Yargı

148 questions

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan bireysel başvuru yolu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru, ihlale neden olduğu iddia edilen işleme karşı idari ve yargısal yollar tüketilmeden doğrudan yapılabilir.

Anayasa'da yer alan sosyal ve ekonomik hakların tamamı bireysel başvuruya konu edilebilir.

Bireysel başvuru, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Belediyeler ve üniversiteler gibi kamu tüzel kişileri de mülkiyet hakları ihlal edildiğinde bireysel başvuru yapabilirler.

Bireysel başvuru hakkı sadece Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına tanınmış olup yabancıların bu yola başvurması yasaktır.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Answer

Bireysel başvuru, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Bireysel başvuru, 1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun uyarınca, tüm iç hukuk yollarının tüketilmesinden itibaren 30 gün içinde yapılması gereken hak düşürücü bir süreye tabidir.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun ikincillik (subsidiarity) ilkesini değerlendirin.

Başvuru yapılabilmesi için öncelikle tüm idari ve yargısal olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tüketilmiş olması gerektiği anlaşılır.

Bireysel başvuru, temel hak ihlallerinin giderilmesi için öngörülmüş olağanüstü bir kanun yoludur.

Başvuru süresini ve başlangıç tarihini belirleyin.

Nihai kararın tebliğ veya öğrenilmesinden itibaren başlayan otuz günlük süre tespit edilir.

Süreye uyulmaması 'kabule değerlik' incelemesinde başvurunun reddine neden olur.

Başvuru kapasitesini ve konu bakımından yetkiyi kontrol edin.

Kamu tüzel kişilerinin başvuru yapamayacağı ve sadece ortak koruma alanındaki (Anayasa + AİHS) hakların konu edilebileceği teyit edilir.

6216 sayılı Kanun ve Anayasa hükümleri bu sınırları kesin olarak çizmiştir.

Key Concept

Bireysel Başvuru Şartları ve Süresi

Estimated Time:45s

Question 42Question →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen bir kanunun şekil (biçim) bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası (soyut norm denetimi) açmaya yetkili olanlar ve dava açma süresi aşağıdakilerden hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri —

10

gün

Cumhurbaşkanı veya en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu —

60

gün

Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az onda biri tutarındaki milletvekilleri —

10

gün

Görülmekte olan bir davada taraflardan birinin aykırılık iddiasını ciddi bulan mahkeme — Davanın görülmesi süresince

Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri —

60

gün

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri — $10$ gün

Answer

Kanunların şekil bakımından iptal davası, sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (

120

milletvekili) tarafından, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren

10

gün içinde açılabilir.

1982 Anayasası'na göre kanunların şekil bakımından denetimi sadece Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının beşte biri (

120

milletvekili) tarafından istenebilir. Bu dava, kanunun Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren

10

gün içinde açılmalıdır.

Step-by-Step Solution

Denetim türünü belirle.

Soru kanunların 'şekil' bakımından denetimini sormaktadır.

Şekil ve esas denetimi için hem yetkili kişiler hem de süreler farklılık gösterir.

Yetkili kişileri hatırla.

Şekil bakımından sadece Cumhurbaşkanı ve

1/5

oranında milletvekili yetkilidir.

Siyasi parti gruplarının kanunların şekil denetimi için dava açma yetkisi 1982 Anayasası ile sınırlandırılmıştır.

Hak düşürücü süreyi belirle.

Kanunların şekil denetimi için süre

10

gündür.

Anayasa

148

. maddesi uyarınca şekil bozukluğuna dayalı iptal davaları ivedilikle (

10

gün) açılmalıdır.

Key Concept

İptal Davasında (Soyut Norm Denetimi) Şekil ve Esas Farkı

Practice More

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi ile kanunların şekil bakımından denetimi arasındaki benzerlik ve farkları inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 43Question →

Bir vergi mahkemesinde görülmekte olan davada, mahkeme heyeti uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak olan bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varmıştır.

1982 Anayasası'na göre, bu durumda 'itiraz yolu' (somut norm denetimi) ile ilgili izlenmesi gereken usul ve süreler hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Mahkeme, Anayasa Mahkemesinin bu konudaki kararını en fazla

5

ay bekler; bu süre içinde karar verilmezse davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Mahkeme, Anayasa Mahkemesine başvurduğu andan itibaren AYM nihai kararını verene kadar davanın görülmesini süresiz olarak durdurmak zorundadır.

Anayasa'ya aykırılık iddiası sadece davanın taraflarınca ileri sürülebilir; mahkeme hâkimi kendiliğinden bu yola başvuramaz.

Anayasa Mahkemesi işin esasına girerek red kararı verirse, aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla

1

yıl geçmedikçe tekrar itiraz yoluna başvurulamaz.

Mahkeme, ilgili kanun hükmünün iptali için doğrudan Danıştay'a müracaat eder ve Danıştay'ın vereceği görüş doğrultusunda davayı karara bağlar.

Show answer & explanation

Answer: Mahkeme, Anayasa Mahkemesinin bu konudaki kararını en fazla $5$ ay bekler; bu süre içinde karar verilmezse davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Answer

Mahkemenin Anayasa Mahkemesi kararını en fazla

5

ay beklemesi ve bu sürede karar çıkmazsa davayı mevcut kanuna göre bitirmesi gereken seçenektir.

1982 Anayasası'nın 152. maddesi uyarınca, itiraz yoluna başvuran mahkeme AYM'nin bu konudaki kararını beş ay bekler. Eğer bu süre zarfında Anayasa Mahkemesi bir karar vermezse, mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırmakla yükümlüdür. Ancak AYM'nin kararı, yerel mahkemenin kararı kesinleşinceye kadar gelirse mahkeme buna uymak zorundadır.

Step-by-Step Solution

Dava şartlarını kontrol et

Görülmekte olan bir dava (bakılmakta olan dava) ve bu davada uygulanacak bir norm (kanun veya CBK) olduğu tespit edilir.

İtiraz yoluna başvurabilmek için mahkemenin önünde somut bir uyuşmazlık bulunması gerekir.

