Yürütme

642 questions

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, yürütme organı içerisinde yer alan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri ve göreve başlama süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, yürüttükleri politikalardan dolayı hem Cumhurbaşkanına hem de Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı siyasi olarak sorumludurlar.

Milletvekili olan bir kişinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanması durumunda, bu kişinin milletvekilliği sıfatı sona erer.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, atama kararnamesinin yayımlanmasıyla birlikte herhangi bir ek merasime gerek kalmaksızın doğrudan görevlerine başlarlar.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, sadece milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olan TBMM üyeleri arasından atanmak zorundadırlar.

Bakanların görevlerine son verilmesi, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun bu yönde alacağı bir parlamento kararıyla mümkündür.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekili olan bir kişinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanması durumunda, bu kişinin milletvekilliği sıfatı sona erer.

Answer

Milletvekili olan bir kişinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanması durumunda milletvekilliği sona erer.

1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırlarsa milletvekillikleri sona erer. Bu düzenleme, yasama ve yürütme organlarının birbirinden kesin çizgilerle ayrılmasını amaçlayan 'sert kuvvetler ayrılığı' ilkesinin bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

Yürütme organının yapısını belirle

Türkiye'de 2017 değişikliğiyle Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmiştir.

Sistem değişikliği, yasama ve yürütme arasındaki üyelik ilişkisini temelden değiştirmiştir.

Uyumsuzluk (Incompatibility) kuralını uygula

Milletvekilliği ile yürütme görevinin (bakanlık/CB yardımcılığı) aynı kişide birleşemeyeceği kuralı geçerlidir.

Sert kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği bir kişi aynı anda hem yasamada hem yürütmede görev alamaz.

Hukuki sonucu tespit et

Atanan kişinin TBMM üyeliği, atama anıyla birlikte kendiliğinden düşer.

Anayasa'nın 106. maddesi bu durumu açıkça hükme bağlamıştır.

Key Concept

Yürütme Görevi ve Yasama Üyeliği Uyumsuzluğu

Hints

Türkiye'de 2017 anayasa değişikliği ile kuvvetler ayrılığının daha keskin hale getirildiğini düşünün.

Bir kişinin aynı anda hem kanun yapıcı (milletvekili) hem de kanun uygulayıcı (bakan) olup olamayacağını değerlendirin.

Milletvekili olan bir bakanın oy kullanma yetkisinin ne olacağına dair anayasal kuralı hatırlayın; bu durum üyeliğin düşmesiyle çözülür.

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcılarının ve bakanların görev suçlarıyla ilgili 'Meclis Soruşturması' süreçlerini ve gerekli oy oranlarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 302Question →

1982 Anayasası’nın yürütme organına tanıdığı düzenleme yetkisi kapsamında yer alan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ( $CBK$ ) ve yönetmeliklerin konu, hiyerarşi ve yargısal denetim rejimleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Anayasa’nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümünde yer alan mülkiyet hakkı, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (

CBK

) ile doğrudan ve asli olarak düzenlenebilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenen bir konuda TBMM tarafından kanun çıkarılması halinde, kararnamenin ilgili hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, sadece kanunların değil, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin de uygulanmasını sağlamak amacıyla yönetmelik çıkarabilirler.

Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağı Anayasa uyarınca kanunla belirlenir ve tüm yönetmeliklerin yayımlanması zorunlu değildir.

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda (örneğin suç ve cezalar) olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılması hukuken mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa’nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümünde yer alan mülkiyet hakkı, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ( $CBK$ ) ile doğrudan ve asli olarak düzenlenebilir.

Answer

Mülkiyet hakkının Sosyal ve Ekonomik Haklar bölümünde yer aldığını ve CBK ile düzenlenebileceğini belirten ifade yanlıştır.

Mülkiyet hakkının CBK ile düzenlenebileceğini savunan ifade yanlıştır çünkü mülkiyet hakkı Anayasa'nın 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' (İkinci Bölüm) kısmında yer alan 35. maddedir. Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile mülkiyet hakkı gibi kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler kesinlikle düzenlenemez. CBK'lar sadece 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' (Üçüncü Bölüm) alanında düzenleme yapabilir.

Step-by-Step Solution

CBK düzenleme alanını analiz etme

Olağan CBK'lar sadece Sosyal ve Ekonomik Haklar (3. Bölüm) alanında düzenleme yapabilir; Kişi Hakları (2. Bölüm) ve Siyasi Haklar (4. Bölüm) yasak alandır.

Anayasa 104. maddedeki sınırlamaları belirlemek için.

Mülkiyet hakkının anayasal konumunu belirleme

Mülkiyet hakkı, Anayasa'nın 35. maddesinde yani 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' (2. Bölüm) altında yer alır.

Hangi hak kategorisine girdiğini tespit ederek CBK yetkisini sorgulamak için.

Yönetmelik ve Kanun ilişkisini değerlendirme

Yönetmelikler hem kanun hem de CBK'ya dayanabilir ve Resmî Gazete'de yayımlanma kuralı kanuna bağlıdır.

Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek için.

Key Concept

CBK Düzenleme Yasakları ve Mülkiyet Hakkının Statüsü

Hints

Olağan CBK'ların düzenleyebildiği tek temel hak kategorisi 'Sosyal ve Ekonomik Haklar'dır.

Mülkiyet hakkı (Madde 35), 'kişiyi devlete karşı koruyan' bir hak mıdır yoksa 'devletten istenen bir hizmet' midir? Klasik haklar kategorisini düşünün.

Anayasa'nın 2. Bölümünde yer alan Mülkiyet Hakkı, 3. Bölümde yer alan Konut Hakkı ile karıştırılmamalıdır. Mülkiyet bir 'Kişi Hakkı'dır.

Practice More

OHAL döneminde çıkarılan CBK'ların (OHAL CBK) temel haklar üzerindeki sınırsız yetkisini ve bunların yargısal denetim farkını inceleyin.

Alternative Method

Soruya yaklaşırken hakları 'Dur-Yap-Katıl' (Jellinek) olarak sınıflandırın. Olağan CBK sadece 'Yap' (Pozitif/Sosyal) haklarını düzenleyebilir. Mülkiyet bir 'Dur' (Negatif/Kişi) hakkıdır.

Estimated Time:2m 0s

Question 303Question →

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yürütülen Meclis soruşturması neticesinde hakkında Yüce Divana sevk kararı alınan bir Cumhurbaşkanının yargılama süreci ve hukuki statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yargılama süreci üç ay içinde tamamlanır; bu süre içinde tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir.

Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanının tüm yetkileri askıya alınır ve yargılama sonuna kadar yerine Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekalet eder.

Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevki hakkındaki karar, TBMM Genel Kurulunda üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) oyuyla alınır.

