Yürütme

642 questions

1982 Anayasası'nın 108. maddesinde düzenlenen ve doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak çalışan Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) yetki alanı, denetim kapsamı ve hukuki rejimi dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun kuruluşu, işleyişi ve üyelerinin görev süresi gibi temel hususlar Anayasa gereği münhasıran kanunla düzenlenir.

Kurul, kamu hizmetlerinin verimliliğini denetlemek amacıyla yüksek mahkemelerin idari personelini ve yargısal süreçlerini inceleme yetkisine sahiptir.

2017 Anayasa değişikliği ile Kurulun yetkileri genişletilerek, denetim yaptığı kurumlarda 'idari soruşturma' yapabilmesi anayasal hükme bağlanmıştır.

Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki kurum ve kuruluşlar, devletin milli güvenliği gereği Kurulun denetim yetkisi dışında tutulmaktadır.

Kurul üyeleri, tarafsızlığı sağlamak amacıyla TBMM tarafından nitelikli çoğunlukla seçilir ve görevden alınmaları ancak yargı kararıyla mümkündür.

Show answer & explanation

Answer: 2017 Anayasa değişikliği ile Kurulun yetkileri genişletilerek, denetim yaptığı kurumlarda 'idari soruşturma' yapabilmesi anayasal hükme bağlanmıştır.

Answer

2017 Anayasa değişikliği ile Devlet Denetleme Kurulu'na denetim yaptığı birimlerde 'idari soruşturma' yapma yetkisi verilmiştir.

2017 Anayasa değişikliği, Devlet Denetleme Kurulu'na daha önce sahip olmadığı 'idari soruşturma' yapma yetkisini tanımıştır. Bu yetki, kurulun sadece rapor hazırlayan bir birim olmaktan çıkıp idari süreçlerde daha aktif bir rol üstlenmesini sağlamıştır.

Step-by-Step Solution

Kurumun bağlı olduğu makamı belirle.

DDK, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetim organıdır.

Anayasal hiyerarşiyi ve idari yapıdaki yerini tespit etmek için gereklidir.

Denetim kapsamındaki kurumları ve istisnaları analiz et.

Tüm kamu kurumları, TSK, meslek kuruluşları, sendikalar denetlenebilir; ancak yargı organları denetlenemez.

Kurulun yetki sınırlarını belirlemek ve 'yargı' istisnasını teyit etmek için gereklidir.

2017 Anayasa değişikliklerinin etkisini değerlendir.

TSK denetim kapsamına alınmış ve 'idari soruşturma' yetkisi eklenmiştir.

Güncel anayasal durumu eski düzenlemelerden ayırt etmek için gereklidir.

Düzenleme usulünü kontrol et.

DDK'nın işleyişi ve özlük hakları Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenlenir.

Normlar hiyerarşisi ve düzenleyici işlem türünü doğrulamak için gereklidir.

Key Concept

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) Güncel Yetki ve Sorumlulukları

Hints

DDK'nın 2017 değişikliği ile kazandığı yeni yetkiyi ve yargı organları üzerindeki 'denetleyememe' durumunu hatırlayın.

Practice More

DDK ile Sayıştay arasındaki farkları (yargısal yetki vs. idari yetki) karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 342Question →

$1982$ Anayasası’nın yürütme ve yargı organları arasındaki görev dağılımına ilişkin hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanının yargı alanına ilişkin görev ve yetkileri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Danıştay üyelerinin

1/4

’ini seçmek

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını ve Başsavcıvekilini seçmek

Anayasa Mahkemesi üyelerinin on ikisini seçmek

Hakimler ve Savcılar Kuruluna (HSK) üye seçmek

Danıştay Başsavcısını ve Başkanvekillerini seçmek

Show answer & explanation

Answer: Danıştay Başsavcısını ve Başkanvekillerini seçmek

Answer

Danıştay Başsavcısını ve Başkanvekillerini seçmek, Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında yer almaz; bu yetki Danıştay Genel Kurulu'na aittir.

Doğru cevap olan seçenek, Cumhurbaşkanının yetki alanında olmayan bir durumu belirtmektedir.

1982

Anayasası'nın

155

. maddesine göre Danıştay Başkanı, Başsavcısı ve Başkanvekilleri, Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla seçilir. Cumhurbaşkanının bu makamlara atama yapma yetkisi bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının yargısal atama yetkilerini listele.

Cumhurbaşkanı; AYM üyelerinin çoğunu, Danıştay üyelerinin

1/4

'ini, HSK'nın bir kısmını ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını seçer.

Yürütmenin başı olarak yargı organlarının oluşumunda anayasal paya sahiptir.

Yargıtay ve Danıştay arasındaki 'Başsavcı' seçimi farkını analiz et.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Cumhurbaşkanınca seçilirken, Danıştay Başsavcısı Danıştay'ın kendi organları tarafından seçilir.

Anayasa'nın

154

. ve

155

. maddeleri bu iki yüksek mahkeme için farklı seçim usulleri öngörmüştür.

Danıştay Başsavcılığı makamının seçim usulünü doğrula.

Anayasa madde

155

uyarınca Danıştay Başsavcısı, Danıştay Genel Kurulunca seçilir.

Danıştay'ın iç işleyişine ilişkin idari özerklik korunmuştur.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Yargısal Atama Yetkileri ve İstisnaları

Hints

Yargıtay ve Danıştay'ın 'Başsavcı' seçimi usullerindeki ince farkı hatırlamaya çalışın.

Cumhurbaşkanı, Yargıtay için üye seçmezken en üst düzey savcıyı seçer; ancak Danıştay için hem üye seçer hem de savcı seçimi konusuna dikkat edin.

Anayasa'nın

155

. maddesi, Danıştay'ın kendi içindeki yönetim kadrosunu (Başkan, Başsavcı) kendisinin seçtiğini açıkça belirtir.

Practice More

Cumhurbaşkanının yargısal yetkileri ile TBMM'nin yargısal yetkilerini (örneğin HSK ve AYM'ye üye seçimi) karşılaştıran soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Hangi makamların 'bağımsız seçim' (mahkeme içi) hangilerinin 'atama' (Cumhurbaşkanı tarafından) olduğunu gösteren bir karşılaştırma tablosu üzerinden eleme yöntemi kullanılabilir.

Estimated Time:2m 0s

Question 343Question →

$1982$ Anayasası’nın "Yürütme" bölümünde düzenlenen Milli Güvenlik Kurulu (MGK) hükümleri ve $2017$ anayasa değişiklikleri ile getirilen yeni sistem dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa metninde açıkça düzenlenen kurallardan biri değildir?

Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca tespit edilir.

Milli Güvenlik Kurulu, normal şartlar altında her iki ayda bir Cumhurbaşkanı'nın çağrısıyla toplanır.

Cumhurbaşkanı'nın katılamadığı zamanlarda Kurul, Cumhurbaşkanı yardımcısının başkanlığında toplanır.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilat ve görevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.