AYM başvurusunu gerçekleştir ve bekletici mesele yap

Dosya AYM'ye gönderilir ve yerel mahkeme kararı beklemeye başlar.

Anayasa'nın üstünlüğü ilkesi gereği aykırı olduğu düşünülen hükmün denetlenmesi zorunludur.

Süre sınırını uygula

AYM'den

5

ay içinde karar gelmezse mahkeme elindeki kanuna göre davayı sonuçlandırır.

Yargılamanın sürüncemede kalmasını engellemek için anayasal süre sınırı getirilmiştir.

Key Concept

İtiraz Yolu (Somut Norm Denetimi) Süreçleri

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin itiraz yolunda inceleyebileceği norm türlerini (Kanun ve CBK) ve şekil bakımından denetim yapıp yapamayacağını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 44Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerden biri olan Danıştay, hem idari yargı kolunun en üst dereceli mahkemesi hem de idari makamlara yardımcı bir istişari organ niteliğindedir.

Buna göre, Danıştay'ın yapısı ve görev alanı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üyelerinin

\frac{3}{4}

'ü Hakimler ve Savcılar Kurulu,

\frac{1}{4}

'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılacak iptal davalarında ilk derece mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

Üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir; kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında zorunlu olarak istişari görüş bildirir.

Üyelerinin

\frac{1}{4}

'ü Cumhurbaşkanı,

\frac{3}{4}

'ü Yargıtay Büyük Genel Kurulu tarafından seçilir; belediyelerce çıkarılan tüm yönetmeliklerin yargısal denetimini ilk derece mahkemesi olarak yapar.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluğunu denetlemekle görevli olup; üyelerinin görev süresi

12

yıldır ve bir kişi iki defa Danıştay üyesi seçilebilir.

İdari mahkemelerden verilen tüm kararların tek ve doğrudan temyiz mercii olup; Sayıştay ile idari mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında kesin karar organıdır.

Show answer & explanation

Answer: Üyelerinin $\frac{3}{4}$ 'ü Hakimler ve Savcılar Kurulu, $\frac{1}{4}$ 'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılacak iptal davalarında ilk derece mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

Answer

Danıştay üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; ayrıca Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılacak iptal davalarında ilk derece mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

1982 Anayasası'nın 155. maddesine göre Danıştay üyelerinin dörtte üçü HSK, dörtte biri Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Ayrıca 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından alınan kararlar ile ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin iptal davalarına ilk derece mahkemesi olarak Danıştay bakar.

Step-by-Step Solution

Üye seçim oranlarını belirle

Anayasa m. 155: Üyelerin

\frac{3}{4}

'ü HSK,

\frac{1}{4}

'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yüksek mahkemenin oluşumundaki yürütme ve yargı dengesini anlamak için.

İlk derece mahkemesi görevlerini kontrol et

Danıştay Kanunu m. 24: Cumhurbaşkanı kararları ve ülke çapındaki yönetmelikler için ilk derece mahkemesidir.

Danıştay'ın sadece temyiz değil, bazı durumlarda dava açılan ilk merci olduğunu saptamak için.

Cumhurbaşkanlığı işlemleri arasındaki farkı ayırt et

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK) Anayasa Mahkemesi denetimindedir; ancak Cumhurbaşkanı Kararları (Bireysel veya Düzenleyici) Danıştay denetimindedir.

KPSS'de en sık sorulan 'Karar' vs 'Kararname' ayrımını doğrulamak için.

Key Concept

Danıştay'ın hem bir idari yüksek mahkeme hem de bir danışma organı olarak anayasal statüsü ve üye seçim yöntemi.

Practice More

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı diğer işleri (örneğin HSK kararları, Müşterek kararnameler) incelemek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:2m 0s

Question 45Question →

Türkiye Cumhuriyeti Anayasa düzeni ve yüksek yargı organlarının yetki dağılımı dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkilerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına ilişkin davaları karara bağlamak

Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla yapılan bireysel başvuruları karara bağlamak

Genelkurmay Başkanı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlarını görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak

Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetlemek

Hakim ve savcıların özlük işleri ile meslekte kalmalarının uygun olup olmadığına ilişkin disiplin işlemlerini yürütmek ve bu konudaki uyuşmazlıkları çözümlemek

Show answer & explanation

Answer: Hakim ve savcıların özlük işleri ile meslekte kalmalarının uygun olup olmadığına ilişkin disiplin işlemlerini yürütmek ve bu konudaki uyuşmazlıkları çözümlemek

Answer

Hakim ve savcıların özlük işleri ile disiplin işlemlerini yürütmek Anayasa Mahkemesinin değil, Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) görevidir.

Doğru cevap olan ifade, Hakimler ve Savcılar Kuruluna (HSK) ait olan bir idari yönetim görevini Anayasa Mahkemesine atfettiği için yanlıştır. Anayasa Mahkemesi bir mahkeme olarak yargısal denetim ve yargılama işlevlerini yerine getirirken; hakimlerin atanması, disiplin işlemleri ve mesleki denetimi bir idari kurul olan HSK tarafından gerçekleştirilir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin temel yetki alanlarını hatırla.

Anayasa Mahkemesi; norm denetimi (iptal ve itiraz davaları), bireysel başvurular, Yüce Divan yargılamaları, siyasi parti kapatma/mali denetim ve uyuşmazlık mahkemesi başkanını seçmek gibi görevlere sahiptir.

Anayasa'nın

148

. maddesi mahkemenin görev sınırlarını belirler.

Yüce Divan ve Bireysel Başvuru kapsamını kontrol et.

Kuvvet komutanlarının yargılanması Yüce Divan kapsamındadır. Bireysel başvuru ise temel hak ihlalleri içindir.

Blueprint gereği bu iki özel alanın doğruluğu teyit edilmelidir.

Seçeneklerdeki idari/yargısal görevlerin diğer kurumlarla çakışıp çakışmadığını analiz et.

Hakim ve savcıların disiplin işlemleri ve mesleki kariyer süreçleri doğrudan idari bir yargı yönetimi meselesidir ve HSK tarafından yürütülür.

Görev alanı (jurisdiction) sınırlarını belirlemek soruyu çözmek için kritiktir.

Key Concept

Yargı organları arasındaki fonksiyonel görev ayrımı ve Anayasa Mahkemesinin münhasır yetkileri.

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçim usulü ve üye yapısını inceleyerek yargı organları arasındaki yapısal farkları pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 46Question →

$1982$ Anayasası ve $6087$ sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu hükümleri uyarınca, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun ( $HSK$ ) idari yapısı, mali statüsü ve görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun bütçesi genel bütçe içinde ayrı bir tertip olarak yer alır ve Kurul Genel Sekreteri, Kurul tarafından teklif edilen üç aday arasından Kurul Başkanı tarafından atanır.

Kurulun idari nitelikteki tüm kararları, disiplin cezaları da dahil olmak üzere yargı denetimine tabi olup bu davalarda ilk derece mahkemesi sıfatıyla Ankara İdare Mahkemesi yetkilidir.

Kurul, Danıştay üyelerinin tamamını seçmekle görevli olup bu seçim kararlarına karşı Cumhurbaşkanının bir kez mahsus olmak üzere geri gönderme yetkisi bulunmaktadır.

Adli ve idari yargı çevrelerinin belirlenmesine ilişkin Kurul kararları, yürütme organının bir işlemi niteliğinde kabul edildiği için doğrudan Anayasa Mahkemesinin norm denetimine tabidir.

Adalet Bakanlığının merkez kuruluşlarında görev yapan hâkim ve savcıların atama ve disiplin işlemleri, münhasıran Kurulun İkinci Dairesi tarafından gerçekleştirilir.

Show answer & explanation

Answer: Kurulun bütçesi genel bütçe içinde ayrı bir tertip olarak yer alır ve Kurul Genel Sekreteri, Kurul tarafından teklif edilen üç aday arasından Kurul Başkanı tarafından atanır.

Answer

Kurulun bütçesinin genel bütçe içinde ayrı bir tertip olarak yer alması ve Genel Sekreterin Kurulun teklif edeceği üç aday arasından Başkan tarafından atanması doğrudur.

Doğru olan ifade, Kurulun mali bağımsızlığını temsil eden ayrı bütçe statüsü ve üst düzey bürokratik atama usulünü tam olarak yansıtmaktadır.

6087

sayılı Kanun uyarınca Kurulun bütçesi genel bütçede ayrı bir tertipte yer alır ve harcama yetkilisi Genel Sekreterdir. Genel Sekreter ise Kurul tarafından aday gösterilen üç birinci sınıf hâkim/savcı arasından Adalet Bakanı (Başkan) tarafından atanarak göreve başlar.

Step-by-Step Solution

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (

HSK

) mali statüsünü değerlendirin.

Kurulun bütçesi, genel bütçe içinde ayrı bir tertip (bağımsız kalem) olarak yer alır.

6087

sayılı Kanun Madde

32

uyarınca Kurulun mali özerkliğini sağlamak için bağımsız bütçe öngörülmüştür.

Kurulun idari yapısı ve Genel Sekreterin atama usulünü inceleyin.

Genel Sekreter, Kurul tarafından önerilen üç aday arasından Başkan (Adalet Bakanı) tarafından atanır.

6087

sayılı Kanun Madde

30

uyarınca hiyerarşik yapı ve seçim usulü bu şekilde düzenlenmiştir.

Diğer seçeneklerdeki yargı yolu ve seçim yetkilerini Anayasal düzeyde karşılaştırın.

Disiplin cezalarından sadece meslekten çıkarma yargıya açıktır, Danıştay üyelerinin sadece

\frac{3}{4}

'ü seçilir ve yargı çevresi kararları kesin olup yargıya kapalıdır.

1982

Anayasası Madde

159

hükümleri Kurulun yetki sınırlarını kesin olarak çizmiştir.

Key Concept

HSK'nın İdari ve Mali Özerkliği ile Genel Sekreterlik Yapısı

Practice More

HSK Genel Kurulu ve Dairelerinin görev dağılımı (örn. disiplin işlemlerinin hangi dairede yapıldığı) üzerine çalışılması tavsiye edilir.

Estimated Time:3m 0s

Question 47Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ anayasa değişikliği ile yapılan düzenlemeler çerçevesinde, Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yapısal oluşumu, üye kompozisyonu ve seçim usulleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal açıdan doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçilen yedi üyenin üçü Yargıtay, biri Danıştay üyeleri arasından; üçü ise hukuk dallarında uzmanlaşmış öğretim üyeleri ile avukatlar arasından seçilir.

Kurul toplam

13

üyeden oluşur; bu üyelerin

7

tanesi Cumhurbaşkanı tarafından,

4

tanesi ise TBMM tarafından nitelikli çoğunlukla seçilir.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilecek dört üyenin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış ve bu niteliği kaybetmemiş adli yargı hâkim ve savcıları arasından belirlenir.

Adalet Bakanı Kurulun başkanıdır; Kurulun diğer doğal üyesi olan Adalet Bakanlığı Müsteşarı ise Genel Kurul toplantılarına oy hakkı olmaksızın katılır.

TBMM’deki seçim sürecinde ilk turda üçte iki çoğunluk sağlanamazsa, ikinci turda üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçim tamamlanır; sonuç alınamazsa ad çekme usulüne başvurulur.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçilen yedi üyenin üçü Yargıtay, biri Danıştay üyeleri arasından; üçü ise hukuk dallarında uzmanlaşmış öğretim üyeleri ile avukatlar arasından seçilir.

Answer

Kurulun TBMM tarafından seçilen yedi üyesinin üçü Yargıtay, biri Danıştay üyeleri, üçü ise öğretim üyeleri veya avukatlar arasından seçilmesi ifadesi doğrudur.

Doğru olan seçenek, 1982 Anayasası'nın 159. maddesinde yer alan TBMM seçim kontenjanlarını (3 Yargıtay, 1 Danıştay, 3 Öğretim Üyesi/Avukat) tam ve doğru bir şekilde yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

Toplam üye sayısını ve doğal üyeleri belirle

HSK

13

üyeden oluşur. Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakan Yardımcısı doğal üyedir.

Kurulun iskelet yapısını anlamak için doğal üyelerin ayrılması gerekir.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyeleri analiz et

Cumhurbaşkanı

4

üye seçer:

3

adli yargı,

1

idari yargı hâkim/savcısı.

Seçim kaynaklarının yargı kolları arasındaki dağılımını kontrol etmek gerekir.

TBMM tarafından seçilen üyeleri ve kontenjanları analiz et

TBMM

7

üye seçer:

3

Yargıtay,

1

Danıştay,

3

Öğretim Üyesi/Avukat.

Anayasa Madde

159

uyarınca TBMM'nin seçim kontenjanı bu şekilde sabitlenmiştir.

Seçim usulündeki nitelikli çoğunlukları doğrula

TBMM'de

1

. turda

2/3

2

. turda

3/5

çoğunluk aranır. Sağlanamazsa en çok oyu alan iki aday arasında kura (ad çekme) çekilir.

Seçim sürecindeki sayısal eşikleri (bariyerleri) teyit etmek yanıltıcı şıkları elemek için kritiktir.

Key Concept

HSK'nın 2017 sonrası 13 üyeli karma yapısı ve seçim kotaları

Practice More

HSK üyelerinin görev süresi ve yeniden seçilme imkanları ile ilgili düzenlemeleri gözden geçirin.

Estimated Time:1m 40s

Question 48Question →

1982 Anayasası'nın 160. maddesinde düzenlenen Sayıştay'ın kuruluşu, üyelerinin seçimi ve yargısal yetkilerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Sayıştay Başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Sayıştay, Anayasa'da yargı bölümü içerisinde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenen kurumlardan biridir.

Sayıştay'ın vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusundaki kesin hükümleri ile Danıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararı esas alınır.

Sayıştay'ın hesap yargılaması sonucunda verdiği kesin hükümler aleyhine idari yargı yoluna başvurulması mümkün değildir.

Sayıştay, merkezî yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemekle görevlidir.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay, Anayasa'da yargı bölümü içerisinde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenen kurumlardan biridir.

Answer

Sayıştay'ın Anayasa'da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlendiğini belirten ifade yanlıştır.

Sayıştay, 1982 Anayasası'nda 'Yargı' bölümünde düzenlenmiş bir kurumdur ancak bir 'Yüksek Mahkeme' değildir. Anayasa'da yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olarak tahdidi (sınırlı) şekilde sayılmıştır. Dolayısıyla kurumun bir yüksek mahkeme olduğunu iddia eden ifade hatalıdır.

Step-by-Step Solution

Sayıştay'ın Anayasal konumunu inceleyin.

Sayıştay, 1982 Anayasası'nın 'Yargı' bölümünde düzenlenmiştir ancak 'Yüksek Mahkemeler' alt başlığında yer almaz.

Anayasa'da yüksek mahkemeler sınırlı sayıda (AYM, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi) sayılmıştır.

Seçim usulünü kontrol edin.

Sayıştay Başkanı ve üyeleri TBMM tarafından seçilir.

Sayıştay, TBMM adına denetim yaptığı için üyelerinin seçimi de yasama organına bırakılmıştır.

Kararların kesinliğini ve itiraz yollarını değerlendirin.

Sayıştay kararları kesin hükümdür ve idari yargı (Danıştay) yolu kapalıdır.

Yalnızca Sayıştay'ın kendi içinde 15 gün içinde karar düzeltme yoluna gidilebilir.

Danıştay ile çatışma durumundaki kuralı analiz edin.

Vergi konularındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararı esas alınır.

Anayasa'nın 160. maddesi, iki kurum arasındaki yetki çatışmasında Danıştay'a üstünlük tanımıştır.

Key Concept

Sayıştay'ın Anayasal Statüsü ve Yüksek Mahkeme Olmama Özelliği

Practice More

Sayıştay'ın denetim kapsamı dışındaki kurumları (örn. OYAK) ve karar düzeltme süresini (15 gün) tekrar edin.

Estimated Time:1m 30s

Question 49Question →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca Yargıtay'ın yapısı, üyelerinin seçimi ve görevlerine ilişkin;

I. Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından salt çoğunluk ve gizli oyla seçilir.
II. Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.
III. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
IV. Yargıtay, idari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

bilgilerinden hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

I, II ve III

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

I, II ve III numaralı ifadelerin yer aldığı seçenek doğrudur.

Yargıtay üyelerinin tamamının HSK tarafından seçilmesi (Danıştay'dan en önemli farkıdır), Birinci Başkanın kendi üyeleri arasından salt çoğunlukla seçilmesi ve Cumhuriyet Başsavcısının adaylar arasından Cumhurbaşkanınca atanması Anayasa'nın 154. maddesinde açıkça düzenlenmiş doğru bilgilerdir.

Step-by-Step Solution

Yargıtay üyelerinin seçim usulünü değerlendiriniz.

Anayasa m. 154 uyarınca Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir. (I. ifade doğru)

Yargıtay, adli yargının en üst merciidir ve üyelerinin tamamı HSK tarafından belirlenir.

Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçimini kontrol ediniz.

Başkan, Yargıtay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ile 4 yıl için seçilir. (II. ifade doğru)

Yüksek mahkemelerin kendi başkanlarını seçmesi yargı bağımsızlığının bir gereğidir.

Cumhuriyet Başsavcısı'nın atanma sürecini inceleyiniz.

Yargıtay Genel Kurulunun belirlediği 5 aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. (III. ifade doğru)

Yargıtay üyelerinden farklı olarak Başsavcı, yürütme organının katılımıyla atanır.

Yargıtay'ın görev alanını (adli vs. idari) analiz ediniz.

Yargıtay adliye mahkemelerinin, Danıştay ise idari mahkemelerin son inceleme merciidir. (IV. ifade yanlış)

Türkiye'de yargı yolu ayrılığı (adli-idari) prensibi geçerlidir.

Key Concept

Adli yargı kolunun en üst dereceli mahkemesi olan Yargıtay'ın kuruluş ve işleyiş esasları.

Practice More

Danıştay üyelerinin seçimindeki 1/4 ve 3/4 oranlarını Yargıtay ile karşılaştırarak çalışınız.

Estimated Time:1m 30s

Question 50Question →

1982 Anayasası'na göre, bir kanunun şekil bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası (soyut norm denetimi) açılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (

120

milletvekili) tarafından, kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren

10

gün içinde açılabilir.

En fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından, kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren

60

gün içinde açılabilir.

TBMM üye tamsayısının en az onda biri (

60

milletvekili) tarafından, kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren

10

gün içinde açılabilir.

Görülmekte olan bir davada tarafların anayasaya aykırılık iddiasının mahkemece ciddi bulunması üzerine davanın her aşamasında açılabilir.

Cumhurbaşkanı veya en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından, kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren

30

gün içinde açılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri ( $120$ milletvekili) tarafından, kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren $10$ gün içinde açılabilir.

Answer

Kanunların şekil bakımından denetimi, Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (

120

milletvekili) tarafından, Resmi Gazete'de yayımdan itibaren

10

gün içinde açılmalıdır.

1982 Anayasası'nın

148

. maddesine göre; kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (

120

milletvekili) tarafından istenebilir. Bu dava, kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren

10

gün içinde açılmalıdır.

Step-by-Step Solution

Normun türünü ve denetim yolunu belirle.

Kanun ve şekil bakımından iptal davası (soyut norm denetimi).

Soruda kanunun şekil bakımından denetimi sorulmaktadır.

Şekil bakımından iptal davası açmaya yetkili olanları tespit et.

Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının

1/5

'i (

120

milletvekili).

Anayasa Madde

148

uyarınca siyasi parti gruplarının kanunların şekil denetimini isteme yetkisi yoktur.

Hak düşürücü süreyi belirle.

10

gün.

Anayasa'da kanunların şekil denetimi için öngörülen özel süre

10

gündür (

60

gün esas denetimi içindir).

Key Concept

İptal Davası (Soyut Norm Denetimi) Yetki ve Süreleri

Practice More

Anayasa değişikliklerinin şekil denetimi ile kanunların şekil denetimi arasındaki yetkili kişi farklarını inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 51Question →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan bireysel başvuruların "kabule değerlik" incelemesi ve başvuru şartları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuru yapılabilmesi için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya eyleme karşı öngörülen idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmesi şartı aranmaz; hak arama hürriyeti kapsamında doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Bireysel başvuru ancak Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin ihlal edildiği iddiasıyla yapılabilir.

Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.

Anayasa’da düzenlenen ancak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokollerinde yer almayan sosyal ve ekonomik haklar, kural olarak tek başına bireysel başvuruya konu edilemezler.

Bireysel başvurunun kabul edilebilmesi için başvurucunun güncel ve kişisel bir hakkının doğrudan ihlal edilmiş olması ve başvuru yollarının tüketilmesine rağmen ihlalin giderilmemiş olması gerekir.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru yapılabilmesi için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya eyleme karşı öngörülen idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmesi şartı aranmaz; hak arama hürriyeti kapsamında doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Answer

İdari ve yargısal başvuru yollarının tüketilmesine gerek olmadığını belirten ifade yanlıştır çünkü bireysel başvuru ikincillik ilkesi gereği ancak tüm yollar tüketildikten sonra yapılabilir.

Bireysel başvuru, Anayasa'nın 148. maddesi ve 6216 sayılı Kanun uyarınca, olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması şartına bağlıdır. 'İkincillik ilkesi' uyarınca, ihlal iddiasının öncelikle ilgili idari ve adli merciler önünde dile getirilmiş ve buralarda sonuç alınamamış olması gerekir. Bu nedenle başvuru yollarının tüketilmesinin şart olmadığını savunan ifade hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun hukuki niteliğini analiz etme.

Bireysel başvuru, bir 'ikincil' (subsidiarite) kanun yoludur.

Anayasa Mahkemesi'nin ancak derece mahkemeleri tarafından giderilemeyen hak ihlallerine müdahale edebilmesi için bu ilke gereklidir.

Başvuru şartlarını ve süreleri değerlendirme.

Tüm idari ve yargısal yolların tüketilmesi ve nihai karardan itibaren 30 gün içinde başvuru yapılması şarttır.

Mevzuat (6216 s. Kanun m. 45-47) başvurunun geçerliliği için bu usuli şartları zorunlu kılmıştır.

Konu bakımından yetki (scope) incelemesi yapma.

Hakların hem Anayasa'da hem de AİHS'de yer alması gerekir.

Bireysel başvuru her türlü hak ihlali için değil, sadece 'ortak koruma alanında' yer alan haklar için öngörülmüştür.

Key Concept

İkincillik İlkesi ve Başvuru Şartları

Estimated Time:1m 15s

Question 52Question →

1982 Anayasası'na göre, 2017 yılındaki Anayasa değişiklikleri ile yeniden yapılandırılan Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) oluşumu, üyelerinin nitelikleri ve seçimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kurul toplam

13

üyeden oluşur, iki daire hâlinde çalışır ve Adalet Bakanı Kurulun başkanıdır.

Adalet Bakanlığı ilgili Bakan Yardımcısı Kurulun tabii üyesidir ve Kurulun geri kalan

11

üyesi seçimle belirlenir.

Kurulun

4

üyesi Cumhurbaşkanı tarafından;

7

üyesi ise Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen dört üyenin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış ve bu niteliği kaybetmemiş adli ve idari yargı hâkim ve savcıları arasından seçilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi; seçtiği yedi üyenin üçünü Yargıtay, birini Danıştay üyeleri arasından; üçünü ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçer.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı tarafından seçilen dört üyenin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış ve bu niteliği kaybetmemiş adli ve idari yargı hâkim ve savcıları arasından seçilir.

Answer

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyelerin tamamının hâkim ve savcılar arasından seçildiğini belirten ifade yanlıştır; bu üyelerin biri hukukçu öğretim üyeleri veya avukatlardan seçilmelidir.

Cumhurbaşkanı'nın HSK'ya seçeceği

4

üye için Anayasa'nın

159

. maddesinde özel bir dağılım öngörülmüştür. Bu üyelerin tamamı hâkim ve savcı değildir. Cumhurbaşkanı;

3

üyeyi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri kaybetmemiş adlî ve idarî yargı hâkim ve savcıları arasından;

1

üyeyi ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçer. Seçilenlerin tamamının hâkim ve savcı olduğunu iddia eden seçenek bu yasal kontenjan ayrımını göz ardı ettiği için yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Kurulun toplam üye sayısını ve doğal üyeleri belirle.

13

üye; Adalet Bakanı (Başkan) ve Adalet Bakan Yardımcısı (tabii üye).

Kurulun temel iskeletini anlamak için doğal üyelerin tespiti gerekir.

Seçimle gelen

11

üyenin seçen makamlara göre dağılımını analiz et.

7

üye TBMM tarafından,

4

üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasa'daki yetki paylaşımını doğrulamak için gereklidir.

Cumhurbaşkanı'nın seçtiği

4

üyenin mesleki kontenjanlarını incele.

3

üye adli ve idari yargı hâkim/savcılarından,

1

üye hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlardan.

Soru kökündeki hatayı bulmak için en alt ayrıntıya inilmesi gerekir.

Key Concept

HSK Üye Yapısı ve Kontenjan Dağılımı

Practice More

HSK üyelerinin TBMM tarafından seçimindeki oylama turları ve gerekli çoğunluk oranlarını (2/3, 3/5, kura) inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 53Question →

1982 Anayasası'na göre, bakılmakta olan bir davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerinin Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla "itiraz yolu" (somut norm denetimi) kapsamında Anayasa Mahkemesine başvurulmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir; bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren beş yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.

İtiraz yoluna başvurabilmek için davanın taraflarının mutlaka iddiada bulunması gerekir; mahkeme hâkimi uygulanacak hükmü kendiliğinden Anayasa'ya aykırı bularak başvuruda bulunamaz.

Anayasa değişikliklerinin hem şekil hem de esas bakımından denetimi için mahkemeler tarafından itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Mahkeme, Anayasa Mahkemesine itiraz başvurusunda bulunduğunda, Anayasa Mahkemesi kesin kararını verene kadar davayı süresiz olarak bekletmekle yükümlüdür.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir; bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin kendisine gelen itiraz başvurusunu beş ay içinde karara bağlaması gerektiği, aksi takdirde yerel mahkemenin davayı mevcut kanunlara göre karara bağlayacağı yönündeki ifade doğrudur.

Anayasa'nın 152. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi itiraz yoluyla gelen başvuruları beş ay içinde karara bağlamak zorundadır. Eğer bu süre zarfında bir karar çıkmazsa, mahkeme davayı o an yürürlükte olan hükümlere göre sonuçlandırır. Ancak AYM kararı mahkemenin esas hakkındaki kararı kesinleşinceye kadar gelirse, mahkeme bu karara uymak zorundadır.

Step-by-Step Solution

Dava sürecinde uygulanacak hükmün tespiti.

Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulayacağı kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünü belirlemesi.

İtiraz yoluna başvurabilmek için hükmün o davada 'uygulanacak' olması şarttır.

Anayasa Mahkemesine başvuru ve davanın geri bırakılması.

Hâkimin aykırılığı ciddi bulması veya re'sen görmesi üzerine dosyayı AYM'ye göndererek davayı bekletmesi.

Anayasa'nın 152. maddesi gereği bu durum bir 'bekletici mesele' teşkil eder.

Beş aylık süre sınırının takibi.

AYM'nin 5 ay içinde karar vermemesi durumunda yerel mahkemenin davanın esasına girerek mevcut yasalarla karar vermesi.

Yargılamanın makul sürede tamamlanması ve sürüncemede kalmaması amaçlanır.

Key Concept

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Usulü ve Süreleri

Practice More

İtiraz yolu ile iptal davası (soyut norm denetimi) arasındaki yetkili başvuru organları ve süre farklarını karşılaştıran bir çalışma yapınız.

Estimated Time:50s

Question 54Question →

1982 Anayasası'nda yapılan anayasa değişiklikleri sonrası Anayasa Mahkemesinin kuruluşu ve üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde yapılacak üye seçiminde; birinci turda üye tamsayısının üçte iki, ikinci turda ise üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır.

Cumhurbaşkanı; üç üyeyi Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan, yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri arasından seçeceği adaylardan belirler.

Cumhurbaşkanı, Anayasa Mahkemesi üyelerinden iki tanesini Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden seçer.

Serbest avukatlar arasından Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilecek adayların, mesleğinde en az

20

yıl fiilen çalışmış ve

45

yaşını doldurmuş olması zorunludur.

Anayasa Mahkemesi üyeleri

12

yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemez; görev süresi bitmeden

65

yaşını dolduranlar emekliye ayrılır.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı, Anayasa Mahkemesi üyelerinden iki tanesini Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden seçer.

Answer

Sayıştay Genel Kurulu'ndan aday gösterilen üyelerin seçimi Cumhurbaşkanı tarafından değil, TBMM tarafından yapılır.

Anayasa'nın

146

. maddesine göre; Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden iki üyeyi seçme yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne aittir. Cumhurbaşkanı'nın Sayıştay'dan üye seçme yetkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle Sayıştay kontenjanını Cumhurbaşkanı'na atfeden ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısını (

15

) ve bu üyeleri seçen makamları (TBMM:

3

, Cumhurbaşkanı:

12

) analiz et.

Mahkeme

15

üyeden oluşur;

3

üyeyi Meclis,

12

üyeyi Cumhurbaşkanı seçer.

Üye dağılımı ve seçici organlar arasındaki yetki paylaşımını belirlemek için gereklidir.

TBMM'nin üye seçtiği kaynakları kontrol et.

TBMM; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulu, bir üyeyi ise Baro Başkanları tarafından önerilen adaylar arasından seçer.

Sayıştay kaynaklı üyelerin hangi organ tarafından seçildiğini teyit etmek için gereklidir.

Cumhurbaşkanı'nın üye seçtiği kaynakları kontrol et.

Cumhurbaşkanı; Yargıtay (

3

), Danıştay (

2

), YÖK (

3

) ve doğrudan seçeceği (

4

) kontenjanları kullanır. Sayıştay kontenjanı Cumhurbaşkanı'nda yoktur.

Hangi kurumun hangi seçici organa aday önerdiğini belirleyerek yanlış ifadeyi saptamak için gereklidir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçim Kontenjanları ve Organ Yetki Dağılımı

Question 55Question →

1982 Anayasası'na göre Sayıştay'ın yapısı, üyelerinin seçimi ve kararlarının hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sayıştay Başkanı ve üyeleri, yargı bağımsızlığını sağlamak amacıyla Cumhurbaşkanı tarafından beş yıl için atanır.

Sayıştay, Anayasa'nın yargı bölümünde düzenlenen bir yüksek mahkeme olup mali uyuşmazlıklarda kesin hüküm verme yetkisine sahiptir.

Sayıştay'ın vergi ve benzeri mali yükümlülükler hakkındaki kesin hükümleri aleyhine idari yargı yoluna başvurulamaz; ancak bu konularda Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararı esas alınır.

Sayıştay'ın hesap yargılaması sonucunda verdiği tüm kararlar, hukuka uygunluk denetimi yapılması amacıyla Danıştay'da temyiz edilebilir.

Sayıştay, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına yaptığı denetimlerin sonuçlarını doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne raporlamakla yükümlüdür.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay'ın vergi ve benzeri mali yükümlülükler hakkındaki kesin hükümleri aleyhine idari yargı yoluna başvurulamaz; ancak bu konularda Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararı esas alınır.

Answer

Sayıştay'ın vergi ve mali yükümlülükler konusundaki kesin hükümleri aleyhine idari yargıya başvurulamaz ve Danıştay ile yaşanacak uyuşmazlıklarda Danıştay kararı esas alınır.

Doğru ifade, Sayıştay'ın vergi ve benzeri mali yükümlülükler hakkındaki kesin hükümleri aleyhine idari yargı yolunun kapalı olduğunu ve Danıştay ile Sayıştay arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay'ın kararının üstün tutulacağını belirten seçenektir. Bu kural, Anayasa'nın 160. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Step-by-Step Solution

Sayıştay'ın seçim usulünü değerlendir.

Sayıştay Başkanı ve üyeleri TBMM tarafından seçilir.

Anayasal kural gereği denetim yetkisinin TBMM adına kullanılmasının bir sonucudur.

Sayıştay'ın yargı sistemindeki yerini analiz et.

Sayıştay bir yüksek mahkeme değildir.

Anayasa'da yüksek mahkemeler sınırlı sayıda sayılmıştır (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) ve Sayıştay bunlar arasında yer almaz.

Kararların kesinliği ve uyuşmazlık çözüm kuralını incele.

Sayıştay kararları kesin hükümdür ve Danıştay ile çelişki durumunda Danıştay kararı üstündür.

Anayasa'nın 160. maddesi, vergi konularında idari yargının (Danıştay) nihai yorum yetkisini korumuştur.

Key Concept

Sayıştay'ın Hukuki Statüsü ve Kararlarının Kesinliği

Practice More

Sayıştay'ın denetim kapsamı dışında kalan kurumları ve yargısal yetkisinin sınırlarını incelemek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:50s

Question 56Question →

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimi, görev süreleri ve üyelik şartları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı; Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, her boş yer için göstereceği üçer aday içinden üç üyeyi seçer.

Anayasa Mahkemesi üyeleri on iki yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemez.

Anayasa Mahkemesine üye seçilebilmek için kırk beş yaşın doldurulmuş olması ve belirli bir eğitim seviyesi ile mesleki kıdem şartı aranır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi; baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üçer aday içinden bir üyeyi gizli oyla seçer.

Cumhurbaşkanı; Yargıtay Genel Kurulunca kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterilecek üçer aday içinden üç üyeyi seçer.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı; Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, her boş yer için göstereceği üçer aday içinden üç üyeyi seçer.

Answer

Anayasa Mahkemesinin Sayıştay kökenli üyelerini seçme yetkisi Cumhurbaşkanına değil, Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir ve bu kontenjan için iki üye belirlenmiştir.

1982 Anayasası'nın 146. maddesine göre, Anayasa Mahkemesinin 15 üyesinden 3'ü TBMM tarafından seçilir. TBMM'nin seçtiği bu üyelerin 2'si Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gösterdiği adaylardan, 1'i ise baro başkanlarının avukatlar arasından gösterdiği adaylardan seçilir. Bu nedenle, Sayıştay'dan seçilecek üyelerin Cumhurbaşkanı tarafından ve 3 kişi olarak seçileceğini belirten ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin toplam üye sayısını ve seçim yetkisini analiz etme

Toplam 15 üye bulunmaktadır: 3 üye TBMM, 12 üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Üye dağılımı ve seçici makamlar arasındaki yetki paylaşımını netleştirmek için.

TBMM tarafından seçilen üyelerin kaynaklarını inceleme

TBMM; 2 üyeyi Sayıştay Genel Kurulu, 1 üyeyi ise baro başkanlarının adayları arasından seçer.

Yanlış seçeneğin (Sayıştay kökenli üyeler) hangi makam tarafından seçildiğini doğrulamak için.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyelerin kaynaklarını inceleme

Cumhurbaşkanı; 3 Yargıtay, 2 Danıştay, 3 YÖK adayları arasından ve 4 üyeyi doğrudan (üst düzey bürokrat, avukat, raportör vb.) seçer.

Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek için.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçimi ve Kontenjan Dağılımı

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev sürelerinin dolması dışında, üyeliği sona erdiren 'emeklilik' ve 'görevden çıkarma' hallerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 57Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yapısal oluşumu ve üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurul

13

üyeden oluşur ve bu üyelerin

7

tanesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Kurul

13

üyeden oluşur ve bu üyelerin

4

tanesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Kurul

11

üyeden oluşur ve Adalet Bakanı ile Bakan Yardımcısı kurulun doğal üyesi değildir.

Kurul

15

üyeden oluşur ve tüm üyeler Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan atanır.

Kurul

13

üyeden oluşur ve üyelerin

11

tanesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Show answer & explanation

Answer: Kurul $13$ üyeden oluşur ve bu üyelerin $7$ tanesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Answer

Kurulun toplam

13

üyeden oluştuğu ve bu üyelerin

7

tanesinin Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçildiği ifade doğrudur.

Hakimler ve Savcılar Kurulu,

1982

Anayasası'nın

159

. maddesine göre

13

üyeden oluşur. Bu üyelerin

7

tanesi TBMM tarafından,

4

tanesi Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Adalet Bakanı Kurulun başkanı, Adalet Bakan Yardımcısı ise Kurulun doğal üyesidir. Dolayısıyla toplamda

7 + 4 + 1 + 1 = 13

üyeye ulaşılmaktadır.

Step-by-Step Solution

Kurulun toplam üye sayısını belirlemek.

HSK toplam

13

üyeden oluşmaktadır.

2017

Anayasa değişikliği ile üye sayısı

22

'den

13

'e düşürülmüştür.

Üyelerin seçim kaynaklarını ayrıştırmak.

7

üye TBMM,

4

üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir;

2

üye (Bakan ve Yardımcısı) doğal üyedir.

Anayasal dağılım kuvvetler dengesi gözetilerek bu şekilde düzenlenmiştir.

Key Concept

HSK'nın

13

üyeli yapısı ve üyelerin TBMM (

7

) ile Cumhurbaşkanı (

4

) arasındaki dağılımı.

Estimated Time:45s

Question 58Question →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, Anayasa Mahkemesine üye seçilebilmek için kişinin doldurmuş olması gereken asgari yaş ve bir üyenin görev süresi aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru olarak verilmiştir?

40

yaş -

9

yıl

45

yaş -

12

yıl

45

yaş -

15

yıl

50

yaş -

12

yıl

40

yaş -

15

yıl

Show answer & explanation

Answer: $45$ yaş - $12$ yıl

Answer

Anayasa Mahkemesi üyeliği için asgari yaş sınırı

45

, üyelerin görev süresi ise

12

yıldır.

45

yaş ve

12

yıl süresini içeren seçenek doğrudur; çünkü 1982 Anayasası'nın 146. ve 147. maddeleri açıkça üyelerin

45

yaşını doldurmuş olması gerektiğini ve görev sürelerinin

12

yıl olduğunu, bir kişinin iki defa üye seçilemeyeceğini hükme bağlamıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi üyeliği için gereken asgari yaş şartını belirlemek.

45

yaş

Anayasa'nın 146. maddesine göre adayların bu yaşı doldurmuş olması kanuni bir zorunluluktur.

Üyelerin görev süresine ilişkin süreyi tespit etmek.

12

yıl

Anayasa değişikliği ile üyelerin görev süresi

12

yıl olarak sabitlenmiş ve tekrar seçilmeleri yasaklanmıştır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi üyelerinin kişisel yeterlilikleri ve görev süreleri.

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi dolmadan görevlerinin hangi hallerde sona erdiğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 59Question →

Adli yargı kolunda, ilk derece mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme mercii olan Yargıtay'ın üyeleri aşağıdakilerden hangisi tarafından seçilir?

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Cumhurbaşkanı

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Yargıtay Büyük Genel Kurulu

Anayasa Mahkemesi

Show answer & explanation

Answer: Hakimler ve Savcılar Kurulu

Answer

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

1982 Anayasası'nın 154. maddesi uyarınca, Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hakim ve Cumhuriyet savcıları ile bu meslekten sayılanlar arasından seçilmektedir.

Step-by-Step Solution

Yargıtay'ın yargı kolunu ve niteliğini belirle.

Yargıtay, adli yargı kolundaki son inceleme (temyiz) merciidir.

Yargı kollarının ayrımı, hangi kurulun hangi mahkemeye üye seçeceğini belirler.

Anayasa'nın 154. maddesindeki üye seçim kuralını hatırla.

Yargıtay üyeleri, HSK tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla seçilir.

Anayasal düzenleme, adli yargı üyelerinin seçimini idari bir organa değil, özerk bir kurul olan HSK'ya bırakmıştır.

Key Concept

Yargıtay Üyelerinin Seçimi

Estimated Time:45s

Question 60Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun ( $HSK$ ) aldığı aşağıdaki kararlardan hangisine karşı yargı yolu açıktır?

Meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararlar

Hâkim ve savcıların naklen atanmasına ilişkin kararlar

Disiplin cezası olarak verilen kınama kararları

Hâkimlerin geçici yetkiyle görevlendirilmesine ilişkin kararlar

Derece yükselmesi ve kademe ilerlemesi kararları

Show answer & explanation

Answer: Meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararlar

Answer

Meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararlar Hâkimler ve Savcılar Kurulunun yargı yolu açık olan tek kararıdır.

Anayasa'nın

159

. maddesinin son fıkrasına göre; Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararları dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz. Bu hüküm uyarınca, sadece meslekten çıkarma kararı yargı denetimine tabi tutulmuştur.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

159

. maddesini inceleyin.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun genel yetkileri ve kararlarının hukuki niteliği belirlenir.

Anayasa, Kurul kararlarının yargısal denetimine ilişkin temel kuralı ve istisnayı burada düzenler.

Kararların yargı denetimine tabi olup olmadığını ayırt edin.

Genel kuralın 'yargı yolu kapalıdır' olduğu, ancak

2010

Anayasa değişikliği ile bir istisna getirildiği görülür.

Öğrencinin kararlar arasındaki bu kritik hukuksal farkı hatırlaması gerekir.

Tek istisna olan kararı seçin.

Meslekten çıkarma kararı dışındaki tüm kararların kesin olduğu sonucuna varılır.

Hukuk devletinin bir gereği olarak, mesleğe son veren ağır disiplin kararları denetime açılmıştır.

Key Concept

HSK Kararlarının Yargısal Denetimi İstisnası

PreviousPage 3 / 8Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution