statüsünde çalışan ve istifa etmeden aday olan kişi

Show answer & explanation

Answer: Hırsızlık suçundan mahkûm olan ancak daha sonra genel af ile cezası silinen kişi

Answer

Hırsızlık suçundan mahkûm olan ancak daha sonra genel af ile cezası silinen kişi milletvekili seçilemez.

Hırsızlık, rüşvet, zimmet gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyen kişiler, aldıkları cezanın süresi ne olursa olsun ve bu cezalar affa uğramış olsa bile, milletvekili seçilme yeterliliğini kaybederler. Bu durum demokratik temsilin dürüstlük ilkesiyle korunması amacını taşır.

Step-by-Step Solution

Suçun niteliğini analiz etme

Hırsızlık, Anayasa'nın

76

. maddesinde sayılan 'yüz kızartıcı suçlar' kapsamındadır.

Yüz kızartıcı suçlar (zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık vb.) özel bir hukuki rejime tabidir.

Affın seçilme yeterliliğine etkisini değerlendirme

Yüz kızartıcı suçlar ve kasten işlenen

1

yıl üzeri suçlar için af, seçilme engelini kaldırmaz.

Anayasa metni 'affa uğramış olsalar bile' ibaresini kullanarak bu engelin mutlak olduğunu belirtmiştir.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Adli Sicil Engelleri

Hints

Anayasa'da bazı suçların affedilse bile milletvekili seçilmeye engel olduğu belirtilmiştir.

Hırsızlık, dolandırıcılık ve rüşvet gibi 'yüz kızartıcı' olarak nitelendirilen suçlara dikkat edin.

Taksirli suçlar süreden bağımsızdır, ancak yüz kızartıcı suçlar süreye bakılmaksızın ve af gelse dahi engeldir.

Practice More

Seçilme yeterliliği şartları ile Cumhurbaşkanı seçilme şartlarını (yükseköğrenim mezuniyeti gibi) karşılaştırarak çalışın.

Estimated Time:1m 15s

Question 607Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) Genel Kurulu'nda yapılacak oylamalarda, Anayasa'da başkaca bir hüküm bulunmayan hallerde (adi çoğunlukla karar alınacak durumlarda) uygulanacak olan asgari karar yeter sayısı kuralı aşağıdakilerden hangisidir?

Karar yeter sayısı, toplantıya katılan milletvekili sayısının salt çoğunluğudur; ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tam sayısının beşte birinden az olamaz.

Karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Meclis, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve kararlarını her durumda toplantıya katılanların üçte iki çoğunluğu ile alır.

Karar yeter sayısı, oylamaya katılan milletvekili sayısının üçte biridir; ancak bu sayı toplantı yeter sayısından az olamaz.

Meclis'in karar alabilmesi için en az üye tam sayısının salt çoğunluğunun (

301

) oyu gerekir ve bu sayı hiçbir şekilde değiştirilemez.

Show answer & explanation

Answer: Karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlası olan

151

milletvekilinden az olamaz.

Anayasa'nın

96

. maddesine göre,

TBMM

, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde, Anayasa'da başkaca bir hüküm yoksa üye tam sayısının en az üçte biri (

200

) ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (

151

) az olamaz. Bu kural, yasama organının meşruiyetini korumak için getirilmiş bir emredici hükümdür.

Step-by-Step Solution

Meclis üye tam sayısını belirlemek

600

milletvekili

2017

Anayasa değişikliği ile

TBMM

üye tam sayısı

600

olarak güncellenmiştir.

Karar yeter sayısının alt sınırını (anaysal baraj) hesaplamak

\frac{600}{4} + 1 = 151

milletvekili

Anayasa, meclisin çok az sayıda vekille karar almasını engellemek için bir alt sınır belirlemiştir.

Genel karar alma kuralını uygulamak

Katılanların salt çoğunluğu

\geq 151

Toplantıya katılanların yarısından bir fazlası kuralı işler ancak çıkan sonuç

151

'in altındaysa karar alınmış sayılmaz.

Key Concept

Adi Çoğunluk ve Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı

Hints

TBMM

'nin toplantıya başlayabilmesi için

200

milletvekiline ihtiyacı vardır, karar için ise katılanların yarısından fazlası gerekir.

600

milletvekilinin dörtte biri

150

'dir. Anayasal kural bu sayının bir fazlasını işaret eder.

Toplantı Yeter Sayısı =

200

, Karar Yeter Sayısı (Genel) = Katılanların Salt Çoğunluğu, Karar Alt Sınırı =

151

Practice More

Nitelikli çoğunluk gerektiren (Meclis Başkanı seçimi, Anayasa değişikliği gibi) durumların sayısal sınırlarını inceleyerek bu genel kural ile karşılaştırın.

Estimated Time:50s

Question 608Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) yaptığı işlemler; yürürlüğe giriş usulleri, Cumhurbaşkanının onay yetkisi ve yargısal denetim yolları bakımından "kanun" veya "parlamento kararı" olarak ikiye ayrılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin hem Cumhurbaşkanının veto (geri gönderme) yetkisine tabi olmayan hem de Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimi dışında kalan işlemlerinden biridir?

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması

Para basılmasına karar verilmesi

TBMM İçtüzüğü'nün değiştirilmesi

TBMM Başkanının seçilmesi

Genel ve özel af ilânı

Show answer & explanation

Answer: TBMM Başkanının seçilmesi

Answer

TBMM Başkanının seçilmesi işlemi, bir parlamento kararı olup Cumhurbaşkanının veto yetkisine tabi değildir ve yargısal denetimi mümkün olmayan işlemler arasındadır.

