Bay (M), bir müzayede şirketinin teslimat hatası sonucu kendisine ulaşan ve vefat eden babasının vasiyeti uyarınca gönderildiğini düşündüğü antika bir duvar saatini iyiniyetle teslim almıştır. (M), saatin çalışmayan mekanizmasını TL harcayarak tamir ettirmiş (zorunlu gider), saatin dış gövdesine ise estetik değerini artırmak amacıyla TL değerinde gümüş işlemeler yaptırmıştır (faydalı gider). Daha sonra (M), saatin sarkaç kısmını ahlaki bir ödevin ifası düşüncesiyle bir akrabasına hediye etmiştir. Saatin gövdesi ise (M)’nin herhangi bir kusuru olmaksızın çıkan bir yangında tamamen zayi olmuştur. Müzayede şirketi durumu fark ederek saati ve tüm parçalarını geri istediğinde, (M)’nin iade yükümlülüğü ve giderlere ilişkin hakları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- İyiniyetli zenginleşen geri isteme anındaki zenginleşmesi ile sorumlu olduğundan, saatin gövdesi kusursuz zayi olduğu ve sarkaç da iyiniyetle elden çıkarıldığı için (M)'nin iade borcu kalmamıştır; buna bağlı olarak yaptığı giderleri de talep edemez.Answer
- BSarkaç kısmının bağışlanması iyiniyetle elden çıkarma sayıldığından iade yükümlülüğü dışındadır; ancak saatin gövdesi zayi olsa bile (M) kötüniyetli zenginleşen gibi saatin tam rayiç bedelini tazmin etmekle yükümlüdür.
- C(M), iade edilecek bir parça kalmasa dahi yaptığı TL'lik zorunlu gideri her durumda talep edebilir; ancak TL'lik faydalı gideri sadece saatin iadesi mümkün olsaydı mahsup edebilirdi.
- DSarkacın akrabaya hediye edilmesi ahlaka aykırı bir sonucun gerçekleşmesi amacıyla yapılan bir tasarruf (TBK m. 81) niteliğinde olduğundan, (M) bu parçanın bedelini müzayede şirketine ödemek zorundadır.
- ESaatin sarkacı ahlaki bir ödevin ifası kapsamında verildiği için TBK m. 78/2 gereğince geri istenemez; ancak saatin gövdesi yangında zayi olduğu için (M) sadece yaptığı TL'lik toplam gideri şirketten talep edebilir.