Yasama

802 questions

Yasama organının tarafsızlığını ve iç düzenini sağlamak amacıyla oluşturulan TBMM Başkanlık Divanı'nın hukuki rejimi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi 1982 Anayasası hükümlerine aykırıdır?

Meclis Başkanlığı seçiminin dördüncü turunda, seçimin sonuçlanabilmesi için adaylardan birinin üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301 oy) desteğini alması zorunludur.

Meclis Başkanı ve oturumu yöneten başkanvekili dışındaki divan üyelerinin, Genel Kurul'daki oylamalara katılmalarını kısıtlayan bir anayasal hüküm bulunmamaktadır.

Parlamentoda grubu bulunan siyasi partiler, Başkanlık Divanı için yapılacak seçimlerde Meclis Başkanlığı makamı için aday gösteremez ve grup kararı alamazlar.

Bir yasama dönemi içerisinde Başkanlık Divanı için iki kez seçim yapılır ve ikinci seçimde belirlenen üyeler o yasama döneminin sonuna kadar görev yaparlar.

Meclis Başkanı ve başkanvekilleri için öngörülen 'siyasi parti faaliyetlerine katılamama' yasağı, divan üyesi olan kâtip üyeler ve idare amirlerini kapsamaz.

Show answer & explanation

Answer: Meclis Başkanlığı seçiminin dördüncü turunda, seçimin sonuçlanabilmesi için adaylardan birinin üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301 oy) desteğini alması zorunludur.

Answer

Meclis Başkanlığı seçiminin dördüncü turunda salt çoğunluk aranması gerektiği bilgisi yanlıştır; bu turda en fazla oy alan aday seçilir.

1982 Anayasası'nın 94. maddesine göre, Meclis Başkanı seçimi gizli oyla yapılır. İlk iki oylamada üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

oy), üçüncü oylamada ise salt çoğunluk (

301

oy) aranır. Eğer üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oyu almış olan iki aday arasında dördüncü oylama yapılır; dördüncü oylamada ise 'en fazla oyu alan' (adi çoğunluk) aday Başkan seçilmiş olur. Dolayısıyla dördüncü turda salt çoğunluk (

301

) şartı bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Meclis Başkanı seçim turlarını analiz etme

İlk iki turda 400 (2/3), üçüncü turda 301 (salt çoğunluk) aranır.

Anayasal seçim prosedürünü belirlemek için.

Dördüncü tur kuralını inceleme

Üçüncü turda en çok oyu alan iki aday katılır ve en fazla oyu alan seçilir.

Salt çoğunluk sağlanamadığında seçimin kilitlenmesini önlemek için.

Diğer divan üyelerinin statüsünü değerlendirme

Kâtip üyeler ve idare amirleri oy kullanabilir ve parti faaliyetlerine katılabilir.

Neutrality (tarafsızlık) yasağının kapsamını netleştirmek için.

Key Concept

TBMM Başkanlık Divanı Seçim Usulü ve Tarafsızlık Kapsamı

Question 82Question →

Parlamento kararları; TBMM’nin sadece kendi iç işleyişini veya yürütme ve yargı organlarıyla olan belirli ilişkilerini düzenleyen, kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi olmayan ve yine kural olarak yargısal denetimi mümkün olmayan işlemlerdir. Ancak Anayasa koyucu, hukuk devleti ilkesi gereği belirli parlamento kararlarını bu genellemenin dışında tutarak yargı yolunu açmıştır. Öte yandan, TBMM'nin bazı işlemleri dış görünüşü itibarıyla karara benzese de hukuki niteliği bakımından 'kanun'dur ve farklı usullere tabidir.

Bu bilgiler ışığında, aşağıdaki TBMM işlemlerinden hangisi hem bir 'parlamento kararı' niteliği taşımakta hem de hakkında Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapılamayacak işlemler arasında yer almaktadır?

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nde yapılan kapsamlı değişiklikler

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının TBMM tarafından uygun bulunması

Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına dair alınan karar

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı’nın seçilmesine ilişkin yapılan oylama sonucu

Genel ve özel af ilan edilmesine ilişkin Meclis tarafından kabul edilen düzenleme

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı’nın seçilmesine ilişkin yapılan oylama sonucu

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı’nın seçilmesine ilişkin karar; hukuki niteliği itibarıyla bir parlamento kararıdır ve üzerinde yargı denetimi bulunmamaktadır.

Doğru seçenek olan Meclis Başkanı seçimi, TBMM'nin iç işleyişine yönelik bir 'Parlamento Kararı'dır. Anayasa'nın 148. ve 85. maddelerinde sayılan ve yargı yolu açık olan üç istisnadan biri değildir. Dolayısıyla bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvurulması hukuken mümkün değildir.

Step-by-Step Solution

İşlemlerin hukuki niteliğini (Kanun mu, Parlamento Kararı mı) ayırt etme.

Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması ve af ilanı 'Kanun'dur. İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve Meclis Başkanı seçimi ise 'Parlamento Kararı'dır.

Soruda hem parlamento kararı olma hem de denetlenememe şartı birlikte aranmaktadır.

Parlamento kararlarının yargısal denetim durumunu analiz etme.

İçtüzük ve dokunulmazlığın kaldırılması yargı denetimine tabi olan istisnai kararlardır. Meclis Başkanı seçimi ise yargı denetimi dışındadır.

Anayasa sadece üç parlamento kararı için yargı yolunu açık tutmuştur (İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması, Milletvekilliğinin Düşmesi).

Sonuçları sentezleyerek doğru seçeneği belirleme.

Meclis Başkanı seçimi her iki şartı da (karar olma ve denetlenememe) karşılar.

Yargı bağışıklığı olan ve kanun niteliği taşımayan işlem Meclis Başkanı seçimidir.

Key Concept

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları

Hints

TBMM'nin yaptığı işlemler 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrılır. İlk adımda seçeneğin bir 'karar' olup olmadığını kontrol edin.

Parlamento kararları kural olarak denetlenemez. Ancak Anayasa 3 spesifik karar için (İçtüzük, Dokunulmazlık, Düşme) yargı yolunu açık bırakmıştır.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin denetim yetkisi dışında kalan diğer işlemleri (OHAL CBK'ları, Milletlerarası Antlaşmalar vb.) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 83Question →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından "bir daha görüşülmek üzere" Meclise iade edilen (veto edilen) bir kanunun, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından görüşülme süreci ve sonrasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis, geri gönderilen kanun metninde herhangi bir değişiklik veya yeni bir düzenleme yaparsa, Cumhurbaşkanı bu metni tekrar Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

Meclis, iade edilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğu ile aynen kabul ederse; Cumhurbaşkanı bu kanunu Anayasa Mahkemesine taşıyamaz.

Geri gönderilen kanunun Meclis Genel Kurulunda aynen kabul edilebilmesi için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun kararı yeterlidir.

Cumhurbaşkanı, bütçe kanunları dahil olmak üzere kendisine gönderilen tüm kanunları bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir.

Meclis tarafından aynen kabul edilerek tekrar gönderilen bir kanun, Cumhurbaşkanı tarafından imzalanmadığı takdirde 15 günün sonunda kendiliğinden yürürlüğe girer.

Show answer & explanation

Answer: Meclis, geri gönderilen kanun metninde herhangi bir değişiklik veya yeni bir düzenleme yaparsa, Cumhurbaşkanı bu metni tekrar Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

Answer

Meclis, geri gönderilen kanun metninde herhangi bir değişiklik veya yeni bir düzenleme yaparsa, Cumhurbaşkanı bu metni tekrar Meclise geri gönderme yetkisine sahiptir.

Anayasa'nın 89. maddesi uyarınca, Meclis iade edilen bir kanunu hiçbir değişiklik yapmadan 'aynen' kabul ederse (en az

301

oy ile), Cumhurbaşkanı bunu yayımlamak zorundadır. Ancak Meclis metin üzerinde en ufak bir değişiklik yaparsa, bu işlem artık yeni bir kanunlaşma süreci gibi değerlendirilir ve Cumhurbaşkanı'nın bu yeni metni tekrar inceleme ve gerekirse tekrar geri gönderme yetkisi bulunur.

Step-by-Step Solution

Veto sürecinin hukuki dayanağını belirleme

1982 Anayasası Madde 89

Cumhurbaşkanı'nın kanunları yayımlama ve geri gönderme yetkisi bu maddede düzenlenmiştir.

Meclisin 'aynen kabul' ve 'değiştirerek kabul' ayrımını analiz etme

Aynen kabulde veto yetkisi biter, değiştirerek kabulde yeni bir veto hakkı doğar.

Meclis metni değiştirirse bu yeni bir kanun metni sayılır ve Cumhurbaşkanı'nın inceleme yetkisi tekrar başlar.

Karar yeter sayısı şartını kontrol etme

Aynen kabul için en az

301

(salt çoğunluk) oyu gereklidir.

2017 Anayasa değişikliği ile Meclis'in vetoyu aşması zorlaştırılmıştır.

Key Concept

Kanunların Geri Gönderilmesi (Veto) ve Vetoyu Aşma Usulü

Practice More

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilemeyen tek kanun olan Bütçe Kanunu'nun hazırlık ve görüşme sürelerini inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 84Question →

1982 Anayasası'nda 2017 değişikliği ile düzenlenen ve yürütme organının görev suçlarından dolayı denetlenmesini sağlayan "Meclis Soruşturması" mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) gizli oyu yeterlidir.

Genel Kurulda yapılan oylama sonucunda Yüce Divana sevk kararı, ancak üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyuyla alınabilir.

Hakkında Meclis soruşturması açılan ve Yüce Divana sevk edilen bir bakanın görevi, Yüce Divan tarafından mahkûmiyet kararı verildiği an sona erer.

Siyasi parti grupları, kendi içlerinde alacakları grup kararı ile Meclis soruşturması açılmasını talep edebilir ve süreci yönlendirebilirler.

Soruşturma komisyonu, Meclis Başkanı tarafından kura usulüyle belirlenen bağımsız milletvekillerinden oluşur.

Show answer & explanation

Answer: Genel Kurulda yapılan oylama sonucunda Yüce Divana sevk kararı, ancak üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun ( $400$ milletvekili) gizli oyuyla alınabilir.

Answer

Yüce Divana sevk kararı üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyuyla alınır.

Doğru olan ifade, Yüce Divana sevk kararının alınabilmesi için TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyunun gerekli olduğudur. Bu, 2017 anayasa değişiklikleriyle getirilen kesin bir sayısal kuraldır.

Step-by-Step Solution

Önerge aşamasını kontrol et.

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

imza) ile soruşturma açılması istenebilir.

Sürecin başlaması için gerekli ilk sayısal eşiktir.

Karar aşamasını değerlendir.

Meclis, üye tamsayısının beşte üçünün (

360

oy) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verir.

Soruşturma komisyonunun kurulabilmesi için bu nitelikli çoğunluk şarttır.

Yüce Divan sevki ve sonuçlarını incele.

Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

oy) ile Yüce Divana sevk kararı alınır ve bu kararla birlikte ilgili kişinin görevi sona erer.

Anayasa m.106 hükmü gereğince en yüksek denetim eşiği ve hukuki sonuç budur.

Key Concept

Meclis Soruşturması Karar Yeter Sayıları ve Hukuki Sonuçları

Hints

Meclis soruşturması sürecinde üç farklı nitelikli çoğunluk (

301, 360, 400

) bulunur.

Practice More

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu süreci ile bakanların Meclis soruşturması sürecini sayısal ve usuli açıdan karşılaştırınız.

Estimated Time:1m 30s

Question 85Question →

1982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde bulunan siyasi parti gruplarının yetki ve yasakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, TBMM Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler.

Milletvekillerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin görüşmelerde bağlayıcı grup kararı alabilirler.

TBMM bünyesinde bir siyasi parti grubu kurabilmek için en az

20

milletvekiline ihtiyaç vardır.

Siyasi parti grupları, üye sayıları oranında Meclis ihtisas komisyonlarına temsilci gönderirler.

Siyasi parti grupları, Danışma Kurulu toplantılarına temsilci göndererek meclis gündeminin belirlenmesinde söz sahibi olurlar.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekillerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin görüşmelerde bağlayıcı grup kararı alabilirler.

Answer

Siyasi parti grupları, milletvekillerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin görüşmelerde bağlayıcı grup kararı alamazlar.

Seçeneklerde belirtilen ifadenin aksine, 1982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü uyarınca siyasi parti gruplarının yasama dokunulmazlığına ilişkin görüşmelerde bağlayıcı grup kararı alması veya bu yönde görüş bildirmesi kesinlikle yasaklanmıştır. Bu kısıtlama, milletvekilliğinin düşmesi ve Meclis soruşturması işlemleri için de geçerlidir.

Step-by-Step Solution

Siyasi parti gruplarının kuruluş şartını hatırla.

Siyasi parti grupları en az

20

milletvekili ile kurulur.

Bu sayı, meclis içi örgütlenmenin asgari sınırıdır.

Gruplara getirilen temel yasakları gözden geçir.

Gruplar Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler ve yasama dokunulmazlığı/meclis soruşturması gibi yargısal nitelikli konularda grup kararı alamazlar.

Meclis Başkanlığı seçimi tarafsızlığı, dokunulmazlık ve soruşturma süreçleri ise milletvekilinin özgür iradesini korumak için grup tahakkümünden uzak tutulur.

Grupların sahip olduğu hakları değerlendir.

Gruplar; komisyonlara üye verme, Danışma Kuruluna katılma, meclis araştırması/genel görüşme isteme ve Cumhurbaşkanı adayı gösterme haklarına sahiptir.

Parlamenter çalışmaların rasyonelleşmesi için gruplara bu temsil ve denetim yetkileri verilmiştir.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Yasakları

Estimated Time:1m 0s

Question 86Question →

1982 Anayasası’na göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) genel görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Para basılmasına karar vermek

Genel ve özel af ilanına karar vermek

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak

Olağanüstü hal ilan etmek

Kamu Başdenetçisini seçmek

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü hal ilan etmek

Answer

Olağanüstü hal ilan etmek

1982 Anayasası'nın 119. maddesine göre, savaş, savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi, ayaklanma, anayasal düzeni tehlikeye düşüren şiddet hareketleri veya afet gibi durumlarda olağanüstü hal ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir. TBMM'nin görevi ise bu ilanı onaylamak, süreyi her defasında 4 ayı geçmemek üzere uzatmak veya OHAL'i kaldırmaktır.

Step-by-Step Solution

TBMM'nin anayasal görevlerini listele.

Anayasa'nın 87. maddesi; kanun yapmak, af ilan etmek, savaş ilanı, para basımı ve andlaşmaları uygun bulma gibi görevleri sayar.

Yasama organının temel yetki sınırlarını belirlemek için gereklidir.

Yürütme organı (Cumhurbaşkanı) ile yasama organı (TBMM) arasındaki görev ayrımını yap.

OHAL ilan etme yetkisinin 2017 anayasa değişiklikleri sonrası tamamen yürütme organına (Cumhurbaşkanı) geçtiği tespit edilir.

OHAL sürecindeki yetki paylaşımını (ilan eden ve onaylayan/uzatan ayrımı) netleştirmek gerekir.

Seçeneklerdeki yetkileri kurumlarla eşleştir.

Dört yetki TBMM'ye aitken, bir yetki yürütmeye aittir.

Doğru cevabı teyit etmek için tüm seçeneklerin analizi tamamlanır.

Key Concept

Yasama ve Yürütme Organlarının Yetki Ayrımı

Hints

Yetkinin 'ilan etmek' mi yoksa 'karar vermek/uygun bulmak' mı olduğuna dikkat edin.

2017 Anayasa değişikliği ile yürütme yetkisinin Cumhurbaşkanı'nda toplandığını ve OHAL mekanizmasının bu doğrultuda değiştiğini hatırlayın.

OHAL'i başlatan makam yürütmedir, ancak bu sürecin denetimi ve uzatılması yasamanın (TBMM) elindedir.

Practice More

TBMM'nin sadece parlamento kararı ile yaptığı işlemler ile kanun yoluyla yaptığı işlemleri karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.

Estimated Time:50s

Question 87Question →

1982 Anayasası’nın 2017 değişikliği sonrası hükümleri uyarınca, TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları arasında yer alan "Meclis soruşturması" süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi, bu kararın alındığı anda kendiliğinden sona erer.

Meclis soruşturması açılmasına dair önergenin TBMM Başkanlığına sunulabilmesi için üye tamsayısının en az beşte üç çoğunluğunun imzası gerekir.

TBMM Genel Kurulu tarafından Yüce Divan'a sevk edilmesine karar verilen bir bakanın veya Cumhurbaşkanı yardımcısının görevi sona erer.

Siyasi parti gruplarında, Meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapılabilir ancak bu konuda grup kararı alınamaz.

Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divan'a sevk kararı, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun gizli oyuyla alınır.

Show answer & explanation

Answer: TBMM Genel Kurulu tarafından Yüce Divan'a sevk edilmesine karar verilen bir bakanın veya Cumhurbaşkanı yardımcısının görevi sona erer.

Answer

Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divan'a sevk edilen bir bakan veya Cumhurbaşkanı yardımcısının görevi sona erer.

1982 Anayasası'na göre, Meclis soruşturması süreci sonunda hakkında Yüce Divan'a sevk kararı alınan bir bakan veya Cumhurbaşkanı yardımcısının görevi, mahkûmiyet kararı beklenmeksizin anayasa gereği doğrudan sona erer.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturmasının muhataplarını ve amacını belirle.

Muhataplar Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlardır; amaç ise görevle ilgili suç işledikleri iddiasıdır.

Sürecin kimler üzerinde uygulanacağını bilmek hukuki sonuçları anlamak için ilk adımdır.

Soruşturma açılma ve Yüce Divan'a sevk karar yeter sayılarını kontrol et.

Önerge: 301, Soruşturma açılması: 360, Yüce Divan'a sevk: 400 milletvekilidir.

Seçeneklerdeki sayısal hataları elemek için anayasal eşiklerin bilinmesi gerekir.

Sevk kararının hukuki sonucunu analiz et.

Anayasa madde 106/5 uyarınca 'Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer'.

Yargılama başlamadan önce görevin sona ermesi anayasal bir hükümdür.

Key Concept

Meclis Soruşturmasının Hukuki Sonuçları

Hints

Meclis soruşturmasında üç farklı sayısal eşik vardır: 301, 360 ve 400.

Görevin sona ermesi için sadece soruşturma açılması yetmez, dosyanın yargı aşamasına (Yüce Divan) taşınması gerekir.

Siyasi parti gruplarının bu süreçteki etkisizliği, sürecin tarafsızlığını korumak içindir.

Practice More

Meclis soruşturmasında oluşturulan komisyonun üye sayısı ve partilerin komisyona üye verme usulünü inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 88Question →

1982 Anayasası'nın 2017 değişikliği sonrası hükümleri uyarınca; Cumhurbaşkanlığı kabinesinde görev yapan bir bakanın, göreviyle ilgili bir suç işlediği iddiasıyla TBMM tarafından denetlenmesi sürecine (Meclis soruşturması) ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Soruşturma açılmasına dair önergenin TBMM Başkanlığına sunulabilmesi için Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) yazılı teklifi gerekir.

Meclis Genel Kurulu, soruşturma açılmasına dair önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (

360

milletvekili) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir.

Soruşturma, her siyasi parti grubunun Meclis'teki gücü oranında temsil edildiği ve ad çekme usulüyle belirlenen

15

kişilik bir komisyon tarafından yürütülür.

Yüce Divan'a sevk kararı, komisyon raporunun Genel Kurul'da görüşülmesinin ardından üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyuyla alınır.

Meclis tarafından Yüce Divan'a sevk edilen bir bakanın görevi, Anayasa Mahkemesinin yargılama süreci sonucunda vereceği kesin mahkûmiyet kararına kadar devam eder.

Show answer & explanation

Answer: Meclis tarafından Yüce Divan'a sevk edilen bir bakanın görevi, Anayasa Mahkemesinin yargılama süreci sonucunda vereceği kesin mahkûmiyet kararına kadar devam eder.

Answer

Meclis tarafından Yüce Divan'a sevk edilen bakanın görevi, yargılama sonucunu beklemeksizin sevk kararıyla birlikte sona erer.

1982 Anayasası'nın 106. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Yüce Divan'a sevk edilen bir bakanın görevi, bu kararın alındığı an itibarıyla hukuken sona erer. Bu nedenle, yargılamanın sonuçlanması veya Anayasa Mahkemesinin bir mahkûmiyet kararı vermesi beklenmez. Görevi sürdürme ifadesi anayasal hükme doğrudan aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Meclis soruşturması sürecinin hukuki sonuçlarını analiz et.

Soruşturma süreci; önerge (

301

), açılma kararı (

360

) ve sevk kararı (

400

) olmak üzere üç temel sayısal aşamadan oluşur.

Anayasal denetim mekanizmasının işleyiş sırasını ve gerekli çoğunlukları belirlemek için gereklidir.

1982 Anayasası'nın 106. maddesindeki görev sona erme anını kontrol et.

Anayasa metni açıkça 'Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer' hükmünü içerir.

Yürütme organı üzerindeki denetimin hukuki etkisinin hangi aşamada kesinleştiğini saptamak için gereklidir.

Mahkûmiyet kararının etkisini değerlendir.

Mahkûmiyet (seçilmeye engel bir suçtan olması kaydıyla), kişinin bir daha bu göreve atanmasını engeller; ancak mevcut görevin sona ermesi için sevk kararı yeterlidir.

Referral (sevk) ve Conviction (mahkûmiyet) arasındaki hukuki farkı ayırt etmek için gereklidir.

Key Concept

Meclis Soruşturmasının Hukuki Sonuçları ve Görevin Sona Ermesi

Estimated Time:1m 45s

Question 89Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen "milletvekili seçilme yeterliliği" hükümleri ve ilgili seçim mevzuatı dikkate alındığında, aşağıdaki kişilerden hangisinin milletvekili adayı olması mümkündür?

Taksirli suçlardan dolayı toplamda

2

yıl hapis cezasına hüküm giymiş ve cezası infaz edilmiş olan kişi

Hırsızlık suçundan dolayı

6

ay hapis cezası alan ve cezası özel afla ortadan kaldırılan kişi

Kasten yaralama suçundan dolayı

1

yıl

2

ay hapis cezasına çarptırılan ve cezası infaz edilen kişi

Kamu hizmetlerinden yasaklı olduğu sürenin yarısını tamamlamış olan kişi

Okuryazar olan ancak herhangi bir ilkokul diploması bulunmayan kişi

Show answer & explanation

Answer: Taksirli suçlardan dolayı toplamda $2$ yıl hapis cezasına hüküm giymiş ve cezası infaz edilmiş olan kişi

Answer

Taksirli suçlardan dolayı toplamda 2 yıl hapis cezası almış olan kişinin milletvekili adayı olması mümkündür; çünkü taksirli suçlar anayasal bir engel teşkil etmez.

Milletvekili seçilme yeterliliği için taksirli suçlar bir engel teşkil etmez. 1982 Anayasası'nın 76. maddesi, 'taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giyenlerin' seçilemeyeceğini belirtir. Bu durum, taksirli bir suçtan dolayı alınan cezanın süresi ne kadar (örneğin

2

yıl) olursa olsun, kişinin seçilme hakkını kaybetmeyeceği anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

Eğitim şartını kontrol et

En az ilkokul mezunu olunmalıdır.

Sadece okuryazar olmak yeterli değildir; diploma gereklidir.

Kasıtlı suçlardaki ceza sınırını incele

Taksirli suçlar hariç toplamda

1

yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar seçilemez.

Anayasa, kasıtlı suçlarda

1

yıllık bir eşik belirlemiştir.

Yüz kızartıcı suçların özel durumunu değerlendir

Hırsızlık, dolandırıcılık gibi suçlar süreden bağımsız olarak ve af gelse dahi engeldir.

Bu suçlar kamu vicdanında 'leke' olarak kabul edildiği için mutlak engel sayılır.

Taksirli suçların istisnasını belirle

Taksirli suçlar (tedbirsizlik, dikkatsizlik sonucu işlenenler) ceza süresi ne olursa olsun seçilmeye engel değildir.

Anayasa metninde 'taksirli suçlar hariç' ifadesi kullanılarak bu suçlar kapsam dışı bırakılmıştır.

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Adli Sicil Engelleri

Hints

Anayasa'nın suçlarla ilgili düzenlemesinde hangi suç türünün özellikle hariç tutulduğuna (istisna edildiğine) odaklanın.

Kasıtlı suçlar ile taksirli suçlar arasındaki ayrımı ve '1 yıl' sınırının hangisi için geçerli olduğunu hatırlayın.

Hırsızlık, dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçların süresi ne olursa olsun 'affa uğramış olsalar bile' engel oluşturduğunu, ancak taksirli suçların her zaman kapsam dışı olduğunu unutmayın.

Practice More

Milletvekili adaylığı için istifa etmesi gereken kamu görevlilerini ve bunlardan hangilerinin görevlerine geri dönemeyeceğini (Hakimler, Savcılar, TSK mensupları) çalışabilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 90Question →

1982 Anayasası'na göre milletvekilliğinin sona ermesi ve bu kararlara karşı yargı yolu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmama sebebiyle üyeliğin düşmesine Genel Kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Milletvekilinin istifa etmesi durumunda, istifanın geçerli olduğu TBMM Başkanlık Divanınca tespit edildikten sonra üyelik, Genel Kurulun yapacağı oylama ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile sona erer.

Kesin hüküm giyme veya kısıtlanma sebebiyle milletvekilliğinin düşmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle gerçekleşir ve bu bildirim işlemine karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine, yetkili komisyon raporu üzerine Genel Kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğunun gizli oyuyla karar verilir.

Milletvekilinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanması durumunda, üyeliğin sona ermesi için TBMM Genel Kurulunun bu durumu onaylayan bir parlamento kararı alması zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmama sebebiyle üyeliğin düşmesine Genel Kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilir.

Answer

Devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu gerekir ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesine gidilebilir.

Anayasa'nın 84. maddesine göre, bir milletvekilinin bir ay içinde toplam beş birleşim günü izinsiz veya özürsüz olarak Genel Kurul çalışmalarına katılmaması durumunda, üyeliğinin düşmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (600 milletvekilinin en az 301'i) karar verilir. Bu karar bir parlamento kararıdır ve Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilir.

Step-by-Step Solution

Milletvekilliğini sona erdiren halleri 'Meclis Kararı Gerektirenler' ve 'Kendiliğinden/Bildirimle Düşenler' olarak ayırın.

İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık Meclis kararı gerektirirken; ölüm, bakan olma ve kesin hüküm giyme bildirimle veya kendiliğinden sonuç doğurur.

Yargısal denetim (AYM yolu) sadece Meclis kararıyla düşme hallerinde (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) mümkündür.

Meclis kararı gerektiren haller için anayasal karar yeter sayılarını kontrol edin.

İstifa ve bağdaşmazlık için 'adi çoğunluk' yeterliyken, devamsızlık (bir ayda 5 birleşim) için 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' (301) aranır.

Anayasa koyucu, devamsızlık gibi ağır bir yaptırım için daha yüksek bir temsil gücü (301 oy) şartı koşmuştur.

Kararlara karşı yargı yolunu analiz edin.

Düşme kararının alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde AYM'ye başvurulur; AYM 15 gün içinde kesin kararını verir.

Yasama dokunulmazlığı ve üyelik güvencesini korumak için yargısal denetim öngörülmüştür.

Key Concept

Milletvekilliğinin Sona Ermesi ve Yargısal Denetimi (Madde 84-85)

Hints

Milletvekilliğinin düşmesi hallerinden hangisinde 301 (salt çoğunluk) oyu gerektiğini hatırlayın.

Anayasa Mahkemesine başvuru süresinin 7 gün, Mahkemenin karar verme süresinin ise 15 gün olduğunu göz önünde bulundurun.

İstifa ve bağdaşmazlık için adi çoğunluk yeterliyken, devamsızlık için üye tamsayısının salt çoğunluğu anayasal bir şarttır.

Practice More

Milletvekilliğinin sona ermesi ile Yasama Dokunulmazlığının kaldırılması arasındaki usul ve yargı yolu benzerliklerini karşılaştırın.

Estimated Time:1m 30s

Question 91Question →

$1982$ Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından alınan parlamento kararları genel kural olarak yargısal denetim dışındadır. Ancak hukuk devleti ilkesini korumak amacıyla bazı parlamento kararları için Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yolu açık tutulmuştur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabi olan bir parlamento kararıdır?

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının seçilmesi

Savaş ilanına karar verilmesi

Genel ve özel af ilan edilmesi

Para basılmasına karar verilmesi

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması

Answer

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması, hem bir parlamento kararı olan hem de istisnai olarak Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olan bir işlemdir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararı, niteliği gereği bir parlamento kararıdır. Anayasa'nın

85

. maddesine göre bu karara karşı yedi gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilir. Bu durum parlamento kararlarının yargısal denetim dışı olması kuralının üç istisnasından biridir.

Step-by-Step Solution

Parlamento kararlarının genel tanımını ve yargısal denetim durumunu değerlendirin.

Parlamento kararları kural olarak denetlenemez.

Yasama organının iç işlemleri üzerindeki yargısal baskıyı sınırlandırmak genel bir kuraldır.

Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olan üç istisnayı (Anayasa m.

85

ve İçtüzük) hatırlayın.

İstisnalar: TBMM İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesidir.

Anayasa, bu üç işlemin hukuk devleti açısından kritik olması nedeniyle denetim yolu açmıştır.

Seçenekler arasında bu istisnalardan birini ve işlemin hukuki niteliğini kontrol edin.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması listelenen istisnalar arasındadır.

Bu işlem hem bir parlamento kararıdır hem de iptal davasına konu edilebilir.

Key Concept

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim İstisnaları

Estimated Time:50s

Question 92Question →

$1982$ Anayasası ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) İçtüzüğü hükümleri uyarınca, parlamenter faaliyetlerin rasyonelleşmesinde kritik rol oynayan siyasi parti gruplarının yetkileri, çalışma usulleri ve anayasal yasakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları en az

20

milletvekilinin katılımıyla kurulur ve üye sayıları oranında Meclis Başkanlık Divanı (Başkan hariç) ile komisyonlarda temsil edilme hakkına sahiptirler.

Anayasa ve ilgili kanunlar uyarınca siyasi parti grupları; TBMM Başkanlığı, Kamu Başdenetçiliği ve Anayasa Mahkemesi üyeliği seçimleri için aday gösteremezler.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya meclis soruşturması açılmasına dair taleplerin Genel Kurul'daki müzakerelerinde, siyasi parti grupları adına görüş bildirilmesi ve söz alınması hukuken mümkündür.

Siyasi parti grupları, meclis araştırması ve genel görüşme açılmasını talep etme yetkisine sahipken; kanun tekliflerini grup olarak değil, milletvekilleri bireysel olarak sunarlar.

Anayasa'nın gizli oylama yapılmasını öngördüğü hallerde (Anayasa değişikliği, seçimler vb.), siyasi parti gruplarında bu konularla ilgili görüşme yapılamaz ve grup kararı alınamaz.

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya meclis soruşturması açılmasına dair taleplerin Genel Kurul'daki müzakerelerinde, siyasi parti grupları adına görüş bildirilmesi ve söz alınması hukuken mümkündür.

Answer

Yasama dokunulmazlığı ve meclis soruşturması konularında TBMM Genel Kurulu'nda siyasi parti grupları adına söz alınamaz ve görüş bildirilemez.

TBMM İçtüzüğü’nün

133

. maddesi uyarınca, yasama dokunulmazlığı ve meclis soruşturması ile ilgili konularda siyasi parti gruplarında görüşme yapılamaz ve karar alınamaz; ayrıca bu konular hakkında Meclis Genel Kurulu'nda da siyasi parti grupları adına konuşma yapılması hukuken yasaklanmıştır. Bu kısıtlama, sürecin hukuki ve bireysel niteliğini korumayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

Siyasi parti gruplarının genel yetkilerini hatırla.

Grup kurmak için en az

20

milletvekili gerekir; komisyonlara ve Başkanlık Divanı'na üye verirler.

Anayasal temsil hakkının temelini belirlemek için.

Aday gösterme yasaklarını kontrol et.

Meclis Başkanı, Kamu Başdenetçisi ve Anayasa Mahkemesi (TBMM tarafından seçilenler) için aday gösteremezler.

Bu makamların siyasi tarafsızlığının korunması gerekir.

Dokunulmazlık ve soruşturma süreçlerindeki kısıtlamaları incele.

İçtüzük m.

133

uyarınca bu konularda grup toplantılarında görüşme yapılamaz, karar alınamaz ve Genel Kurul'da grup adına söz alınamaz.

Milletvekilinin şahsi statüsüne dair kararların siyasi parti disiplininden bağımsız alınmasını sağlamak için.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Yasaklılık Halleri

Question 93Question →

Milletvekillerinin yasama faaliyetlerini yerine getirirken herhangi bir dış etki veya yargısal baskı altında kalmalarını önlemek amacıyla 1982 Anayasası ile "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" güvenceleri tanınmıştır.

1982 Anayasası hükümleri ve anayasa hukuku ilkeleri dikkate alındığında, bu iki yasama bağışıklığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekiline sadece görev süresi boyunca koruma sağlayan ve TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabilen nisbi bir haktır.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilini hem cezai soruşturmalara hem de hukuk mahkemelerinde açılacak tazminat davalarına karşı tam bir koruma altına alır.

Yasama sorumsuzluğu kapsamındaki fiillerden dolayı milletvekili aleyhine cezai bir işlem yapılamayacağı gibi hukuki sorumluluk kapsamında tazminat davası da açılamaz.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı, Meclis kararının alındığı tarihte kendiliğinden sona erer.

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya bir başka milletvekili, bu karara karşı 15 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu kapsamındaki fiillerden dolayı milletvekili aleyhine cezai bir işlem yapılamayacağı gibi hukuki sorumluluk kapsamında tazminat davası da açılamaz.

Answer

Yasama sorumsuzluğu kapsamında ifade edilen düşünceler ve oylar nedeniyle milletvekili hakkında ne cezai takibat yapılabilir ne de tazminat davası açılabilir.

Doğru olan ifadeye göre; yasama sorumsuzluğu milletvekiline sağlanan mutlak bir korumadır. Bu koruma sadece hapis veya adli para cezası gibi cezai müeyyideleri değil, aynı zamanda kişisel haklara saldırı gibi gerekçelerle açılabilecek özel hukuk tazminat davalarını da engeller. Böylece milletvekili, hiçbir maddi veya manevi yaptırım korkusu olmadan fikirlerini açıklayabilir.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığı arasındaki temel farkları analiz et.

Sorumsuzluk; Meclis çalışmalarındaki söz, oy ve düşünceler içindir; mutlaktır (kaldırılamaz) ve süreklidir (vekillik bitse de sürer). Dokunulmazlık ise suç işlediği iddiasıyla ilgili cezai işlemler içindir; nisbidir (kaldırılabilir) ve geçicidir (vekillik süresince).

Soruda her iki kavramın sınırları ve hukuki sonuçları sorulmaktadır.

Bağışıklıkların kapsamını (ceza ve hukuk davası ayrımı) değerlendir.

Yasama sorumsuzluğu hem ceza hem tazminat davalarını engellerken, yasama dokunulmazlığı sadece cezai (hapis, gözaltı vb.) süreçleri engeller; tazminat davalarını engellemez.

Seçeneklerdeki hukuki sorumluluk ayrımını doğru saptamak gerekir.

Yargısal denetim ve süreleri kontrol et.

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı başvuru süresi 7 gün, AYM'nin karar süresi 15 gündür.

İşlemsel hataları elemek için süreleri teyit etmek önemlidir.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı Ayrımı

Hints

Yasama sorumsuzluğu 'söz ve oy hürriyeti' iken; yasama dokunulmazlığı 'yargılanmama hürriyeti' olarak özetlenebilir.

Yasama sorumsuzluğu mutlak ve süreklidir, dokunulmazlık ise TBMM tarafından kaldırılabilir.

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı AYM'ye itiraz süresi ile AYM'nin karar süresini (7 ve 15 gün) doğru eşleştirdiğinizden emin olun.

Practice More

Milletvekilliğinin düşme nedenleri ile yasama dokunulmazlığının kaldırılması arasındaki ilişkiyi ve Parlamento Kararı niteliğindeki işlemleri gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 94Question →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler çerçevesinde, Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla verilen bir meclis soruşturması önergesinin kabul edilerek soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için gereken gizli oylama çoğunluğu aşağıdakilerden hangisidir?

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili)

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili)

Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

milletvekili)

Üye tamsayısının beşte biri (

120

milletvekili)

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının beşte üçü ( $360$ milletvekili)

Answer

Meclis soruşturması açılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün (

360

milletvekili) gizli oyu gereklidir.

Anayasa'nın 106. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla üye tamsayısının salt çoğunluğu ile önerge verilebilir. TBMM Genel Kurulu'nda yapılan görüşme neticesinde, soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için ise üye tamsayısının beşte üçünün (

360

milletvekili) gizli oyu şart koşulmuştur.

Step-by-Step Solution

Önerge aşamasını belirleme

Meclis soruşturması süreci, üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

) önergesiyle başlar.

Sürecin başlangıç ve karar aşamalarını ayırt etmek gerekir.

Karar yeter sayısını tespit etme

TBMM Genel Kurulu önergeyi görüştükten sonra soruşturma açılıp açılmayacağına üye tamsayısının beşte üçüyle (

360

) karar verir.

Anayasa'nın 106. maddesindeki özel nitelikli çoğunluk kuralını uygulamak gerekir.

Nihai aşamayı kontrol etme

Soruşturma raporu hazırlandıktan sonra Yüce Divan'a sevk için ise üye tamsayısının üçte ikisi (

400

) aranmaktadır.

Kademeli olarak artan çoğunlukları (301-360-400) karıştırmamak doğru cevaba ulaştırır.

Key Concept

Meclis Soruşturması Kademeli Karar Yeter Sayıları

Estimated Time:1m 15s

Question 95Question →

Türkiye'de yasama sürecinde, TBMM Genel Kurulu tarafından kabul edilen bir kanun metninin hukuk sisteminde geçerlilik kazanması için Resmi Gazete'de yayımlanması gerekmektedir. Anayasal hükümler çerçevesinde, kanunları on beş gün içinde yayımlamak veya bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri göndermekle yetkili olan makam aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhurbaşkanı

TBMM Başkanı

Anayasa Mahkemesi

Cumhurbaşkanı Yardımcısı

Adalet Bakanı

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı

Answer

Kanunları yayımlamak veya Meclise geri göndermekle yetkili makam Cumhurbaşkanıdır.

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen kanunların yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazete'de yayımlanması şarttır. Cumhurbaşkanı bu incelemeyi 15 gün içinde yapmak ve uygun görmediği kanunları gerekçesiyle birlikte Meclise geri göndermek zorundadır.

Step-by-Step Solution

Kanunun Kabulü

Kanun teklifi TBMM Genel Kurulunda oylanarak kabul edilir.

Yasama yetkisi Türk Milleti adına TBMM'ye aittir.

Cumhurbaşkanına Gönderilme

Kabul edilen metin incelenmek üzere Cumhurbaşkanlığı makamına sunulur.

Yürütmenin başı, yasama işlemlerini denetleme ve ilan etme yetkisine sahiptir.

Karar Süreci

Cumhurbaşkanı 15 gün içinde kanunu ya Resmi Gazete'de yayımlar ya da veto ederek Meclise geri gönderir.

Anayasa ile belirlenen süre ve usul bu şekildedir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Yasama ile İlgili Görevleri

Question 96Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından alınan kararlar (parlamento kararları) kural olarak yargı denetimi dışında tutulmuştur. Ancak hukuk devleti ilkesini korumak amacıyla Anayasa, bazı parlamento kararları için bu kurala istisna getirerek yargı yolunu açık bırakmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM tarafından alınan bir parlamento kararı olmasına rağmen, bu karara karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması mümkün değildir?

TBMM İçtüzüğü hükümlerinin değiştirilmesi

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin karar

Milletvekilliğinin istifa nedeniyle düşürülmesi

Milletvekilliğinin meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz katılmama (devamsızlık) nedeniyle düşürülmesi

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarının uygulanması kapsamında yabancı ülkelere asker gönderilmesine izin verilmesi

Show answer & explanation

Answer: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarının uygulanması kapsamında yabancı ülkelere asker gönderilmesine izin verilmesi

Answer

Yabancı ülkelere asker gönderilmesine izin verilmesine ilişkin parlamento kararı, yargısal denetim istisnaları arasında yer almadığı için bu işleme karşı yargı yolu kapalıdır.

Türk anayasa sisteminde parlamento kararlarının yargısal denetimi kural olarak mümkün değildir. Ancak Anayasa üç durumu bu kuraldan ayrı tutmuştur: TBMM İçtüzüğü'nün değiştirilmesi, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin (istifa, bağdaşmazlık veya devamsızlık nedeniyle) düşürülmesi. Yabancı ülkeye asker gönderilmesi (tezkere) kararı bir parlamento kararıdır fakat bu üç istisna arasında sayılmadığından yargı yolu tamamen kapalıdır.

Step-by-Step Solution

Parlamento kararlarının genel tanımını ve hukuki rejimini belirle.

Parlamento kararları, Meclis'in kendi iç işleyişine dair işlemleridir ve kural olarak yargı denetimine tabi değildir.

Genel kuralın belirlenmesi, istisnaların ayırt edilmesi için gereklidir.

Anayasa'da düzenlenen yargı yolu açık olan üç istisnayı hatırla.

1. TBMM İçtüzüğü, 2. Yasama dokunulmazlığının kaldırılması, 3. Milletvekilliğinin düşürülmesi (istifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık halleri).

Denetlenebilir olanları elediğimizde denetlenemeyen karara ulaşılır.

Seçeneklerdeki işlemlerin bu üç istisnadan biri olup olmadığını kontrol et.

Asker gönderme kararı (tezkere), bir parlamento kararı olmasına rağmen bu üç istisna arasında yer almaz.

Mevzuat bilgisi ile seçeneklerin eşleştirilmesi doğru cevaba götürür.

Key Concept

Parlamento Kararları ve Yargısal Denetim

Hints

Parlamento kararlarından sadece üç tanesinin yargısal denetimi (AYM tarafından) yapılabilir.

Yargı yolu açık olan kararlar; Meclis'in kendi çalışma düzeni (İçtüzük) ve milletvekilliği sıfatıyla (dokunulmazlık ve üyelik) doğrudan ilgilidir.

Practice More

Milletvekilliğinin düşürülmesi hallerinden hangilerinin meclis kararı (oylama) ile hangilerinin kendiliğinden (tespit) gerçekleştiğini gözden geçirin.

Estimated Time:1m 30s

Question 97Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nin mevcut anayasal sisteminde kanunların teklif edilmesi ve yasalaşma süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bütçe ve kesin hesap kanun teklifleri milletvekilleri tarafından hazırlanarak Meclis Başkanlığına sunulur.

Bir kanun teklifinin Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulabilmesi için en az

20

milletvekilinin imzası gerekir.

Cumhurbaşkanı tarafından Meclise geri gönderilen bir kanunun, Meclis tarafından basit çoğunlukla aynen kabul edilmesi durumunda Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Kanun teklif etme yetkisi milletvekillerine ait olup tek bir milletvekilinin imzası ile teklif sunulması mümkündür.

Bir yasama dönemi içinde yasalaşamamış olan kanun teklifleri, yeni yasama döneminde öncelikle görüşülmek üzere bir sonraki döneme devredilir.

Show answer & explanation

Answer: Kanun teklif etme yetkisi milletvekillerine ait olup tek bir milletvekilinin imzası ile teklif sunulması mümkündür.

Answer

Kanun teklif etme yetkisi milletvekillerine ait olup tek bir milletvekilinin imzası ile teklif sunulması mümkündür.

1982 Anayasası'nın

88

. maddesine göre kanun teklif etme yetkisi milletvekillerine aittir. Meclis İçtüzüğü hükümleri uyarınca da bir milletvekilinin tek başına gerekçeli bir teklif sunması yasama sürecini başlatmak için yeterlidir.

Step-by-Step Solution

Kanun teklif yetkisini belirle

Milletvekilleri genel kanunları teklif eder; Cumhurbaşkanı bütçe kanununu teklif eder.

Anayasa m.

88

ve m.

161

arasındaki görev ayrımını netleştirmek gerekir.

Teklif için gereken imza sayısını kontrol et

Teklif için bir milletvekili yeterlidir.

Meclis İçtüzüğü uyarınca bireysel teklif hakkı esastır.

Yasama dönemi sonu etkisini değerlendir

Kadük olma durumu.

Dönem içinde bitmeyen işlerin bir sonraki döneme sarkmayacağı (devamlılık ilkesinin istisnası) kuralını hatırla.

Veto sürecindeki karar yeter sayısını incele

Üye tam sayısının salt çoğunluğu (

301

2017

değişikliği ile veto override yetkisinin zorlaştırıldığını doğrula.

Key Concept

Kanun Yapım Süreci ve Teklif Yetkisi

Hints

Kanun teklif etme yetkisinin kime ait olduğunu ve bütçe kanununun bu süreçteki özel konumunu düşünün.

Yasama dönemi bitiminde yarım kalan işlerin durumunu (kadük) ve veto sonrası gereken özel çoğunluk sayısını (

301

) hatırlayın.

Meclis İçtüzüğü'ne göre her milletvekilinin tek başına teklif verme hakkı olduğunu, siyasi parti gruplarının ise böyle bir yetkisi olmadığını unutmayın.

Practice More

Bütçe kanununun yasalaşma sürecindeki farklılıkları (veto edilememesi, sunum zamanı vb.) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 98Question →

1982 Anayasası’na göre siyasi parti grupları; parlamenter faaliyetlerin rasyonelleşmesi ve denetim mekanizmalarının işletilmesinde merkezi bir rol oynamaktadır. Ancak anayasal düzenlemeler, meclis çalışmalarının tarafsızlığını ve milletvekili iradesinin korunmasını sağlamak amacıyla bu gruplara hem belirli sayısal sınırlar getirmiş hem de bazı konularda işlem yapma yasağı koymuştur.

Buna göre, siyasi parti gruplarının hukuki statüsü ve yetkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler ve bu konuda görüşme yapıp bağlayıcı grup kararı alamazlar.

TBMM Başkanlık Divanı; Meclis'teki siyasi parti gruplarının üye sayıları oranında Divan'a katılımı ile oluşur.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve Meclis soruşturması açılmasına dair önergeler hakkında siyasi parti gruplarında görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.

Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde grubu bulunan her siyasi parti, kanunların Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açma hakkına sahiptir.

Siyasi parti gruplarının kurulabilmesi için en az yirmi milletvekilinin bir araya gelmesi gerekir.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde grubu bulunan her siyasi parti, kanunların Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açma hakkına sahiptir.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde grubu bulunan her siyasi partinin Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açma yetkisine sahip olduğu ifadesi yanlıştır; bu yetki yalnızca en fazla üyeye sahip iki gruba aittir.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 110. maddesine göre, kanunların şekil veya esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla doğrudan iptal davası açma yetkisi (soyut norm denetimi); Cumhurbaşkanı'na, TBMM üye tamsayısının en az beşte birine ve yalnızca TBMM'de 'en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna' tanınmıştır. Meclis'te grubu bulunan her parti bu yetkiye sahip değildir.

Step-by-Step Solution

Siyasi parti gruplarının anayasal tanımını ve kuruluş şartlarını değerlendir.

Grup kurmak için en az 20 milletvekili gerektiği (Anayasa m.95) ve Başkanlık Divanı'na üye sayıları oranında katıldıkları doğrulanır.

Genel kuruluş ilkelerini ayırt etmek.

Gruplara getirilen anayasal yasakları analiz et.

Meclis Başkanlığına aday gösterememe (m.94), yasama dokunulmazlığı (m.83) ve Meclis soruşturması (m.100) konularında grup kararı alamama yasakları doğrulanır.

Grupların müdahale edemeyeceği özel alanları saptamak.

Yargısal denetim yetkisini (Soyut Norm Denetimi) incele.

Anayasa m.110 uyarınca iptal davası açma yetkisinin sınırlı olduğu görülür.

Gruplar arasındaki yetki hiyerarşisini kontrol etmek.

Hatalı genellemeyi tespit et.

İptal davası açma yetkisi sadece 'en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna' aittir, her gruba değil.

Seçenekteki 'her siyasi parti grubu' ifadesinin yanlışlığını kanıtlamak.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Yasakları ve Yargısal Yetkileri

Practice More

Siyasi parti gruplarının HSK'ya üye seçimi sürecindeki yetkilerini ve karma komisyondaki rollerini incelemek bu konudaki bilginizi derinleştirecektir.

Estimated Time:1m 30s

Question 99Question →

$1982$ Anayasası ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü hükümleri uyarınca, yasama faaliyetlerinin rasyonelleşmesinde kritik bir rol üstlenen siyasi parti grupları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için en az

20

milletvekilinin bir araya gelmesi gerekir.

Siyasi parti grupları, üye sayıları oranında Meclis Başkanlık Divanı'na ve ihtisas komisyonlarına üye verirler.

Milletvekillerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin görüşmelerde siyasi parti grupları bağlayıcı karar alabilirler.

Meclis soruşturması açılmasına dair önergeler hakkında siyasi parti gruplarında görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekillerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin görüşmelerde siyasi parti grupları bağlayıcı karar alabilirler.

Answer

Milletvekillerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin görüşmelerde siyasi parti gruplarının grup kararı alabileceğini belirten ifade yanlıştır.

Anayasa'nın 83. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ile ilgili görüşmelerde siyasi parti gruplarında görüşme yapılamaz ve grup kararı alınamaz. Dolayısıyla bu konuda bağlayıcı karar alınabileceğini iddia eden ifade hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Siyasi parti gruplarının temel kuruluş şartlarını değerlendir.

Grubun kurulması için en az

20

milletvekili gereklidir; bu bilgi doğrudur.

Anayasal ve içtüzüksel kuruluş şartıdır.

Grupların Meclis Başkanlığı seçimindeki yetkisini kontrol et.

Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler; bu bilgi doğrudur.

Meclis Başkanlığı makamının tarafsızlığını korumak amacıyla getirilmiş bir yasaktır.

Yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması gibi 'şahsi' prosedürlerdeki grup yetkisini incele.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve Meclis soruşturması gibi konularda grup kararı alınamaz.

Milletvekilinin şahsi hakları ve yargısal süreçler üzerinde siyasi baskı oluşmasını engellemek hedeflenmiştir.

Yanlış olan önermeyi tespit et.

Yasama dokunulmazlığı konusunda grup kararı alınabileceğini savunan önerme Anayasa'nın 83. maddesine aykırıdır.

Anayasa bu konuda kesin bir yasak koymuştur.

Key Concept

Siyasi Parti Gruplarının Yetki Sınırları ve Yasakları

Question 100Question →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliklerinde boşalma olması durumunda gerçekleştirilen "ara seçimler" ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Üye tamsayısının yüzde yirmisi boşalırsa üç ay içinde ara seçim yapılması zorunludur.

Bir yasama döneminde, kural olarak her ne sebeple olursa olsun sadece bir defa ara seçim yapılabilir.

Genel seçimlerin üzerinden bir yıl geçmedikçe hiçbir durumda ara seçim kararı alınamaz.

Seçimlere iki yıl kala, boşalan üyelik sayısı ne olursa olsun ara seçim yapılamaz.

Savaş hali sebebiyle ara seçimler Cumhurbaşkanı kararıyla üç yıl süreyle ertelenebilir.

Show answer & explanation

Answer: Bir yasama döneminde, kural olarak her ne sebeple olursa olsun sadece bir defa ara seçim yapılabilir.

Answer

Bir yasama döneminde kural olarak sadece bir defa ara seçim yapılabilir.

Yasama döneminde sadece bir kez ara seçim yapılabileceği kuralı, anayasal bir düzenlemedir ve seçimlerin istikrarını korumayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

Ara seçim genel kurallarını hatırlama

Genel seçimlerden 30 ay geçmeden ve seçime 1 yıl kala ara seçim yapılamaz.

Anayasal takvim sınırlamalarını tespit etmek için.

Dönemsel sınırlamayı kontrol etme

Her yasama döneminde yalnızca bir kez ara seçim yapılabilir kuralı mevcuttur.

Ara seçimin tekrarlanabilirliğini belirlemek için.

İstisnai durumları değerlendirme

Yüzde beş boşalma (3 ay içinde yapılır) ve bir ilin temsilcisiz kalması (90 gün sonra yapılır) istisnaları incelenir.

Doğru ve yanlış seçenekleri ayırt etmek için.

Key Concept

Ara Seçim Koşulları

Hints

Ara seçimlerin sıklığına dair anayasal bir kısıtlama olup olmadığını düşünün.

Seçimlerden sonraki bekleme süresi 30 ay, sonrasındaki yasaklı süre ise son 1 yıldır.

Anayasa'ya göre ara seçim, her yasama döneminde prensip olarak yalnızca bir defa gerçekleştirilir.

Practice More

Seçimlerin geriye bırakılması (ertelenmesi) şartları ve yetkili organ konusunu tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 15s

PreviousPage 5 / 41Next

Yasama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes