Question

Difficulty: MediumYerinden Yönetim İlkesi

Toplumsal bir ihtiyacın veya teknik bir hizmetin yürütülmesinin, devletin genel idare sistemi dışındaki bir kuruma bırakılması durumunda; söz konusu kurumun 'yerinden yönetim' ilkesine tabi olduğunu gösteren kesin hukuki ölçüt ile merkezi idareyle arasındaki denetim türü aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

  1. Ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olması – İdari vesayet denetimine tabi olmasıAnswer
  2. B
    Devlet tüzel kişiliği içinde yer alarak merkezin yetkilerini kullanması – Yetki genişliği ilkesine tabi olması
  3. C
    İşlem ve eylemlerinin hukuka ve yerindeliğe uygunluk bakımından ilgili bakan tarafından kaldırılabilecek olması – Hiyerarşik denetime tabi olması
  4. D
    Gelir ve giderlerinin tümüyle merkezi yönetimin genel bütçesi içerisinde planlanıp yürütülmesi – İdari vesayet denetimine tabi olması
  5. E
    Tüm personelinin doğrudan başkent teşkilatı tarafından atanması ve istihdam edilmesi – Hiyerarşik denetime tabi olması

Answer

Ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olması – İdari vesayet denetimine tabi olması eşleştirmesi doğrudur.
Yerinden yönetim (adem-i merkeziyet) ilkesinin varlığından söz edilebilmesi için söz konusu hizmet biriminin, merkezi idare olan devlet tüzel kişiliğinden tamamen ayrı, bağımsız bir 'kamu tüzel kişiliğine' sahip olması asli hukuki şarttır. İdare hukukunda bütünlük ilkesi gereği, devletin bu ayrı kamu tüzel kişileri üzerindeki sınırlı denetim yetkisine ise 'idari vesayet' denir. Bu nedenle doğru eşleştirme; ayrı bir tüzel kişiliğin varlığı ve bu tüzel kişiliğin idari vesayet denetimine tabi olmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Soruda aranan kurumun hukuki statüsünü (yerinden yönetim) analiz et.
Yerinden yönetim esasına dayanan kurumlar mahalli idareler veya kamu kurumlarıdır; ortak özellikleri kendilerine ait ayrı bir malvarlığı, bütçe ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmalarıdır.
Bir teşkilatın devlet hiyerarşisi dışına çıkabilmesi için hukuken bağımsız bir varlık, yani tüzel kişilik kazanması şarttır.
2
Merkezi idare ile bu ayrı tüzel kişilik arasındaki denetim bağını belirle.
Devlet tüzel kişiliği ile diğer kamu tüzel kişileri arasındaki idari bütünlüğü sağlayan hukuki araç 'idari vesayet'tir.
Hiyerarşi aynı tüzel kişilik içindeki ast-üst ilişkisidir. Farklı kamu tüzel kişileri arasında hiyerarşi kurulamayacağından, kanunla belirlenen idari vesayet denetimi işletilir.

Key Concept

Yerinden Yönetim Kuruluşlarının Kamu Tüzel Kişiliği ve İdari Vesayet
Rate this question