Milli Güvenlik Kurulu; Cumhurbaşkanı yardımcıları, Adalet, İçişleri, Dışişleri, Milli Savunma bakanları ile Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanlarından kurulur.

Show answer & explanation

Answer: Milli Güvenlik Kurulu, normal şartlar altında her iki ayda bir Cumhurbaşkanı'nın çağrısıyla toplanır.

Answer

Milli Güvenlik Kurulu'nun her iki ayda bir toplanacağına dair hüküm,

1982

Anayasası'nın güncel metninde yer almamaktadır.

Milli Güvenlik Kurulu'nun toplantı periyodu (iki ayda bir),

2017

anayasa değişikliklerinden önce Anayasa metninde yer almaktaydı. Ancak yapılan değişiklik ile bu ibare Anayasa'dan çıkarılmış; Kurulun çalışma usul ve esasları ile toplantı sıklığı alt mevzuata ve kanuna bırakılmıştır. Güncel Anayasa metninde sadece kurulun kimin çağrısıyla toplanacağı belirtilmiştir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde

118

'in incelenmesi

Anayasa'nın bu maddesinde Kurulun üyeleri, gündem tespiti, başkanlık ve kararların niteliği düzenlenmiştir.

Sorunun dayanağı olan anayasal hükümleri tespit etmek.

2017

değişikliği sonrası metnin kontrol edilmesi

Anayasa'dan "iki ayda bir toplanır" ibaresinin çıkarıldığı ve bunun yerine "Cumhurbaşkanınca çağrıldığında toplanır" mantığının geldiği görüldü.

Anayasa ve kanun arasındaki düzenleme farkını ayırt etmek.

Diğer seçeneklerin anayasal dayanağının doğrulanması

Gündem tespiti, başkan vekilliği, genel sekreterlik ve üye listesinin doğrudan Anayasa maddelerinde yazılı olduğu doğrulandı.

Yanlış olan seçeneği kesinleştirmek.

Key Concept

Anayasal Hüküm ve Kanuni Hüküm Ayrımı

Hints

Bir bilginin doğru olması, onun mutlaka 'Anayasa'da yazdığı' anlamına gelmez. Kanunlar ve Anayasa arasındaki farka odaklanın.

2017

değişiklikleri ile MGK'nın toplantı sıklığına dair sayısal ifade (ay belirtilmesi) Anayasa metninden çıkarılmıştır.

MGK halen iki ayda bir toplanmaya devam eder ancak bu zorunluluk Anayasa'da değil, Kurulun kuruluş kanununda yer alır.

Practice More

MGK üyeleri arasından çıkarılan kurumları ve gündem önerisi verme yetkisine sahip olan 'Cumhurbaşkanı yardımcıları' (çoğul) ifadesine dikkat ederek benzer sorular çözebilirsiniz.

Alternative Method

Anayasa'nın

118

. maddesini zihninizde tarayın. Madde metni üyeleri sayar, gündemi açıklar ve sekreterliğin 'CBK' ile kurulacağını söyler. Toplantı periyodu gibi teknik detaylar anayasal sertlikten çıkarılmıştır.

Estimated Time:1m 30s

Question 344Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile düzenlenen "Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu" ve bu kapsamda işletilen Meclis soruşturması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi *yanlıştır*?

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, yasama organı ile arasındaki siyasi uyuşmazlığı gidermek amacıyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Soruşturma açılmasına karar verilmesi hâlinde, Meclisteki siyasi parti gruplarının güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye tam sayısının üç katı aday arasından, her grup için ayrı ayrı kura çekilerek

15

kişilik bir komisyon kurulur.

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) önergesi gerekir.

Cumhurbaşkanı, görevde bulunduğu süre içinde işlediği iddia edilen sadece görevle ilgili suçlardan değil, tüm suçlardan dolayı cezai sorumluluğa tabidir.

Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapan Anayasa Mahkemesi süreci üç ay içinde tamamlar; bu sürede tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir.

Show answer & explanation

Answer: Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, yasama organı ile arasındaki siyasi uyuşmazlığı gidermek amacıyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Answer

Cumhurbaşkanının hakkında soruşturma açılmasına karar verilmesi durumunda seçimlerin yenilenmesine karar veremeyeceğine dair ifade doğru cevaptır.

Cumhurbaşkanı hakkında Meclis tarafından soruşturma açılmasına karar verildiği andan itibaren, hem Cumhurbaşkanı hem de Türkiye Büyük Millet Meclisi için seçimlerin yenilenmesine (erken seçim) karar verme yetkisi dondurulur. Bu hüküm, yargılama sürecinin selameti ve siyasi bir araçla kesintiye uğratılmaması için

1982

Anayasası'na

2017

yılında eklenmiştir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

105

. maddesindeki kısıtlamaları inceleyin.

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçim kararı almasının yasaklandığı görülür.

Soruşturma sürecinin seçimler yoluyla manipüle edilmesini veya yargılamadan kaçılmasını engellemek.

Yasama organının yetkilerini kontrol edin.

Aynı maddeye göre, Meclis de Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma kararı varken seçimleri yenileme kararı alamaz.

Yürütme ve yasama arasındaki karşılıklı kilitlenme halini ve yargılama sürecinin önceliğini korumak.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunda Seçim Yasağı

Hints

Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma süreci başladığında Meclis ve Cumhurbaşkanı'nın fesih/yenileme yetkilerini düşünün.

Yargılama devam ederken taraflardan birinin seçim kararı alması, sürecin hukukiliğine gölge düşürebileceği için Anayasa tarafından engellenmiştir.

Anayasa'nın

105

. maddesinin son fıkrasına göre; hakkında soruşturma açılan Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz, Meclis de bu durumda seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Practice More

Yüce Divan'da mahkûmiyetin Cumhurbaşkanlığı makamına etkisini ve vekalet sürecini gözden geçirin.

Estimated Time:1m 30s

Question 345Question →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla açılan Meclis soruşturması sürecinde; soruşturma komisyonunun raporunu TBMM Başkanlığına sunmasının ardından, Genel Kurulun Cumhurbaşkanını Yüce Divana sevk edebilmesi için yapacağı gizli oylamada aranan asgari karar yeter sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili)

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili)

Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

milletvekili)

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu (

151

'den az olmamak kaydıyla)

Siyasi parti gruplarının üye tamsayılarının toplamının salt çoğunluğu

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının üçte ikisi ( $400$ milletvekili)

Answer

Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilebilmesi için TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyu gereklidir.

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu süreci üç aşamalı bir sayısal eşiğe tabidir: Soruşturma önergesi için

301

(salt çoğunluk), soruşturma açılması için

360

(

3/5

) ve nihai olarak Yüce Divana sevk için

400

(

2/3

) milletvekilinin gizli oyu gerekir. Dolayısıyla sevk kararı için gereken asgari sayı

400

'dür.

Step-by-Step Solution

Soruşturma sürecinin hangi aşamasında olunduğunu belirle.

Soruşturma komisyonu raporunu sunmuş ve Genel Kurulda nihai karar (Yüce Divana sevk) aşamasına gelinmiştir.

Anayasa'daki her aşama (teklif, açılış, sevk) farklı bir sayısal eşik gerektirir.

Yüce Divana sevk için gereken anayasal oranı hatırla.

1982 Anayasası Madde 105'e göre sevk için gereken oran

2/3

'tür.

Bu, anayasadaki en yüksek nitelikli çoğunluklardan biridir.

Mevcut milletvekili sayısı (

600

) üzerinden hesaplama yap.

600 \times (2/3) = 400

Üye tamsayısı 2017 değişikliği ile 600'e çıkarılmıştır.

Key Concept

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması karar yeter sayıları

Hints

Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevki için anayasadaki en yüksek nitelikli çoğunluk aranır.

Bu sayı, TBMM üye tamsayısının (

600

milletvekili) üçte ikisine karşılık gelir.

Soruşturma açılması için

360

oy gerekirken, yargılama aşamasına (Yüce Divan) geçilmesi için bundan

40

fazla oy gereklidir.

Practice More

Cumhurbaşkanı Yüce Divana sevk edildikten sonra seçim kararı alıp alamayacağını ve mahkûmiyet durumunda görevinin sona erip ermeyeceğini inceleyin.

Alternative Method

Süreci 301-360-400 şeklinde (Salt-3/5-2/3) bir merdiven gibi kodlayarak ezberlemek, aşamaları karıştırmanızı engeller.

Estimated Time:45s

Question 346Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyelerinden birinin Cumhurbaşkanı tarafından bakan olarak atanması durumunda, bu kişinin milletvekilliği sıfatı ve yeni görevinin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakan olarak atanan kişinin milletvekilliği sıfatı, atama işleminin gerçekleşmesiyle birlikte kendiliğinden sona erer.

Bakanlar, yürüttükleri politikalardan dolayı TBMM'ye karşı siyasi olarak sorumludur ve gensoru ile görevden alınabilirler.

Atanan bakanın göreve başlayabilmesi için TBMM Genel Kurulunda güvenoyu alması zorunludur.

Kişi, hem milletvekilliği hem de bakanlık görevini aynı anda yürüterek yasama ve yürütme süreçlerinde yer alır.

Bakanlık görevi sona eren kişi, TBMM Başkanlığına başvurarak milletvekilliği sıfatını herhangi bir seçime girmeden geri kazanır.

Show answer & explanation

Answer: Bakan olarak atanan kişinin milletvekilliği sıfatı, atama işleminin gerçekleşmesiyle birlikte kendiliğinden sona erer.

Answer

Milletvekili iken bakan olarak atanan kişinin milletvekilliği sıfatı atama ile birlikte kendiliğinden sona erer.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme ve yasama organları birbirinden kesin çizgilerle ayrılmıştır. Bu nedenle, bir milletvekili bakan olarak atandığında, Anayasa'nın açık hükmü gereği yasama organındaki üyeliği (milletvekilliği) herhangi bir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer.

Step-by-Step Solution

Atama makamını ve görev içeriğini belirle.

Bakanlar, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve yürütme organının bir parçasıdır.

Yürütme organının yapısını anlamak, yasama ile olan ilişkisini kurmak için gereklidir.

Yasama ve yürütme organları arasındaki üyelik bağdaşmazlığını kontrol et.

1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca, TBMM üyeleri arasından atananların üyeliği sona erer.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde kuvvetlerin sert ayrılığı ilkesinin sonucunu belirlemek için bu kural esastır.

Key Concept

Yürütme ve Yasama Organlarının Üyelik Bağdaşmazlığı

Hints

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yasama (Meclis) ve yürütme (Cumhurbaşkanı ve Bakanlar) arasındaki ilişkiyi düşünün.

Practice More

Cumhurbaşkanı yardımcılarının atanma şartlarını ve milletvekilliği ile olan ilişkisini de inceleyebilirsiniz; bakanlarla aynı kurallara tabidirler.

Estimated Time:45s

Question 347Question →

1982 Anayasası'nda yer alan "Milli Savunma" hükümlerine göre, Başkomutanlık makamının temsili ve Genelkurmay Başkanlığı'nın hiyerarşik konumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Başkomutanlık, Milli Güvenlik Kurulu'nun manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.

Genelkurmay Başkanı, Millî Savunma Bakanı tarafından atanır ve doğrudan TBMM Başkanı'na karşı sorumludur.

Savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yerine getirmekle yükümlü olan makam Millî Savunma Bakanlığıdır.

Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir; Genelkurmay Başkanı ise görevlerinden dolayı Millî Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin savaşa hazırlanmasından dolayı Genelkurmay Başkanı, doğrudan Cumhurbaşkanı Yardımcısına karşı sorumludur.

Show answer & explanation

Answer: Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir; Genelkurmay Başkanı ise görevlerinden dolayı Millî Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Answer

Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir; Genelkurmay Başkanı ise görevlerinden dolayı Millî Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Anayasa'nın 117. maddesi uyarınca Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir. Aynı madde ve ilgili yasal düzenlemelere göre Genelkurmay Başkanı, Cumhurbaşkanınca atanır ve görevlerinden dolayı Millî Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Step-by-Step Solution

Başkomutanlık makamının anayasal dayanağını belirle.

Anayasa Madde 117: Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Makamın kaynağını ve temsilcisini netleştirmek için.

Genelkurmay Başkanı'nın atama ve sorumluluk makamını incele.

Genelkurmay Başkanı Cumhurbaşkanınca atanır; görev ve yetkilerinden dolayı Millî Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Hiyerarşik bağlılığı doğrulamak için (2017 değişikliği sonrası güncel durum).

Key Concept

1982 Anayasası'na göre Başkomutanlık TBMM adına Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir ve Genelkurmay Başkanı, Millî Savunma Bakanına bağlı ve sorumludur.

Hints

Başkomutanlık makamı kimin manevi varlığını temsil eder ve kim tarafından temsil edilir?

Genelkurmay Başkanı'nın kime karşı sorumlu olduğu 2017 değişiklikleri ile netleşmiştir; bu makam bir bakanlığa bağlıdır.

Unutmayın: Başkomutanlık TBMM'ye aittir ama Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir. Genelkurmay Başkanı ise Millî Savunma Bakanına sorumludur.

Practice More

Cumhurbaşkanı'nın milli güvenlikle ilgili TBMM'ye karşı olan sorumluluğunu inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 348Question →

Cumhurbaşkanı tarafından, Anayasa'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümünde yer alan bir konuda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ( $CBK$ ) çıkarılmıştır. Bir süre sonra TBMM, aynı konuyu düzenleyen ancak mevcut $CBK$ hükümleriyle içerik bakımından herhangi bir çelişki barındırmayan yeni bir kanun kabul etmiştir.

Bu hukuki tablo ile ilgili olarak 1982 Anayasası hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kararname ve kanun arasında içerik bakımından tam bir uyum olduğu için her iki düzenleme de normlar hiyerarşisinde birlikte geçerliliğini korur.

Kanun metninde kararnamenin yürürlükten kaldırıldığı açıkça belirtilmediği sürece, kararnamenin 'yürütmenin asli yetkisi' gereği önceliği devam eder.

TBMM tarafından aynı konuda bir kanun çıkarılmış olması, içeriği kanunla çelişmese dahi ilgili kararnamenin kendiliğinden hükümsüz kalmasına yol açar.

Kararname, kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte otomatik olarak bir 'yönetmelik' işlemine dönüşerek normlar hiyerarşisinde alt kademeye iner.

Kanun ve kararname arasındaki çatışmasızlık durumu nedeniyle, 'özel norm - genel norm' ilişkisi uyarınca kararnamenin uygulanmasına yargısal olarak öncelik verilir.

Show answer & explanation

Answer: TBMM tarafından aynı konuda bir kanun çıkarılmış olması, içeriği kanunla çelişmese dahi ilgili kararnamenin kendiliğinden hükümsüz kalmasına yol açar.

Answer

TBMM tarafından aynı konuda bir kanun çıkarılmış olması, içeriği kanunla çelişmese dahi ilgili kararnamenin kendiliğinden hükümsüz kalmasına yol açar.

1982 Anayasası'nın 104. maddesinin 17. fıkrasında yer alan 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz kalır' hükmü gereğince; kanun ile kararname arasında bir çelişki aranmaksızın, konu birliği kararnamenin hükümsüzlüğü için yeterlidir.

Step-by-Step Solution

Düzenleme yetkisinin sınırlarını belirleyin.

Cumhurbaşkanı, sosyal ve ekonomik haklar alanında

CBK

çıkarma yetkisine sahiptir.

Anayasa'nın 104. maddesine göre bu alan

CBK

ile düzenlenebilir.

Kanun ve

CBK

çatışma/üstünlük kuralını analiz edin.

Anayasa, kanun ile

CBK

aynı konuyu düzenlediğinde kanunun üstünlüğünü ve 'hükümsüzlük' kuralını öngörmüştür.

Yasama organının asli yetkisi, yürütmenin düzenleme yetkisinden üstündür.

Sonucu somut olaya uygulayın.

Çelişki olsun ya da olmasın, kanun çıktığı an aynı konudaki

CBK

hükümsüz kalır.

Hükümsüzlük için içerik çelişkisi değil, konu örtüşmesi yeterlidir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve Kanunlar Arasındaki İlişki

Hints

Normlar hiyerarşisinde kanunlar, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin üstünde yer alır.

Anayasa'ya göre TBMM bir alanı kanunla düzenlediğinde, yürütmenin o alandaki kararname yetkisi ne olur?

Kararnamenin geçersiz kalması için kanunla çelişmesi gerekmez; aynı konuyu düzenlemeleri yeterlidir.

Practice More

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile kanunlar arasındaki hiyerarşik farkı inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 349Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamayan "Başkomutanlık" makamının temsili ve savaşta Türk Silahlı Kuvvetlerinin sevk ve idaresine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Başkomutanlık, Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir; savaşta ise bu yetki Cumhurbaşkanı namına Genelkurmay Başkanı tarafından kullanılır.

Başkomutanlık, Milli Savunma Bakanı tarafından temsil edilir; savaşta ise bu yetki doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından icra edilir.

Başkomutanlık, Genelkurmay Başkanı tarafından temsil edilir; barış döneminde ise bu yetki Milli Güvenlik Kurulu tarafından kullanılır.

Başkomutanlık, TBMM Başkanı tarafından temsil edilir; savaşta ise bu yetki Türk Silahlı Kuvvetlerinin en kıdemli subayı tarafından yürütülür.

Başkomutanlık, doğrudan Genelkurmay Başkanlığı makamına aittir; savaşta ise bu yetki Milli Savunma Bakanlığına devredilir.

Show answer & explanation

Answer: Başkomutanlık, Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir; savaşta ise bu yetki Cumhurbaşkanı namına Genelkurmay Başkanı tarafından kullanılır.

Answer

Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir; savaşta ise bu yetki Cumhurbaşkanı namına Genelkurmay Başkanı tarafından kullanılır.

Doğru seçenek,

1982

Anayasası'nın

117

. maddesinde yer alan Başkomutanlık tanımıyla tam uyumludur. Başkomutanlık makamı TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve bu makam Devletin başı sıfatıyla Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir. Ancak teknik bir askeri süreç olan sevk ve idare yetkisi, savaş durumunda Cumhurbaşkanı adına Genelkurmay Başkanı tarafından yürütülür.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

117

. maddesindeki Başkomutanlık hükmünü hatırla.

Başkomutanlığın TBMM'nin manevi varlığından ayrılamayacağı ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edildiği bilgisine ulaşıldı.

Anayasal temsil makamının tespiti için gereklidir.

Savaş halindeki görev dağılımını analiz et.

Savaşta sevk ve idare yetkisinin Cumhurbaşkanı namına Genelkurmay Başkanı tarafından kullanıldığı belirlendi.

Barış ve savaş dönemlerindeki yetki ayrımını netleştirmek için gereklidir.

Key Concept

Başkomutanlık Temsili ve Sevk-İdare Ayrımı

Hints

Başkomutanlık makamı TBMM ile doğrudan ilişkilidir ancak temsili yürütmenin başındadır.

Barış döneminde temsil yetkisi ile savaş dönemindeki fiili komuta yetkisinin farklı kişilerde olduğunu unutmayın.

Savaşta orduyu kimin yönettiği (sevk ve idare) ile makamın kimde olduğu (temsil) arasındaki farkı hatırlayın: Temsil Cumhurbaşkanı, sevk ve idare Genelkurmay Başkanı.

Practice More

Cumhurbaşkanının MGK üzerindeki yetkilerini ve MGK üyelerinin kimler olduğunu inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 350Question →

1982 Anayasası'nın güncel hükümlerine göre, halk tarafından gerçekleştirilen Cumhurbaşkanlığı seçiminin birinci oylamasında (turunda) bir adayın Cumhurbaşkanı seçilebilmesi için aşağıdakilerden hangisi gereklidir?

Geçerli oyların salt çoğunluğunu almak

Üye tamsayısının salt çoğunluğunu almak

Toplam seçmen sayısının salt çoğunluğunu almak

En çok oyu alan aday olmak

Geçerli oyların en az üçte iki çoğunluğunu almak

Show answer & explanation

Answer: Geçerli oyların salt çoğunluğunu almak

Answer

Geçerli oyların salt çoğunluğunu almak

Cumhurbaşkanı seçimi iki turlu bir sistemdir. Birinci oylamada, adaylardan birinin kullanılan geçerli oyların yarısından bir fazlasını alması durumunda seçim tamamlanmış olur ve o aday Cumhurbaşkanı seçilir.

Step-by-Step Solution

Seçim sistemini belirleme

Cumhurbaşkanı iki turlu bir sistemle halk tarafından seçilir.

Yürütme organının meşruiyetini halktan alması sağlanır.

Birinci tur (oylama) şartını hatırlama

Birinci oylamada bir adayın seçilebilmesi için 'geçerli oyların salt çoğunluğunu' alması gerekir.

Salt çoğunluk, kullanılan ve geçerli kabul edilen oyların yarısından bir fazlası (%50 + 1) anlamına gelir.

Alternatif sonuçları değerlendirme

Eğer ilk turda hiçbir aday bu orana ulaşamazsa, ikinci oylama yapılır.

İkinci turda ise sadece en çok oyu alan iki aday yarışır ve en fazla oyu alan seçilir.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Seçimi ve Salt Çoğunluk Kuralı

Hints

Cumhurbaşkanı seçilmek için sadece en çok oyu almak ilk turda yeterli midir, yoksa belirli bir baraj mı vardır?

Birinci turda aranan 'salt çoğunluk' ifadesinin matematiksel karşılığını (%50 + 1) düşünün.

Seçim sonuçları hesaplanırken geçersiz sayılan veya hiç kullanılmayan oylar hesaba katılmaz; sadece 'geçerli' oylara bakılır.

Practice More

İlk turda hiçbir adayın %50+1 oyu alamaması durumunda, ikinci tura hangi adayların katılabileceğini ve seçimin ne zaman yapılacağını inceleyin.

Estimated Time:45s

Question 351Question →

Türkiye Cumhuriyeti’nde $2017$ Anayasa değişiklikleriyle hayata geçirilen hükümet sistemi çerçevesinde, Cumhurbaşkanı hakkında işlediği iddia edilen bir suçtan dolayı Meclis soruşturması süreci tamamlandıktan sonra yargılamanın yapılacağı makam aşağıdakilerden hangisidir?

Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi

Yargıtay Ceza Genel Kurulu

Danıştay Başkanlar Kurulu

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi

TBMM Soruşturma Komisyonu

Show answer & explanation

Answer: Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi

Answer

Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi

Cumhurbaşkanı, görevde bulunduğu süre içinde veya sonrasında işlediği iddia edilen suçlar nedeniyle Meclis soruşturmasına tabi tutulur. TBMM tarafından alınan sevk kararı neticesinde yargılama, Anayasa Mahkemesi tarafından 'Yüce Divan' sıfatıyla gerçekleştirilir.

Step-by-Step Solution

Önerge Verme

TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) ile soruşturma önergesi verilir.

Süreci başlatmak için gerekli ilk sayısal eşiktir.

Soruşturma ve Sevk

Meclis soruşturması sonucunda üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

milletvekili) gizli oyuyla Yüce Divan'a sevk kararı alınır.

Cumhurbaşkanının yargılanması için gereken nitelikli çoğunluktur.

Yargılama Makamını Belirleme

Yargılama, Anayasa Mahkemesi tarafından 'Yüce Divan' sıfatıyla yapılır.

Anayasa'nın

148

. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanını yargılama yetkisi bu makama aittir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Yüce Divan Yargılaması

Hints

Cezai sorumluluk süreci Meclis Soruşturması ile başlar ancak bağımsız bir yüksek mahkemede biter.

Bu yüksek mahkeme, bu tür davalara baktığında özel bir isim (Sıfat) kullanır.

Yargılamayı yapan makam, aynı zamanda anayasa değişikliklerini denetleyen Anayasa Mahkemesi'dir.

Practice More

Meclis soruşturması önergesinin kaç milletvekili ile verildiğini ve Yüce Divan'a sevk için gereken oy oranlarını tekrar edebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 352Question →

1982 Anayasası'nda yer alan hükümlere göre, yürütme organının denetim yetkisini Cumhurbaşkanı adına kullanan Devlet Denetleme Kurulu'nun ( $DDK$ ) başkan ve üyelerinin atanması ile kurulun işleyiş ve yetkilerinin düzenlendiği hukuki kaynak aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru olarak verilmiştir?

Cumhurbaşkanı — Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

TBMM — Kanun

Cumhurbaşkanı — Kanun

Cumhurbaşkanı Yardımcısı — Yönetmelik

Bakanlar Kurulu — Kanun Hükmünde Kararname

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı — Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

Answer

Başkan ve üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve işleyişi Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Doğru yanıt olan seçenek, DDK'nın hiyerarşik olarak Cumhurbaşkanı'na bağlı olduğunu ve 2017 anayasa değişiklikleri sonrasında bu kurulun tüm organizasyon yapısının Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlendiği bilgisini tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

Kurulun bağlı olduğu makamı belirlemek

DDK, 1982 Anayasası'nın 108. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanlığına bağlıdır.

Yürütmenin en üst denetim organı olarak doğrudan devletin başına bağlı çalışır.

Üye ve başkanın seçim yöntemini hatırlamak

Başkan ve üyelerin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Yürütme içindeki hiyerarşik yapı ve denetim yetkisinin kaynağı Cumhurbaşkanıdır.

Düzenleyici işlemin türünü saptamak

DDK'nın işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük hakları Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

2017 Anayasa değişikliği ile bu kurulun idari yapısı CBK'ya bırakılarak yürütmenin esnekliği artırılmıştır.

Key Concept

DDK'nın Teşkilat Yapısı ve Hukuki Dayanağı

Hints

Devlet Denetleme Kurulu, doğrudan Cumhurbaşkanı'nın talimatıyla çalışan bir kurumdur.

2017 anayasa değişiklikleri, bu kurulun kuruluş ve işleyiş yetkisini kanunlardan alıp yürütmenin düzenleyici bir işlemine devretmiştir.

Atamayı yapan kişi ile bu kurumu düzenleyen kararname türü aynı yürütme makamına aittir.

Practice More

DDK'nın denetim kapsamı dışındaki tek organ olan 'Yargı Organları' istisnasını mutlaka gözden geçirin.

Estimated Time:50s

Question 353Question →

1982 Anayasası ve güncel mevzuat hükümleri dikkate alındığında, Milli Güvenlik Kurulu (MGK) Genel Sekreteri'nin kurul toplantılarına katılımı ve hukuki statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun anayasal üyeleri arasında yer alır ve kararlarda oy kullanma hakkına sahiptir.

Kurul toplantılarına katılır ancak kurulun bir üyesi değildir ve oy kullanma yetkisi yoktur.

Jandarma Genel Komutanı ile birlikte kurulun askeri kanadını temsil eden asıl üyelerden biridir.

Kurulun gündemini Cumhurbaşkanı adına tek başına belirleme ve onaylama yetkisine sahiptir.

İçişleri Bakanlığı'na bağlı bir birim amiri olarak kurulda sekretarya hizmetlerini yürütür.

Show answer & explanation

Answer: Kurul toplantılarına katılır ancak kurulun bir üyesi değildir ve oy kullanma yetkisi yoktur.

Answer

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri kurul toplantılarına katılır ancak kurulun bir üyesi değildir ve oy kullanma yetkisi yoktur.

Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) yapısı 1982 Anayasası'nın 118. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre Genel Sekreter kurulun bir üyesi olarak sayılmamıştır. Uygulamada ve ilgili mevzuatta (Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri) Genel Sekreterin toplantılara katılacağı ancak oy hakkının bulunmadığı açıkça belirtilmiştir.

Step-by-Step Solution

MGK'nın anayasal üyelerini hatırlayın.

Üyeler: Cumhurbaşkanı, CB Yardımcıları, Adalet, İçişleri, Dışişleri, Milli Savunma Bakanları, Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlarıdır.

Genel Sekreter'in bu listede olup olmadığını teyit etmek gerekir.

Genel Sekreter'in toplantıdaki rolünü analiz edin.

Genel Sekreter toplantılara katılır ve sekretarya işlerini yürütür ancak üye sıfatı taşımaz.

Üye olmayan birinin oy hakkı bulunamayacağı ilkesini uygulamak gerekir.

Güncel mevzuat değişikliklerini kontrol edin.

Jandarma Genel Komutanı üye değildir ve Genel Sekreterlik teşkilatı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Yanlış seçenekleri elemek ve güncel durumu saptamak için bu bilgi kritiktir.

Key Concept

MGK Üyeleri ve Genel Sekreterliğin Statüsü

Hints

MGK toplantısına katılan her kişi, kurulun anayasal anlamda 'üyesi' olmayabilir.

Practice More

MGK gündeminin kimin önerileriyle belirlendiğini ve toplantıların hangi aralıklarla yapıldığını tekrar edin.

Estimated Time:50s

Question 354Question →

$1982$ Anayasası’nın yürütme organına ilişkin hükümleri ve $2017$ yılındaki anayasa değişiklikleri göz önüne alındığında, olağanüstü hal (OHAL) süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının doğrudan kullanabileceği bir yetki veya yerine getirmesi gereken bir görev değildir?

Yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan etmek

Olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda, temel haklar ve siyasi haklar sınırlamasına tabi olmaksızın Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarmak

Olağanüstü hal ilan kararını Resmi Gazete’de yayımlamak ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunmak

Olağanüstü hal süresini, her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatmak

Milli güvenliğin sağlanmasından ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurt savunmasına hazırlanmasından dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumlu olmak

Show answer & explanation

Answer: Olağanüstü hal süresini, her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatmak

Answer

Olağanüstü hal süresini her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatmak yetkisi Cumhurbaşkanına değil, Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) aittir.

Doğru seçenek olan ifadedeki 'süreyi uzatma' yetkisi,

1982

Anayasası'nın

119

. maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir. Cumhurbaşkanı ancak meclisten bu uzatmayı talep edebilir; kendi başına süreyi uzatamaz.

Step-by-Step Solution

OHAL ilan yetkisini analiz et

Cumhurbaşkanı, altı ayı geçmemek üzere OHAL ilan edebilir.

Anayasa madde

119

uyarınca yürütme organının başı bu yetkiye sahiptir.

OHAL sürecindeki meclis rolünü incele

İlan edilen OHAL kararı meclis onayına sunulur; meclis bu süreyi kısaltabilir, kaldırabilir veya uzatabilir.

Yasama organının denetim ve nihai karar yetkisi korunmuştur.

Süre uzatımı (temdit) yetkisini doğrula

Cumhurbaşkanının istemiyle TBMM süreyi her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Uzatma kararı bir parlamento kararı niteliğindedir, yürütme işlemi değildir.

Key Concept

OHAL Sürecinde Yetki Paylaşımı

Hints

OHAL sürecinde 'başlatma' ve 'sürdürme/uzatma' yetkilerinin farklı organlara dağıtıldığını hatırlayın.

Practice More

Cumhurbaşkanının tek başına ilan edebildiği OHAL ile TBMM'nin savaş ilanı yetkisi arasındaki farkları gözden geçirin.

Estimated Time:1m 30s

Question 355Question →

$1982$ Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri, dokunulmazlıkları ve görev süreleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili bir suçtan dolayı Yüce Divan’a sevk edilmelerine karar verilmesi halinde, bu kişilerin görevleri sevk kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atananların milletvekilliği, atandıkları tarihte sona erer.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili statüsünde olmadıkları için görevleri dışındaki kişisel suçlarından dolayı yasama dokunulmazlığından yararlanamazlar.

Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir sebeple boşalması durumunda, mevcut bakanlar yeni Cumhurbaşkanı seçilinceye kadar görevlerine devam edemezler; yetkileri TBMM Başkanı tarafından kullanılır.

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve teşkilat yapıları yalnızca TBMM tarafından çıkarılan kanunla düzenlenebilir.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atananların milletvekilliği, atandıkları tarihte sona erer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atananların milletvekilliği, atandıkları tarihte kendiliğinden sona erer.

Anayasa'nın

106

. maddesinin dördüncü fıkrasına göre, bir milletvekili Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırsa, atandığı an itibarıyla milletvekilliği sıfatı sona erer. Bu durum, yasama ve yürütme erklerinin kesin ayrımının bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

106

. maddesindeki yürütme organı mensuplarının statüsünü incelemek.

Milletvekilliği ile bakanlık görevinin aynı kişide birleşemeyeceği (bağdaşmazlık) kuralına ulaşıldı.

Yürütme organının bağımsızlığını ve kuvvetler ayrılığını korumak.

Bakanların dokunulmazlık rejimini analiz etmek.

Bakanların hem görev suçları için özel bir soruşturma usulüne tabi olduğu hem de kişisel suçlar için milletvekili dokunulmazlığına sahip olduğu saptandı.

Yürütme faaliyetlerinin hukuki güvence altında sürdürülmesini sağlamak.

Görevin sona erme ve teşkilat kurma yetkilerini doğrulamak.

Bakanlıkların kanunla değil, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kurulduğu ve görevin sadece mahkûmiyetle sona erdiği teyit edildi.

2017

anayasa değişikliği ile getirilen yeni hükûmet sisteminin kurallarını uygulamak.

Key Concept

Milletvekilliği ve Yürütme Görevinin Bağdaşmazlığı

Hints

Yasama ve yürütme organlarının birbirinden ayrıldığı Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bir kişinin aynı anda hem mecliste hem de bakanlıkta görev alıp alamayacağını düşünün.

Bakanların dokunulmazlığının sadece görevleriyle sınırlı olup olmadığını ve yeni bakanlıkların hangi tür düzenleyici işlemle kurulduğunu hatırlayın.

Anayasa'nın

106

. maddesine göre, milletvekili olan bir kişi bakan olarak atanırsa aynı anda meclis üyeliğini koruyamaz; meclis üyeliği düşer.

Practice More

Bakanların cezai sorumluluğu için gereken Meclis Soruşturması sayılarını (

301

360

400

) tekrar etmenizi öneririm.

Estimated Time:1m 30s

Question 356Question →

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre; millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin savaşa hazırlanmasından dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumlu olan makam aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhurbaşkanı

Genelkurmay Başkanı

Millî Savunma Bakanı

Millî Güvenlik Kurulu

Cumhurbaşkanı Yardımcısı

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı

Answer

Millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin savaşa hazırlanmasından dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumlu olan makam Cumhurbaşkanı'dır.

Anayasa'nın

117

. maddesinin ikinci fıkrası, millî güvenliğin sağlanması ve Silahlı Kuvvetlerin savaşa hazırlanması görevlerinde Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumlu olan merciyi açıkça Cumhurbaşkanı olarak belirlemiştir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

117

. maddesindeki "Milli Savunma" esaslarını incelemek.

Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı ile ilgili yetki ve sorumluluk dağılımının bu maddede netleştirildiği görülür.

Sorumluluk zincirini ve anayasal görev paylaşımını doğru tespit etmek gerekir.

TBMM'ye karşı olan siyasi ve hukuki sorumluluğun hangi makama yüklendiğini belirlemek.

İlgili fıkrada "...Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı, Cumhurbaşkanı sorumludur" hükmüne ulaşılır.

Yürütmenin başı olan makamın hesap verme yükümlülüğünü ayırt etmek.

Key Concept

Milli Savunma ve Başkomutanlık Sorumluluğu

Hints

Bu sorumluluk, yürütme erkinin en üst basamağındaki ve Başkomutanlığı temsil eden makama aittir.

Genelkurmay Başkanı hiyerarşik olarak Millî Savunma Bakanına bağlıdır, ancak TBMM'ye karşı siyasi hesap verme yükümlülüğü başka bir makamdadır.

Anayasa'nın

117

. maddesine göre Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz; bu bağı kuran ve hazırlıklardan sorumlu olan kişi Cumhurbaşkanı'dır.

Practice More

Savaş durumunda Başkomutanlık yetkilerinin kimin adına ve hangi makam tarafından kullanıldığını gözden geçiriniz.

Estimated Time:45s

Question 357Question →

$1982$ Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az kaç milletvekilinin yazılı teklifi gereklidir?

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili)

Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

milletvekili)

Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

milletvekili)

Üye tamsayısının beşte bir çoğunluğu (

120

milletvekili)

Üye tamsayısının üçte bir çoğunluğu (

200

milletvekili)

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının salt çoğunluğu ( $301$ milletvekili)

Answer

Cumhurbaşkanı hakkında Meclis soruşturması açılabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

milletvekili) yazılı teklifi gerekmektedir.

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında Meclis soruşturması açılması önergesi, üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

milletvekili tarafından verilir. Bu, sürecin başlatılması için gereken en düşük sayısal eşiktir.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin anayasal süreci hatırla.

2017

Anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanının tüm suçlar için cezai sorumluluğu olduğu belirlenmiştir.

Sürecin hangi aşamadan başladığını belirlemek için yasal dayanağı netleştirmek gerekir.

Meclis soruşturması sürecinin ilk aşaması olan 'teklif' yeter sayısını belirle.

Süreç, üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

milletvekilinin imzasıyla başlar.

Anayasa'nın

105

. maddesi bu aşama için salt çoğunluğu şart koşmuştur.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Meclis soruşturması sürecinde 'teklif', 'karar' ve 'Yüce Divan'a sevk' aşamaları için farklı sayısal çoğunluklar öngörülmüştür.

Hints

Cumhurbaşkanı hakkındaki bu süreç üç aşamalı bir sayısal yükseliş izler:

301

360

400

Soruda sorulan 'teklif' aşaması, bu sürecin en kolay (en düşük sayılı) aşamasıdır.

Practice More

Soruşturma açılmasına karar verildikten sonra kurulan soruşturma komisyonunun üye sayısını ve partilere göre dağılım usulünü inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 358Question →

$1982$ Anayasası'na göre Cumhurbaşkanının devletin başı sıfatıyla sahip olduğu yürütme yetkileri oldukça kapsamlıdır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının yürütme alanına ilişkin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Milli güvenlik politikalarını belirlemek ve gerekli tedbirleri almak

Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Üst kademe kamu yöneticilerini atamak ve görevlerine son vermek

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak

Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil etmek

Show answer & explanation

Answer: Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak

Answer

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak,

1982

Anayasası'nın

87

. maddesi uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri arasındadır. Cumhurbaşkanının yetkisi ise bu uygun bulma işleminden sonra antlaşmayı onaylamak ve yayımlamaktır.

Step-by-Step Solution

Cumhurbaşkanının yürütme yetkilerini gözden geçirin.

Cumhurbaşkanı; temsil, atama, onaylama ve politika belirleme gibi yürütme görevlerine sahiptir.

Anayasa'nın

104

. maddesi yürütme yetkisinin kapsamını belirler.

Seçeneklerdeki 'uygun bulma' ve 'onaylama' ifadelerini karşılaştırın.

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak TBMM'nin, onaylamak ve yayımlamak ise Cumhurbaşkanının yetkisidir.

Yasama ve yürütme organları arasındaki yetki paylaşımını ayırt etmek gerekir.

Doğru cevabı teyit edin.

Uygun bulma işlemi bir 'kanun' ile yapıldığı için bu yetki yasama organına aittir.

Kanun yapma yetkisi münhasıran TBMM'dedir.

Key Concept

Cumhurbaşkanının Yürütme Yetkileri ve Yasama ile Farkları

Hints

Yetki isimlerindeki fiillere dikkat edin: 'Onaylamak' mı yoksa 'Uygun Bulmak' mı?

Bir işlemin 'kanun' ile yapılması gerekiyorsa, o yetki genellikle Meclis'e aittir.

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma yetkisi TBMM'nin görevlerini düzenleyen anayasa maddesinde yer alır.

Practice More

Cumhurbaşkanının yasama, yürütme ve yargı ile ilgili yetkilerini bir tablo üzerinde kategorize ederek çalışmanız kalıcılığı artıracaktır.

Estimated Time:45s

Question 359Question →

Bir bölgede "tabii afet" gerekçesiyle ilan edilen Olağanüstü Hal ( $OHAL$ ) uygulamasının üçüncü ayında, afet bölgesindeki şartların tamamen normale döndüğü tespit edilmiştir.

$1982$ Anayasası’na göre, ilan edilen süre henüz dolmamış olmasına rağmen bu bölgedeki $OHAL$ uygulamasını tamamen kaldırma yetkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sadece Cumhurbaşkanının kararıyla kaldırılabilir; TBMM’nin kaldırma yetkisi yoktur.

TBMM, ancak Cumhurbaşkanının bu yönde bir istemde bulunması halinde OHAL’i kaldırabilir.

TBMM, Cumhurbaşkanının herhangi bir istemi olmaksızın da OHAL’i kaldırma yetkisine sahiptir.

Milli Güvenlik Kurulu'nun "şartlar sona ermiştir" tavsiye kararı olmadan hiçbir merci tarafından süresinden önce kaldırılamaz.

OHAL bir kez ilan edildikten sonra, ancak Anayasa Mahkemesinin "şartların ortadan kalktığına" dair kararı ile sonlanabilir.

Show answer & explanation

Answer: TBMM, Cumhurbaşkanının herhangi bir istemi olmaksızın da OHAL’i kaldırma yetkisine sahiptir.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının herhangi bir istemi olmaksızın da olağanüstü hali kaldırma yetkisine sahiptir.

1982 Anayasası'nın 119. maddesinin 4. fıkrasına göre, Olağanüstü Hal (OHAL) ilan kararı TBMM'ye sunulduktan sonra Meclis; süreyi değiştirebilir (kısaltabilir veya uzatabilir) veya olağanüstü hali tamamen kaldırabilir. Anayasa metninde 'Cumhurbaşkanının istemi üzerine' ibaresi sadece sürenin uzatılması işlemi için kullanılmıştır. Dolayısıyla TBMM, Cumhurbaşkanından bir talep gelmese dahi, şartların değiştiğine kanaat getirirse OHAL'i her zaman kaldırma yetkisine sahiptir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 119. maddesindeki yetki dağılımını inceleyin.

Olağanüstü hal ilan etme yetkisinin Cumhurbaşkanına, bu ilanı onaylama ve denetleme yetkisinin TBMM'ye ait olduğu görülür.

Sürecin hangi anayasal çerçevede yürüdüğünü anlamak için.

TBMM'nin OHAL süreci üzerindeki spesifik yetkilerini ayrıştırın.

Meclis; süreyi uzatabilir, kısaltabilir veya hali tamamen kaldırabilir.

Meclis'in müdahale alanlarını belirlemek için.

"Cumhurbaşkanı istemi" şartının hangi durumlarda arandığını kontrol edin.

İstem şartı sadece "uzatma" (temdit) yetkisi için belirtilmiştir; kaldırma yetkisi için böyle bir sınırlama yoktur.

Hatalı seçenekleri elemek ve doğru cevaba ulaşmak için.

Key Concept

Olağanüstü Hal (OHAL) rejiminde yasamanın (TBMM) üstünlüğü ve re'sen (doğrudan) kaldırma yetkisi.

Hints

OHAL

sürecinde TBMM, Cumhurbaşkanının kararlarını denetleyen en üst mercidir.

Anayasa'da "Cumhurbaşkanının istemi" şartı sadece sürenin artırılması (uzatılması) durumunda aranır.

TBMM, süreyi kısaltmak veya rejimi tamamen bitirmek için kimseden onay veya talep beklemek zorunda değildir.

Practice More

OHAL süresinin uzatılması durumunda azami süre sınırlarını ve savaş hali istisnasını tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 360Question →

1982 Anayasası uyarınca Cumhurbaşkanının "Başkomutanlık" temsil yetkisi, Milli Güvenlik Kurulu ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin (TSK) yönetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Milli güvenliğin sağlanmasından ve TSK'nın yurt savunmasına hazırlanmasından, Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Cumhurbaşkanı sorumludur.

Genelkurmay Başkanı, görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına sorumludur.

Cumhurbaşkanının makamının boşalması veya geçici olarak görevinden ayrılması durumunda, yeni Cumhurbaşkanı seçilene veya görevine dönene kadar Başkomutanlık temsil yetkisi Genelkurmay Başkanına geçer.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tatilde veya ara vermede iken, ülkenin ani bir silahlı tecavüze uğraması durumunda TSK'nın kullanılmasına derhal karar verilmesi yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanının makamının boşalması veya geçici olarak görevinden ayrılması durumunda, yeni Cumhurbaşkanı seçilene veya görevine dönene kadar Başkomutanlık temsil yetkisi Genelkurmay Başkanına geçer.

Answer

Cumhurbaşkanının makamının boşalması veya geçici olarak görevinden ayrılması durumunda Başkomutanlık temsil yetkisinin Genelkurmay Başkanına geçeceği ifadesi yanlıştır; bu yetki vekâlet eden Cumhurbaşkanı Yardımcısına geçer.

Cumhurbaşkanının makamı boşaldığında veya geçici olarak ayrıldığında, anayasal olarak yerine vekâlet eden Cumhurbaşkanı Yardımcısı, Cumhurbaşkanının sahip olduğu 'Başkomutanlık Temsili' de dahil olmak üzere tüm görev ve yetkileri üstlenir. Bu yetkinin Genelkurmay Başkanına geçmesi söz konusu değildir; zira Başkomutanlık sembolik olarak Meclis adına Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilen siyasi-hukuki bir makamdır.

Step-by-Step Solution

Başkomutanlık makamının anayasal kaynağını belirleme

Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.

Makamın sivil bir otoriteye bağlı olduğunu ve kaynağının halkın iradesi (Meclis) olduğunu anlamak için.

Vekâlet kurumunun işleyişini inceleme

Cumhurbaşkanının yokluğunda, Cumhurbaşkanı Yardımcısı tüm yetkilere vekâleten sahip olur.

Anayasa'da yetkilerin bölünmezliği ve yürütmenin sürekliliği ilkesi gereği, temsil yetkisi de vekile geçer.

Genelkurmay Başkanının idari konumunu saptama

Genelkurmay Başkanı Milli Savunma Bakanına sorumludur.

2018 sonrası askeri vesayetin sonlandırılması ve sivil otoriteye bağlılığın vurgulanması amacıyla yapılan düzenlemeyi teyit etmek için.

Acil durumlarda TSK kullanım yetkisini kontrol etme

Meclis kapalıyken ani bir saldırı olursa kararı Cumhurbaşkanı verir.

Devletin bekası için yasama organının toplanamadığı anlarda yürütmeye tanınan istisnai yetkiyi belirlemek için.

Key Concept

Başkomutanlık Temsili ve Yürütme Sorumluluğu

Hints

Cumhurbaşkanının 'Başkomutanlık' makamını kimin adına temsil ettiğini ve vekâlet durumunda yetkilerin kime geçtiğini düşünün.

Anayasa'nın 117. maddesine göre Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz. Cumhurbaşkanının yokluğunda onun yetkilerini kim kullanır?

Vekâlet yetkisi sadece seçilmiş veya atanmış sivil yardımcıya (Cumhurbaşkanı Yardımcısı) aittir; Genelkurmay Başkanı sadece ordunun komuta ve hazırlığından sorumludur, temsilden değil.

Practice More

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile Genelkurmay Başkanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı arasındaki hiyerarşik bağı inceleyen bir soru çözebilirsiniz.

Alternative Method

Sorumluluk ve Temsil ayrımı yapın: Milli savunmanın hazırlanmasından Cumhurbaşkanı (TBMM'ye karşı), komutadan ise Genelkurmay Başkanı (Bakanlığa karşı) sorumludur. Temsil ise sadece devletin başındadır.

Estimated Time:1m 30s

PreviousPage 18 / 33Next

Yürütme

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes