Question

Difficulty: HardTicaret Sicili ve Tescilin Etkileri

Ticari hayatta hukuki güvenliğin ve şeffaflığın sağlanması amacıyla öngörülen ticaret sicili tescil işlemleri, tescilin aranan hukuki sonucun doğumu üzerindeki etkisine göre 'kurucu' (ihdasi) veya 'açıklayıcı' (bildirici) olarak nitelendirilir. Tescil, bir hukuki durumun veya hakkın doğumu için bizzat gerekli bir unsur teşkil ediyorsa kurucu; zaten doğmuş olan bir durumun üçüncü kişilere duyurulması amacını taşıyorsa açıklayıcı niteliktedir.

Buna göre, aşağıdaki işlemlerden hangisinin ticaret siciline tescil edilmesi, ilgili hukuki sonucun doğumu bakımından kurucu (ihdasi) bir etkiye sahiptir?

  1. A
    Gerçek bir kişinin ticari işletme açarak fiilen işletmeye başlaması sonucunda tacir sıfatını kazanması
  2. B
    Bir ticari işletmeye yönelik olarak ticari temsilci (prokurist) atanması ve yetkilendirilmesi
  3. Bir anonim veya limited şirketin ticaret siciline tescil edilmesiyle tüzel kişilik kazanmasıAnswer
  4. D
    Mevcut bir ticari işletmenin, yazılı devir sözleşmesi ve işletme unsurlarının teslimi yoluyla devredilmesi
  5. E
    Bir tacirin mevcut ticari işletmesine yeni bir şube açması ve bu şubenin faaliyetine başlaması

Answer

Sermaye şirketlerinin (anonim, limited vb.) ticaret siciline tescil edilerek tüzel kişilik kazanması işlemi kurucu (ihdasi) bir etkiye sahiptir.
Ticaret hukukunda genel kural tescilin açıklayıcı (bildirici) olmasıdır; yani tescil edilecek olay tescilden önce gerçekleşmiştir. Ancak tüzel kişiliğe sahip ticaret şirketlerinin kuruluşu (anonim, limited, kollektif, komandit şirketler) bu kuralın en temel istisnasıdır. Bu şirketler tescil edilmedikleri sürece hukuken birer tüzel kişilik olarak varlık kazanamazlar. Dolayısıyla tescil işlemi, tüzel kişiliğin 'doğum anı' olduğundan kurucu (ihdasi) bir nitelik taşır.

Step-by-Step Solution

1
Tescilin türlerini analiz etme
Tescil kural olarak açıklayıcıdır (mevcut durumu bildirir), ancak istisnai olarak tescil anında hakkın doğduğu durumlar kurucudur.
Soruda kurucu etki sorulduğu için tescilin geçerlilik şartı olduğu bir durum aranmalıdır.
2
Gerçek kişilerde tacir sıfatını inceleme
Gerçek kişilerde tacir sıfatı fiilen işletmeye başlama ile kazanılır (61026102 s. TTK m. 12).
Tescil bu durumda tacir sıfatını yaratmaz, sadece ilan eder (açıklayıcıdır).
3
Tüzel kişilerde (şirketlerde) tüzel kişiliği inceleme
Anonim ve limited şirketler gibi ticaret şirketleri tescil ile tüzel kişilik kazanır.
Tescilden önce şirket bir tüzel kişi olarak mevcut değildir; tescil şirketi hukuken var eder (kurucudur).
4
Ticari temsilcilik ve şube gibi diğer unsurları değerlendirme
Ticari temsilci ataması ve şube açılması fiili/iradi işlemlerle gerçekleşir.
Sicile tescil edilmeseler dahi bu durumlar hukuken (iç ilişkide veya fiilen) mevcuttur; tescil sadece üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmesini sağlar (açıklayıcıdır).

Key Concept

Ticaret siciline tescilin kurucu (ihdasi) ve açıklayıcı (bildirici) etkileri arasındaki fark.

Practice More

Kurucu etkiye sahip diğer örnekleri (ticari işletme rehni, donatma iştirakinin tescili gibi) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question