Yargı

148 questions

$1982$ Anayasası uyarınca, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkileri arasında yer alan temel bir unsurdur?

Bireysel başvuruları karara bağlamak

Siyasi partilerin temelli kapatılması davasını açmak

Hâkimler ve Savcılar Kurulu üyelerini seçmek

Sayıştay'ın hesap yargılamalarına karşı yapılan itirazları son merci olarak incelemek

Sadece soyut norm denetimi (iptal davası) yapmak

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuruları karara bağlamak

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin temel görevlerinden biri bireysel başvuruları karara bağlamaktır.

Doğru yanıt olan seçenek, Anayasa Mahkemesi'nin

2010

anayasa değişikliği ile kazandığı ve temel hakların korunmasını amaçlayan 'bireysel başvuruları karara bağlamak' görevini ifade eder.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi'nin

1982

Anayasası'ndaki yargısal yetkilerini tanımla.

Mahkeme; kanunların denetimi, Yüce Divan yargılaması ve bireysel başvurular gibi görevlere sahiptir.

Kurumun yetki alanını belirlemek seçenekleri elemek için gereklidir.

Bireysel başvuru mekanizmasını kontrol et.

Anayasa'nın

148

. maddesi uyarınca herkesin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabileceği teyit edilir.

Bireysel başvurunun mahkemenin asli görevlerinden biri olduğunu doğrulamak için.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin yargı yetkisi ve görevleri (Bireysel Başvuru dahil)

Hints

Anayasa Mahkemesi'nin vatandaşların hak ihlalleri üzerine doğrudan inceleme yaptığı

2010

sonrası bir yetkiyi düşünün.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargıladığı kişileri (örneğin TBMM Başkanı, Genelkurmay Başkanı) ve yargılamadığı kişileri (Milletvekilleri, Valiler vb.) listeleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 62Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilerek Resmî Gazete’de yayımlanan bir kanuna karşı, kanun metninin içeriğinin (esasının) Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası (soyut norm denetimi) açılmak istenmektedir. 1982 Anayasası’ndaki güncel düzenlemeler uyarınca, bu davanın açılabilmesi için gerekli olan en az milletvekili sayısı ve hak düşürücü dava açma süresi aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Üye tamsayısının en az

1/10

’u —

60

gün

Üye tamsayısının en az

1/5

’i (

120

milletvekili) —

60

gün

Üye tamsayısının en az

1/5

’i (

120

milletvekili) —

10

gün

Üye tamsayısının en az

1/4

’ü —

30

gün

Üye tamsayısının en az

1/10

’u —

10

gün

Show answer & explanation

Answer: Üye tamsayısının en az $1/5$ ’i ( $120$ milletvekili) — $60$ gün

Answer

Üye tamsayısının en az beşte biri (120 milletvekili) ve 60 gün

1982 Anayasası'na göre kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğü’nün Anayasa'ya esas bakımından aykırılığı iddiasıyla iptal davası açma yetkisi; Cumhurbaşkanı'na, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve TBMM üye tamsayısının en az beşte birine (

120

milletvekili) aittir. Bu davanın, ilgili normun Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren

60

gün içinde açılması gerekmektedir.

Step-by-Step Solution

Dava açmaya yetkili olanları belirleyin.

Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve üye tamsayısının en az beşte biri (120 milletvekili).

Soyut norm denetiminde (iptal davası) dava açma hakkı sınırlı sayıda kişiye ve gruba tanınmıştır.

Kanunların esas bakımından denetimine ilişkin süreyi tespit edin.

Dava açma süresi, kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 60 gündür.

Anayasa'nın 151. maddesi, iptal davası açma süresini düzenler ve kanunların esas denetimi için bu süreyi 60 gün olarak belirler.

Key Concept

İptal Davası (Soyut Norm Denetimi) Şartları

Practice More

Anayasa değişikliklerinde sadece şekil bakımından denetim yapılabileceğini ve bu davanın sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üyelerinin beşte biri tarafından açılacağını unutmayın.

Estimated Time:45s

Question 63Question →

$1982$ Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan bireysel başvuruların kapsamı, süresi ve usulü ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru, ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketildiği (nihai kararın tebliğ edildiği) tarihten itibaren

30

gün içinde yapılmalıdır.

İdari ve yargısal başvuru yolları tüketilmeden yapılan başvurular, 'ikincillik ilkesi' gereği Anayasa Mahkemesi tarafından doğrudan 'kabule değer' bulunarak esastan incelenir.

Anayasa'da düzenlenen ancak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında yer almayan 'sosyal ve ekonomik haklar', doğrudan bireysel başvuruya konu edilebilir.

Bireysel başvuru süresi, ihlale yol açan işlemin yapıldığı tarihten itibaren

60

gündür ve bu süre hak düşürücü niteliktedir.

Bireysel başvuru hakkı sadece Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına tanınmış olup, yabancıların hak ihlali iddiasıyla bu yola başvurması mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru, ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketildiği (nihai kararın tebliğ edildiği) tarihten itibaren $30$ gün içinde yapılmalıdır.

Answer

Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketilmesinden (nihai kararın tebliğinden) itibaren otuz gün içinde yapılması gerektiğini belirten ifade doğrudur.

Doğru ifadeye göre bireysel başvuru, ihlale neden olan işlem veya karar için öngörülen idari ve yargısal yolların tamamı tükendikten sonra, nihai kararın tebliğinden itibaren

30

gün içinde yapılmalıdır. Bu, hem başvurunun zaman aşımına uğramaması hem de 'ikincillik' ilkesinin (önce alt mahkemelerin çözmesi gereği) sağlanması için zorunludur.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun kapsamını kontrol et

Başvurunun konusu, Anayasa'da güvence altına alınmış ve AİHS kapsamındaki temel haklardan biri olmalıdır.

Bireysel başvurunun kabul edilebilmesi için ortak koruma alanında bir ihlal iddiası gereklidir.

İkincillik (başvuru yollarının tüketilmesi) şartını incele

Olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tüketilmesi zorunludur.

Anayasa Mahkemesi bireysel başvuruda ikincil bir başvuru yoludur.

Başvuru süresini belirle

Nihai kararın tebliğinden itibaren

30

günlük süre uygulanır.

6216

sayılı Kanun ve Anayasa uyarınca süre kısıtı hak düşürücüdür.

Key Concept

Bireysel Başvuruda İkincillik İlkesi ve Başvuru Süresi

Estimated Time:1m 0s

Question 64Question →

1982 Anayasası'na göre, bir kanunun esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası (soyut norm denetimi) açılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Dava açma süresi, kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren

10

gündür.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az onda biri (

1/10

) tutarındaki üyeler bu davayı açabilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde grubu bulunan tüm siyasi parti grupları bu davayı açma yetkisine sahiptir.

Dava açma süresi, kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak

60

gündür.

Bu dava, kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl içinde her zaman açılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Dava açma süresi, kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak $60$ gündür.

Answer

Kanunların esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davası süresi, kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 60 gündür.

1982 Anayasası'na göre, kanunların hem esas hem de şekil bakımından iptal davası açma yetkisi Cumhurbaşkanına, Meclis'te en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve üye tamsayısının en az beşte biri (

1/5

) tutarındaki üyelere aittir. Esas bakımından dava açma süresi ise yayım tarihinden itibaren

60

gündür.

Step-by-Step Solution

Dava türünü ve konusunu belirle.

Kanunların esas bakımından denetimi (Soyut Norm Denetimi).

Soruda doğrudan doğruya iptal davası ve esas bakımından inceleme sorulmaktadır.

Anayasa'nın 150. ve 151. maddelerindeki süre ve yetki kurallarını hatırla.

Esas bakımından süre

60

gün, yetkililer ise Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve üye tamsayısının

1/5

'idir.

İptal davası şartları Anayasa'da kesin olarak belirtilmiştir.

Seçeneklerdeki süre ve oran bilgilerini kontrol et.

Esas bakımından doğru sürenin

60

gün olduğu sonucuna ulaşılır.

10

günlük süre sadece şekil bozuklukları içindir;

1/10

oranı ise iptal davası için yetersizdir.

Key Concept

İptal davasında (soyut norm denetimi) esas bakımından süre ve dava açmaya yetkili olanlar.

Estimated Time:45s

Question 65Question →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca, mali denetim ve hesap yargılaması yapmakla görevli olan Sayıştay'ın üyelerinin seçimi ve kararlarının niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sayıştay, Anayasa'nın yargı bölümünde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenen kurumlardan biridir.

Sayıştay'ın kesin hükümleri hakkında ilgililer, kararın bildiriminden itibaren Danıştay'a temyiz başvurusunda bulunabilirler.

Sayıştay Başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Sayıştay, idari açıdan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir kuruluş olup üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Sayıştay kararları ile Danıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda her zaman Sayıştay kararları esas alınır.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay Başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Answer

Sayıştay Başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerini TBMM adına denetler. Bu temsil ve denetim ilişkisi gereği, Sayıştay'ın hem başkanı hem de üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilmektedir. Ayrıca Sayıştay kararları kesin olup, bu kararlara karşı Danıştay'a başvurulması mümkün değildir.

Step-by-Step Solution

Sayıştay'ın anayasal statüsünü belirle.

Sayıştay, TBMM adına mali denetim yapan ve yargısal yetkileri olan bir kurumdur.

Anayasa'nın 160. maddesi kurumun görev ve seçim usulünü düzenler.

Seçim usulünü kontrol et.

Başkan ve üyeler TBMM tarafından seçilir.

Kurumun denetimi Meclis adına yapması nedeniyle seçim yetkisi yasama organına verilmiştir.

Kararların kesinliğini ve yargı yolunu değerlendir.

Kesin hükümler aleyhine idari yargı (Danıştay) yolu kapalıdır.

Anayasa metni, Sayıştay kararlarının kesinliğini ve bu kararların temyiz edilemeyeceğini açıkça belirtir.

Key Concept

Sayıştay'ın Üye Seçimi ve Kararlarının Kesinliği

Estimated Time:45s

Question 66Question →

$1982$ Anayasası'na göre Yargıtay'ın yapısı, üyelerinin seçimi ve başkanlık makamı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.

Yargıtay üyelerinin bir kısmı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından, bir kısmı ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği beş aday arasından Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Yargıtay, idari yargı mercilerince verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

Sayıştay, adli yargı kolunda Yargıtay ile görüş ayrılığına düştüğü durumlarda kararları üstün tutulan bir yüksek mahkeme olarak görev yapar.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.

Answer

Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir ifadesi doğrudur.

Anayasa'nın

154

. maddesine göre Yargıtay Birinci Başkanı, Birinci Başkanvekilleri ve daire başkanları; kendi üyeleri arasından, Yargıtay Genel Kurulunca, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla seçilirler. Seçim süresi dört yıldır ve süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Step-by-Step Solution

Yargıtay'ın görev alanını tanımla.

Yargıtay, adli yargı kolundaki son inceleme merciidir.

Yargıtay ve Danıştay arasındaki görev ayrımını netleştirmek için ilk adım budur.

Yargıtay üyelerinin seçim usulünü kontrol et.

Üyelerin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

Yargıtay üyelerinin seçiminde Cumhurbaşkanının veya TBMM'nin doğrudan bir yetkisi olmadığını teyit etmek gerekir.

Başkanlık ve Başsavcılık makamlarının seçim farkını analiz et.

Birinci Başkan kendi içlerinden salt çoğunlukla seçilirken, Cumhuriyet Başsavcısı adaylar arasından Cumhurbaşkanınca seçilir.

İç seçim ile atama usulü arasındaki farkı belirlemek KPSS sorularında kritik bir ayırt edicidir.

Sayıştay'ın hukuki statüsünü değerlendir.

Sayıştay bir yüksek mahkeme değildir.

Anayasa'nın Yargı bölümünde düzenlenen ancak yüksek mahkeme sayılmayan kurumları ayırt etmek gerekir.

Key Concept

Yargıtay üyeleri HSK tarafından, Birinci Başkanı ise kendi üyeleri tarafından seçilir; Başsavcı ise Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Practice More

Danıştay'ın üye seçim oranlarını ve Cumhurbaşkanı ile HSK arasındaki yetki dağılımını Yargıtay ile karşılaştırarak çalışın.

Estimated Time:1m 30s

Question 67Question →

Bireysel başvuru yolunda, başvuru yollarının tüketildiği tarihten; bir başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren başvurunun yapılması gereken süre aşağıdakilerden hangisidir?

15

gün

30

gün

45

gün

60

gün

90

gün

Show answer & explanation

Answer: $30$ gün

Answer

Bireysel başvuru için öngörülen kanuni süre otuz gündür.

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun uyarınca, bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketildiği tarihten, bir başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması şarttır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir.

Step-by-Step Solution

Başvuru süresinin başlangıcını tespit et.

Süre, başvuru yollarının tüketildiği tarihten veya ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren başlar.

Sürenin başlangıç noktası, hak arama hürriyetinin kullanım sınırlarını belirler.

6216 sayılı Kanun'da belirtilen süreyi uygula.

Kanunun 47. maddesi uyarınca bu süre

30

gün olarak belirlenmiştir.

Bireysel başvuru bir ikincillik yolu olduğu için hızlı ve etkili bir denetim amacıyla kısa bir hak düşürücü süre öngörülmüştür.

Key Concept

Bireysel Başvuru Süresi ve Başlangıcı

Estimated Time:45s

Question 68Question →

1982 Anayasası'na göre, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemekle görevli olan Sayıştay'ın kuruluşu ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sayıştay Başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Sayıştay, Anayasa'da yargı bölümünde düzenlenen yüksek mahkemelerden biridir.

Sayıştay'ın kesin hükümleri aleyhine, tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde Danıştay'a itiraz başvurusu yapılabilir.

Sayıştay denetçileri ve meslek mensupları Cumhurbaşkanı kararıyla atanır.

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Sayıştay kararı esas alınır.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay Başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Answer

Sayıştay Başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

1982 Anayasası'nın 160. maddesine göre Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının gelir, gider ve mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemekle görevlidir. Bu denetim yetkisine dayanarak kurumun bağımsızlığını pekiştirmek amacıyla başkan ve üyelerinin tamamı Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilmektedir.

Step-by-Step Solution

Sayıştay'ın anayasal statüsünün belirlenmesi

Sayıştay, Anayasa'nın 160. maddesinde 'Yargı' bölümünde düzenlenmiş bir hesap mahkemesidir.

Kurumun görev ve yetkilerinin hangi anayasal çerçevede olduğunu anlamak için statüsü netleştirilmelidir.

Seçim ve atama usulünün kontrol edilmesi

Sayıştay'ın denetimlerini TBMM adına yürütmesi nedeniyle, demokratik meşruiyet gereği başkanı ve üyeleri TBMM tarafından seçilir.

Yürütme organının mali denetimini yapan bir kurumun yöneticilerinin yasama organı tarafından belirlenmesi gerekir.

Kararların kesinliğinin değerlendirilmesi

Sayıştay'ın kesin hükümleri hakkında idari yargı yolu kapalıdır; kararlar aleyhine Danıştay'a gidilemez.

Hesap yargılamasının nihai niteliğini ve yüksek mahkemelerle olan hiyerarşik farkını saptamak için bu bilgi kritiktir.

Key Concept

Sayıştay'ın TBMM adına denetim yapması ve kararlarının kesinliği

Hints

Sayıştay'ın denetimlerini kimin adına yürüttüğünü düşünün.

Practice More

Anayasa'da sayılan yüksek mahkemelerin tam listesini tekrar edin ve Sayıştay'ın bu listedeki yerini kontrol edin.

Estimated Time:50s

Question 69Question →

1982 Anayasası'na göre Danıştay'ın yapısı, üyelerinin seçimi ve görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Üyelerinin

\frac{3}{4}

'ü Hâkimler ve Savcılar Kurulu,

\frac{1}{4}

'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

İdari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

Danıştay üyeleri on iki yıl için seçilirler ve bir kimse bir defadan fazla Danıştay üyesi seçilemez.

Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşüncesini bildirmekle görevlidir.

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Sayıştay ile Danıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda, her iki kurum da yüksek mahkeme statüsünde olduğu için son kararı Uyuşmazlık Mahkemesi verir.

Show answer & explanation

Answer: Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Sayıştay ile Danıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda, her iki kurum da yüksek mahkeme statüsünde olduğu için son kararı Uyuşmazlık Mahkemesi verir.

Answer

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Sayıştay ile Danıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararı esas alınır; Sayıştay bir yüksek mahkeme değildir ve uyuşmazlık bu nedenle Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gitmez.

Doğru yanıt olan seçenek, Sayıştay ile Danıştay arasındaki uyuşmazlıkların çözümünde hatalı bir merci göstermektedir. Anayasa'nın 160. maddesine göre, vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Sayıştay'ın kesin hükümleri ile Danıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır. Sayıştay bir yüksek mahkeme olmadığı için bu durum bir 'yargı yolu uyuşmazlığı' olarak değerlendirilip Uyuşmazlık Mahkemesi'ne götürülmez.

Step-by-Step Solution

Danıştay'ın üye seçim yapısını analiz et.

Üyelerin

\frac{3}{4}

'ü HSK,

\frac{1}{4}

'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir (M. 155).

Kurumsal yapının anayasal temelini doğrulamak.

Danıştay'ın görev sürelerini ve tekrar seçilme kuralını kontrol et.

Görev süresi 12 yıldır ve bir kişi yalnızca bir kez seçilebilir.

Üyelerin bağımsızlığını ve rotasyonunu sağlayan kuralı teyit etmek.

Danıştay'ın idari (istişari) ve yargısal görevlerini ayırt et.

Temyiz ve ilk derece yargılama yetkisinin yanında imtiyaz sözleşmeleri için 2 ay içinde görüş bildirir.

Danıştay'ın hibrit (yargısal + idari) yapısını anlamak.

Sayıştay ile Danıştay arasındaki hukuki ilişkiyi (Anayasa M. 160) değerlendir.

Vergi uyuşmazlıklarında Danıştay kararı esastır; Sayıştay yüksek mahkeme değildir.

Yüksek mahkemeler ile özel denetim organları arasındaki farkı netleştirmek.

Key Concept

Danıştay'ın Yüksek Mahkeme Statüsü ve Sayıştay ile İlişkisi

Practice More

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların (Cumhurbaşkanı kararları, bakanlık düzenleyici işlemleri vb.) listesini gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 70Question →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" kurumu ile ilgili "ikincillik ilkesi" ve "kabule değerlik" kriterleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru, ancak ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem veya karar için öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması şartıyla, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılabilir.

İkincillik ilkesinin bir istisnası olarak, telafisi imkansız zararların doğma ihtimali bulunan hallerde yerel mahkeme süreci devam ederken doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Anayasa'da düzenlenen mülkiyet hakkı, yaşam hakkı ve sosyal güvenlik hakkı gibi tüm temel hak ve hürriyetlerin ihlali iddiasıyla bireysel başvuruda bulunulabilir.

Bireysel başvuru kapsamındaki haklar sadece 1982 Anayasası'nda yer alan haklarla sınırlı olup Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne ek protokollerin bu süreçte bir etkisi bulunmamaktadır.

Olağan kanun yollarının tüketilmesine gerek görülmeyen durumlarda, ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren altmış gün içinde yapılan başvurular 'kabule değerlik' incelemesine alınır.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru, ancak ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem veya karar için öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması şartıyla, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılabilir.

Answer

Bireysel başvurunun geçerli olabilmesi için tüm idari ve yargısal yolların tüketilmiş olması ve nihai kararın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.

Doğru olan seçenek, bireysel başvurunun 'ikincillik' niteliğini (tüm yolların tüketilmesi şartı) ve yasal başvuru süresini (30 gün) mevzuata uygun şekilde ifade etmektedir. Kararın tebliği veya öğrenilmesi sürenin başlangıcı için temel kriterdir.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun hukuksal niteliğini belirle.

İkincillik ilkesi (Subsidiarity): Bireysel başvuru, temel hak ihlallerinde başvurulacak olağanüstü bir kanun yoludur.

Anayasa Mahkemesine gitmeden önce derece mahkemelerinde hak arama sürecinin tamamlanması zorunludur.

Başvuru süresini ve başlangıcını kontrol et.

Süre 30 gündür. Başlangıç ise nihai kararın tebliği veya öğrenilmesidir.

6216 sayılı Kanun'un 47. maddesi süreyi ve başlangıç noktasını bu şekilde belirlemiştir.

Konu bakımından yetkiyi (hak kapsamını) analiz et.

Kapsam: Anayasa + AİHS ortak alanı.

Sosyal ve ekonomik haklar (örn. sosyal güvenlik, eğitim -eğer AİHS ek protokolü ile korunmuyorsa-) tek başına bireysel başvuruya konu olamaz.

Key Concept

İkincillik İlkesi ve Hak Kapsamı

Estimated Time:1m 15s

Question 71Question →

1982 Anayasası'na göre, Danıştay üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üyelerin

\frac{1}{4}

'i Cumhurbaşkanı,

\frac{3}{4}

'ü Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Üyelerin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Üyelerin

\frac{3}{4}

'ü Cumhurbaşkanı,

\frac{1}{4}

'i Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Üyelerin yarısı Cumhurbaşkanı, yarısı Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Üyelerin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Show answer & explanation

Answer: Üyelerin $\frac{1}{4}$ 'i Cumhurbaşkanı, $\frac{3}{4}$ 'ü Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Answer

Danıştay üyelerinin dörtte biri Cumhurbaşkanı, dörtte üçü ise Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

1982 Anayasası'nın 155. maddesine göre Danıştay üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Bu ikili yapı, Danıştay'ın hem bir yargı organı hem de idarenin danışma organı olma özelliğinden kaynaklanmaktadır.

Step-by-Step Solution

Danıştay'ın anayasal statüsünü belirle.

Danıştay, idari yargı alanındaki en üst düzey yüksek mahkemedir.

Üye seçim usulü, mahkemenin hem idari hem de yargısal niteliğine göre şekillenmiştir.

Anayasa'daki seçim makamlarını ve oranlarını hatırla.

Cumhurbaşkanı üyelerin

\frac{1}{4}

'ini, Hakimler ve Savcılar Kurulu ise

\frac{3}{4}

'ünü seçer.

1982 Anayasası'nın 155. maddesi bu oranları kesin olarak hükme bağlamıştır.

Key Concept

Danıştay Üye Seçim Oranları

Hints

Danıştay üyelerini seçen iki ana makam vardır: Cumhurbaşkanı ve Hakimler ve Savcılar Kurulu.

Practice More

Yargıtay ve Danıştay üye seçim usullerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 72Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) Anayasa Mahkemesine üye seçme usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Seçimler, TBMM Genel Kurulunda yapılacak işaretle oylama sonucunda karara bağlanır.

İlk oylamada üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ile üye seçilir.

İkinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu ile üye seçilir.

İkinci oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, en çok oyu alan üç aday arasında üçüncü oylama yapılır.

TBMM’ye sunulacak aday listeleri, her boş üyelik için ilgili merciler tarafından belirlenen beşer adaydan oluşur.

Show answer & explanation

Answer: İkinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu ile üye seçilir.

Answer

İkinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğunun sağlanması durumunda üye seçimi tamamlanmış olur.

1982

Anayasası'nın

146

. maddesine göre, TBMM'de yapılan Anayasa Mahkemesi üye seçimlerinde ikinci tur oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

oy) elde edilmesi seçilmek için yeterlidir.

Step-by-Step Solution

Aday belirleme aşamasını kontrol et.

Sayıştay Genel Kurulu veya Baro Başkanları, her boş üyelik için üçer aday belirleyerek TBMM'ye sunar.

Anayasal seçim süreci belirli mercilerin aday göstermesiyle başlar.

Birinci tur oylama şartını değerlendir.

Gizli oylamada üye tamsayısının

\frac{2}{3}

(

400

oy) çoğunluğu aranır.

Yüksek mahkeme üyeliği için başlangıçta nitelikli bir uzlaşı aranmaktadır.

İkinci tur oylama şartını değerlendir.

İlk turda sonuç alınamazsa yapılan ikinci turda üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

oy) aranır.

Salt çoğunluk, üye seçimi için yeterli görülen temel karar yeter sayısıdır.

Seçim sonuçlanmazsa son aşamayı belirle.

İkinci turda da sonuç alınamazsa, en çok oyu alan iki aday arasında yapılacak üçüncü turda en çok oyu alan seçilir.

Sürecin tıkanmaması için son turda basit üstünlük yeterli sayılmıştır.

Key Concept

TBMM Tarafından Anayasa Mahkemesi Üye Seçim Usulü

Practice More

Cumhurbaşkanı'nın üye seçerken aday gösterilenler arasından mı yoksa doğrudan mı seçim yaptığı kategorileri inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 73Question →

1982 Anayasası'nın 'Hakimlik ve savcılık teminatı' başlıklı 139. maddesine göre, hakimler ve savcılarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi bu teminatın kapsamı içerisinde yer alan bir güvencedir?

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa; aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Adalet Bakanı, yargı bağımsızlığını sağlamak amacıyla mahkemelere genelge ile emir ve talimat verebilir.

Hakimler ve savcılar, mesleki kıdemlerine bakılmaksızın 60 yaşını doldurduklarında resen emekliye sevk edilirler.

Hakimler ve savcılar, idari görevleri yönünden doğrudan Anayasa Mahkemesi Başkanlığına bağlıdırlar.

Hakimler ve savcıların tüm özlük işleri ve disiplin işlemleri doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yürütülür.

Show answer & explanation

Answer: Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa; aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Answer

Hakimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa; aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

1982 Anayasası'nın 139. maddesi uyarınca hakimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe 65 yaşından önce emekliye ayrılamaz ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması halinde dahi aylık, ödenek ve özlük haklarından mahrum bırakılamazlar. Bu hüküm, hakimlerin ekonomik kaygılarla bağımsızlıklarından ödün vermelerini engellemek amacıyla getirilmiş bir güvencedir.

Step-by-Step Solution

1982 Anayasası Madde 139'da düzenlenen hakimlik ve savcılık teminatının unsurlarını hatırla.

Teminatın üç ana unsuru vardır: Azlolunmama, yaştan önce emekliye ayrılamama ve mahkeme/kadro kaldırılsa dahi mali hakların korunması.

Anayasa koyucu, yargı bağımsızlığını tam olarak tesis edebilmek için hakimleri ve savcıları yürütmenin idari müdahalelerine karşı korumayı amaçlamıştır.

Verilen seçenekleri bu unsurlarla karşılaştır.

Mali hakların korunmasına dair ifade Anayasal metinle birebir örtüşmektedir.

Diğer seçenekler ya yanlış yaş sınırı içermekte ya da yargı bağımsızlığına aykırı idari yetki varsayımlarına dayanmaktadır.

Key Concept

Hakimlik ve Savcılık Teminatı (Mali Hakların Korunması ve Azlolunmama)

Practice More

Mahkemelerin bağımsızlığı (Madde 138) ile hakimlik teminatı (Madde 139) arasındaki farkı pekiştirmek için 138. maddedeki yasakları gözden geçirebilirsiniz.

Alternative Method

Anayasa'nın 139. maddesindeki teminatı 'azlolunmama', '65 yaş' ve 'kadro kalksa da maaş alma' olarak üçlü bir formül şeklinde ezberlemek sorunun hızla çözülmesini sağlar.

Estimated Time:45s

Question 74Question →

Bir idare mahkemesinde görülmekte olan iptal davasında, mahkeme heyeti uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak olan bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varmıştır. Mahkeme, bu hükmün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulmasına ve davanın geri bırakılmasına karar vermiştir.

1982 Anayasası'na göre, bu itiraz yolu (somut norm denetimi) süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa Mahkemesi, işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren beş yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla tekrar itiraz yoluna başvurulamaz.

Anayasa Mahkemesi, dosyanın kendisine ulaştığı tarihten itibaren beş ay içinde kararını vermezse yerel mahkeme, davayı yürürlükteki hükümlere göre sonuçlandırır.

İtiraz yoluna başvurulabilmesi için Anayasa'ya aykırılığı iddia edilen kuralın, mahkemenin bakmakta olduğu davada fiilen uygulanacak kural niteliğinde olması zorunludur.

Anayasa Mahkemesinin beş aylık süre dolmadan önce yerel mahkemeye ulaşan kararı, yerel mahkemenin davası sonuçlanıp kesinleşinceye kadar dikkate alınmak zorundadır.

İtiraz yoluyla Anayasa Mahkemesi önüne taşınabilecek normlar sadece Kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleridir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren beş yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla tekrar itiraz yoluna başvurulamaz.

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararından itibaren beş yıl geçmedikçe aynı kuralın itiraz yoluyla AYM önüne taşınamayacağını belirten ifade yanlıştır; çünkü bu süre Anayasa'ya göre on yıldır.

1982 Anayasası'nın 152. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 10 yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar itiraz yoluna başvurulamaz. Beş yıl bekleme süresi öngören seçenek bu nedenle anayasal hükme aykırı ve yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Davanın türünü ve hukuki mekanizmayı belirle.

Görülmekte olan bir dava (idare mahkemesi) olduğu için somut norm denetimi (itiraz yolu) söz konusudur.

Soruda yer alan 'bakılmakta olan dava' ifadesi süreci netleştirir.

Somut norm denetimindeki süre sınırlarını kontrol et.

Anayasa Mahkemesi'nin karar verme süresi 5 ay, red kararı sonrası aynı hüküm için yeniden başvuru yasağı süresi ise 10 yıldır.

1982 Anayasası Madde 152 uyarınca bu süreler kesin olarak belirlenmiştir.

Seçeneklerde verilen süre değerlerini Anayasa metni ile karşılaştır.

Beş yıl bekleme süresi öngören ifadenin Anayasa'daki on yıl kuralı ile çeliştiği tespit edilir.

Hatalı bilginin tespiti doğru cevaba ulaştırır.

Key Concept

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Şartları ve Süreleri

Practice More

İtiraz yolu ile iptal davası (soyut norm denetimi) arasındaki farkları, özellikle başvuru yetkisi ve süreler bakımından bir tablo yaparak çalışınız.

Estimated Time:1m 30s

Question 75Question →

1982 Anayasası'nda yargı organının işleyişini ve yargı mensuplarının tarafsızlığını korumak amacıyla "mahkemelerin bağımsızlığı" ve "hakimlik ve savcılık teminatı" ilkeleri birbirini tamamlayacak şekilde düzenlenmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan "hakimlik ve savcılık teminatı" (Madde 139) kapsamında yer alan bir güvencedir?

Hakim ve savcıların idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olarak çalışması

Hiçbir organ, makam, merci veya kişinin, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat verememesi

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaması ve görüşme yapılamaması

Hakim ve savcıların, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaması

Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri ile yargılama usullerinin kanunla düzenlenmesi

Show answer & explanation

Answer: Hakim ve savcıların, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaması

Answer

Hakim ve savcıların, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaması

Hakimlik ve savcılık teminatı, 1982 Anayasası'nın 139. maddesinde 'Hakimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaz' şeklinde düzenlenmiştir. Kadro kaldırılsa dahi özlük haklarının korunması bu teminatın çekirdek unsurlarından biridir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 139. maddesi olan 'Hakimlik ve savcılık teminatı' hükümlerini hatırla.

Bu madde; hakimlerin azlolunamayacağını, kendileri istemedikçe 65 yaşından önce emekli edilemeyeceğini ve mahkeme/kadro kaldırılsa dahi mali haklarının korunacağını düzenler.

Soruda istenen 'teminat' kavramı, hakimlerin şahsi ve mali statülerine yönelik anayasal korumaları ifade eder.

Seçeneklerdeki diğer anayasal hükümlerin (Madde 138 ve 140) ayrımını yap.

Emir-talimat yasağı ve Meclis görüşme yasağı 138. maddeye (bağımsızlık), Adalet Bakanlığına bağlılık ise 140. maddeye (mesleki düzenleme) aittir.

Bağımsızlık yargılama fonksiyonuyla, teminat ise yargı mensubunun kişisel statüsüyle ilgilidir.

Key Concept

Hakimlik ve savcılık teminatı (Madde 139), hakimlerin görevlerini korku veya baskı altında kalmadan yerine getirebilmeleri için onlara tanınan şahsi mali ve mesleki dokunulmazlıktır.

Practice More

Anayasa'nın 139. maddesindeki istisnaları (meslekten çıkarma cezası ve sağlık sorunları) inceleyerek teminatın sınırlarını öğrenebilirsiniz.

Estimated Time:1m 0s

Question 76Question →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı kararları ile ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin iptal davalarındaki görevli yargı mercii ve Danıştay üyelerinin seçim usulü hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bu davalarda Danıştay ilk derece mahkemesi olarak görev yapar; üyelerin

\frac{3}{4}

'ü Hakimler ve Savcılar Kurulu,

\frac{1}{4}

'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Söz konusu davalar için Bölge İdare Mahkemeleri yetkilidir; Danıştay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Danıştay sadece bir temyiz mercii olup bu davalara bakamaz; üyelerin

\frac{1}{2}

'si Cumhurbaşkanı,

\frac{1}{2}

'si Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Cumhurbaşkanı kararlarının yargısal denetimi Anayasa Mahkemesi'ne aittir; Danıştay üyelerinin

\frac{3}{4}

'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

İdari uyuşmazlıklarda Danıştay'ın istişari görüş bildirme yetkisi kaldırılmıştır; üyelerin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan atanır.

Show answer & explanation

Answer: Bu davalarda Danıştay ilk derece mahkemesi olarak görev yapar; üyelerin $\frac{3}{4}$ 'ü Hakimler ve Savcılar Kurulu, $\frac{1}{4}$ 'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Answer

Cumhurbaşkanı kararları ve ülke çapındaki yönetmeliklerin iptali davalarında Danıştay ilk derece mahkemesi sıfatıyla görev yapar; üyelerinin dörtte üçü HSK, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Doğru cevap, Danıştay'ın istisnai olarak ilk derece mahkemesi görevini üstlendiği alanları (Cumhurbaşkanı kararları, ülke çapındaki yönetmelikler vb.) ve üyelerinin dörtte üçünün HSK, dörtte birinin Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği bilgisini doğru birleştirmektedir.

Step-by-Step Solution

Dava konusuna göre görevli mahkemeyi belirleme.

Cumhurbaşkanı kararları ve ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin iptal davaları, 2575 sayılı Danıştay Kanunu ve Anayasa uyarınca doğrudan Danıştay'da açılır.

Bu tür işlemler, tüm ülkeyi ilgilendiren üst düzey idari tasarruflar olduğu için ilk derece mahkemesi görevini Danıştay üstlenir.

Danıştay üyelerinin seçim oranlarını kontrol etme.

Danıştay üyelerinin

\frac{3}{4}

'ü idari yargı hakim ve savcıları arasından HSK tarafından,

\frac{1}{4}

'ü ise kanunda belirtilen nitelikteki kişiler arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasa'nın 155. maddesi seçim yetkisini bu oranlarla iki kurum arasında paylaştırmıştır.

Bilgileri birleştirerek doğru seçeneği doğrulama.

Hem görevli mahkemenin Danıştay (ilk derece) olduğu hem de seçimin

\frac{3}{4}

HSK -

\frac{1}{4}

CB olduğu ifade doğru kabul edilir.

Seçenek her iki teknik hukuki veriyi de eksiksiz sunmaktadır.

Key Concept

Danıştay'ın Görev Alanı ve Üye Seçim Yapısı

Question 77Question →

Adli ve idari yargı düzeninde yer alan bir mahkemenin faaliyetine son verilmesi (kaldırılması) veya yetki alanının (yargı çevresinin) yeniden belirlenmesi konusunda $1982$ Anayasası uyarınca yetkili kılınan merci aşağıdakilerden hangisidir?

Hâkimler ve Savcılar Kurulu

Adalet Bakanı

Cumhurbaşkanı

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Yargıtay Genel Kurulu

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve Savcılar Kurulu

Answer

Hâkimler ve Savcılar Kurulu, mahkemelerin kaldırılması veya yargı çevrelerinin değiştirilmesi konularında karar vermeye yetkili tek anayasal organdır.

Anayasa'nın 159. maddesi uyarınca, Hâkimler ve Savcılar Kurulu (

HSK

); adli ve idari yargı hâkim ve savcılarını atamak, nakletmek, geçici yetki vermek, kadro dağıtmak, disiplin cezası vermek gibi görevlerinin yanında, mahkemelerin kaldırılmasına veya yargı çevrelerinin değiştirilmesine ilişkin teklifleri karara bağlamakla da yetkilendirilmiştir.

Step-by-Step Solution

Soruda geçen 'yargı çevresinin değiştirilmesi' ve 'mahkemenin kaldırılması' kavramlarının hukuki niteliğini belirlemek.

Bu işlemler mahkemelerin coğrafi yetki alanlarını ve idari teşkilatlanmasını ilgilendiren 'yargı yönetimi' işlemleridir.

Yargı yönetimi yetkilerinin kime ait olduğunu bulmak için ilgili anayasal maddelere bakılmalıdır.

1982

Anayasası'nın 159. maddesinde düzenlenen Hâkimler ve Savcılar Kurulunun görevlerini incelemek.

İlgili madde, HSK'nın hâkim ve savcıların kariyer işlerinin yanı sıra 'mahkemelerin kaldırılması veya yargı çevrelerinin değiştirilmesi' konusunda da yetkili olduğunu açıkça belirtir.

Anayasa metni, bu yetkiyi doğrudan ve net bir şekilde Kurul'a tahsis etmiştir.

Mahkemelerin kuruluşu ile kaldırılması arasındaki farkı ayırt etmek.

Yeni bir mahkeme türü veya mahkeme kurulması kanunla (TBMM) olurken, mevcut mahkemelerin coğrafi dağılımı ve kaldırılması HSK kararıyla gerçekleşir.

Yargı bağımsızlığı gereği, mahkemelerin işleyişine dair bu tip idari kararlar yürütme organının dışındaki bağımsız bir kurulca alınmaktadır.

Key Concept

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) İdari Yetkileri

Practice More

HSK'nın meslekten çıkarma kararlarına karşı yargı yolunun açık olduğunu, ancak diğer disiplin kararlarına karşı yargı yolunun kapalı olduğunu hatırlayınız.

Estimated Time:45s

Question 78Question →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca Sayıştay’ın yapısı, üyelerinin belirlenme usulü ve kararlarının hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sayıştay Başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir ve mali denetim sonucunda verdiği kesin hükümler aleyhine idari yargı yoluna başvurulamaz.

Sayıştay Başkanı ve üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından seçilir ve kurum Anayasa'da yargı bölümündeki 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenmiştir.

Sayıştay üyeleri Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir; kurumun hesap yargılaması kararlarına karşı on beş gün içinde Danıştay'a itiraz edilebilir.

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler hakkındaki uyuşmazlıklarda, Sayıştay ile Danıştay kararları çelişirse Sayıştay kararları esas alınır.

Sayıştay, Anayasa'nın 'Yürütme' bölümünde düzenlenen ve Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak çalışan idari bir denetim organıdır.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay Başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir ve mali denetim sonucunda verdiği kesin hükümler aleyhine idari yargı yoluna başvurulamaz.

Answer

Sayıştay Başkanı ve üyelerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçildiği ve kararlarının kesin olup idari yargı denetimi dışında kaldığını belirten ifade doğrudur.

1982 Anayasası'nın 160. maddesine göre Sayıştay Başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir. Sayıştay’ın mali denetim ve hesap yargılaması sonucunda verdiği hükümler kesindir ve bu kararlara karşı idari yargı yoluna başvurulamaz. Bu durum kurumun özel yargısal yetkilerle donatılmış bir denetim organı olduğunu gösterir.

Step-by-Step Solution

Seçim makamının tespiti

Sayıştay Başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

1982 Anayasası Madde 160 uyarınca seçim yetkisi yasama organına verilmiştir.

Kararların hukuki niteliğinin belirlenmesi

Sayıştay'ın mali denetim ve hesap yargılaması sonucu verdiği kararlar kesindir.

Anayasa, bu kararlar aleyhine idari yargı (Danıştay) yoluna başvurulmasını yasaklamıştır.

Uyuşmazlık durumundaki önceliğin tespiti

Vergi uyuşmazlıklarında Danıştay ve Sayıştay kararları çelişirse Danıştay kararı esas alınır.

Hukuk devleti ilkesi gereği, yargısal uyuşmazlıklarda üst yargı merci olan Danıştay'ın görüşü önceliklidir.

Key Concept

Sayıştay'ın Anayasal Statüsü ve Kararlarının Kesinliği

Estimated Time:1m 30s

Question 79Question →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen bir kanunun hem esas hem de şekil bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde açılan "iptal davası" (soyut norm denetimi) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunların esas bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla iptal davası açma süresi, ilgili kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak altmış gündür.

Kanunların şekil bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla iptal davası açma yetkisi, Cumhurbaşkanı ve TBMM’de grubu bulunan en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna aittir.

Bir kanunun şekil bakımından Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasıyla açılacak olan iptal davası, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren otuz gün içinde açılmalıdır.

İptal davası açmak için gerekli olan milletvekili sayısı, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az onda biridir.

İptal davası, ancak bir mahkemede görülmekte olan davada uygulanacak bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla açılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Kanunların esas bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla iptal davası açma süresi, ilgili kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak altmış gündür.

Answer

Kanunların esas bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla iptal davası açma süresi, ilgili kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak altmış gündür.

1982 Anayasası'nın 151. maddesi uyarınca, kanunların esasına yönelik Anayasa'ya aykırılık iddiaları için iptal davası açma süresi, kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 60 gündür. Bu süre hak düşürücü bir süredir.

Step-by-Step Solution

Dava türünü ve konusunu belirle.

Dava 'İptal Davası'dır (Soyut Norm Denetimi) ve konusu 'Kanun'dur.

Soyut norm denetimi kurallarını (süre ve yetki) uygulamak için temel belirleyicidir.

Esas bakımından denetim sürelerini ve yetkili makamları hatırla.

Süre: 60 gün. Yetkililer: Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, TBMM üye tamsayısının 1/5'i.

Kanunların içerik yönünden denetimi için Anayasa'da belirtilen standart süre budur.

Şekil bakımından denetim kısıtlamalarını kontrol et.

Süre: 10 gün. Yetkililer: Sadece Cumhurbaşkanı ve 1/5 milletvekili.

Şekil denetimi, kanun yapım sürecinin hızı ve istikrarı için daha dar yetki ve süreye tabidir.

Key Concept

İptal Davası (Soyut Norm Denetimi) Süre ve Yetki Kuralları

Estimated Time:1m 15s

Question 80Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesi üyelerinden birinin baro başkanlarının kendi aralarından gösterecekleri üç aday arasından seçilmesi öngörülmüştür. Bu üyeyi seçmeye yetkili makam aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhurbaşkanı

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Yargıtay Genel Kurulu

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Danıştay Genel Kurulu

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa Mahkemesine toplamda

3

üye seçmektedir. Bu üyelerden bir tanesi, baro başkanlarının her bir boş üyelik için kendi aralarından aday göstereceği üç aday arasından gizli oyla seçilir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi üyelerini seçen makamları ve sayılarını belirleyin.

Anayasa Mahkemesi toplam

15

üyeden oluşur. Bu üyelerin

12

'sini Cumhurbaşkanı,

3

'ünü ise Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) seçer.

1982

Anayasası'ndaki güncel dağılımı hatırlamak temel adımdır.

TBMM'nin üye seçtiği kaynakları analiz edin.

TBMM; Sayıştay Genel Kurulunun göstereceği adaylar arasından

2

üye, baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından ise

1

üye seçer.

Seçim yetkisinin hangi kaynağa dayandığını ayırt etmek soruyu çözer.

Baro başkanlarının aday gösterdiği üyenin hangi makamca seçildiğini saptayın.

Bu yetki doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisine verilmiştir.

Anayasal düzenleme gereği bu spesifik kontenjan Meclis tarafından doldurulur.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçim Kaynakları ve Yetkili Makamlar

Practice More

Cumhurbaşkanının seçtiği 12 üyenin hangi kurumlardan (Yargıtay, Danıştay, YÖK vb.) kaçar adet seçildiğini tekrar ediniz.

Estimated Time:45s

PreviousPage 4 / 8Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer