Bir belediyenin işlettiği katı atık depolama tesisinde, tesisin inşasında kullanılan malzemedeki gizli bir kusur nedeniyle, idarece alınabilecek tüm tedbirlere rağmen öngörülemeyen bir göçük meydana gelmiş ve çevredeki evler zarar görmüştür. Aynı tarihlerde, başka bir ilde meydana gelen ve meteoroloji tarafından dahi önceden tahmin edilemeyen olağanüstü şiddetteki bir deprem sonucunda, bir kamu hastanesinin duvarı yıkılmış ve yoldan geçen araçlar hasar görmüştür.
İdare hukukunda idarenin sorumluluğunu kaldıran veya etkileyen haller dikkate alındığında, bu iki olayın hukuki niteliği ve idarenin tazminat sorumluluğuna etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- AHer iki olayda da zarar, idarenin iradesi dışında ve öngörülemez biçimde ortaya çıktığı için "mücbir sebep" şartları gerçekleşmiştir ve idarenin tazminat yükümlülüğü tamamen ortadan kalkar.
- Bİlk olay idareye yabancı bir unsur olan malzeme kusurundan kaynaklandığı için "mücbir sebep" sayılırken; deprem, idarenin önlem alması gereken olağanüstü durumlardan kabul edilerek "beklenmeyen hal" olarak nitelendirilir.
- İlk olayda zarar, idarenin yürüttüğü faaliyete içsel bir nedenden kaynaklandığı için "beklenmeyen hal" niteliğindedir ve kusursuz sorumluluğu kaldırmaz; ikinci olayda ise zararın idareye dışsal bir doğa olayından kaynaklanması nedeniyle "mücbir sebep" vardır ve idarenin sorumluluğu ortadan kalkar.Answer
- Dİlk olaydaki "beklenmeyen hal" idarenin kusuru bulunmadığından mali sorumluluğu bütünüyle kaldırırken; ikinci olaydaki deprem zararları "sosyal risk ilkesi" gereğince idare tarafından tazmin edilmek zorundadır.
- Eİkinci olaydaki doğa olayı idareye yabancı olduğundan "beklenmeyen hal" kabul edilir ve sorumluluğu kaldırmaz; ilk olaydaki göçük ise doğrudan hizmeti yürüten personelin "kişisel kusuru" kapsamında değerlendirilir.
Answer
İlk olayın idareye içsel olması sebebiyle beklenmeyen hal kabul edilip kusursuz sorumluluğu kaldırmadığı, ikinci olayın ise dışsal bir doğa olayı olarak mücbir sebep sayılıp sorumluluğu tamamen kaldırdığı seçenektir.
İdare hukukunda idarenin sorumluluğunu kaldıran hallerden mücbir sebep ve beklenmeyen hal arasındaki en temel ayrım 'dışsallık' unsurudur. Beklenmeyen hal; idarenin yürüttüğü faaliyetin içinde ortaya çıkan (örneğin araçlarındaki gizli kusur, teçhizat arızası), öngörülemeyen ve önlenemeyen olaylardır. Beklenmeyen hal, idarenin kusurunu ortadan kaldırsa da risk ilkesine dayalı kusursuz sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Mücbir sebep ise; idarenin faaliyeti dışından gelen (deprem, sel gibi doğa olayları), idareye bütünüyle yabancı (dışsal), öngörülemeyen ve önlenemeyen olaylardır. Mücbir sebep illiyet bağını kestiği için idarenin hem kusur sorumluluğunu hem de kusursuz sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırır. Bu nedenle ilk olayda içsel bir neden olan gizli kusur beklenmeyen hal iken, ikinci olaydaki deprem dışsal olduğu için mücbir sebeptir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
İdarenin sorumluluğunda mücbir sebep ve beklenmeyen hal ayrımında 'dışsallık' ölçütü ve bunların kusursuz sorumluluğa etkileri.