Yargı

148 questions

$1982$ Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimi ve adaylık şartları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye Büyük Millet Meclisi; Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, her boş yer için göstereceği üçer aday içinden iki üyeyi seçer.

Cumhurbaşkanı; Yükseköğretim Kurulunun, kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumlarının öğretim üyeleri arasından göstereceği adaylar içinden üç üyeyi seçer.

Türkiye Büyük Millet Meclisi; baro başkanlarının kendi aralarından gösterecekleri üç aday arasından bir üyeyi seçer.

Cumhurbaşkanı; yükseköğrenim görmüş ve en az

15

yıl kamu hizmetinde bulunmuş üst kademe yöneticileri arasından doğrudan seçme yapar.

Cumhurbaşkanı; Danıştay Genel Kurulunca kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden iki üyeyi seçer.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı; yükseköğrenim görmüş ve en az $15$ yıl kamu hizmetinde bulunmuş üst kademe yöneticileri arasından doğrudan seçme yapar.

Answer

Anayasa Mahkemesine üst kademe yöneticileri arasından seçilecek kişilerin en az

20

yıl kamu hizmetinde çalışmış olmaları gerekmektedir;

15

yıllık süre bu kategori için yanlıştır.

Doğru cevap, üst kademe yöneticileri için

15

yıl kamu hizmeti şartının belirtildiği ifadedir; çünkü

1982

Anayasası'nın

146

. maddesine göre bu süre en az

20

yıl olmalıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçilme kaynaklarını ve seçen makamları belirle.

Mahkeme

15

üyeden oluşur;

3

üyeyi TBMM,

12

üyeyi Cumhurbaşkanı seçer.

Genel kurumsal dağılımı anlamak için gereklidir.

Kontenjanlardaki sayısal dağılımı kontrol et.

TBMM: Sayıştay (

2

), Baro (

1

); Cumhurbaşkanı: Yargıtay (

3

), Danıştay (

2

), YÖK (

3

), Doğrudan (

4

Hangi kurumun kaç üye verdiğini doğrulamak hatayı elemeyi sağlar.

Doğrudan seçilen üyeler için aranan kıdem şartlarını incele.

Üst kademe yöneticileri ve avukatlar için en az

20

yıl, raportörler için en az

5

yıl kıdem şartı vardır.

Soru kökündeki yanlış bilgiyi tespit etmek için asgari süre şartlarını bilmek gerekir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üyelerinin Seçim Kaynakları ve Nitelikleri

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresinin dolması dışında hangi hallerde üyeliklerinin kendiliğinden sona erdiğini (örn. yaş haddi) inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 102Question →

Türkiye'de adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yapısı ve işleyişi 1982 Anayasası'nda düzenlenmiştir. Buna göre, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın seçimi ve göreve gelme usulüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Mahkeme üyeleri, Yargıtay ve Danıştay'dan gelen asıl üyeler arasından gizli oyla bir başkan seçerler.

Başkan, Cumhurbaşkanı tarafından yüksek hakim ve savcılar arasından doğrudan atanır.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı, Danıştay Genel Kurulu tarafından seçilen bir üye tarafından yürütülür.

Başkan, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından üye tam sayısının salt çoğunluğu ile seçilir.

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Anayasa'nın 158. maddesine göre Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir. Bu durum, mahkemenin adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıklarda tarafsız bir üst merci olarak işlev görmesini sağlar.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin anayasal dayanağını tespit etme.

1982 Anayasası Madde 158 incelenir.

Yüksek mahkemelerin başkanlık usulleri anayasal düzeyde belirlenmiştir.

Başkanlık makamı için kaynak teşkil eden kurumu belirleme.

Başkanın Anayasa Mahkemesi üyesi olması gerektiği saptanır.

Uyuşmazlık Mahkemesi, diğer yüksek mahkemelerden (Yargıtay ve Danıştay) gelen üyelerden oluşsa da tarafsızlık ve koordinasyon gereği başkanı Anayasa Mahkemesi'nden gelir.

Seçim usulünü doğrulama.

Seçimin Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından yapıldığı onaylanır.

Anayasa metninde açıkça belirtilen seçim usulü budur.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi ile Anayasa Mahkemesi kararları arasındaki hiyerarşiyi inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 103Question →

$1982$ Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri kapsamında yer alan norm denetimi, bireysel başvuru ve Yüce Divan sıfatıyla yargılama yetkilerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi; Cumhurbaşkanını, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını ve Kuvvet Komutanlarını görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılama yetkisine sahiptir.

Somut norm denetimi (itiraz yolu), bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla doğrudan ve belirli bir süre içinde Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açılmasını ifade eder.

Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için Anayasa'da güvence altına alınmış temel haklardan herhangi birinin ihlal edilmesi yeterlidir ve idari veya yargısal başvuru yollarının tüketilmiş olması şartı aranmaz.

Hâkim ve savcıların görevlerine son verilmesi, disiplin cezaları ve mesleğe kabul işlemleri üzerindeki nihai denetim ve karar yetkisi Anayasa Mahkemesine aittir.

Anayasa Mahkemesi, kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında görüş bildirmek ve idari uyuşmazlıkları çözümlemekle görevlidir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi; Cumhurbaşkanını, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını ve Kuvvet Komutanlarını görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılama yetkisine sahiptir.

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılama yetkisi; Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar ve yüksek yargı organı üyeleri ile birlikte Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanlarını da kapsamaktadır.

Anayasa'nın

148

. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, yüksek yargı organlarının başkan ve üyeleri ile Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanırlar. Dolayısıyla bu makamların yargılama yetkisinin Anayasa Mahkemesi'nde olduğunu belirten ifade doğrudur.

Step-by-Step Solution

Yüce Divan listesini kontrol et.

Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı, Bakanlar, yüksek yargı üyeleri ve Kuvvet Komutanlarının bu listede olduğu görüldü.

Anayasa'nın

148

. maddesindeki kişi kategorilerini belirlemek.

Norm denetimi türlerini ayırt et.

Doğrudan açılan davanın soyut denetim (iptal davası), mahkemeler aracılığıyla gelenin somut denetim (itiraz yolu) olduğu belirlendi.

Seçeneklerdeki kavramsal karışıklığı gidermek.

Bireysel başvuru şartlarını değerlendir.

Tüm kanun yollarının tüketilmesinin 'ikincillik' ilkesi gereği zorunlu olduğu saptandı.

Hukuki başvuru sürecinin geçerliliğini doğrulamak.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin görev alanı ve yargısal yetki sınırları

Estimated Time:1m 30s

Question 104Question →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına mali denetim ve hesap yargılaması yapmakla görevli olan Sayıştay'ın yapısı, üyelerinin seçimi ve kararlarının hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sayıştay Başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir ve Sayıştay'ın kesin hükümleri hakkında idari yargı yoluna başvurulamaz.

Sayıştay, Anayasa'nın yargı bölümünde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenen anayasal bir yüksek mahkemedir.

Sayıştay'ın hesap yargılaması sonucunda verdiği kararlara karşı, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Danıştay'a temyiz başvurusunda bulunulabilir.

Sayıştay Başkanı ve üyeleri, Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenen adaylar arasından Cumhurbaşkanınca seçilir.

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Danıştay ile Sayıştay kararları arasında uyuşmazlık çıkması durumunda Sayıştay kararları esas alınır.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay Başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir ve Sayıştay'ın kesin hükümleri hakkında idari yargı yoluna başvurulamaz.

Answer

Sayıştay Başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir ve Sayıştay'ın kesin hükümleri hakkında idari yargı yoluna başvurulamaz.

Anayasa'nın 160. maddesine göre Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının gelir ve giderlerini TBMM adına denetler. Bu denetim kapsamında başkan ve üyeleri TBMM tarafından seçilir. Ayrıca Sayıştay'ın hesap yargılaması sonucunda verdiği kararlar kesin hüküm niteliğinde olup, bu kararlara karşı idari yargı yoluna (Danıştay vb.) başvurulamaz.

Step-by-Step Solution

Seçim makamını tespit etme

Sayıştay Başkanı ve üyeleri TBMM tarafından seçilir.

Anayasa Madde 160 uyarınca denetim yetkisi TBMM adına kullanılır.

Kararların niteliğini analiz etme

Sayıştay kararları kesin hüküm niteliğindedir ve idari yargı yolu kapalıdır.

Anayasa, Sayıştay kararlarına karşı başka bir yargı merciine başvurulmasını engellemiştir.

Yüksek mahkeme statüsünü kontrol etme

Sayıştay yüksek mahkeme değildir.

Anayasa'da yüksek mahkemeler sınırlı sayıda sayılmıştır ve Sayıştay bu listede yer almaz.

Key Concept

Sayıştay'ın anayasal statüsü, seçim usulü ve yargısal yetkilerinin kesinliği

Practice More

Sayıştay'ın denetim alanı dışında kalan kurumları ve 'vergi uyuşmazlıklarında Danıştay önceliği' kuralını içeren senaryo sorularını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 105Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yargı yetkisi ve yüksek mahkemelerin işleyişi dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkilerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için, ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da karara karşı öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması şarttır.

Hâkim ve savcıların mesleki kariyerlerine ilişkin atama, nakletme ve disiplin cezası verme yetkileri, yargı bağımsızlığını sağlamak amacıyla Anayasa Mahkemesi tarafından yerine getirilir.

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılan tüm yönetmeliklerin Anayasaya uygunluk denetimi, doğrudan Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilir.

Anayasa Mahkemesi, olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hem şekil hem de esas bakımından Anayasaya uygunluğunu denetlemekle görevlidir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ile Jandarma Genel Komutanı, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa Mahkemesinde Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak kişiler arasında yer alır.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için, ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da karara karşı öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması şarttır.

Answer

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için tüm idari ve yargısal başvuru yollarının tüketilmiş olması zorunluluğunu belirten ifade doğrudur.

Anayasa'nın 148. maddesinin 3. fıkrasına göre, herkes Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Ancak bu başvurunun yapılabilmesi için 'olağan kanun yollarının tüketilmiş olması' şarttır. Bu durum, bireysel başvurunun ikincil niteliğini vurgular.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvuru şartlarını değerlendir.

Anayasa'nın 148. maddesine göre, ikincillik ilkesi gereği tüm olağan kanun yollarının tüketilmesi gerektiğini saptar.

Başvurunun kabul edilebilirliği için iç hukuk yollarının bitirilmesi anayasal bir zorunluluktur.

Anayasa Mahkemesinin norm denetimi ve Yüce Divan yetkilerini kontrol et.

OHAL CBK'larının denetim dışı olduğunu ve Yüce Divan listesinin güncel halini (Jandarma Genel Komutanı'nın çıkarıldığını) hatırlar.

Görev ve yetki sınırlarını belirleyerek yanlış seçenekleri eler.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Görevleri ve Bireysel Başvuru Şartları

Question 106Question →

Bir vergi mahkemesi, uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısıyla Anayasa Mahkemesine somut norm denetimi talebiyle başvurmuştur. Anayasa Mahkemesi, yaptığı inceleme neticesinde başvuruyu esastan reddetmiş ve bu karar Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Bu karardan üç yıl sonra, bir asliye ceza mahkemesi, görülmekte olan bir ceza davasında yine aynı kanun hükmünün uygulanacak kural olduğunu tespit etmiş ve hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varmıştır.

1982 Anayasası'na göre, bu durumda asliye ceza mahkemesinin izlemesi gereken usul aşağıdakilerden hangisidir?

Anayasa Mahkemesinin esastan red kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamayacağından, mahkeme elindeki davayı mevcut kanun hükmüne göre sonuçlandırmalıdır.

Önceki itiraz başvurusu idari yargı kolunda yapıldığı için asliye ceza mahkemesi bu kısıtlamaya tabi olmaksızın Anayasa Mahkemesine yeni bir itiraz başvurusunda bulunabilir.

Asliye ceza mahkemesi, Anayasa Mahkemesinin önceki red kararının gerekçelerinden farklı yeni bir hukuki gerekçe hazırlayarak on yıllık süreyi beklemeden başvuruda bulunabilir.

Mahkeme, on yıllık sürenin dolmasını beklemek üzere elindeki davayı bekletici mesele yaparak durdurmalı ve süre dolduğunda başvuruyu yapmalıdır.

Anayasa Mahkemesinin red kararları sadece başvuruyu yapan mahkemeyi bağladığından, asliye ceza mahkemesi ilgili kanun hükmünü ihmal ederek doğrudan Anayasa hükümlerine göre karar verebilir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesinin esastan red kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamayacağından, mahkeme elindeki davayı mevcut kanun hükmüne göre sonuçlandırmalıdır.

Answer

Anayasa Mahkemesinin esastan red kararının üzerinden on yıl geçmediği için mahkeme mevcut hükmü uygulayarak davayı sonuçlandırmalıdır.

1982 Anayasası'nın 152. maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. Bu kural mahkeme bazlı değil, kanun hükmü bazlıdır. Dolayısıyla farklı bir mahkeme veya farklı bir yargı kolu da olsa, üç yıl gibi kısa bir sürede aynı hüküm için AYM'ye tekrar itiraz yoluyla gidilemez; mahkeme elindeki uyuşmazlığı yürürlükteki kanun hükmüne göre çözmek zorundadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin önceki kararının türünü tespit etme.

Başvuru 'esastan' reddedilmiştir.

Anayasa'nın 152. maddesine göre on yıllık yasak kuralının işlemesi için red kararının işin esasına girilerek verilmiş olması gerekir.

On yıllık başvuru yasağının kapsamını değerlendirme.

Yasak objektiftir; hangi mahkemenin başvurduğuna bakılmaksızın ilgili kanun hükmünü kapsar.

İtiraz yolu (somut norm denetimi), hukuk güvenliği gereği aynı hükmün kısa aralıklarla tekrar denetlenmesini engellemeyi amaçlar.

Sürenin dolup dolmadığını kontrol etme.

Henüz üç yıl geçmiştir, on yıllık süre dolmamıştır.

Red kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren on yıllık bir süre öngörülmüştür.

Mahkemenin yapması gereken işlemi belirleme.

Mevcut kanun hükmü uygulanarak dava sonuçlandırılmalıdır.

AYM'ye başvuru imkanı kapalı olduğundan mahkeme yürürlükteki yasaya uymakla yükümlüdür.

Key Concept

İtiraz Yolunda 10 Yıl Başvuru Yasağı (Objektif Etki)

Estimated Time:1m 45s

Question 107Question →

Anayasa Mahkemesinin üye kompozisyonu ve seçim yöntemleri dikkate alındığında, $1982$ Anayasası'na göre adaylık şartları ve kontenjan dağılımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye Büyük Millet Meclisi; her boş üyelik için baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday içinden bir üyeyi gizli oyla seçer.

Sayıştay Genel Kurulu, TBMM tarafından yapılacak iki üye seçimi için her boş yer adına kendi başkan ve üyeleri arasından üçer aday belirler.

Cumhurbaşkanı; Yargıtay Genel Kurulunca kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterilecek üçer aday içinden üç üyeyi seçerek atar.

Cumhurbaşkanı; Anayasa Mahkemesi üyelerinden üçünü, Yükseköğretim Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği adaylar içinden seçer.

Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilebilmek için, aday gösterilen kontenjan fark etmeksizin kırk beş yaşın doldurulmuş olması zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı; Anayasa Mahkemesi üyelerinden üçünü, Yükseköğretim Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği adaylar içinden seçer.

Answer

Cumhurbaşkanı tarafından Yükseköğretim Kurulu (YÖK) kontenjanından yapılacak seçimlerde, adayların YÖK üyesi olmaması ve hukuk, iktisat veya siyasal bilimler dallarında öğretim üyesi olması şartı aranmaktadır.

Anayasa'nın

146

. maddesine göre Cumhurbaşkanı; üç üyeyi Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dalları öğretim üyeleri arasından göstereceği üçer aday içinden seçer. Seçenekte adayların YÖK'ün kendi üyeleri arasından belirleneceğinin ifade edilmesi bu anayasal hükme doğrudan aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısı ve seçim yetkisini kontrol et.

Toplam

15

üyenin

12

'sini Cumhurbaşkanı'nın,

3

'ünü TBMM'nin seçtiği doğrulanır.

Kurumsal yapıyı ve yetki dağılımını anlamak için gereklidir.

YÖK kontenjanından yapılacak seçimlerdeki adaylık kriterlerini incele.

Anayasa'nın

146

. maddesi uyarınca adayların 'YÖK üyesi olmayan' öğretim üyeleri arasından gösterilmesi gerektiği saptanır.

Seçenekteki 'kendi üyeleri arasından' ifadesinin anayasal hükme aykırı olduğu bu adımda netleşir.

Diğer kontenjan ve yaş şartlarını teyit et.

Sayıştay, Yargıtay, Baro kontenjanları ve genel

45

yaş sınırının doğruluğu onaylanır.

Çeldiricilerin doğruluğundan emin olmak için gereklidir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçimi ve Adaylık Kriterleri

Estimated Time:1m 30s

Question 108Question →

$1982$ Anayasası'na göre Yargıtay'ın kuruluşu, üyelerinin seçimi ve işleyişi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yargıtay üyelerinin tamamı, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından gizli oyla seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı, kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla seçilir.

Yargıtay üyelerinin dörtte biri Cumhurbaşkanı, dörtte üçü ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği adaylar arasından Cumhurbaşkanınca seçilir.

Yargıtay, adliye mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay üyelerinin dörtte biri Cumhurbaşkanı, dörtte üçü ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Answer

Yargıtay üyelerinin bir kısmının Cumhurbaşkanı, bir kısmının ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçildiğini belirten ifade yanlıştır.

Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir. Üyelerin bir kısmının Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi kuralı yalnızca Danıştay üyeleri için geçerli bir usuldür. Bu nedenle üyelerin

1/4

'ünün Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini savunan ifade anayasal olarak hatalıdır.

Step-by-Step Solution

Yargıtay üyelerinin seçim kaynağını belirleyin.

Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

Anayasa'nın

154

. maddesi uyarınca adli yargı üyelerinin tamamının HSK tarafından seçilmesi öngörülmüştür.

Danıştay ve Yargıtay arasındaki üye seçimi farkını karşılaştırın.

Danıştay üyelerinin

1/4

'ü Cumhurbaşkanı,

3/4

'ü HSK tarafından seçilirken; Yargıtay'da Cumhurbaşkanının doğrudan üye seçme yetkisi yoktur.

Yargıtay tamamen adli yargı kökenli bir yapıya sahipken, Danıştay idari vesayet ve danışma işlevleri nedeniyle karma bir seçim yapısına sahiptir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Birinci Başkan seçimlerini ayırt edin.

Başkan üyelerce, Başsavcı ise sunulan adaylar arasından Cumhurbaşkanınca seçilir.

Yargıtay'ın iç hiyerarşisi ile devletin başsavcılık makamı arasındaki yetki dağılımını anlamak gerekir.

Key Concept

Yargıtay Üye ve Başkan Seçim Usulleri

Estimated Time:1m 15s

Question 109Question →

$1982$ Anayasası uyarınca Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun ( $HSK$ ) görev ve yetkileri ile çalışma düzenine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun yönetimi ve temsili Kurul Başkanı tarafından yürütülür ve bütçesi genel bütçe içinde yer alır.

Adli ve idari yargı hâkim ve savcılarının yargı çevresini belirlemek, Adalet Bakanlığı'nın teklifi üzerine Kurul tarafından karara bağlanır.

Hâkim ve savcıların görevleri sırasındaki suçlarını inceleme yetkisi, ilgili dairenin teklifi ve Kurul Başkanının oluru ile Kurul müfettişlerince yerine getirilir.

Kurul, Yargıtay üyelerinin tamamını ve Danıştay üyelerinin dörtte üçünü seçmekle görevli en üst idari mercidir.

Kurul tarafından verilen meslekten çıkarma cezası ile yer değiştirme ve kınama cezalarına karşı Danıştay nezdinde yargı yolu açıktır.

Show answer & explanation

Answer: Kurul tarafından verilen meslekten çıkarma cezası ile yer değiştirme ve kınama cezalarına karşı Danıştay nezdinde yargı yolu açıktır.

Answer

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) kararları arasında yalnızca 'meslekten çıkarma' cezasına karşı yargı yolu açık olup, diğer disiplin cezaları (kınama, yer değiştirme vb.) ve idari kararlar yargı denetimi dışındadır.

Anayasa’nın

159

. maddesinin son fıkrası uyarınca, Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun kararlarına karşı genel kural olarak yargı yolu kapalıdır. Bu kuralın tek istisnası 'meslekten çıkarma' cezasıdır. Dolayısıyla kınama, uyarma veya yer değiştirme gibi diğer disiplin işlemlerine karşı yargıya başvurulamaz.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

159

. maddesini incelemek.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun yapısı, görevleri ve kararlarının hukuki niteliği belirlenir.

Anayasal çerçeveyi netleştirmek için temel metne başvurulmalıdır.

Yargı denetimi istisnasını kontrol etmek.

Anayasa metninde 'Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz' ifadesinin yer aldığı görülür.

Hangi kararların yargıya götürülebileceğini tespit etmek sorunun çözüm anahtarıdır.

Seçeneklerdeki diğer idari ve mali yetkileri doğrulamak.

Bütçe yapısı, Başkanın (Adalet Bakanı) temsil yetkisi ve Yargıtay/Danıştay üye seçim oranları doğrulanır.

Doğru ifadeleri eleyerek yanlış olanı kesinleştirmek gerekir.

Key Concept

HSK Kararlarının Yargısal Denetimi ve Görev Alanı

Practice More

HSK'nın yapısı ve üyelerin TBMM ile Cumhurbaşkanı arasındaki dağılımını tekrar ederek yüksek mahkemelere üye seçme yetkisiyle karşılaştırınız.

Estimated Time:1m 30s

Question 110Question →

Kanunların Anayasa’ya esas bakımından aykırı oldukları iddiasıyla doğrudan doğruya Anayasa Mahkemesinde açılan iptal davalarına (soyut norm denetimi) ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İptal davası açma süresi, ilgili kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak

30

gündür.

Kanunların hem şekil hem de esas bakımından denetlenmesi için sadece Cumhurbaşkanı ve ana muhalefet partisi meclis grup başkanı dava açabilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki (

120

milletvekili) üyeler, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren

60

gün içinde iptal davası açabilirler.

Görülmekte olan bir dava sırasında, taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının mahkemece ciddi bulunması üzerine yapılan başvuruya soyut norm denetimi denir.

Meclisteki en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, sadece TBMM İçtüzüğü için iptal davası açabilir, kanunlar için bu yetkileri yoktur.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki ( $120$ milletvekili) üyeler, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren $60$ gün içinde iptal davası açabilirler.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki üyelerin, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren altmış gün içinde iptal davası açabileceğini belirten ifade doğrudur.

1982 Anayasası'nın 150. ve 151. maddelerine göre; kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğü'nün Anayasa'ya esas bakımından aykırı oldukları iddiasıyla doğrudan doğruya iptal davası açmaya Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki (

120

milletvekili) üyeler yetkilidir. Bu davanın, ilgili normun Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren

60

gün içinde açılması zorunludur.

Step-by-Step Solution

İptal davası (soyut norm denetimi) kapsamında yetkili süjeleri belirle.

Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve üye tamsayısının en az beşte biri (

1/5

Anayasa'nın 150. maddesi iptal davası açmaya yetkili olanları sınırlı olarak saymıştır.

Esas bakımından iptal davası açma süresini kontrol et.

Altmış (

60

) gün.

Anayasa'nın 151. maddesi, iptal davası açma süresini yayım tarihinden itibaren 60 gün olarak belirlemiştir.

Seçeneklerdeki verileri anayasal kurallar ile karşılaştır.

Beşte bir oranının (

120

milletvekili) ve

60

günlük sürenin bir arada verildiği seçenek doğru kabul edilir.

Hukuki prosedürün tam ve doğru yansıtılması gerekir.

Key Concept

İptal Davası (Soyut Norm Denetimi) Yetki ve Süreleri

Question 111Question →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen bir kanunun Resmi Gazete’de yayımlanmasını takip eden iptal davası (soyut norm denetimi) süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 15 gün geçmişse, Cumhurbaşkanı tarafından hem şekil hem de esas bakımından iptal davası açılması hukuken mümkündür.

Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 45 gün geçmiş olsa dahi, TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubundan biri tarafından sadece esas bakımından iptal davası açılabilir.

Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 5 gün geçmişse, TBMM üye tamsayısının beşte biri (

120

milletvekili) tarafından sadece esas bakımından iptal davası açılabilir.

Görülmekte olan bir davada mahkemenin, uygulayacağı kanun hükmünü yayımdan itibaren 60 gün içinde Anayasa Mahkemesine taşıması soyut norm denetimi kapsamında bir iptal davasıdır.

Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren ilk 10 günlük süre içerisinde sadece Cumhurbaşkanı şekil bakımından iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 45 gün geçmiş olsa dahi, TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubundan biri tarafından sadece esas bakımından iptal davası açılabilir.

Answer

Kanunun yayımlanmasından itibaren 45 gün geçmesi durumunda, yetkili iki siyasi parti grubundan biri 60 günlük süre dolmadığı için sadece esas bakımından iptal davası açabilir.

Doğru olan seçenek, kanunların yayımlanmasından itibaren 45 gün geçmesi durumunda dahi en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubunun esas bakımından dava açabileceğini belirten ifadedir. Bu durum iki kuralın kesişimidir: Birincisi, siyasi parti gruplarının kanunlar üzerinde hiçbir zaman şekil denetimi talep edememesi (sadece esas); ikincisi ise esas bakımından dava açma süresinin 60 gün olması nedeniyle 45. günde bu hakkın henüz düşmemiş olmasıdır.

Step-by-Step Solution

Kanunlar için iptal davası (soyut norm denetimi) sürelerini saptayın.

Şekil bakımından 10 gün, esas bakımından 60 gün.

1982 Anayasası'na göre kanunların denetim türüne göre farklı hak düşürücü süreler öngörülmüştür.

Dava açmaya yetkili olanları denetim türüne göre gruplandırın.

Şekil: Cumhurbaşkanı,

1/5

milletvekili. Esas: Cumhurbaşkanı,

1/5

milletvekili, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu.

Siyasi parti gruplarının kanunları şekil bakımından denetletme yetkisi anayasal olarak bulunmamaktadır.

Zaman ve yetki parametrelerini birlikte değerlendirerek seçenekleri analiz edin.

45. günde siyasi parti gruplarının esas bakımından dava açma yetkisi ve süresi devam etmektedir.

60 günlük esas denetimi süresi henüz dolmamıştır ve parti grupları sadece esas denetimi isteyebilir.

Key Concept

Kanunların İptal Davasında Yetki ve Süre Ayrımı

Practice More

Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından denetlenebildiği ve bu denetimde de sürenin 10 gün olduğunu hatırlayarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 112Question →

Türk anayasa hukukunda adli yargı kolunun en üst dereceli mahkemesi olan Yargıtay'ın yapısı, üyelerinin seçimi ve yönetim organlarının belirlenme usulleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Yargıtay için geçerli bir hukuki düzenleme değildir?

Üyelerinin tamamının, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hâkim ve savcıları arasından Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilmesi

Yargıtay Birinci Başkanı'nın, Genel Kurul tarafından kendi üyeleri arasından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla seçilmesi

Üyelerinin dörtte üçünün Hâkimler ve Savcılar Kurulu, kalan dörtte birinin ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi

Cumhuriyet Başsavcısı'nın, Yargıtay Genel Kurulu'nun kendi üyeleri arasından belirleyeceği beş aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi

Daire başkanlarının, kendi dairelerinin üyeleri tarafından değil, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından seçilmesi

Show answer & explanation

Answer: Üyelerinin dörtte üçünün Hâkimler ve Savcılar Kurulu, kalan dörtte birinin ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi

Answer

Yargıtay üyelerinin seçiminde Cumhurbaşkanı'nın doğrudan bir kontenjanı bulunmamaktadır; üyelerin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

Doğru olmayan ifade, üyelerin bir kısmının Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini belirten seçenektir. Çünkü 1982 Anayasası uyarınca Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir. Cumhurbaşkanı'nın Yargıtay üyelerini seçme yetkisi yoktur; sadece sunulan adaylar arasından Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilini seçer. Üyelerin dörtte birinin Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi kuralı Danıştay'a özgüdür.

Step-by-Step Solution

Yargıtay üyelerinin seçim usulünün belirlenmesi

Anayasa'nın 154. maddesine göre Yargıtay üyelerinin tamamı HSK tarafından seçilir.

Yargıtay adli yargı kolunun zirvesidir ve tüm üyeleri meslekten hâkim ve savcılar arasından HSK marifetiyle belirlenir.

Danıştay ile yapısal farkın analiz edilmesi

Dörtte üç (HSK) ve dörtte bir (Cumhurbaşkanı) oranı sadece Danıştay üyelerinin seçiminde uygulanır.

İdari yargı kolunun zirvesi olan Danıştay, idari tecrübeye sahip isimlerin de yer alabilmesi için karma bir seçim sistemine sahiptir.

Başkanlık ve Başsavcılık seçimlerinin teyit edilmesi

Birinci Başkan Genel Kurulca seçilirken, Cumhuriyet Başsavcısı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Yüksek mahkemelerin özerk yapısı gereği başkanlar içeriden seçilir ancak Başsavcılık makamı devletin iddia makamı olduğu için Cumhurbaşkanı'nın seçim yetkisi bulunmaktadır.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Üye Seçim Usulleri Arasındaki Farklar

Practice More

Danıştay'ın üye seçim usulü ile Yargıtay'ı tablo üzerinde karşılaştırarak aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 113Question →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde Anayasa Mahkemesine yapılacak bireysel başvuru yolu, başvuru şartları ve konu bakımından yetki kuralları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvurunun yapılabilmesi için ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmal için idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması şarttır ve başvuru nihai kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Anayasada güvence altına alınmış olan ancak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokoller kapsamında yer almayan sosyal ve ekonomik haklar için de bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Hakkında ihlal iddiası bulunan bir mahkeme kararına karşı istinaf veya temyiz süreci devam ederken, telafisi imkansız bir zarar doğması ihtimali varsa doğrudan bireysel başvuruda bulunulabilir.

Bireysel başvuru süresi, ihlale neden olan fiil veya işlemin gerçekleştiği tarihten itibaren başlar ve bu süre hak düşürücü nitelikte olup altmış gündür.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkı gibi temel haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle kendi adlarına Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvurunun yapılabilmesi için ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmal için idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması şarttır ve başvuru nihai kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Answer

Bireysel başvuru, tüm idari ve yargısal başvuru yollarının tüketilmesi şartıyla, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.

Anayasa'nın 148. maddesi ve 6216 sayılı Kanun uyarınca, bireysel başvuru ancak olağan kanun yolları tüketildikten sonra yapılabilir (ikincillik ilkesi). Başvuru süresi ise nihai kararın öğrenilmesinden veya tebliğinden itibaren 30 gündür. Bu nedenle başvuru yollarının tüketilmesi ve 30 günlük süreye uyulmasını belirten ifade doğrudur.

Step-by-Step Solution

Olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tamamının tüketilip tüketilmediğini kontrol edin.

İkincillik ilkesi gereği başvuru yolları tüketilmeden AYM'ye gidilemez.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuruda ikincil bir koruma mekanizmasıdır.

Nihai kararın tebliğ edildiği veya öğrenildiği tarihi tespit edin.

30 günlük hak düşürücü sürenin başlangıç noktası belirlenir.

Süresinde yapılmayan başvurular kabule değerlik incelemesinde reddedilir.

İhlal edildiği iddia edilen hakkın 'ortak koruma alanı'nda olup olmadığını denetleyin.

Hakkın hem Anayasada hem de AİHS'de yer alması gerekir.

Konu bakımından yetki kuralı uyarınca sadece ortak alandaki haklar başvuruya konu edilebilir.

Key Concept

Bireysel Başvuru Şartları ve İkincillik İlkesi

Estimated Time:1m 30s

Question 114Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan değişiklikler uyarınca, Hakimler ve Savcılar Kurulunun ( $HSK$ ) oluşumu ve üyelerinin seçimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi; üç üyeyi Yargıtay üyeleri, bir üyeyi Danıştay üyeleri, üç üyeyi de hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından seçer.

Kurul toplam on beş üyeden oluşur; bu üyelerin sekizi Cumhurbaşkanı, yedisi ise Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Adalet Bakanı Kurulun başkanıdır, Adalet Bakanlığı Müsteşarı ise Kurulun diğer tabii üyesidir.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilecek dört üyenin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hâkim ve savcıları arasından belirlenir.

Kurul üyelerinin görev süresi altı yıldır ve süresi biten bir üyenin üst üste tekrar seçilmesi mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi; üç üyeyi Yargıtay üyeleri, bir üyeyi Danıştay üyeleri, üç üyeyi de hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından seçer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisinin; üç üyeyi Yargıtay, bir üyeyi Danıştay ve üç üyeyi de hukukçu öğretim üyeleri ile avukatlar arasından seçtiğini belirten ifade doğrudur.

Doğru seçenek,

1982

Anayasası'nın

159

. maddesinde yer alan güncel düzenlemeyi yansıtmaktadır. TBMM tarafından seçilen

7

üyenin

3

'ü Yargıtay'dan,

1

'i Danıştay'dan ve kalan

3

'ü ise hukuk fakültesi öğretim üyeleri ile avukatlar arasından (nitelikli çoğunlukla) seçilir.

Step-by-Step Solution

Kurulun toplam üye sayısını ve doğal üyelerini belirle.

Toplam

13

üye. Başkan: Adalet Bakanı. Doğal Üye: Adalet Bakan Yardımcısı.

Kurulun temel yapısını anlamak için doğal üyelerin tespiti önceliklidir.

TBMM tarafından seçilen üyelerin kontenjanlarını analiz et.

3

Yargıtay +

1

Danıştay +

3

Hukukçu öğretim üyesi/Avukat =

7

üye.

2017

değişikliği ile TBMM'ye tanınan seçim yetkisinin detaylarını doğrulamak gerekir.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyelerin kontenjanlarını analiz et.

3

Birinci sınıf adli/idari hâkim ve savcı +

1

Hukukçu öğretim üyesi/Avukat =

4

üye.

Yürütme organının yargı yönetimi üzerindeki seçim yetkisini netleştirmek gerekir.

Key Concept

Hakimler ve Savcılar Kurulunun (

HSK

)

13

üyeli yapısı ve üyelerin seçildikleri kaynaklar (

2017

Anayasa Değişikliği)

Estimated Time:1m 45s

Question 115Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen bireysel başvuru mekanizmasının 'ikincillik ilkesi' ve 'kabule değerlik' kriterleri çerçevesindeki işleyişi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İhlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmale karşı öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması ve nihai kararın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde başvurulması gerekir.

Anayasa'da güvence altına alınmış olan temel hak ve özgürlüklerin tamamı, herhangi bir sınırlama olmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının kamu gücü tarafından ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkına sahiptir.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru sonucunda ihlal tespit ederse, derece mahkemesi yerine geçerek uyuşmazlığın esası hakkında nihai bir tazminat veya edim kararı verir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler, bir hak ihlaline neden oldukları gerekçesiyle doğrudan bireysel başvuruya konu edilebilir.

Show answer & explanation

Answer: İhlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmale karşı öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması ve nihai kararın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde başvurulması gerekir.

Answer

Bireysel başvuru yapılabilmesi için tüm idari ve yargısal başvuru yollarının tüketilmiş olması ve nihai kararın öğrenilmesinden itibaren 30 gün içinde başvurulması gerekir.

Doğru ifadeye göre bireysel başvuru ancak olağan kanun yolları (istinaf, temyiz vb.) tüketildikten sonra ikincil bir yol olarak kullanılabilir. Bu süreçte başvurunun, nihai kararın öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde yapılması şarttır. Bu durum, bireysel başvurunun 'ikincillik' karakterini ve usul ekonomisini yansıtır.

Step-by-Step Solution

İkincillik ilkesinin kontrol edilmesi

Başvuru yapılmadan önce istinaf ve temyiz gibi tüm olağan hukuk yollarının bitirilmesi gerektiği saptanır.

Anayasa Mahkemesi, hak ihlallerini gidermede asıl değil, tamamlayıcı (ikincil) bir yoldur.

Başvuru süresinin hesaplanması

Nihai kararın tebliği veya öğrenilmesinden itibaren 30 günlük sürenin geçtiği kontrol edilir.

Bu süre hak düşürücü bir süre olup, geçirilmesi durumunda başvuru kabule değer bulunmaz.

Konu bakımından yetkinin doğrulanması

İhlal iddiasının hem Anayasa hem de AİHS ortak alanında kalan bir hakla ilgili olduğu teyit edilir.

Her anayasal hak (örneğin bazı sosyal haklar) bireysel başvuru kapsamında değildir.

Key Concept

İkincillik İlkesi ve Hak Düşürücü Süre

Estimated Time:1m 15s

Question 116Question →

Anayasa Mahkemesinin norm denetimi, Yüce Divan yargılamaları ve bireysel başvuru süreçlerindeki yetki alanı göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu mahkemenin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla yapılan bireysel başvuruları karara bağlamak

Hâkim ve savcıların mesleğe kabulü, atanması, nakli ve disiplin cezalarının uygulanması gibi mesleki denetim süreçlerini yürüterek bu konudaki uyuşmazlıkları nihai olarak karara bağlamak

Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu iptal davası veya itiraz yoluyla denetlemek

Cumhurbaşkanını, TBMM Başkanını, Cumhurbaşkanı yardımcılarını, bakanları ve yüksek yargı organlarının başkan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak

Siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunu denetlemek ve partilerin kapatılmasına ilişkin davaları karara bağlamak

Show answer & explanation

Answer: Hâkim ve savcıların mesleğe kabulü, atanması, nakli ve disiplin cezalarının uygulanması gibi mesleki denetim süreçlerini yürüterek bu konudaki uyuşmazlıkları nihai olarak karara bağlamak

Answer

Hâkim ve savcıların mesleğe kabulü, atanması ve disiplin işlemleri gibi mesleki süreçlerin yönetilmesi Anayasa Mahkemesinin değil, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) görev ve yetkileri arasındadır.

Hâkim ve savcıların mesleğe kabulü, atanması ve disiplin işlemleri gibi konular Anayasa'nın

159

. maddesi uyarınca Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) görev alanına girmektedir. Anayasa Mahkemesi, bu tür idari ve mesleki denetim işlemlerini yürüten bir mercii değildir; mahkemenin görevleri anayasal denetim ve belirli kişilerin görev suçlarıyla sınırlıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin temel yetki alanlarını belirleyin.

Anayasa Mahkemesi; norm denetimi (soyut ve somut), bireysel başvuru, Yüce Divan yargılamaları, siyasi parti denetimi ve uyuşmazlık çözümü gibi yargısal görevlere sahiptir.

Anayasa'nın

148

. maddesi mahkemenin görev alanını sınırlandırmıştır.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) görev alanını inceleyin.

HSK; hâkim ve savcıların özlük hakları, disiplin cezaları, mesleğe kabul ve denetim süreçlerinden sorumludur.

Hâkimlik teminatı ve mahkemelerin bağımsızlığı gereği bu yetkiler özel bir kurul olan HSK'ya verilmiştir.

Seçeneklerdeki görevlerin ait olduğu kurumları eşleştirin.

Hâkim ve savcıların mesleki denetimine dair süreçlerin Anayasa Mahkemesi ile bir ilgisi olmadığı görülmektedir.

Yanlış olan seçeneği tespit etmek için yetki paylaşımı analizi yapılır.

Key Concept

Yargı Mercileri Arasındaki Yetki Paylaşımı ve AYM'nin Sınırları

Practice More

Anayasa Mahkemesine iptal davası açmaya yetkili olan süjeler ve süreler konusunu inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 117Question →

$1982$ Anayasası'na göre, adli yargı mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme mercii olan Yargıtay'ın yapısı ve üyelerinin seçimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yargıtay üyelerinin tamamı, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçilir.

Yargıtay üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay üyeleri arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için atanır.

Yargıtay, idari yargı alanındaki mahkemelerden verilen kararların son inceleme mercii olarak görev yapar.

Yargıtay üyeleri, birinci sınıfa ayrılmış hakimler arasından Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay üyelerinin tamamı, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçilir.

Answer

Yargıtay üyelerinin tamamının Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilmesi

Anayasa'nın

154

. maddesine göre Yargıtay; adli yargı mahkemelerince verilen karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. Yargıtay üyelerinin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hâkim ve Cumhuriyet savcıları ile bu meslekten sayılanlar arasından Hâkimler ve Savcılar Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla seçilir.

Step-by-Step Solution

Yargıtay'ın yargı kolunu ve temel görevini belirlemek

Yargıtay, adli yargı kolunun en üst dereceli ve son inceleme merciidir.

Anayasal görev dağılımını netleştirmek için.

Üye seçim yöntemini Anayasa Madde

154

çerçevesinde incelemek

Yargıtay üyelerinin tamamının Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçildiği tespit edilir.

Yüksek mahkemeler arasındaki seçim farklarını ayırt etmek için.

Başkanlık makamının belirlenme usulünü kontrol etmek

Yargıtay Birinci Başkanı'nın dışarıdan atanmadığı, kurul içinden seçildiği doğrulanır.

Kurumsal bağımsızlık ve seçim usulünü netleştirmek için.

Key Concept

Yargıtay'ın kuruluşu ve üye seçim usulü

Practice More

Danıştay ve Yargıtay arasındaki üye seçim farklarını tablo haline getirerek çalışmak kalıcılığı artıracaktır.

Estimated Time:50s

Question 118Question →

1982 Anayasası uyarınca, ülke çapında uygulanacak olan yönetmeliklerin yargısal denetimini ilk derece mahkemesi sıfatıyla gerçekleştirmekle görevli yüksek mahkemenin üye yapısı ve seçimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Üyelerinin

\frac{3}{4}

'ü Hâkimler ve Savcılar Kurulu,

\frac{1}{4}

'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Üyelerinin yarısı Cumhurbaşkanı, yarısı Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Üyelerinin

\frac{1}{4}

'ü Hâkimler ve Savcılar Kurulu,

\frac{3}{4}

'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Üyeleri, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Show answer & explanation

Answer: Üyelerinin $\frac{3}{4}$ 'ü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, $\frac{1}{4}$ 'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Answer

Danıştay üyelerinin

\frac{3}{4}

'ü Hâkimler ve Savcılar Kurulu,

\frac{1}{4}

'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin iptal davalarına bakmak Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak görevleri arasındadır. 1982 Anayasası'nın 155. maddesi uyarınca Danıştay üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Bu nedenle, üyelerin

\frac{3}{4}

'ünün HSK,

\frac{1}{4}

'ünün Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini belirten ifade doğrudur.

Step-by-Step Solution

Görevli mahkemeyi tespit etme

Danıştay

Ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin iptal davalarında Danıştay, ilk derece mahkemesi olarak görev yapar.

Anayasal seçim oranlarını hatırlama

\frac{3}{4}

HSK,

\frac{1}{4}

Cumhurbaşkanı

1982 Anayasası Madde 155 uyarınca Danıştay üyelerinin seçimi bu oranlara göre paylaştırılmıştır.

Key Concept

Danıştay'ın İlk Derece Mahkemesi Sıfatı ve Üye Seçim Oranları

Practice More

Danıştay'ın istişari görevleri ile Yargıtay'ın sadece temyiz mercii olması arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 119Question →

$1982$ Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun ( $HSK$ ) denetim yetkisi, idari yapısı ve kararlarının denetimi hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Adalet Bakanlığı Teftiş Kurulu, hâkim ve savcıların mesleki görevlerini denetleme ve haklarında inceleme yapma konusunda Kurul adına yetkili kılındıktan sonra işlemleri yürütür.

Kurulun meslekten çıkarma cezası dışındaki disiplin kararları ile diğer tüm kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.

Hâkim ve savcılar hakkındaki inceleme ve soruşturma işlemleri, ilgili dairenin teklifi üzerine Kurul Başkanının oluru ile gerçekleştirilir.

Kurulun sekreterya hizmetleri Genel Sekreterlik tarafından yerine getirilir ve Kurulun idari ve mali işlerini yürütmek üzere ayrı bir bütçesi bulunur.

Adalet Bakanlığının, bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamak Kurulun yetkisindedir.

Show answer & explanation

Answer: Adalet Bakanlığı Teftiş Kurulu, hâkim ve savcıların mesleki görevlerini denetleme ve haklarında inceleme yapma konusunda Kurul adına yetkili kılındıktan sonra işlemleri yürütür.

Answer

Adalet Bakanlığı Teftiş Kurulu'nun hâkim ve savcıları denetlemekle görevli olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Doğru cevap, hâkim ve savcıların denetiminin Adalet Bakanlığı Teftiş Kurulu tarafından yapıldığını iddia eden seçenektir.

1982

Anayasası uyarınca hâkim ve savcıların görevlerini kanuna uygun yapıp yapmadıklarını denetleme ve haklarında inceleme/soruşturma yürütme yetkisi doğrudan Kurul bünyesindeki HSK Teftiş Kurulu'na aittir. Adalet Bakanlığı Teftiş Kurulu'nun yargı mensupları üzerinde doğrudan bir denetim yetkisi kalmamıştır.

Step-by-Step Solution

HSK'nın denetim organının tespit edilmesi

HSK bünyesinde ayrı bir Teftiş Kurulu bulunmaktadır.

2010

Anayasa değişikliği ile denetim yetkisi Adalet Bakanlığı'ndan alınarak HSK'ya devredilmiştir.

Kurul kararlarının yargısal denetiminin incelenmesi

Sadece meslekten çıkarma kararı yargı yoluna açıktır.

Anayasa Madde

159/10

hükmü yargı yolu kısıtlamasını düzenler.

Seçeneklerin mevzuatla karşılaştırılması

Denetim yetkisinin Bakanlık Teftiş Kurulu'na atfedilmesi hatalıdır.

Adalet Bakanlığı Teftiş Kurulu sadece Bakanlık merkez ve taşra teşkilatındaki idari personeli denetleyebilir.

Key Concept

HSK'nın Denetim ve Yargısal Bağışıklık Yetkisi

Practice More

HSK kararlarından hangisinin Danıştay denetimine tabi olduğu konusundaki istisnai durumu tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 120Question →

1982 Anayasası’na göre, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubundan birinin, yeni yayımlanan bir kanuna karşı soyut norm denetimi (iptal davası) yoluna başvurmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunun hem şekil hem de esas bakımından iptali için yayımdan itibaren 60 gün içinde dava açabilir.

Kanunun sadece esas bakımından aykırılığı iddiasıyla, yayımdan itibaren 60 gün içinde dava açabilir.

Kanunun sadece şekil bakımından aykırılığı iddiasıyla, yayımdan itibaren 10 gün içinde dava açabilir.

Kanunun şekil bakımından iptali için 60 gün, esas bakımından iptali için 10 gün içinde dava açma yetkisine sahiptir.

İptal davası açma yetkisi bulunmayıp, sadece görülmekte olan bir davada mahkemenin başvurması (itiraz yolu) ile süreci başlatabilir.

Show answer & explanation

Answer: Kanunun sadece esas bakımından aykırılığı iddiasıyla, yayımdan itibaren 60 gün içinde dava açabilir.

Answer

Siyasi parti grupları, kanunların sadece esas bakımından aykırılığı iddiasıyla, yayımdan itibaren 60 gün içinde dava açabilir.

1982 Anayasası'na göre kanunların esas bakımından denetimi için Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve üye tamsayısının en az beşte biri (

120

milletvekili) yetkilidir. Bu davanın süresi kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 60 gündür.

Step-by-Step Solution

Dava açan süjenin yetki kapsamını belirlemek.

Siyasi parti grupları; kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve TBMM İçtüzüğü için esas bakımından dava açabilirler.

Anayasa'nın 150. maddesi uyarınca siyasi parti grupları iptal davası açmaya yetkilidir.

Kanunların şekil bakımından denetimi kurallarını kontrol etmek.

Kanunların şekil bakımından denetimi sadece Cumhurbaşkanı veya üye tamsayısının 1/5'i (

120

milletvekili) tarafından istenebilir.

Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca siyasi parti grupları kanunların şekli için dava açamaz.

Dava açma sürelerini doğrulamak.

Esas bakımından dava açma süresi 60 gündür.

Şekil bakımından (yetkili olanlar için) süre 10 gün, esas bakımından ise 60 gündür.

Key Concept

İptal davasında siyasi parti gruplarının yetkisi kanunların sadece esası ile sınırlıdır ve süre 60 gündür.

Practice More

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil bakımından denetlenip denetlenemeyeceğini ve bu konudaki yetkili süjeleri tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 15s

PreviousPage 6 / 8Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept