1982 Anayasası'nda düzenlenen "İdareye hakim olan ilkeler" çerçevesinde; bir mahalli idare biriminin karar organı tarafından alınan kararın, merkezi idarenin temsilcisi olan vali tarafından "toplum yararına aykırı" bulunarak iptal edilmesi ve valinin ilgili konuda idare adına yeni bir karar tesis etmesi işlemi ile ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi doğrudur?
- AVali, il sınırları içerisindeki tüm kamu tüzel kişilerinin en üst hiyerarşik amiri olduğundan, yerinden yönetim kuruluşlarının kararlarını değiştirmeye ve yerine yeni bir işlem yapmaya anayasal olarak yetkilidir.
- BSöz konusu işlem "yetki genişliği" ilkesinin bir görünümü olup; valiye merkezi idareye danışmadan yerel ihtiyaçları karşılama ve yerel yönetimlerin yerine karar alma yetkisi tanımaktadır.
- Vali, merkezi idare adına belediye üzerinde idari vesayet yetkisine sahiptir; ancak vesayet makamı kural olarak yerinden yönetim kuruluşunun yerine geçerek işlem tesis edemeyeceğinden (ikame yasağı), valinin yeni bir karar alması yerinden yönetim ilkesine ve anayasal sınırlara aykırıdır.Answer
- Dİdarenin bütünlüğü ilkesi gereği merkezi idarenin denetim yetkisi mutlak olup; kamu yararı gerekçesiyle yerinden yönetim kuruluşlarının her türlü işlemini yerindelik açısından denetleme, durdurma ve bizzat düzeltme yetkisi bulunmaktadır.
- EMahalli idareler anayasal özerkliğe sahip oldukları ve kararları kesin nitelik taşıdığı için; merkezi idarenin bu kararlar üzerinde iptal veya değiştirme yönünde herhangi bir denetim yetkisi (idari vesayet) bulunması anayasaya aykırıdır.
Answer
Doğru cevap, valinin belediye üzerinde idari vesayet yetkisine sahip olduğunu ancak bu yetkinin vesayet altındaki kurumun yerine geçerek işlem yapma (ikame) yetkisini içermediğini, bu durumun yerinden yönetim ilkesine ve anayasal özerkliğe aykırı olduğunu belirten seçenektir.
1982 Anayasası'nın 123. maddesine göre idare kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve bu bütünlük hiyerarşi ve idari vesayetle sağlanır. 127. maddede ise mahalli idarelerin özerkliği düzenlenmiştir. Merkezi idarenin mahalli idareler üzerindeki denetim yetkisi olan idari vesayet, 'istisnai' bir yetkidir ve kanunla sınırları çizilir. Vesayet makamı (vali), yerinden yönetim kuruluşunun işlemini hukukilik (ve bazen yerindelik) açısından denetleyip iptal edebilir veya durdurabilir; ancak hiçbir durumda o kurumun yerine geçip yeni bir işlem tesis edemez. Bu durum 'ikame yasağı' olarak adlandırılır ve yerinden yönetim ilkesinin korunması için anayasal bir zorunluluktur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
İdari Vesayet ve İkame Yasağı
Practice More
İdari vesayet ve hiyerarşi arasındaki farkları içeren bir tablo inceleyerek 'ikame yetkisi', 'onama yetkisi' ve 'yargı yolu' farklarını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s