TBMM'nin kendi içinden seçtiği başkanlık divanı ve meclis başkanı işlemleri parlamento kararıdır. Bu kararlar meclis iradesinin doğrudan tezahürü olup yürütmenin (Cumhurbaşkanı) onayına sunulmaz. Ayrıca Anayasa Mahkemesi'nin denetleyebildiği üç parlamento kararı (İçtüzük, Dokunulmazlık, Üyeliğin Düşmesi) arasında yer almadığı için yargı yolu kapalıdır.

Step-by-Step Solution

İşlemlerin hukuki niteliğini belirle

Milletlerarası antlaşmalar, para basılması ve af ilânı 'kanun'dur. İçtüzük ve Başkan seçimi 'parlamento kararı'dır.

Kanunlar ve parlamento kararları farklı hukuki rejimlere tabidir.

Cumhurbaşkanının yetkisini kontrol et

Parlamento kararları (İçtüzük ve Başkan seçimi gibi) Cumhurbaşkanına onay için gönderilmez.

Yasama organının kendi iç işleyişine dair kararlarında yürütmenin veto yetkisi yoktur.

Yargısal denetim istisnalarını hatırla

Yargı yolu açık olan parlamento kararları: İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesidir.

Anayasa, kural olarak parlamento kararlarını yargı denetimi dışında tutmuş, sadece üç kritik işlem için istisna tanımıştır.

Sonuca ulaş

TBMM Başkanı seçimi bir parlamento kararıdır ve yargı denetimine tabi olan istisnalar arasında yer almaz.

Soru kökündeki her iki şartı da (veto yok, denetim yok) sağlayan tek seçenek budur.

Key Concept

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı ve Yargısal Denetim İstisnaları

Hints

Öncelikle seçenekteki işlemlerin hangilerinin 'kanun' hangilerinin 'parlamento kararı' olduğunu ayırt edin.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin denetleyebildiği üç istisnai parlamento kararını ezberlemek, bu konudaki soruların %90'ını çözmenizi sağlar.

Estimated Time:1m 15s

Question 609Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen ara seçim (by-election) rejimine göre; "Genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz." şeklinde ifade edilen anayasal yasağın tek istisnası aşağıdakilerden hangisidir?

Boşalan milletvekilliği sayısının Türkiye Büyük Millet Meclisi (

TBMM

) üye tamsayısının yüzde beşine (

30

milletvekili) ulaşması

Savaş hali nedeniyle

TBMM

tarafından seçimlerin bir yıl süreyle geriye bırakılmasına karar verilmiş olması

Bir ilin veya seçim çevresinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde hiç üyesinin kalmaması

Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir sebeple boşalması ve seçimlerin birlikte yenilenmesine karar verilmesi

TBMM

Genel Kurulu'nun üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

milletvekili) ile ara seçim kararı alması

Show answer & explanation

Answer: Bir ilin veya seçim çevresinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde hiç üyesinin kalmaması

Answer

Bir ilin veya seçim çevresinin Türkiye Büyük Millet Meclisinde hiç üyesinin kalmaması durumu, seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamayacağı kuralının tek istisnasıdır.

Doğru cevap olan 'Bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de hiç üyesinin kalmaması' seçeneği,

1982

Anayasası'nın

78

. maddesinin son fıkrasında özel olarak düzenlenmiştir. Maddeye göre, bir ilin temsilcisiz kalması halinde, boşalmayı takip eden

90

günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılması zorunludur ve bu durumda seçimlere ne kadar süre kaldığına bakılmaz.

Step-by-Step Solution

Ara seçimlerin genel zamanlama kurallarını hatırla.

Genel seçimden

30

ay geçmedikçe yapılamaz ve genel seçimlere

1

yıl kala yapılamaz.

Bu kurallar yasama istikrarını korumayı amaçlar.

Yüzde beşlik (

30

milletvekili) boşalma durumunun etkisini analiz et.

30

ay yasağını kaldırır ve seçimi zorunlu kılar ancak

1

yıl yasağını kaldırmaz.

Anayasa bu durumda seçimi zorunlu kılmış ama son yıla girildiyse yine de yapılamayacağını öngörmüştür.

Temsilcisiz il kalması durumunun (milletvekili sayısının sıfıra düşmesi) istisnai gücünü tespit et.

Bu durum hem

30

ay hem de

1

yıl yasağını kaldıran mutlak bir istisnadır.

Milli iradenin Meclis'te temsilinin kesintiye uğramaması anayasal bir zorunluluktur.

Key Concept

Ara Seçim Yasakları ve Temsilcisiz İl İstisnası

Hints

Anayasa'da ara seçimler için kural olarak 'otuz ay geçmedikçe' ve 'bir yıl kala' yapılamaz şartları vardır.

Boşalan koltuk sayısı

30

olsa dahi seçimlere son

12

ay girildiyse kural olarak ara seçime gidilmez.

Anayasa, bir ilin Meclis'te hiç sesinin duyulmamasını demokratik temsil ilkesine aykırı bulduğu için tüm yasakları kaldıran özel bir durum öngörmüştür.

Practice More

Ara seçimlerin yapılmasına karar veren merci olan TBMM Genel Kurulu'nun karar usulleri ile 'seçimlerin yenilenmesi' arasındaki yetki farklarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 610Question →

Yasama organının gerçekleştirdiği işlemlerden biri olan "parlamento kararları", hukuki nitelikleri ve tabi oldukları denetim mekanizmaları bakımından "kanunlardan" ayrılmaktadır.