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, yargılama sürecinde Meclis'in güvenini tazelemek amacıyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapma yetkisi, Yargıtay Ceza Genel Kurulu üyeleri ile Danıştay üyelerinden oluşan karma bir heyete aittir.

Show answer & explanation

Answer: Yargılama süreci üç ay içinde tamamlanır; bu süre içinde tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir.

Answer

Yargılama süreci üç ay içinde tamamlanır; bu süre içinde tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir.

Doğru seçenek, Anayasa'nın

105

. maddesinde açıkça belirtilen zaman sınırını ifade etmektedir. Anayasaya göre Yüce Divan yargılaması

3

ay içinde sonuçlandırılmalıdır. Eğer bu süre yetmezse, mahkemeye bir defaya mahsus olmak üzere ek

3

aylık bir süre tanınır ve toplamda en geç

6

ay içinde karar verilmesi zorunludur.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

105

. maddesindeki cezai sorumluluk hükümlerini incelemek.

Cumhurbaşkanının suç işlediği iddiasıyla Yüce Divana sevki sonrası uygulanacak usul belirlenir.

Yasal dayanağı tespit etmek.

Yüce Divan yargılaması için öngörülen anayasal süre sınırlarını kontrol etmek.

Anayasa, yargılamanın

3

ay içinde bitirilmesini, bitirilemezse ek

3

ay daha süre verilmesini emreder.

Sürecin zamansal sınırlarını belirlemek.

Cumhurbaşkanının yargılama sürecindeki yetki kısıtlamalarını değerlendirmek.

Sadece seçimlerin yenilenmesi kararının yasaklandığı, diğer yetkilerin (mahkûmiyet kesinleşene kadar) devam ettiği görülür.

Hukuki statünün doğruluğunu teyit etmek.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Yüce Divan Yargılama Usulü

Hints

Cezai sorumluluk sürecinde Meclis kararları ile yargılama süreci arasındaki ayrımı düşünün.

Yüce Divan yargılamasının ne kadar sürmesi gerektiğine dair anayasal bir sınırlama olduğunu hatırlayın.

Anayasa

105

. maddeye göre yargılama

3

ayda biter, yetmezse bir kez daha aynı süre kadar uzatılır.

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ile Cumhurbaşkanının sorumluluğu arasındaki benzerlikleri ve farkları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 304Question →

Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanması ve milli güvenliğin sağlanması süreçlerinde; bu faaliyetlerden dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumlu tutulan makam ile Genelkurmay Başkanının hiyerarşik olarak hesap verdiği merci aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?

Cumhurbaşkanı — Milli Savunma Bakanı

Milli Savunma Bakanı — Cumhurbaşkanı

Cumhurbaşkanı — TBMM Başkanı

Milli Güvenlik Kurulu — Milli Savunma Bakanı

Genelkurmay Başkanı — Cumhurbaşkanı Yardımcısı

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı — Milli Savunma Bakanı

Answer

Milli savunmanın sağlanmasından TBMM'ye karşı Cumhurbaşkanı sorumlu olup, Genelkurmay Başkanı da görevlerinden dolayı Milli Savunma Bakanı'na sorumludur.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın

117

. maddesi gereğince, milli güvenliğin sağlanmasından ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurt savunmasına hazırlanmasından dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Cumhurbaşkanı sorumludur. Aynı maddede Genelkurmay Başkanının da görevlerinden dolayı Milli Savunma Bakanına sorumlu olduğu açıkça ifade edilmiştir.

Step-by-Step Solution

Anayasanın

117

. maddesi uyarınca milli savunma sorumlusunun tespit edilmesi.

Milli savunmanın sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin hazırlanmasından TBMM'ye karşı Cumhurbaşkanı sorumludur.

Yürütme yetkisinin başı olarak anayasal sorumluluk Cumhurbaşkanı'na verilmiştir.

Genelkurmay Başkanlığı makamının hiyerarşik bağlılığının belirlenmesi.

Genelkurmay Başkanı, görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanı'na sorumludur.

Askeri teşkilatın sivil otorite (bakanlık) üzerindeki hiyerarşik denetimi anayasal olarak bu şekilde düzenlenmiştir.

İki makamın doğru eşleştirildiği seçeneğin bulunması.

Cumhurbaşkanı ve Milli Savunma Bakanı eşleşmesi doğrulanmıştır.

Soruda istenen her iki kriteri de karşılayan tek seçenek budur.

Key Concept

Milli Savunma ve Başkomutanlık Hiyerarşisi

Hints

Milli savunma konusundaki en üst siyasi sorumluluk ile askeri komutanın kime hesap verdiği arasındaki farkı düşünün.

Anayasanın

117

. maddesi, Başkomutanlığın TBMM'nin manevi varlığından ayrılmayacağını ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edileceğini söyler.

Unutmayın; Meclise karşı Cumhurbaşkanı sorumlu iken, Genelkurmay Başkanı yürütmenin içindeki bir bakana, yani Milli Savunma Bakanı'na sorumludur.

Practice More

Genelkurmay Başkanının barış ve savaş zamanındaki yetki ve temsil farklarını incelemek bu konuyu pekiştirir.

Alternative Method

Sorumluluk zincirini şu şekilde kodlayabilirsiniz: TBMM (Meclis) -> Cumhurbaşkanı (Siyasi Sorumlu) -> Milli Savunma Bakanı (Hiyerarşik Sorumlu) -> Genelkurmay Başkanı.

Estimated Time:50s

Question 305Question →

1982 Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan değişiklikler uyarınca; Cumhurbaşkanlığı teşkilatında birden fazla Cumhurbaşkanı yardımcısının görev yaptığı bir dönemde, Cumhurbaşkanı'nın resmi bir ziyaret amacıyla yurt dışına çıkması halinde Cumhurbaşkanlığına vekalet edilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanlığı makamına, Cumhurbaşkanının bu görev için belirleyip görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, devletin başı sıfatıyla makama vekalet ederek tüm yetkileri kullanır.

Herhangi bir görevlendirme işlemine gerek kalmaksızın, en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı makama vekalet eder.

Cumhurbaşkanı yardımcıları, kendi aralarında yapacakları bir seçimle vekalet edecek kişiyi belirlerler.

Cumhurbaşkanlığı makamı boşalmış sayılır ve kırk beş gün içinde yeni bir seçim süreci başlatılır.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanlığı makamına, Cumhurbaşkanının bu görev için belirleyip görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder.

Answer

Cumhurbaşkanlığı makamına, Cumhurbaşkanının bizzat görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder.

1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanı'nın hastalık veya yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Step-by-Step Solution

Ayrılma durumunun niteliğini belirleyin.

Yurt dışı ziyareti, 'geçici ayrılma' (hastalık, seyahat vb.) kategorisindedir.

Anayasa, geçici ayrılma ile makamın kesin boşalmasını farklı kurallara bağlamıştır.

2017

Anayasa değişikliği sonrası vekalet makamını kontrol edin.

Vekalet görevi artık TBMM Başkanı'ndan alınarak Cumhurbaşkanı yardımcılarına verilmiştir.

Başkanlık (Cumhurbaşkanlığı) sisteminde yürütme yetkisi bütünüyle bu organın içindeki hiyerarşide kalmalıdır.

Birden fazla yardımcı olması durumunda seçim kuralını uygulayın.

Geçici ayrılmalarda Cumhurbaşkanının seçtiği (görevlendirdiği) kişi vekil olur.

Anayasa Madde

106

uyarınca, geçici durumlarda 'görevlendirme' esastır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığına Vekalet ve Yetki Devri

Hints

Unutmayın ki

2017

değişikliği ile TBMM Başkanı'nın vekalet yetkisi sona ermiştir.

Practice More

Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm veya istifa nedeniyle boşalması durumunda, yeni seçim kaç gün içinde yapılmalıdır? Bu konuyu tekrar edin.

Estimated Time:45s

Question 306Question →

Türkiye Cumhuriyeti $1982$ Anayasası’nın "Milli Savunma" başlıklı $117$ . maddesi uyarınca; Başkomutanlık makamı, bu makamın temsili ve Genelkurmay Başkanlığı’nın sorumluluk hiyerarşisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi anayasal metne tam olarak uygundur?

Başkomutanlık, Milli Güvenlik Kurulu'nun manevi varlığından ayrılamaz ve savaş zamanında bizzat Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı tarafından temsil edilir.

Başkomutanlık makamı, Cumhurbaşkanlığı makamının şahsi yetkisi olup, bu makamın temsil yetkisi savaş hali ilan edildiği anda hukuken Genelkurmay Başkanına devredilir.

Milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Milli Savunma Bakanı sorumludur.

Başkomutanlık Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunurken; Genelkurmay Başkanı, görevlerinden dolayı Milli Savunma Bakanına sorumludur.

Genelkurmay Başkanı, Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup; barışta ve savaşta Başkomutanlık yetkilerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına bizzat ve asli olarak kullanır.

Show answer & explanation

Answer: Başkomutanlık Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunurken; Genelkurmay Başkanı, görevlerinden dolayı Milli Savunma Bakanına sorumludur.

Answer

Başkomutanlık makamının TBMM'nin manevi varlığından ayrılamayacağı, Cumhurbaşkanı tarafından temsil edildiği ve Genelkurmay Başkanı'nın Milli Savunma Bakanı'na sorumlu olduğu seçenek doğrudur.

Anayasa'nın

117

. maddesine göre Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir. Ayrıca, aynı maddenin son fıkrası ve ilgili mevzuat uyarınca Genelkurmay Başkanı, Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur. Bu iki bilgiyi birleştiren seçenek tam olarak anayasal metni yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

Başkomutanlık makamının kime ait olduğunu belirle.

Anayasa Madde

117

'ye göre Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz.

Milli egemenlik ilkesi gereği ordunun en üst komuta yetkisi milletin temsilcisi olan Meclis'e aittir.

Başkomutanlık makamının kim tarafından temsil edildiğini tespit et.

Bu makam Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Yürütmenin başı sıfatıyla Cumhurbaşkanı, devletin birliğini ve ordunun temsilini üstlenir.

Siyasi sorumluluk zincirini analiz et.

Milli güvenliğin sağlanması ve ordunun hazırlanmasından TBMM'ye karşı Cumhurbaşkanı sorumludur.

Anayasal sistemde yürütme erki yasama organına karşı bu hayati görevden dolayı sorumlu tutulmuştur.

Genelkurmay Başkanı'nın hiyerarşik konumunu ve savaş görevini belirle.

Genelkurmay Başkanı savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yapar ve Milli Savunma Bakanına sorumludur.

2017

anayasa değişiklikleri ve ilgili kararnamelerle askeri hiyerarşi sivil denetime (MSB) bağlanmıştır.

Key Concept

1982 Anayasası Madde 117: Milli Savunma Teşkilatı ve Sorumluluk Hiyerarşisi

Hints

Başkomutanlık makamının asıl sahibinin milletin temsilcisi olan kurum olduğunu ve Cumhurbaşkanının bu makamı sadece temsil ettiğini hatırlayın.

Genelkurmay Başkanı'nın kime sorumlu olduğu sorulduğunda,

2017

değişikliği sonrası Milli Savunma Bakanlığı ile olan bağına odaklanın.

Anayasa'nın

117

. maddesinde yer alan 'TBMM'nin manevi varlığı', 'Cumhurbaşkanı tarafından temsil' ve 'Milli Savunma Bakanına sorumluluk' ifadelerini bir arada arayın.

Practice More

Milli Savunma Bakanlığı'nın teşkilat yapısı ve Genelkurmay Başkanlığı'nın bu yapıdaki yerini inceleyerek hiyerarşiyi pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 307Question →

1982 Anayasası'nda yer alan yürütme yetkisine ilişkin kurallar uyarınca, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile kanunlar arasındaki hiyerarşik ilişki ve yetki sınırları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen hususlar Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile de düzenlenebilir.

TBMM tarafından aynı konuda kanun çıkarılması durumunda, o konuda daha önce çıkarılmış olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi uygulanmaya devam eder.

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, normlar hiyerarşisinde kanunların üzerinde bir hukuki değere sahiptir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile mülkiyet hakkı ve çalışma hürriyeti gibi temel haklar kısıtlanabilir.

Show answer & explanation

Answer: Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Answer

Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Anayasa'nın 104. maddesi uyarınca yürütme organının düzenleme yetkisi yasamanın aslilik yetkisiyle sınırlanmıştır. Bu doğrultuda, bir konu halihazırda kanunla açıkça düzenlenmişse, Cumhurbaşkanı o konuda yeni bir kararname çıkaramaz. Bu kural yasama organının yürütme üzerindeki üstünlüğünü yansıtır.

Step-by-Step Solution

CBK'nın anayasal sınırlarını belirlemek.

1982 Anayasası'nın 104. maddesinde CBK'ların yetki sınırları 'münhasır kanun alanı', 'açık kanun hükmü' ve 'temel haklar' üzerinden çizilmiştir.

Yürütme organının yasama organının yetki alanına müdahalesini önlemek amacıyla bu sınırlar anayasal düzeyde belirlenmiştir.

Kanun ve CBK arasındaki çatışma kuralını uygulamak.

Kanun hükmü ile CBK hükmü çatışırsa kanun üstün tutulur ve TBMM aynı konuda kanun yaparsa CBK hükümsüz kalır.

Normlar hiyerarşisinde kanun, CBK'nın üstünde yer alan bir normdur.

Doğru seçeneği temel kural üzerinden teyit etmek.

Anayasa metninde geçen 'Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz' ifadesinin doğruluğu görülür.

Bu ifade Anayasa'nın 104. maddesinin 17. fıkrasında kelimesi kelimesine yer alan temel bir hukuk kuralıdır.

Key Concept

CBK ve Kanun Arasındaki İlişki (Çatışma ve Üstünlük Kuralları)

Hints

Normlar hiyerarşisinde kanun ve CBK arasındaki sıralamayı hatırlayın.

Anayasa'nın 104. maddesindeki çatışma kuralını düşünün: Hangisi hangisini hükümsüz kılar?

Kanun ile CBK aynı konuyu düzenlerse kanun üstün tutulur ve yasaklı alanlara (temel haklar vb.) dikkat edilir.

Practice More

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yetki sınırlarını ve yargısal denetimini bu bilgilerle karşılaştırarak inceleyin.

Estimated Time:1m 15s

Question 308Question →

1982 Anayasası'nda 2017 değişikliği ile düzenlenen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi çerçevesinde, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları ve hukuki konumları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve teşkilat yapısı münhasıran TBMM tarafından çıkarılan kanunla düzenlenir.

Cumhurbaşkanı yardımcıları, sadece yükseköğrenim görmüş ve kırk yaşını doldurmuş vatandaşlar arasından atanabilirler.

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan milletvekillerinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği görev süresi boyunca askıya alınır.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınırlar.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, göreve başladıkları tarihten itibaren on beş gün içinde Meclis Genel Kurulundan güvenoyu almak zorundadırlar.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınırlar.

Answer

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınırlar.

Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanıp görevden alınmaları, 1982 Anayasası'nın 106. maddesinde açıkça belirtilen temel bir kuraldır. Bu sistemde yürütme organının tek yetkilisi Cumhurbaşkanıdır ve yardımcıları ile bakanlar ona karşı sorumludur.

Step-by-Step Solution

Atama makamını belirleme

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

2017 değişikliği ile yürütme yetkisi tek elde (Cumhurbaşkanında) toplanmıştır.

Seçilme kriterlerini kontrol etme

Milletvekili seçilme yeterliliğine (18 yaş, en az ilkokul mezuniyeti vb.) sahip olmak yeterlidir.

Anayasa'nın 106. maddesi bu nitelikleri yeterli görür.

Milletvekilliği ile olan ilişkiyi inceleme

Eğer bir milletvekili atanırsa üyeliği sona erer.

Yasama ve yürütme organları arasındaki ayrılığı (sert kuvvetler ayrılığı) korumak için üyelik düşürülür.

Key Concept

Yürütme organının yardımcı unsurlarının hukuki statüsü

Hints

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde 'yürütmenin başı ve tek yetkilisi' kimdir, bunu hatırlayın.

Bakanların ve yardımcıların Meclis ile olan bağının (milletvekilliği) devam edip etmediğini kontrol edin.

Bakanlıkların teşkilatlanma usulünün 2017'de kanundan kararnameye geçtiğini ve yaş sınırının milletvekili olma yaşı ile aynı olduğunu düşünün.

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcısının Cumhurbaşkanına vekalet etme şartlarını ve süresini incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Estimated Time:1m 15s

Question 309Question →

Türk anayasa hukukunda devletin savunma teşkilatlanması ve yüksek komuta kademesinin yetki paylaşımı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hatalı bir bilgidir?

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevî varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Genelkurmay Başkanı, barış zamanında Türk Silahlı Kuvvetlerinin komutanıdır.

Milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin savaşa hazırlanmasından dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Milli Savunma Bakanı sorumludur.

Genelkurmay Başkanı, savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yerine getirir.

Genelkurmay Başkanı, görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Show answer & explanation

Answer: Milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin savaşa hazırlanmasından dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Milli Savunma Bakanı sorumludur.

Answer

Milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin savaşa hazırlanmasından dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Milli Savunma Bakanı'nın sorumlu olduğu ifadesi yanlıştır; bu sorumluluk Cumhurbaşkanı'na aittir.

Doğru cevap olan ifade hatalıdır çünkü 1982 Anayasası'nın 117. maddesinin ikinci fıkrasına göre; millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin savaşa hazırlanmasından dolayı, Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumlu olan merci Milli Savunma Bakanı değil, Cumhurbaşkanı'dır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 117. maddesindeki Milli Savunma hükümlerini incele.

Milli güvenliğin sağlanması ve ordunun savaşa hazırlanması görevleri belirlenmiştir.

Sorumluluk makamlarını netleştirmek için anayasal dayanağı bulmak gerekir.

TBMM'ye karşı olan sorumluluk zincirini tespit et.

Anayasa metni açıkça 'Cumhurbaşkanı sorumludur' der.

Yürütmenin başı olması sıfatıyla bu stratejik sorumluluk Cumhurbaşkanına yüklenmiştir.

Genelkurmay Başkanı'nın hiyerarşik yerini kontrol et.

Genelkurmay Başkanı'nın Milli Savunma Bakanına sorumlu olduğu teyit edilir.

Sorumluluk türlerini (meclise karşı sorumluluk vs. hiyerarşik sorumluluk) birbirinden ayırmak gerekir.

Key Concept

Başkomutanlık ve Milli Savunma Sorumluluğu

Hints

Anayasa'da 'Milli Savunma' başlığı altında TBMM'ye karşı sorumlu olan tek bir yürütme makamı belirtilmiştir.

Milli Savunma Bakanı ve Genelkurmay Başkanı arasındaki ilişki hiyerarşiktir, ancak meclis önündeki en üst siyasi sorumluluk bu makamlara ait değildir.

Cumhurbaşkanı, Başkomutanlığı temsil ettiği gibi, ordunun savaşa hazırlanmasından dolayı da meclis karşısında asıl muhataptır.

Practice More

Cumhurbaşkanının milli güvenlik alanındaki diğer yetkilerini (MGK Başkanlığı, OHAL ilanı vb.) tekrar etmek bu konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:55s

Question 310Question →

$1982$ Anayasası'nın $124$ . maddesine göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler.

Buna göre, aşağıda belirtilen birimlerden hangisinin kendi adına yönetmelik çıkarma yetkisi bulunmamaktadır?

Adalet Bakanlığı

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)

İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü

Antalya Büyükşehir Belediyesi

Emniyet Genel Müdürlüğü

Show answer & explanation

Answer: Emniyet Genel Müdürlüğü

Answer

Emniyet Genel Müdürlüğü'nün ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmadığı için yönetmelik çıkarma yetkisi yoktur.

Yönetmelik çıkarabilmek için temel şart, kurumun ya Cumhurbaşkanı/Bakanlık olması ya da ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olmasıdır. Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı'na bağlı bir merkez birimi olup ayrı bir tüzel kişiliği bulunmadığı için bu yetkiye sahip değildir.

Step-by-Step Solution

Anayasal kuralın tespiti

Yönetmelik çıkarabilecek merciler; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileridir.

1982

Anayasası'nın

124

. maddesi bu yetkiyi sınırlı sayıda mercie tanımıştır.

Seçeneklerin hukuki statüsünün analizi

Bakanlıklar, üniversiteler, SGK ve belediyeler ya doğrudan Anayasa ile ya da kanunla tüzel kişiliğe/yetkiye sahiptir.

Yönetmelik çıkarma yetkisi için ya Anayasa'da ismen sayılmak ya da ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olmak şarttır.

Merkezi idare birimlerinin değerlendirilmesi

Emniyet Genel Müdürlüğü, devlet tüzel kişiliği içinde bir birimdir, ayrı bir tüzel kişiliği yoktur.

Tüzel kişiliği olmayan genel müdürlükler, bağlı bulundukları bakanlık adına işlem yaparlar ancak kendi adlarına yönetmelik çıkaramazlar.

Key Concept

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği İlişkisi

Hints

Anayasa'ya göre yönetmelik çıkarabilmek için ya bakanlık olmak ya da 'kamu tüzel kişiliğine' sahip olmak gerekir.

Merkezi yönetimin hiyerarşisi içinde yer alan ancak ayrı bir bütçesi ve tüzel kişiliği olmayan birimler kendi adlarına düzenleyici işlem yapamazlar.

Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı'nın bir parçasıdır. Ayrı bir tüzel kişiliği var mıdır, yoksa devlet tüzel kişiliği içinde mi yer alır?

Practice More

Kamu tüzel kişiliği olan ve olmayan kurumların listesini inceleyerek hangilerinin yönetmelik çıkarabileceğini pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 311Question →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca Cumhurbaşkanı seçimi ve adaylık nitelikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona erer.

Cumhurbaşkanlığına; siyasi parti grupları, en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az

\%5

'ini almış olan partiler ile en az

100

bin seçmen aday gösterebilir.

Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, mevcut Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir.

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin varsa partisi ile ilişiği kesilir.

İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi halinde, ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesiyle yapılır.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı seçilen kişinin varsa partisi ile ilişiği kesilir.

Answer

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin varsa partisi ile ilişiği kesilir ifadesi yanlıştır; güncel sisteme göre seçilen kişinin partisiyle olan bağı devam edebilir.

2017 yılında yapılan Anayasa değişiklikleri ile yürütme yapısı değiştirilmiş ve Cumhurbaşkanı seçilen kişinin varsa partisi ile ilişiğinin kesileceğine dair eski hüküm yürürlükten kaldırılmıştır. Güncel düzenlemeye göre Cumhurbaşkanı, bir siyasi partiye üye olabilir ve hatta partisinin genel başkanlığını yürütebilir. Bu nedenle, seçilen kişinin partisiyle ilişiğinin kesileceğini savunan ifade güncel hukuk açısından yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin hukuki statüsündeki değişiklikleri incele.

Milletvekilliği sona erer ancak parti üyeliği devam edebilir.

2017 Anayasa değişikliği ile tarafsızlık ilkesine rağmen parti ilişiğinin kesilmeyeceği hükme bağlanmıştır.

Adaylık ve seçilme sınırlarını kontrol et.

5 yıllık süre, 2 dönem sınırı ve Meclis kararıyla 3. dönem istisnası teyit edilir.

Yürütme organının sürekliliği ve sınırlılığı ilkelerini doğrulamak için.

Seçim turları ve aday eksilmesi durumundaki prosedürü değerlendir.

Birinci turdaki sıraya göre ikame usulü geçerlidir.

Seçim takviminin aksamaması için öngörülen anayasal mekanizmayı anlamak için.

Key Concept

Partili Cumhurbaşkanlığı ve Seçim Usulü

Hints

2017 Anayasa değişikliği ile Türkiye'de 'Hükümet Sistemi' köklü bir değişikliğe uğramıştır.

Eski sistemde Cumhurbaşkanı seçilen kişinin partisiyle bağı kopardı; yeni sistemde ise 'Partili Cumhurbaşkanlığı' kavramı hayatımıza girmiştir.

Seçilen kişinin milletvekilliği düşerken, siyasi parti üyeliğinin devam etmesi güncel sistemin en belirgin özelliklerinden biridir.

Practice More

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis tarafından denetlenme yollarını inceleyerek yürütme konusunu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 312Question →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, Milli Güvenlik Kurulu (MGK) olağan şartlar altında ne kadar sürede bir toplanır?

İki ayda bir

Her ay

Üç ayda bir

Dört ayda bir

Altı ayda bir

Show answer & explanation

Answer: İki ayda bir

Answer

Milli Güvenlik Kurulu (MGK), 1982 Anayasası uyarınca iki ayda bir toplanır.

1982 Anayasası'na göre Milli Güvenlik Kurulu (MGK), Cumhurbaşkanının başkanlığında iki ayda bir toplanır. Ancak Cumhurbaşkanı gerekli gördüğü hallerde kurulu doğrudan toplantıya çağırabilir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın Milli Güvenlik Kurulu'na ilişkin maddesini hatırlayın.

MGK'nın çalışma usul ve esaslarının Anayasa'da düzenlendiği tespit edilir.

Toplantı sıklığı anayasal bir kuraldır.

Kurulun toplantı periyoduna ilişkin sayısal veriyi belirleyin.

Kurulun 'iki ayda bir' toplandığı bilgisine ulaşılır.

Bu süre, milli güvenlik politikalarının düzenli takibi için belirlenmiş standart süredir.

Key Concept

MGK Toplantı Periyodu

Hints

Milli Güvenlik Kurulu'nun ne sıklıkla bir araya geldiğini düşünün.

Bu süre tek haneli bir ay sayısıdır ve çift bir sayıdır.

Practice More

MGK'nın gündeminin kim tarafından hazırlandığını ve kurulun üyelerini tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:30s

Question 313Question →

$1982$ Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, olağanüstü hal ( $OHAL$ ) dönemlerinde yürütme organı tarafından çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ( $CBK$ ) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda çıkarılan bu kararnameler, Resmi Gazete'de yayımlandıkları günden itibaren üç ay içinde

TBMM

tarafından görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Bu kararnameler aleyhine, yayımlandıkları tarihten itibaren

60

gün içinde Anayasa Mahkemesinde hem şekil hem de esas bakımından iptal davası açılabilir.

Bu kararnamelerle çekirdek haklar dahil olmak üzere tüm temel hak ve hürriyetler, herhangi bir sınırlamaya tabi olmaksızın durdurulabilir.

Cumhurbaşkanı bu kararnameleri çıkarabilmek için öncelikle

TBMM

’den bir yetki kanunu almak zorundadır.

Siyasi haklar ve ödevler yalnızca kanunla düzenlenebildiğinden, bu haklar

OHAL

döneminde çıkarılan kararnamelerin kapsamı dışında bırakılmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda çıkarılan bu kararnameler, Resmi Gazete'de yayımlandıkları günden itibaren üç ay içinde $TBMM$ tarafından görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Answer

Olağanüstü hal kararnamelerinin, yayımlandıkları tarihten itibaren üç ay içinde Meclis tarafından karara bağlanmadığı takdirde kendiliğinden yürürlükten kalkacağını belirten ifade doğrudur.

Anayasa'nın

119

. maddesine göre, olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün

TBMM

onayına sunulur ve üç ay içinde görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

119

. maddesini analiz et.

2017

değişikliği ile OHAL CBK'ları için Meclis onayı şartı getirilmiştir.

Yürütmenin denetlenmesi ve demokratik meşruiyetin korunması amaçlanır.

Süre sınırını kontrol et.

Meclis'in karar verme süresi üç ay olarak belirlenmiştir.

Kararnamelerin kalıcı hale gelmesini önlemek ve yasama organının üstünlüğünü vurgulamak için.

Yargısal denetim durumunu değerlendir.

Anayasa Mahkemesi'ne dava açılamaz.

Anayasa'nın

148

. maddesi açıkça yasaklamıştır.

Key Concept

OHAL CBK'larının Yasama Denetimi ve Hukuki Rejimi

Hints

OHAL döneminde çıkarılan kararnamelerin Meclis denetimine tabi olup olmadığını düşünün.

Anayasa Mahkemesi'nin bu kararnameleri denetleme yetkisi var mıdır,

148

. maddeyi hatırlayın.

2017

değişikliği ile getirilen üç aylık 'onaylanmazsa düşer' kuralına odaklanın.

Practice More

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile OHAL Kararnameleri arasındaki farkları bir tablo üzerinden çalışmak konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 30s

Question 314Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nde yürütme organının başı olan Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğu kapsamında düzenlenen Meclis soruşturması yönteminde, soruşturma açılmasına karar verilmesi ve bu süreci yürütecek kurulun teşekkülü ile ilgili anayasal kural aşağıdakilerden hangisidir?

Meclis, üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verir ve soruşturma, partilerin güçleri oranında temsil edildiği on beş kişilik bir komisyonca yürütülür.

Soruşturma açılması için üye tamsayısının dörtte üçünün onayı gerekir ve süreç sonunda Cumhurbaşkanı'nın görevi kendiliğinden sona erer.

Meclis soruşturması açılmasına salt çoğunlukla karar verilir ve yargılama süreci Danıştay Genel Kurulu nezdinde devam eder.

Soruşturma komisyonu, Meclis Başkanı tarafından atanan on milletvekilinden oluşur ve sadece iktidar partisi üyelerinden kurulur.

Soruşturma açılması kararı için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu aranır ve bu aşamadan sonra Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi askıya alınır.

Show answer & explanation

Answer: Meclis, üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verir ve soruşturma, partilerin güçleri oranında temsil edildiği on beş kişilik bir komisyonca yürütülür.

Answer

Soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla karar verilmesi ve soruşturmanın siyasi parti gruplarının güçleri oranında temsil edildiği on beş kişilik bir komisyon tarafından yürütülmesi kuralı doğrudur.

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla üye tamsayısının salt çoğunluğuyla önerge verilebilir. Meclis, bu önergeyi görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün (

360

) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verir. Soruşturma, Meclis'teki siyasi parti gruplarının temsil oranlarına göre seçilen

15

kişilik bir komisyon tarafından yürütülür.

Step-by-Step Solution

Önerge Verme

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) tarafından verilir.

Sürecin resmi olarak başlaması için ilk aşamadır.

Soruşturma Açma Kararı

En geç bir ay içinde görüşülür ve üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili) tarafından gizli oyla karar verilir.

Cumhurbaşkanı'nın yargılanabilmesi için Meclis'in iradesini nitelikli çoğunlukla ortaya koyması gerekir.

Komisyonun Kurulması

15

kişilik bir soruşturma komisyonu oluşturulur.

İddiaları detaylı incelemek ve rapor hazırlamak için Meclis içi bir kurul gereklidir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması Usulü

Hints

Meclis soruşturması sürecinde kademeli bir oy artışı söz konusudur (

301 \rightarrow 360 \rightarrow 400

Soruşturmayı yürüten komisyonun üye sayısı tek bir sayıdan oluşur ve partilerin temsiline dayanır.

Soruşturma açılması için gereken gizli oy sayısı

360

'dır; bu da toplam milletvekili sayısının beşte üçüne denk gelir.

Practice More

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların cezai sorumluluk usulünün Cumhurbaşkanı ile aynı olup olmadığını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 315Question →

Anayasa'da yer alan düzenlemelere göre; Cumhurbaşkanı tarafından atanan, barış zamanında Türk Silahlı Kuvvetlerinin komutanı olan ve görevlerinden dolayı Milli Savunma Bakanına karşı sorumlu tutulan anayasal makam aşağıdakilerden hangisidir?

Kara Kuvvetleri Komutanı

Milli Savunma Bakanı

Genelkurmay Başkanı

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri

TBMM Başkanı

Show answer & explanation

Answer: Genelkurmay Başkanı

Answer

Genelkurmay Başkanı; Cumhurbaşkanı tarafından atanır, TSK'nın komutanıdır ve Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Genelkurmay Başkanı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin komutanı sıfatıyla barış döneminde görev yapar. Anayasa'nın

117

. maddesi ve ilgili kanun hükmünde kararnameler uyarınca, bu makam doğrudan Milli Savunma Bakanına bağlı ve ona karşı sorumlu kılınmıştır.

Step-by-Step Solution

Atama makamını belirleme

Genelkurmay Başkanı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

1982

Anayasası'nın

117

. maddesi uyarınca atama yetkisi yürütmenin başındadır.

Komuta yetkisini inceleme

Genelkurmay Başkanı, barış zamanında Silahlı Kuvvetlerin komutanıdır.

Anayasal hiyerarşide askeri hiyerarşinin en üst noktasını temsil eder.

Sorumluluk zincirini tespit etme

Görevlerinden dolayı Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur.

2017

anayasa değişiklikleri ve sonrasındaki düzenlemelerle hiyerarşik bağ bu şekilde kurulmuştur.

Key Concept

Genelkurmay Başkanlığı'nın Hukuki Statüsü ve Sorumluluğu

Hints

Bu makam, Silahlı Kuvvetlerin en üst askeri temsilcisidir.

Savaş zamanında Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı adına yerine getirir.

Hiyerarşik olarak Milli Savunma Bakanlığı'na bağlanmıştır.

Practice More

Başkomutanlığın TBMM'nin manevi varlığından ayrılamayacağı ilkesini ve savaş zamanındaki görev devrini tekrar ediniz.

Estimated Time:45s

Question 316Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Milli Güvenlik Kurulu ( $MGK$ ) tarafından alınan ve devletin milli güvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulanmasıyla ilgili olan tavsiye kararlarının hukuki akıbeti hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bu kararlar TBMM Genel Kurulu'nda görüşülerek kanun hükmünde kabul edilir.

Bu kararlar Cumhurbaşkanı tarafından değerlendirilir.

Kararların geçerlilik kazanması için Jandarma Genel Komutanı'nın olumlu oyu gereklidir.

Kararlar doğrudan icra edilebilir (icrai) nitelikte olup Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer.

Kararlar, MGK Genel Sekreteri tarafından onaylandığı an tüm bakanlıklar için bağlayıcı hale gelir.

Show answer & explanation

Answer: Bu kararlar Cumhurbaşkanı tarafından değerlendirilir.

Answer

Milli Güvenlik Kurulu kararları tavsiye niteliğindedir ve bu kararlar Cumhurbaşkanı tarafından değerlendirilir.

Doğru cevap, kararların Cumhurbaşkanı tarafından değerlendirildiğini belirten ifadedir.

1982

Anayasası'nın

118.

maddesine göre MGK; devletin milli güvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulanmasıyla ilgili kararları tavsiye niteliğinde alır ve bu kararlar Cumhurbaşkanı tarafından değerlendirmeye alınır.

Step-by-Step Solution

MGK'nın hukuki statüsünü belirle.

MGK, yürütme organına yardımcı olan anayasal bir danışma organıdır.

Kurulun temel görevi milli güvenlik siyaseti konusunda görüş bildirmektir.

Kararların niteliğini analiz et.

Alınan kararlar 'tavsiye' niteliğindedir, yani doğrudan bağlayıcı değildir.

Anayasa metninde bu kararların tavsiye olduğu açıkça belirtilmiştir.

Kararların muhatabını tespit et.

Kararlar, yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanı'na sunulur.

2017

sonrası sistemde yürütme yetkisi ve sorumluluğu tamamen Cumhurbaşkanı'ndadır.

Anayasal terimi teyit et.

Anayasa'nın

118.

maddesi '...kararları Cumhurbaşkanınca değerlendirilir' ifadesini kullanır.

Bu ifade, kararların nihai karar verici olan Cumhurbaşkanı için bir veri teşkil ettiğini gösterir.

Key Concept

MGK Kararlarının İstişari Niteliği ve Cumhurbaşkanı'nın Değerlendirme Yetkisi

Hints

MGK'nın bir 'karar organı' mı yoksa 'danışma organı' mı olduğunu hatırlayın.

Kurul tarafından alınan 'tavsiye' kararlarının kime sunulduğunu ve Anayasa'da hangi kelimeyle ifade edildiğini düşünün.

Anayasa metni, bu kararların yürütmenin başı tarafından 'değerlendirileceğini' belirtir.

Practice More

MGK'nın sivil ve askeri üyelerinin güncel listesini ve

2017

değişiklikleri ile kimlerin çıkarıldığını tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:45s

Question 317Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nde yürütme organının başı olan Cumhurbaşkanlığı makamı için aday belirleme sürecinde, $2017$ Anayasa değişiklikleri ile getirilen güncel kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken geçerli bir aday gösterme yöntemini belirtmektedir?

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde temsil edilen tüm siyasi partilerin, milletvekili sayılarına bakılmaksızın ayrı ayrı aday gösterme yetkisi bulunmaktadır.

En az

20

milletvekilinin bir araya gelerek imzaladığı ortak bir önerge ile herhangi bir kimsenin aday gösterilmesi yeterlidir.

Siyasi parti grupları, son genel seçimde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az

\%5

'ini alan siyasi partiler veya en az

100

bin seçmen tarafından aday gösterilme yolu mevcuttur.

Sadece yükseköğrenim mezunu olan ve

18

yaşını doldurmuş her Türk vatandaşı, kendi adaylığını bireysel olarak Yüksek Seçim Kurulu'na başvurarak ilan edebilir.

Cumhurbaşkanı adayı gösterebilmek için ilgili siyasi partinin son seçimlerde ülke barajını geçerek Meclis'te en az

50

milletvekiline sahip olması anayasal bir zorunluluktur.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları, son genel seçimde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az $\%5$ 'ini alan siyasi partiler veya en az $100$ bin seçmen tarafından aday gösterilme yolu mevcuttur.

Answer

Siyasi parti grupları, son genel seçimlerde geçerli oyların toplamda en az

\%5

'ini alan partiler veya

100

bin seçmenin imzası ile aday gösterilmesi hukuken geçerli yollardır.

Doğru ifade,

2017

Anayasa değişikliği ile yürürlüğe giren güncel yöntemlerin tamamını (Siyasi parti grupları,

\%5

oy alan partiler ve

100

bin seçmen) eksiksiz olarak belirtmektedir.

Step-by-Step Solution

Adaylık için yetkili mercileri belirle

Siyasi parti grupları (

20

milletvekili),

\%5

oy alan partiler ve seçmenler (

100

bin kişi).

1982

Anayasası'nın

101

. maddesi aday gösterme yetkisini bu üç gruba hasretmiştir.

Eski ve yeni kuralları karşılaştır

Eskiden

20

milletvekili imzası yeterliyken, artık 'Grup' kararı veya seçmen imzası gerekmektedir.

2017

değişikliği ile bireysel milletvekili teklifi usulü kaldırılmıştır.

Niteliksel şartları kontrol et

Adayın

40

yaşını doldurmuş ve yükseköğrenim yapmış olması şarttır.

Milletvekili seçilme yeterliliği (

18

yaş) Cumhurbaşkanlığı için yeterli değildir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Aday Gösterme Usulleri

Hints

2017

değişikliği ile 'siyasi parti grubu' ve 'seçmen imzası' kavramlarının nasıl değiştiğine odaklanın.

Practice More

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin varsa partisi ile ilişiğinin kesilip kesilmeyeceğine dair güncel hükümleri inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 318Question →

1982 Anayasası’nda yer alan güncel hükümler doğrultusunda, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumlulukları ile ilgili Meclis soruşturması süreci hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Soruşturma açılmasına üye tamsayısının üçte beş çoğunluğuyla gizli oyla karar verilir.

Bakanlar, yürüttükleri genel siyasetten dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı siyasi olarak sorumludurlar.

Meclis soruşturması açılmasına dair önerge, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile kabul edilerek soruşturma başlatılır.

Görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla haklarında TBMM tarafından Gensoru önergesi verilebilir.

Yüce Divan’da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen bakanın görevi, TBMM Genel Kurulunda yapılacak oylama ile sona erer.

Show answer & explanation

Answer: Soruşturma açılmasına üye tamsayısının üçte beş çoğunluğuyla gizli oyla karar verilir.

Answer

Meclis soruşturması açılmasına üye tamsayısının üçte beş çoğunluğuyla (

360

milletvekili) gizli oyla karar verilmesi doğru ifadedir.

1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (

301

) önerge verilebilir ve üye tamsayısının üçte beşinin (

360

) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verilir. Bu ifade anayasal metinle tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

Önerge verme şartını belirle

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

)

Sürecin başlaması için ilk adım yazılı bir önergedir.

Soruşturma açılma karar sayısını belirle

Üye tamsayısının üçte beşi (

360

)

Meclis'in iddiayı ciddi bularak komisyon kurması için gereken nitelikli çoğunluktur.

Yüce Divan'a sevk şartını belirle

Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

)

Yargılama aşamasına geçilmesi için gereken en yüksek nitelikli çoğunluktur.

Key Concept

Meclis Soruşturması ve Karar Yeter Sayıları

Hints

Cezai sorumluluk sürecinde önerge verme, soruşturma açma ve Yüce Divan'a sevk aşamaları için farklı nitelikli çoğunluklar (

301, 360, 400

) aranır.

Practice More

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ile bakanların cezai sorumluluğu arasındaki benzerlikleri ve sayısal farkları karşılaştırarak çalışabilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 319Question →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanlığı teşkilat yapısında birden fazla Cumhurbaşkanı yardımcısının görev yaptığı bir dönemde; Cumhurbaşkanının hastalık veya yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması durumunda, Cumhurbaşkanlığı makamına vekalet etme ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanma süreciyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, yürütme organının sürekliliğini sağlamak adına makama vekalet eder.

Cumhurbaşkanı yardımcıları arasında en yaşlı olan kişi, herhangi bir görevlendirme işlemine gerek kalmaksızın vekalet görevini üstlenir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından gizli oyla seçilen bir milletvekili geçici vekil olarak atanır.

Cumhurbaşkanlığı Kabinesi üyeleri arasından en kıdemli olan bakan, vekalet görevini devralır.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Answer

Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder ve yetkileri kullanır.

1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanının hastalık veya yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır. Birden fazla yardımcı varsa, hangisinin vekalet edeceği tamamen Cumhurbaşkanının takdirindeki bir görevlendirme işlemine bağlıdır.

Step-by-Step Solution

Görevden ayrılma niteliğinin belirlenmesi

Hastalık veya yurt dışı gezisi gibi durumların 'geçici ayrılma' (vekalet) kapsamında olduğu tespit edilir.

Anayasa'da makamın boşalması (kesin ayrılma) ile geçici ayrılma için farklı vekalet kuralları öngörülmüştür.

Anayasa Madde 106'nın uygulanması

Birden fazla yardımcının bulunduğu durumda Cumhurbaşkanının bizzat yaptığı görevlendirmenin esas olduğu görülür.

Hiyerarşik veya yaşa dayalı bir sıralama sadece makamın boşalması durumunda devreye girer; geçici durumlarda Cumhurbaşkanının takdir yetkisi vardır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığına Vekalet Kuralları

Hints

Anayasa'da 'vekalet' ile 'makamın boşalması' durumları için farklı usuller belirlenmiştir; sorudaki durum 'geçici ayrılma'dır.

Practice More

Makamın boşalması (kesin ayrılma) durumunda vekalet süreci ve seçim takvimini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 320Question →

$1982$ Anayasası'nın $124$ . maddesinde yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan yönetmelikler düzenlenmiştir. Buna göre; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarma yetkisine sahip olan kurumlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Cumhurbaşkanı

Sağlık Bakanlığı

Üniversite Rektörlükleri

Üniversitelere bağlı fakülteler

Belediyeler

Show answer & explanation

Answer: Üniversitelere bağlı fakülteler

Answer

Üniversitelere bağlı fakülteler, ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmadığı için yönetmelik çıkarma yetkisine sahip değildir.

Doğru cevap olan seçenekte belirtilen fakülteler, üniversite çatısı altında yer alan akademik birimlerdir.

1982

Anayasası'na göre bir kurumun yönetmelik çıkarabilmesi için ya Cumhurbaşkanı/Bakanlık olması ya da ayrı bir 'kamu tüzel kişiliğine' sahip olması gerekir. Fakültelerin ayrı tüzel kişiliği bulunmadığı için kendi adlarına yönetmelik çıkaramazlar; bu yetki ancak üniversite tüzel kişiliği tarafından kullanılabilir.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

124

. maddesini inceleyin.

Yönetmelik çıkarabilecek makamlar; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileridir.

Anayasal yetki sınırlarını belirlemek için temel kuralın tespiti gerekir.

Seçeneklerdeki kurumların hukuki statülerini değerlendirin.

Cumhurbaşkanı ve bakanlıklar zaten maddede sayılmıştır. Üniversiteler ve belediyeler ise kamu tüzel kişisidir.

Kimin kamu tüzel kişisi olduğunu belirlemek, yönetmelik yetkisini tespit etmenin anahtarıdır.

Fakültelerin durumunu analiz edin.

Fakülteler, üniversite tüzel kişiliğinin alt birimleridir ve kendilerine ait bağımsız bir tüzel kişilikleri yoktur.

Tüzel kişiliği olmayan birimlerin, Anayasa'daki 'kamu tüzel kişisi' şartını sağlamadığı görülür.

Key Concept

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği İlişkisi

Hints

Yönetmelik çıkarma yetkisi olanları Anayasa üç grupta toplar: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri.

Bir kurumun yönetmelik çıkarabilmesi için ya devletin zirvesinde (yürütmede) olması ya da 'kamu tüzel kişisi' sıfatını taşıması şarttır.

Fakülteler, bağlı oldukları üniversitelerden ayrı birer tüzel kişilik midir, yoksa üniversitenin bir parçası mıdır?

Practice More

Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanması gerektiğinin hangi kriterle (kanunla) belirlendiğini araştırabilirsiniz.

Alternative Method

Eğer bir birimin kendine ait bütçesi ve karar organları olan bağımsız bir 'kişiliği' (tüzel kişilik) yoksa, o birim yönetmelik çıkaramaz. Seçeneklerdeki fakülte, rektörlüğe bağlı bir alt birimdir.

Estimated Time:50s

PreviousPage 16 / 33Next

Yürütme

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints