Examkin

Question

Difficulty: HardMahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik-Savcılık Teminatı

1982 Anayasası'nın yargı bölümünde; mahkemelerin bağımsızlığı (Madde 138) ile hâkimlik ve savcılık teminatı (Madde 139) birbirini tamamlayan ancak farklı hukuki korumalar sağlayan anayasal ilkeler olarak düzenlenmiştir. Ayrıca Madde 140 uyarınca hâkim ve savcıların idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı oldukları hükme bağlanmıştır.

Buna göre, aşağıda verilen hukuki durum veya işlemlerden hangisi, idari görev sınırını aşarak doğrudan "mahkemelerin bağımsızlığı" (fonksiyonel bağımsızlık) ilkesinin ihlal edildiği bir örnektir?

  1. Adalet Bakanlığının, mahkemelerin artan iş yükünü azaltmak amacıyla hâkimlere belirli uyuşmazlıklarda verecekleri kararların esasına ve duruşma usullerine yönelik bağlayıcı talimat içeren bir genelge yayımlamasıAnswer
  2. B
    Bir mahkemenin kanunla tamamen kaldırılması sonucunda, o mahkemede görev yapan hâkimlerin kendi rızaları olmaksızın aylık ve ödeneklerinden yoksun bırakılarak resen emekliye sevk edilmesi
  3. C
    Adalet Bakanlığının, adliye binalarının idaresi ve kalem hizmetlerinin yürütülmesinde hâkimlerin idari görevlerine ilişkin usul ve esasları belirleyen genel bir yönetmelik çıkarması
  4. D
    Yargı bağımsızlığını zedeleyecek biçimde, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) tüm üyelerinin Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi suretiyle hâkimlerin mesleğe kabul yetkisinin tek elde toplanması
  5. E
    Bir hâkimin, bakmakta olduğu davada uygulanacak kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatine vararak bu kanunun iptali için doğrudan soyut norm denetimi yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurması

Answer

Adalet Bakanlığının, mahkemelerin artan iş yükünü azaltmak amacıyla hâkimlere belirli uyuşmazlıklarda verecekleri kararların esasına ve duruşma usullerine yönelik bağlayıcı talimat içeren bir genelge yayımlaması
1982 Anayasası Madde 138'e göre, hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez, tavsiye ve telkinde bulunamaz. Adalet Bakanlığının hâkimlerin bakmakta oldukları davalardaki yargılama usullerine ve kararların esasına müdahale eden bağlayıcı bir genelge yayımlaması, Madde 140'ta belirtilen 'idari görev' sınırını aşarak doğrudan fonksiyonel bağımsızlığı ihlal eden tipik bir işlemdir.

Step-by-Step Solution

1
Soru metnindeki kavramsal sınırları belirle.
Soru, kişisel güvenceleri (hâkimlik teminatı) veya idari görevleri değil, doğrudan yargılama faaliyetine ilişkin olan 'fonksiyonel bağımsızlık' (Madde 138) ihlalini aramaktadır.
138. madde yargı yetkisinin kullanılmasında emir ve talimat verilememesini, 139. madde özlük haklarının korunmasını (teminat), 140. madde ise idari yönden Adalet Bakanlığına bağlılığı düzenler.
2
Seçeneklerdeki idari ve yasal işlemleri Anayasa maddeleriyle eşleştir.
Karar esasına ve duruşma usulüne müdahale eden genelge Madde 138'i ihlal eder. Mahkemenin kaldırılıp hâkimin maaşının kesilmesi Madde 139'u (teminat) ihlal eder. İdari işler için yönetmelik çıkarılması Madde 140'a uygundur.
İhlalin türünü tespit etmek, çeldiriciler ile doğru cevabı birbirinden ayırmak için zorunludur.
3
Doğrudan mahkemelerin fonksiyonel bağımsızlığını ihlal eden seçeneği belirle.
Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin emir niteliği taşıyan ve Adalet Bakanlığının idari sınırını aşan işlem tespit edilir.
Adalet Bakanlığının idari yetkisi yargılama sürecini, kararın içeriğini ve usulünü kapsamaz.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı ile Hâkimlik ve Savcılık Teminatı Arasındaki Fark
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik-Savcılık Teminatı

More questions from this topic