Examkin

Question

Difficulty: Very hardHizmet Yerinden Yönetim Kuruluşları (Kamu Kurumları)

Türkiye Cumhuriyeti idari teşkilat yapılanması içerisinde yer alan 'hizmet yerinden yönetim kuruluşları' (kamu kurumları), 'mahalli idareler' ve 'merkezi idare' ile olan hukuki ilişkileri ve anayasal statüleri bakımından değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Mahalli idarelerin (il özel idaresi, belediye ve köy) anayasal varlıkları 127. madde ile güvence altına alınmış ve kuruluşları sadece kanunla mümkün kılınmışken; hizmet yerinden yönetim kuruluşları kural olarak Anayasa'nın 123. maddesindeki genel yetkiyle kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulabilir ve her iki yapı da merkezi idare ile olan bütünlüğü idari vesayet yoluyla sağlar.Answer
  2. B
    Hizmet yerinden yönetim kuruluşları, uzmanlık gerektiren teknik alanlarda faaliyet gösterdikleri için merkezi idarenin hiyerarşik denetimi altında yer alırken; mahalli idareler coğrafi temelli olduklarından sadece idari vesayet denetimine tabidir.
  3. C
    Anayasa'nın 124. maddesi uyarınca yönetmelik çıkarma yetkisi sadece mahalli idarelere tanınmış bir hak olup, hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının (TRT, Üniversiteler vb.) düzenleyici işlem yapma yetkisi bulunmamaktadır.
  4. D
    Hizmet yerinden yönetim kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile aynı hukuki statüye sahip olup, bütçeleri tamamen üyelerinden toplanan zorunlu aidatlarla karşılanır ve merkezi idarenin denetimi dışındadır.
  5. E
    Bu kuruluşlar devlet tüzel kişiliğinin taşra teşkilatında yer alan valiliklerin birer ihtisas birimi olarak yapılandırıldıkları için ayrı bir bütçeleri yoktur ve tüm harcamaları genel bütçeden karşılanır.

Answer

Doğru ifade; mahalli idarelerin anayasal güvenceye sahip olup sadece kanunla kurulabildiği, hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının ise kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulabildiği ve her ikisinin de idari vesayete tabi olduğudur.
Anayasa'nın 123. maddesine göre kamu tüzel kişiliği kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur. Hizmet yerinden yönetim kuruluşları bu genel hükme tabidir. Ancak mahalli idarelerin (il özel idaresi, belediye, köy) varlığı Anayasa'nın 127. maddesinde doğrudan ismen zikredilmiş ve kuruluş esaslarının kanunla belirleneceği vurgulanmıştır. Her iki grup da yerinden yönetim ilkesine tabi olduğu için merkezi idare ile aralarındaki hukuki bağ hiyerarşi değil, 'idarenin bütünlüğü' ilkesini sağlayan 'idari vesayet' denetimidir.

Step-by-Step Solution

1
Yerinden yönetim kuruluşlarının hukuki niteliğini belirlemek.
Hem mahalli idareler hem de hizmet yerinden yönetim kuruluşları, devlet tüzel kişiliğinden ayrı 'kamu tüzel kişiliğine' sahiptir.
Ayrı tüzel kişiliğe sahip olmak, merkezi idare ile olan ilişkinin hiyerarşi değil, idari vesayet olmasını gerektirir.
2
Anayasal dayanakları karşılaştırmak.
Mahalli idareler Anayasa m. 127'de özel olarak düzenlenmişken, hizmet yerinden yönetim kuruluşları m. 123'teki genel ilkelere tabidir.
Anayasa m. 127, mahalli idarelerin varlığını ve karar organlarının seçimle oluşmasını anayasal bir zorunluluk kılar.
3
Kuruluş yöntemlerini analiz etmek.
2017 değişikliği sonrası kamu tüzel kişilikleri kanunla VEYA Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulabilir; ancak mahalli idareler için Anayasa'da kanun şartı vurgulanmıştır.
Hizmet yerinden yönetim kuruluşları (üniversite gibi anayasal özel hüküm yoksa) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kurulabilir.
4
Seçenekleri bu hukuki veriler ışığında elemek.
İdari vesayet denetimini ve anayasal statü farkını en kapsamlı ve doğru açıklayan seçenek belirlenir.
Diğer seçenekler ya hiyerarşi-vesayet ayrımında ya da kuruluş usulünde hatalı bilgiler içermektedir.

Key Concept

İdari Vesayet ve Kamu Tüzel Kişiliğinin Anayasal Temelleri

Practice More

İdari vesayet yetkisinin kapsamını ve bu yetkinin 'yerindelik denetimi' içerip içermediğini (sadece hukukilik denetimi) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Rate this question

Topics

Hizmet Yerinden Yönetim Kuruluşları (Kamu Kurumları)

More questions from this topic