Buna göre, parlamento kararlarının hukuki rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kural olarak yargısal denetim dışındadırlar; ancak İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları bu kuralın istisnasıdır.

Kanunlar gibi Cumhurbaşkanının onayına sunulurlar ve veto yetkisi kapsamında tekrar görüşülmek üzere Meclis'e geri gönderilebilirler.

Parlamento kararlarının hukuki sonuç doğurabilmesi için her durumda Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazete'de yayımlanması zorunludur.

Anayasa Mahkemesi, Meclis İçtüzüğü dışındaki tüm parlamento kararlarını hem şekil hem de esas bakımından denetlemekle görevlidir.

Show answer & explanation

Answer: Kural olarak yargısal denetim dışındadırlar; ancak İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları bu kuralın istisnasıdır.

Answer

Doğru ifade, parlamento kararlarının kural olarak yargısal denetim dışında olduğunu ancak İçtüzük, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararlarının bu kuralın istisnası olduğunu belirten seçenektir.

Parlamento kararları, Meclis'in kendi iç iradesiyle aldığı ve kural olarak dış bir onaya (Cumhurbaşkanı) ihtiyaç duymayan işlemlerdir. Bu işlemlerin en ayırt edici özelliği, kural olarak yargı yoluna kapalı olmalarıdır. Ancak demokratik denetim gereği Anayasa üç işlem için yargı yolunu açık tutmuştur: Meclis İçtüzüğü değişiklikleri, bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve bir milletvekilinin üyeliğinin düşürülmesi.

Step-by-Step Solution

Parlamento kararının tanımını yapın.

Meclis'in kanun dışındaki, genellikle kendi iç işleyişine yönelik işlemleridir.

Kanun ve parlamento kararı arasındaki temel farkı anlamak için gereklidir.

Onay ve yayımlanma sürecini kontrol edin.

Cumhurbaşkanı onayı gerekmez, Meclis kararıyla kesinleşir.

Cumhurbaşkanının yasama üzerindeki etkisinin sınırlarını belirlemek için önemlidir.

Yargısal denetim istisnalarını belirleyin.

Üç istisna vardır: Meclis İçtüzüğü, Dokunulmazlığın Kaldırılması, Milletvekilliğinin Düşmesi.

Anayasa'nın 85. maddesi ve ilgili diğer maddeler bu istisnaları açıkça düzenlemiştir.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Hukuki Rejimi ve Yargısal Denetim İstisnaları

Hints

Parlamento kararlarının kanunlardan en büyük farkı, Meclis'in kendi iç kararı olmasıdır.

Çoğu parlamento kararı için mahkemeye gidilemez, ancak 3 önemli istisnayı hatırlayın.

Cumhurbaşkanı'nın onay yetkisi sadece kanunlar üzerindedir; Meclis kararlarını veto edemez.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin bu 3 istisna kararı kaç gün içinde denetlediğini ve iptal isteminin süresini inceleyin.

Estimated Time:50s

Question 611Question →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından tesis edilen işlemlerden biri olan 'parlamento kararları'nın hukuki rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmazlar ve Anayasa'da belirtilen üç istisna dışında yargısal denetim dışındadırlar.

Tıpkı kanunlar gibi, yürürlüğe girebilmeleri için mutlaka Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmaları ve Resmi Gazete'de yayımlanmaları gerekir.

Meclis'in kendi iç işleyişine yönelik işlemler oldukları için, hiçbir durumda Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenemezler.

Normlar hiyerarşisinde kanunların üzerinde yer alırlar ve mevcut bir kanun hükmünü yürürlükten kaldırabilirler.

Show answer & explanation

Answer: Kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmazlar ve Anayasa'da belirtilen üç istisna dışında yargısal denetim dışındadırlar.

Answer

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmazlar ve Anayasa'da belirtilen üç istisna (İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması, milletvekilliğinin düşmesi) dışında yargısal denetim dışındadırlar.

Parlamento kararları, yasama organının kendi iç düzenini sağlamak veya belirli bir hukuki durumu tespit etmek için aldığı kararlardır. Bu kararlar kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmaz (doğrudan yürürlüğe girer veya ilan edilir) ve yine kural olarak yargı yolu kapalıdır. Ancak Anayasa'da sayılan üç istisna (İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması, milletvekilliğinin düşmesi) için Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapılabilir.

Step-by-Step Solution

Parlamento kararının Cumhurbaşkanı ile olan ilişkisini belirle.

Parlamento kararları için Cumhurbaşkanı'nın onay (yayımlama veya geri gönderme) yetkisi yoktur.

Bu işlemler TBMM'nin kendi iç işleyişi veya belirli durumları tespitine ilişkindir, kanun yapma prosedüründen farklıdır.

Yargısal denetim mekanizmasını analiz et.

Genel kural yargı yolunun kapalı olmasıdır; ancak 3 istisna (İçtüzük, dokunulmazlık, üyeliğin düşmesi) Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir.

Anayasa, yasama organının bu kritik işlemlerinde hukuki denetimi gerekli görmüştür.

Key Concept

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

Hints

TBMM'nin yaptığı her işlem kanun değildir; bazıları kendi iç işleyişiyle ilgilidir.

Kanunlar Cumhurbaşkanı'na giderken, parlamento kararları kural olarak Meclis içinde kesinleşir.

İçtüzük, Dokunulmazlık ve Üyeliğin Düşmesi dışında kalan parlamento kararlarına karşı dava açılamaz.

Practice More

Parlamento kararlarının yargısal denetime tabi olduğu 3 istisnayı ve başvuru sürelerini incelemek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:50s

Question 612Question →

1982 Anayasası'nın 94. maddesi uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı üyelerinin tarafsızlığı, siyasi faaliyetleri ve yasama süreçlerine katılımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

Siyasi parti grupları, TBMM Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler ve Genel Kurulda bu konuda görüşme yapamazlar.

TBMM Başkanı ve tüm Başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasi partinin Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine katılamazlar.

TBMM Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili, Meclis tartışmalarına katılamazlar ve Genel Kurulda oy kullanamazlar.

Başkanlık Divanı'nda yer alan Kâtip Üyeler ve İdare Amirleri, tarafsızlık ilkesi gereği görev süreleri boyunca siyasi parti faaliyetlerinden yasaklıdır ve Genel Kurulda oy kullanamazlar.

Başkanlık Divanı, Meclisteki siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında Divana katılmalarını sağlayacak şekilde oluşturulur.

Show answer & explanation

Answer: Başkanlık Divanı'nda yer alan Kâtip Üyeler ve İdare Amirleri, tarafsızlık ilkesi gereği görev süreleri boyunca siyasi parti faaliyetlerinden yasaklıdır ve Genel Kurulda oy kullanamazlar.

Answer

Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinin siyasi parti faaliyetlerinden yasaklı olduğunu ve oy kullanamayacağını savunan ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 94. maddesi, siyasi parti faaliyetlerine katılma yasağını sadece Meclis Başkanı ve Başkanvekilleri için öngörmüştür. Aynı şekilde oy kullanma yasağı da sadece Meclis Başkanı ve o an oturumu yöneten Başkanvekili ile sınırlıdır. Kâtip üyeler ve idare amirleri ise hem siyasi partilerinin faaliyetlerinde yer alabilir hem de Genel Kurul oylamalarında oy kullanabilirler.

Step-by-Step Solution

Başkanlık Divanı üyelerini kategorize et.

Divan; Başkan, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.

Her üyenin anayasal kısıtlamaları farklılık gösterebilir.

Anayasa m.94/6'daki siyasi faaliyet yasağını incele.

Bu yasak sadece 'Başkan ve Başkanvekilleri' için geçerlidir.

Kâtip üyeler ve idare amirleri partilerinin meclis içi/dışı faaliyetlerine katılmaya devam edebilirler.

Anayasa m.94/6'daki oy kullanma yasağını incele.

Yasak sadece 'Başkan' ve 'oturumu yöneten Başkanvekili' ile sınırlıdır.

Oturumu yönetmeyen başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirleri birer milletvekili olarak oy kullanma hakkına sahiptir.

Yanlış genellemeyi saptan.

Kâtip üyeler ve idare amirlerinin de yasaklı olduğunu belirten seçenek hatalıdır.

Anayasal yasaklar dar yorumlanır ve sadece belirtilen makam sahiplerini kapsar.

Key Concept

Başkanlık Divanı Üyelerinin Tarafsızlığı ve Kısıtlamaları

Hints

Anayasa'nın 94. maddesindeki kısıtlamaların kimleri kapsadığına dikkat edin; her kısıtlama tüm Divan üyelerini kapsamaz.

Meclis Başkanı ve Başkanvekilleri için siyasi parti yasağı varken, kâtip üyeler ve idare amirleri için böyle bir hüküm yoktur.

Oy kullanma yasağının 'oturumu yönetme' şartına bağlı olduğunu ve sadece en üst iki makamı (Başkan ve Başkanvekili) bağladığını hatırlayın.

Practice More

Meclis Başkanı seçimi turları ve gerekli çoğunlukları (nitelikli çoğunluk vs. salt çoğunluk) tekrar edebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 613Question →

$1982$ Anayasası'na göre, milletvekilliği sıfatının sona ermesi "kendiliğinden", "TBMM Genel Kurulu kararı ile" veya "kesin hüküm/kısıtlanma kararının Genel Kurula bildirilmesi" şeklinde gerçekleşebilir.

Buna göre, aşağıdaki durumların hangisinde milletvekilliği sıfatı TBMM Genel Kurulu tarafından bir karar alınmasına gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer?

Milletvekilinin istifa etmesi

Milletvekilinin Cumhurbaşkanı seçilmesi

Meclis çalışmalarına özürsüz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmama

Yasama dokunulmazlığının TBMM Genel Kurulu tarafından kaldırılması

Milletvekilinin kesin hüküm giydiğine dair mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesi

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilinin Cumhurbaşkanı seçilmesi

Answer

Milletvekilinin Cumhurbaşkanı seçilmesi

Cumhurbaşkanı seçilen bir kişinin milletvekilliği, seçildiği anda herhangi bir meclis kararına veya bildirime gerek kalmaksızın otomatik olarak düşer. Bu durum, kuvvetler ayrılığı ilkesinin bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliğinin sona erme hallerini sınıflandırın.

Sona erme halleri: Kendiliğinden (Ölüm, CB seçilme), Meclis Kararı (İstifa, Devamsızlık, Bağdaşmazlık) ve Bildirim (Hüküm giyme, Kısıtlanma).

Soruda istenen 'kendiliğinden' kategorisini belirlemek için tüm usulleri bilmek gerekir.

Seçeneklerdeki durumların hangi hukuki prosedüre tabi olduğunu kontrol edin.

Cumhurbaşkanı seçilme kuralı otomatik bir sonuç doğurur.

Anayasa'nın yürütme ve yasama arasındaki ayrılık ilkesi gereği bir kişi aynı anda hem CB hem MV olamaz.

Key Concept

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri

Hints

Milletvekilliğinin sona ermesinde bazı durumlar TBMM oylaması gerektirir, bazıları ise otomatik gerçekleşir.

Ölüm gibi, bir kişinin başka bir yüksek makama (Cumhurbaşkanlığı gibi) seçilmesi de meclis kararına ihtiyaç duymaz.

İstifa ve devamsızlık Meclis kararı gerektirirken; Cumhurbaşkanı seçilme anayasal olarak üyeliği doğrudan bitirir.

Practice More

Milletvekilliği sona erdiğinde Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapılabilecek durumları (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) inceleyiniz.

Estimated Time:45s

Question 614Question →

1982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri uyarınca, bir yasama dönemi içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından karara bağlanamamış olan kanun tekliflerinin hukuki durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Söz konusu teklifler bir sonraki yasama döneminde, herhangi bir yeni işleme gerek duyulmaksızın kaldığı aşamadan itibaren görüşülmeye devam edilir.

Teklifler 'kadük' (hükümsüz) hale gelir ve yeni yasama döneminde işleme alınabilmeleri için usulüne uygun olarak yeniden sunulmaları gerekir.

Yasama dönemi sonunda sonuçlandırılamayan bu teklifler, TBMM Başkanlığı tarafından 'parlamento kararı' niteliğiyle onaylanarak Resmî Gazete'de yayımlanır.

Cumhurbaşkanı, yasama dönemi içerisinde sonuçlandırılamayan bu teklifleri doğrudan kanunlaştırma veya kararnameye dönüştürme yetkisine sahiptir.

Bu tekliflerin bir sonraki yasama dönemine devredilebilmesi için Meclis Genel Kurulunda üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar alınması yeterlidir.

Show answer & explanation

Answer: Teklifler 'kadük' (hükümsüz) hale gelir ve yeni yasama döneminde işleme alınabilmeleri için usulüne uygun olarak yeniden sunulmaları gerekir.

Answer

Yasama dönemi içinde sonuçlandırılamayan kanun teklifleri kadük (hükümsüz) sayılır ve yeni dönemde yeniden sunulmaları gerekir.

1982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü uyarınca, bir yasama dönemi içinde genel kurulca karara bağlanamamış olan kanun teklifleri kadük sayılır. Kadük olan bir teklif hükümsüzleştiği için, yeni seçilen Meclis döneminde bu konunun tekrar gündeme gelmesi ancak teklifin sıfırdan, usulüne uygun şekilde yeniden verilmesiyle mümkündür.

Step-by-Step Solution

Yasama dönemi kavramını analiz etme

İki milletvekili seçimi arasındaki süre (genellikle 5 yıl) bir yasama dönemini oluşturur.

Kanun tekliflerinin ömrü kural olarak bu dönemle sınırlıdır.

Sonuçlandırılamayan tekliflerin durumunu belirleme

Dönem sonunda henüz yasalaşmamış (genel kurulda kabul edilmemiş) teklifler hukuken geçersiz kalır.

Bu duruma 'kadük olma' adı verilir.

Yeni yasama dönemindeki usulü tespit etme

Teklifin tekrar görüşülebilmesi için milletvekilleri tarafından yeni dönemde tekrar Meclis Başkanlığına sunulması gerekir.

Kadük olan teklifler kendiliğinden bir sonraki döneme aktarılmaz.

Key Concept

Kadük (Hükümsüzlük) İlkesi

Hints

Yasama dönemi sonunda tamamlanmayan işlerin akıbetini belirleyen teknik bir terim vardır.

Seçimlerin yenilenmesiyle birlikte Meclis'in gündemi de sıfırlanır; bu durum 'kadük olma' olarak adlandırılır.

Kadük olan bir teklif 'ölü' tekliftir; canlanması için yeni dönemde milletvekilleri tarafından tekrar imzalanıp sunulması şarttır.

Practice More

Kanun yapım sürecinde Cumhurbaşkanının bütçe kanunu üzerindeki özel yetkisini (veto edememe) incelemek bu konuyla bağlantılı bir diğer önemli ayrıntıdır.

Estimated Time:50s

Question 615Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından yürütülen yasama faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan "kanunlar" ile "parlamento kararları" arasında hem oluşum süreçleri hem de yargısal denetimleri bakımından önemli farklar bulunmaktadır.

Parlamento kararlarının genel özellikleri ve kanunlarla olan farkları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına sunulmaz ve Meclis Başkanı tarafından imzalanarak doğrudan Resmî Gazete'de yayımlanır.

Cumhurbaşkanının kanunları Meclise geri gönderme (veto) yetkisi bulunmasına rağmen, parlamento kararları için böyle bir yetkisi yoktur.

Parlamento kararları kural olarak yargı denetimi dışındadır; ancak TBMM İçtüzüğü, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararlarına karşı yargı yolu açıktır.

TBMM tarafından alınan tüm parlamento kararları, Anayasa uyarınca üye tam sayısının salt çoğunluğu olan en az

301

milletvekilinin kabul oyu ile kesinleşir.

Show answer & explanation

Answer: TBMM tarafından alınan tüm parlamento kararları, Anayasa uyarınca üye tam sayısının salt çoğunluğu olan en az $301$ milletvekilinin kabul oyu ile kesinleşir.

Answer

Tüm parlamento kararlarının üye tam sayısının salt çoğunluğu (

301

oy) ile alınması gerektiği ifadesi yanlıştır.

Parlamento kararlarının alınması için kural olarak üye tam sayısının salt çoğunluğu (

301

) değil, toplantıya katılanların salt çoğunluğu yeterlidir. Bu sayı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (

151

) az olamaz. Tüm kararların

301

oy ile alınması zorunluluğu bulunmadığı için bu ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

İşlem türünü analiz etme

Soruda TBMM'nin "parlamento kararı" adı verilen işlemlerinin niteliği sorgulanmaktadır.

Kanun ve parlamento kararı arasındaki farkları bilmek, yasama organının çalışma usulünü anlamak için temeldir.

Cumhurbaşkanı ve Meclis ilişkisini değerlendirme

Parlamento kararları Cumhurbaşkanı onayına gitmez ve veto edilemez.

Kanunlar genel düzenleyici işlemlerken, parlamento kararları genellikle Meclisin iç işleyişine yöneliktir.

Yargısal denetim istisnalarını kontrol etme

Kural: Yargı yolu kapalı. İstisnalar: İçtüzük, Dokunulmazlık, Milletvekilliği.

Yasama işlemlerinin hukuki güvenliği için hangi işlemlerin denetlenebileceğini bilmek gerekir.

Karar yeter sayılarını kontrol etme

Genel kural "adi çoğunluk"tur; yani toplantıya katılanların salt çoğunluğu (

151

'den az olmamak kaydıyla) yeterlidir.

Nitelikli çoğunluk (

301

ve üzeri) sadece Anayasa'da özel olarak belirtilen durumlarda aranır.

Key Concept

Parlamento Kararlarının Hukuki Rejimi

Hints

Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki en büyük farklardan biri onay mekanizmasıdır.

Anayasa Mahkemesi her Meclis kararını denetlemez; sadece 3 özel istisnayı inceler.

Meclis'teki genel karar alma usulünün 'toplantıya katılanların salt çoğunluğu' olduğunu hatırlayın.

Practice More

Parlamento kararı olup da yargı denetimine tabi olan 3 istisnai durumu ezberleyerek bu konudaki soruların çoğunu çözebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 616Question →

$1982$ Anayasası'nın $89$ . maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen kanunları on beş gün içinde yayımlar veya bir kez daha görüşülmek üzere Meclis'e geri gönderir. Ancak Anayasa, bir kanun türünü bu kuraldan istisna tutarak geri gönderilmesini (veto edilmesini) yasaklamıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının TBMM'ye geri gönderemeyeceği tek kanun türüdür?

Vergi kanunları

Seçim kanunları

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulma kanunları

Bütçe kanunları

Genel ve özel af ilanı içeren kanunlar

Show answer & explanation

Answer: Bütçe kanunları

Answer

Bütçe kanunları,

1982

Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı'nın veto edemeyeceği tek kanundur.

Bütçe kanunları, devletin mali faaliyetlerinin aksamaması amacıyla Anayasa tarafından Cumhurbaşkanı'nın geri gönderme yetkisinin dışında tutulmuştur. Cumhurbaşkanı bu kanunu ya olduğu gibi yayımlar ya da doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açabilir, ancak Meclis'e 'tekrar görüş' diyerek geri gönderemez.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanı'nın kanunlar üzerindeki yetkisini tanımlayın

Cumhurbaşkanı, TBMM'den gelen kanunları ya yayımlar ya da geri gönderir.

Anayasa'nın

89

. maddesi yasama ve yürütme arasındaki dengeyi bu şekilde kurmuştur.

Geri gönderme yetkisinin istisnasını belirleyin

Bütçe kanunları bu yetkinin dışındadır.

Bütçe kanunları yıllık olarak hazırlandığı ve devletin mali işleyişinin durmaması gerektiği için bu özel kural getirilmiştir.

Diğer kanun türleriyle karşılaştırın

Vergi, af veya seçim kanunları gibi diğer tüm kanunlar veto edilebilir.

Anayasa metninde 'Bütçe kanunları hariç' ifadesi açıkça yer almaktadır.

Key Concept

Bütçe Kanunu'nun Veto Edilememesi

Hints

Anayasa'da 'Bütçe kanunları hariç...' diye başlayan maddeyi hatırlayın.

Practice More

Cumhurbaşkanı'nın bütçe kanununa karşı yargı yoluna başvurup başvuramayacağını inceleyin.

Estimated Time:45s

Question 617Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) Genel Kurulu'nda, Anayasa'da başka bir hüküm bulunmayan hallerde gerçekleştirilen oylamalarda kararların geçerli olabilmesi için gereken "karar yeter sayısı" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi tam ve doğru bir tanımdır?

Karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğu olup bu sayı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Karar yeter sayısı, her durumda Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

milletvekilinin kabul oyu vermesidir.

Karar yeter sayısı ile toplantı yeter sayısı aynı rakama tekabül eder ve her iki durumda da en az

200

milletvekilinin onayı gerekir.

Karar yeter sayısı, oylama anında Genel Kurul salonunda hazır bulunan toplam milletvekili sayısının üçte ikisidir.

Karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğu olup bu sayı toplantıya katılanların sayısına göre

151

’in altına düşebilir.

Show answer & explanation

Answer: Karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğu olup bu sayı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Answer

Karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğu olup bu sayı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (

151

) az olamaz.

Doğru tanım, karar yeter sayısının iki kademeli yapısını bir arada sunmaktadır: Birinci kademe genel kural olan 'toplantıya katılanların salt çoğunluğu', ikinci kademe ise bu kuralın aşamayacağı 'üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası (

151

)' olan mutlak alt sınırdır.

Step-by-Step Solution

Meclis toplantı yeter sayısını belirle.

600 \times 1/3 = 200

Meclis'in toplanabilmesi için en az

200

milletvekilinin hazır bulunması gerekir.

Karar yeter sayısının genel kuralını tespit et.

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu (yarıdan bir fazlası).

Anayasa'da aksine hüküm yoksa kararlar katılanların basit çoğunluğu ile alınır.

Karar yeter sayısının anayasal alt sınırını hesapla.

600 \times 1/4 + 1 = 151

Alınan karar, katılanların salt çoğunluğu sağlansa bile asla

151

sayısının altında kalamaz.

Key Concept

Karar Yeter Sayısı Formülü:

\max(\text{Katılanların Salt Çoğunluğu}, 151)

Hints

Karar yeter sayısı, Meclis'in bir konuda 'evet' diyebilmesi için gereken en az oy sayısıdır.

Bu sayı toplantıya katılanlara göre değişir ancak Anayasa bir 'taban puan' veya 'alt sınır' belirlemiştir.

Alt sınır,

600

milletvekilinin

1/4 + 1

formülüyle hesaplanan

151

sayısıdır.

Practice More

Nitelikli çoğunluk gerektiren durumları (örneğin Anayasa değişikliği veya Meclis soruşturması açılması) inceleyerek farkı pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 618Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından kabul edilen bir kanun teklifi, Anayasa uyarınca yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanına gönderilmiştir.

$1982$ Anayasası'na göre; Cumhurbaşkanının bu kanunu inceleyerek yayımlama veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderme süresi ile Meclisin geri gönderilen bu kanunu hiçbir değişiklik yapmadan "aynen kabul" edebilmesi için gereken asgari oy sayısı aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

15

gün - Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili)

15

gün - Toplantıya katılanların salt çoğunluğu

10

gün - Üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili)

30

gün - Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili)

15

gün - Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

milletvekili)

Show answer & explanation

Answer: $15$ gün - Üye tamsayısının salt çoğunluğu ( $301$ milletvekili)

Answer

Cumhurbaşkanının inceleme süresi

15

gün, Meclisin aynen kabul (direnme) için ihtiyaç duyduğu asgari oy sayısı ise üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

'dir.

Doğru cevap, Cumhurbaşkanına tanınan

15

günlük inceleme süresi ile Meclisin bu süreçteki direnme hakkı için gereken

301

(

600

vekilin salt çoğunluğu) oy şartını tam olarak karşılamaktadır.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının kanun üzerindeki inceleme yetkisini ve süresini belirle.

15

günlük süre.

Anayasa'nın

89

. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı, Meclisçe kabul edilen kanunları

15

gün içinde yayımlar veya geri gönderir.

Meclisin geri gönderilen kanun üzerindeki karar yeter sayısını kontrol et.

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

oy).

2017

değişikliği ile Meclis, geri gönderilen bir kanunu ancak üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı yayımlamak zorundadır.

Key Concept

Kanunların Yayımlanması ve Geri Gönderilmesi (Veto)

Hints

Cumhurbaşkanının kanunları incelemesi için Anayasa'da belirlenen süre iki haftadan biraz fazladır.

Meclis, Cumhurbaşkanının geri gönderdiği bir metinde ısrar etmek istiyorsa, toplam milletvekili sayısının yarısından en az bir fazlasının onayını almalıdır.

İnceleme süresi

15

gündür; direnme (aynen kabul) için gereken sayı ise toplam

600

milletvekilinin yarısından fazla olan

301

'dir.

Practice More

Bütçe kanunlarının Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilemeyeceği (veto edilemeyeceği) istisnasını gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 0s

Question 619Question →

$1982$ Anayasası'na göre milletvekilliği sıfatı; kendiliğinden, Meclis kararı veya kesin yargı hükmünün Genel Kurula bildirimi gibi farklı usullerle sona erebilmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi milletvekilliği sıfatını sona erdiren durumlardan biri değildir?

Milletvekilinin istifasının Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından kabul edilmesi

Milletvekilinin bir ay içinde toplam

5

birleşim günü Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz katılmaması üzerine Meclisçe üyeliğinin düşürülmesine karar verilmesi

Milletvekilinin hakkında yürütülen bir ceza soruşturması nedeniyle yasama dokunulmazlığının Meclis tarafından kaldırılması

Milletvekilinin milletvekili seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giymesi ve bu kararın Genel Kurula bildirilmesi

Milletvekilinin Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı olarak seçilmesi

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilinin hakkında yürütülen bir ceza soruşturması nedeniyle yasama dokunulmazlığının Meclis tarafından kaldırılması

Answer

Milletvekilinin hakkında yürütülen bir ceza soruşturması nedeniyle yasama dokunulmazlığının Meclis tarafından kaldırılması

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, bir milletvekilinin sadece isnat edilen suçla ilgili olarak yargılanabilmesini sağlar. Bu süreçte kişinin milletvekilliği sıfatı, özlük hakları ve Meclis çalışmalarına katılma yetkisi devam eder. Ancak yargılama sonucunda 'milletvekili seçilmeye engel' bir suçtan kesin hüküm giyilirse ve bu karar Genel Kurulda okunursa milletvekilliği sona erer.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliğinin sona erme nedenlerini gruplandır.

Kendiliğinden (Ölüm, CB seçilme vb.), Meclis Kararı (İstifa, Devamsızlık, Bağdaşmazlık) ve Bildirim (Kesin hüküm, Kısıtlanma).

1982

Anayasası Madde

84

hükümlerini analiz etmek için gereklidir.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini kontrol et.

Yasama dokunulmazlığı (Madde

83

), sadece cezai takibata karşı sağlanan geçici bir korumadır.

Dokunulmazlığın kaldırılmasının statü üzerindeki etkisini belirlemek için gereklidir.

Seçeneklerdeki durumların hukuksal sonucunu karşılaştır.

Yasama dokunulmazlığı kalkan kişinin milletvekilliği devam eder; sadece o suçtan yargılanabilir hale gelir.

Milletvekilliği sıfatını sona erdirmeyen seçeneği bulmak için son adımdır.

Key Concept

Milletvekilliğinin Sona Ermesi ve Dokunulmazlık Ayrımı

Hints

Milletvekilliğinin sona ermesi ile sadece yargılanabilir hale gelmek arasındaki farkı düşünün.

Dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili, mahkemede yargılanırken aynı zamanda Meclis'te oy kullanmaya devam edebilir mi?

Kesinleşmiş bir mahkeme kararı (hüküm) okunmadan önce, sadece dokunulmazlığın kaldırılmış olması üyeliği düşürmez.

Practice More

Milletvekilliğinin düşmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne yapılabilecek itiraz sürecini (7 gün - 15 gün kuralı) inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Nedenleri kategorize edin: Meclis Kararı (İstifa, Devamsızlık, Bağdaşmazlık), Bildirim (Kesin Hüküm, Kısıtlanma) ve Kendiliğinden (Ölüm, CB seçilme). Bu listede yer almayan durum 'sona erme' nedeni değildir.

Estimated Time:45s

Question 620Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) Genel Kurulu'ndaki bir kanun teklifi oylamasında aşağıdaki tablo oluşmuştur:

Oylama Parametresi	Milletvekili Sayısı
Toplantıya Katılan Milletvekili Sayısı	$300$
Kabul Oyu Verenler	$150$
Ret Oyu Verenler	$140$
Çekimser Kalanlar	$10$

Bu oylama sonucuna ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kabul oyları ret oylarından fazla olduğu için teklif kabul edilmiştir.

Teklif reddedilmiştir; çünkü kabul oyları karar yeter sayısı için gereken en az

151

sınırının altında kalmıştır.

Teklif reddedilmiştir; çünkü karar alınabilmesi için toplantı yeter sayısı olan

200

sınırı aşılsa da üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

kabul oyu gerekir.

Oylama geçersizdir; çünkü meclis çalışmalarına devam edebilmek için oylama anında en az

400

milletvekilinin hazır bulunması şarttır.

Teklif kabul edilmiştir; çünkü

300

kişinin katıldığı oylamada

150

kabul oyu salt çoğunluk şartını tam olarak karşılamaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Teklif reddedilmiştir; çünkü kabul oyları karar yeter sayısı için gereken en az $151$ sınırının altında kalmıştır.

Answer

Teklif reddedilmiştir; çünkü kabul oyları hem toplantıya katılanların salt çoğunluğu olan hem de anayasal asgari sınır olan

151

sayısına ulaşamamıştır.

Anayasa'nın

96

. maddesi uyarınca,

TBMM

toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak bu sayı üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası olan

151

milletvekilinden az olamaz. Senaryoda

300

kişi katıldığı için salt çoğunluk

151

olup, kabul oyları (

150

) bu sınırın altında kaldığı için teklif reddedilmiştir.

Step-by-Step Solution

Toplantı yeter sayısını kontrol et.

300 \geq 200

TBMM

'nin toplanabilmesi için üye tamsayısının (

600

)

1/3

'ü olan en az

200

milletvekili gereklidir.

Anayasal alt karar sınırını hesapla.

151

Anayasa madde

96

'ya göre karar yeter sayısı üye tamsayısının

1/4

'ünün

1

fazlasından (

600/4 + 1 = 151

) az olamaz.

Toplantıya katılanların salt çoğunluğunu hesapla.

151

300

katılımcı için salt çoğunluk

300 / 2 + 1 = 151

milletvekilidir.

Kabul oylarını gereken sayı ile karşılaştır.

150 < 151

Kabul oyları (

150

), ret oylarından (

140

) fazla olmasına rağmen hem salt çoğunluk hem de anayasal alt sınır olan

151

'in altında kaldığı için teklif reddedilmiş sayılır.

Key Concept

TBMM Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı

Hints

Karar yeter sayısı hesaplanırken hem 'katılanların salt çoğunluğu' kuralını hem de 'üye tamsayısının 1/4 + 1' kuralını birlikte düşünmelisin.

Practice More

Karar yeter sayısının 151'den farklı olarak 'nitelikli çoğunluk' şeklinde arandığı (Örn: Genel af, Anayasa değişikliği) durumları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

PreviousPage 31 / 41Next

Yasama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More