Yasama

88 questions

1982 Anayasası'nın güncel hükümlerine göre, yasama ve yürütme organlarının seçim dönemi, seçimlerin ertelenmesi ve yenilenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanının ikinci döneminde görev yaptığı sırada, seçimlerin bizzat Cumhurbaşkanı tarafından yenilenmesine karar verilmesi halinde, mevcut Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir.

Cumhurbaşkanlığı ve TBMM seçimleri olağan olarak dört yılda bir yapılır ve seçimlerin meclis tarafından yenilenebilmesi için üye tamsayısının en az üçte iki çoğunluğunun kararı gerekir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir ve bu durumda her iki seçimin birlikte yapılması zorunludur.

Savaş veya mücbir sebep hallerinde seçimlerin yapılmasına imkân görülmezse, Türkiye Büyük Millet Meclisi kararıyla seçimler en fazla altı ay geriye bırakılabilir.

Savaş sebebiyle alınmış olan bir yıllık seçimleri geriye bırakma kararının süresi dolduğunda savaş hali devam etse dahi, anayasal zorunluluk gereği seçimler ikinci kez ertelenemez.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir ve bu durumda her iki seçimin birlikte yapılması zorunludur.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir ve bu durumda her iki seçimin birlikte yapılması zorunludur.

Doğru olan ifade, Türkiye Büyük Millet Meclisinin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi ve bu durumda her iki seçimin birlikte yapılması zorunluluğudur. 2017 Anayasa değişikliği ile 116. maddede bu husus net olarak düzenlenmiş ve meclisin seçim yenileme şartı 3/5 (360 milletvekili) çoğunluğa bağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

Seçimlerin yenilenmesi şartlarını değerlendir

Meclisin seçimleri yenileyebilmesi için üye tamsayısının 3/5'i oranında karar yeter sayısı aranır.

Anayasa madde 116 uyarınca salt veya 2/3 çoğunluk değil, 3/5 geçerlidir ve yenileme halinde her iki seçim daima birlikte yapılır.

Erteleme (geriye bırakma) sebeplerini incele

Sadece savaş sebebiyle ve 1 yıllığına erteleme yapılabilir. Mücbir sebep veya afet halleri geçerli değildir.

Anayasa madde 77 erteleme sebebini münhasıran 'savaş' olarak belirlemiştir.

Cumhurbaşkanının üçüncü dönem adaylık şartını kontrol et

İkinci dönemindeki Cumhurbaşkanı, ancak meclis (TBMM) seçimleri yenilerse tekrar aday olabilir.

Cumhurbaşkanının kendi kararıyla görev süresini uzatması engellenmiştir.

Doğru seçeneği belirle

TBMM'nin 3/5 çoğunlukla karar alması ve her iki seçimin birlikte yapılması ifadesi tümüyle doğrudur.

2017 Anayasa değişiklikleriyle getirilen güncel sistemin temel kuralı budur.

Key Concept

1982 Anayasası Seçim Dönemi ve Seçimlerin Yenilenmesi Rejimi

Estimated Time:1m 0s

Question 82Question →

Bir il seçim kuruluna, yaklaşan parlamento seçimleri için adaylık başvurusunda bulunan beş farklı kişinin dosyaları incelenmiştir. Yapılan inceleme sonucunda adayların güncel hukuki durumlarına ilişkin şu tespitler yapılmıştır:

• Aslı Hanım: Belgede sahtecilik suçundan geçmişte mahkûm olmuş, ancak bu cezası sonradan çıkarılan bir genel af kanunu ile tüm sonuçlarıyla ortadan kalkmıştır.
• Burak Bey: Bir kamu kurumunda devlet memuru olarak görev yapmaktayken milletvekili adayı olmaya karar vermiş, ancak yasal süresi içinde görevinden istifa etmemiştir.
• Cem Bey: $24$ yaşında olup zorunlu askerlik hizmetini henüz yerine getirmemiş ancak lisansüstü eğitimine devam ettiği için kanuni hakkını kullanarak askerliğini erteletmiştir (tecil ettirmiştir).
• Deniz Hanım: İleri düzeyde okuma yazma bilmesine rağmen dışarıdan girdiği ilkokul bitirme sınavlarını henüz tamamlayamadığı için diplomasını almamıştır.
• Engin Bey: Karıştığı bir ticari uyuşmazlık sonrasında mahkeme kararıyla vesayet altına alınarak kısıtlanmıştır.

Mevzuat hükümleri dikkate alındığında, bu kişilerden hangisinin milletvekili seçilme yeterliliğini taşıdığı söylenebilir?

Sahtecilik suçundan aldığı mahkûmiyet genel afla ortadan kalkan Aslı Hanım

Dışarıdan sınavlara girip henüz ilkokul diplomasını almamış olan Deniz Hanım

Askerlik hizmetini kanuni hakkını kullanarak erteletmiş olan Cem Bey

Yasal süresi içinde görevinden istifa etmeyen devlet memuru Burak Bey

Hakkında mahkeme tarafından kısıtlama kararı verilmiş olan Engin Bey

Show answer & explanation

Answer: Askerlik hizmetini kanuni hakkını kullanarak erteletmiş olan Cem Bey

Answer

Askerlik hizmetini tecil ettirmiş olan Cem Bey'in adaylığı önünde hukuki bir engel bulunmamaktadır.

1982 Anayasası'nın 76. maddesine göre milletvekili seçilebilmek için 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şarttır. Bu ifade sadece askerliğini fiilen tamamlamış olanları değil, yasal olarak askerlikten muaf olanları veya askerliğini tecil ettirmiş (erteletmiş) olanları da kapsar. Cem Bey yasal hakkını kullanarak tecilli durumda olduğundan askerlik şubesiyle bir ilişiği (yoklama kaçağı, bakaya kalma durumu) yoktur ve

18

yaşını doldurduğu için seçilme yeterliliğine sahiptir.

Step-by-Step Solution

Adayların durumlarını Anayasa'nın 76. maddesinde yer alan seçilme yeterliliği şartlarıyla tek tek karşılaştırmak.

Dört adayın seçilme yeterliliğini engelleyen kesin durumlar tespit edilmiştir (katalog suç, kısıtlılık, istifa etmeme, ilkokul mezunu olmama).

Milletvekili seçilebilmek için tüm anayasal şartların eksiksiz olarak bir arada bulunması zorunludur.

Askerlik şartının kapsamını değerlendirmek.

Cem Bey'in askerliğini tecil ettirmiş olması, askerlikle 'ilişiği bulunmamak' kuralını ihlal etmez.

Mevzuatta askerlik hizmetini yapmış olmak değil, 'ilişiği bulunmamak' (muaf, tecilli veya yapmış olmak) şart koşulmuştur.

Key Concept

1982 Anayasası'na Göre Milletvekili Seçilme Yeterliliği

Question 83Question →

Çevre koruma tedbirlerini artırmak amacıyla hazırlanan ve TBMM Genel Kurulunda oylanarak kabul edilen yeni bir düzenleme, yayımlanması talebiyle Cumhurbaşkanlığına sunulmuştur. Kabul edilen bu metin içerisinde, düzenlemenin ne zaman uygulanmaya başlanacağına dair herhangi bir madde veya tarih ibaresi yer almamaktadır.

Mevcut anayasal kurallar ve yasal mevzuat dikkate alındığında, bu kanunun onay, iade ve yürürlük süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı kanunu on beş gün içinde yayımlar veya iade eder; yayımlanması hâlinde kanun, Resmî Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girer.

Metinde herhangi bir yürürlük tarihi belirtilmediğinden kanun, Resmî Gazete'de yayımlandığı günü izleyen kırk beşinci gün kendiliğinden yürürlüğe girer.

Cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilen bu kanunun aynen kabul edilebilmesi için, toplantıya katılanların salt çoğunluğu yeterlidir.

Cumhurbaşkanı, kanunun yalnızca uygun bulmadığı maddelerini yeniden görüşülmek üzere TBMM'ye iade edip diğer kısımlarını yayımlayarak yürürlüğe koyabilir.

Kanunun yayımlanarak yürürlüğe girebilmesi için, Cumhurbaşkanının onayından sonra Anayasa Mahkemesine tanınan altmış günlük iptal davası açma süresinin dolması beklenir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı kanunu on beş gün içinde yayımlar veya iade eder; yayımlanması hâlinde kanun, Resmî Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girer.

Answer

Cumhurbaşkanı kanunu on beş gün içinde yayımlar veya iade eder; yayımlanması hâlinde kanun, Resmî Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girer.

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kabul edilen kanunları on beş gün içinde yayımlamak veya gerekçesiyle birlikte bir daha görüşülmek üzere Meclise geri göndermek zorundadır. Yürürlükteki ilgili Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca da, metninde özel bir yürürlük tarihi bulunmayan kanunlar Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün doğrudan yürürlüğe girmektedir.

Step-by-Step Solution

Kanunun onay veya iade süresini belirleme

Cumhurbaşkanının kendisine gönderilen kanunları 15 gün içinde yayımlaması veya Meclise iade etmesi gerekir.

Anayasa'nın 89. maddesi gereğince Cumhurbaşkanının kanunlar üzerindeki inceleme süresi 15 gün olarak anayasal güvenceye alınmıştır.

Yürürlük tarihi kuralını tespit etme

Metinde özel bir tarih yoksa kanun Resmî Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girer.

Mevzuatımıza göre, metninde ayrıca bir tarih belirtilmemişse kanunlar yayımlandığı gün bağlayıcılık kazanmaktadır.

Seçenekleri anayasal kurallarla eşleştirme

On beş günlük inceleme süresini ve yayımlandığı gün yürürlüğe girme kuralını doğru ifade eden tek seçeneğin tespit edilmesi.

Eski 45 gün kuralı, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile iade onayı veya kısmi onay gibi ifadeler mevcut hukuki rejimimizde geçersizdir.

Key Concept

Kanunların Yayımlanması ve Yürürlüğe Girmesi

Question 84Question →

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği için yapılacak genel seçimler sürecinde, bir siyasi partiye yapılan adaylık başvuruları mevzuat komisyonu tarafından değerlendirilmektedir.

Yürürlükteki anayasal düzenlemeler göz önüne alındığında, komisyonun aşağıdaki aday adaylarından hangisinin başvurusunu seçilme yeterliliğine sahip olmadığı gerekçesiyle kesin olarak reddetmesi gerekir?

Resmî ihalelere fesat karıştırma suçundan ötürü altı ay hapis cezası almış, ancak daha sonra bu mahkûmiyeti genel affa uğramış bir işletmeci

Taksirle ölüme sebebiyet verme suçundan dolayı üç yıl hapis cezasına çarptırılmış ve mahkûmiyet süresini tamamlamış bir mühendis

Akademik çalışmalarına devam ettiği için askerlik görevini tecil ettirmiş olan yirmi üç yaşındaki bir yüksek lisans öğrencisi

Sermayesinin tamamı devlete ait olan bir kurumda işçi statüsüyle görev yapan ve adaylık için mevcut işinden ayrılmayan bir teknisyen

Kasten işlediği bir yaralama suçundan dolayı on bir ay hapis cezası almış ve cezasının infazını tamamlamış bir esnaf

Show answer & explanation

Answer: Resmî ihalelere fesat karıştırma suçundan ötürü altı ay hapis cezası almış, ancak daha sonra bu mahkûmiyeti genel affa uğramış bir işletmeci

Answer

Resmî ihalelere fesat karıştırma suçundan ötürü altı ay hapis cezası almış, ancak daha sonra bu mahkûmiyeti genel affa uğramış işletmecinin milletvekili olması mümkün değildir.

Doğru yanıt olan resmî ihalelere fesat karıştırma suçu, Anayasa'nın milletvekili seçilme yeterliliğini düzenleyen maddesinde açıkça belirtilen katalog suçlardan biridir. Zimmet, ihtilas, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlarla birlikte resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma suçlarından hüküm giyenler, cezalarının süresi ne olursa olsun ve genel affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler. Bu nedenle adayın başvurusu kesin olarak reddedilmelidir.

Step-by-Step Solution

Adayların aldıkları cezaların niteliğini ve süresini analiz et

Taksirli suçların ceza süresine bakılmaksızın engel olmadığı, kasten suçlarda ise 1 yıl sınırının olduğu tespit edilir.

Anayasa'nın seçilme yeterliliğini düzenleyen istisnalarını doğru uygulamak

Katalog suçları ve af durumunu incele

İhaleye fesat karıştırma suçunun katalog suçlar içinde yer aldığı ve affa uğrasa bile adaylığa engel olduğu belirlenir.

Yüz kızartıcı suçların süre şartı aranmaksızın ve aftan etkilenmeksizin mutlak engel teşkil etmesi

Askerlik ve yaş şartlarını değerlendir

Adaylık için 18 yaşını doldurmak ve askerlikle ilişiği olmamanın (tecilli olmanın yeterli olduğu) tespit edilmesi.

2017 anayasa değişiklikleriyle getirilen güncel şartların kontrolü

İstifa etmesi gereken kamu görevlilerini sınıflandır

İşçi statüsünde çalışan kamu görevlilerinin istifa etme zorunluluğu olmadığının anlaşılması.

Kamu personeli statülerinin adaylık sürecindeki farklı etkilerini ayırmak

Key Concept

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

Question 85Question →

Bir siyaset bilimi ve kamu hukuku panelinde, demokratik temsilin sürekliliği ile olağandışı durumların seçim periyotlarına etkisi ele alınmaktadır. Panelistler, Türkiye'deki anayasal düzende yasama ve yürütme organlarının seçimlerinin öne alınması veya mecburi nedenlerle yapılamaması durumlarına ilişkin güncel kuralları tartışmışlardır.

Bu bağlamda, yürürlükteki anayasa kuralları göz önüne alındığında seçimlerin ertelenmesi ve yenilenmesi süreçlerine ilişkin aşağıdaki hukuki tespitlerden hangisi doğrudur?

TBMM, seçimlerin yenilenmesi kararı alabilmek için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun oyuna ihtiyaç duyar ve bu karar neticesinde parlamento ile Cumhurbaşkanlığı seçimleri zorunlu olarak birlikte yapılır.

Savaş sebebiyle yeni seçimlerin yapılmasına imkân görülmediği takdirde, tıpkı yenileme kararında olduğu gibi üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasına hükmedilebilir.

Cumhurbaşkanının ikinci görev döneminde meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilebilmesi için, istisnai olarak Genel Kurulda üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun kararı aranmaktadır.

Siyasi tıkanıklıkların aşılması amacıyla meclis, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile sadece kendi seçimlerinin yenilenmesine karar verebilir; bu durumda Cumhurbaşkanının görev süresi olağan takviminde işlemeye devam eder.

Ülke genelinde yaşanabilecek ağır doğal afetler veya tehlikeli salgın hastalıklar gibi olağanüstü mücbir sebeplerin varlığı halinde, seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasına TBMM tarafından karar verilebilir.

Show answer & explanation

Answer: TBMM, seçimlerin yenilenmesi kararı alabilmek için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun oyuna ihtiyaç duyar ve bu karar neticesinde parlamento ile Cumhurbaşkanlığı seçimleri zorunlu olarak birlikte yapılır.

Answer

TBMM'nin seçimlerin yenilenmesi kararı alabilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu gereklidir ve bu karar alındığında parlamento ile Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte gerçekleştirilir.

2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile 1982 Anayasası'nın 116. maddesi yeniden düzenlenmiştir. Buna göre Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla (toplam 600 milletvekilinin 360'ının oyuyla) seçimlerin yenilenmesine karar verebilmektedir. Yine aynı anayasal düzenleme gereğince, seçimlerin yenilenmesi kararını ister TBMM isterse Cumhurbaşkanı almış olsun, her iki organın seçimi (yasama ve yürütme) zorunlu olarak birlikte gerçekleştirilmek durumundadır. Doğru ifade bu anayasal gerçeği yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) şartlarını değerlendir.

2017 anayasa değişikliklerine göre TBMM, üye tamsayısının beşte üç (3/5) çoğunluğu ile seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Ayrıca yenileme durumunda hem meclis hem de Cumhurbaşkanlığı seçimleri mecburi olarak birlikte yapılır.

Yenileme kurumunun temel kuralı 'birliktelik' ve meclis açısından 'beşte üç çoğunluk' şartıdır.

Seçimlerin ertelenmesi (geriye bırakılması) şartlarını değerlendir.

Seçimler sadece 'savaş' sebebiyle ve meclis kararıyla 1 yıl ertelenebilir. Deprem veya salgın hastalık gibi sebepler erteleme gerekçesi olamaz. Ayrıca erteleme kararı için özel bir nitelikli çoğunluk (örn. 3/5) aranmaz, toplantıya katılanların salt çoğunluğu (karar yeter sayısı kısıtlamalarına uymak kaydıyla) yeterlidir.

Erteleme ile yenileme usullerinin gerekçeleri ve karar nisapları birbirinden tamamen farklıdır.

Seçenekleri bu anayasal kurallara göre analiz et.

Sadece beşte üç çoğunluk şartını ve seçimlerin birlikte yapılma zorunluluğunu ifade eden seçenek hukuken doğrudur.

Diğer seçeneklerde yanlış karar nisapları, hatalı erteleme gerekçeleri ve seçimlerin bağımsız yapılabileceği yanılgısı bulunmaktadır.

Key Concept

1982 Anayasası'nda Seçimlerin Yenilenmesi ve Ertelenmesi Usulleri

Question 86Question →

1982 Anayasası'na göre, milletvekilliği statüsünün sona ermesi halleri birbirinden farklı usullere tabidir. Bir siyasi parti grubuna mensup Milletvekili (X), milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar ettiği gerekçesiyle TBMM Genel Kurulu kararıyla milletvekilliğini kaybetmiştir. Milletvekili (Y) ise seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giymiş ve hakkındaki mahkeme kararının TBMM Genel Kuruluna bildirilmesiyle üyeliği sona ermiştir.

Bu iki durumun hukuki sonuçları ve anayasal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

(X)'in üyeliğinin düşmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilirken, (Y)'nin üyeliğinin sona ermesi işlemine karşı Anayasa Mahkemesine başvuru yolu kapalıdır.

Her iki milletvekilinin de üyeliğinin sona ermesi işlemine karşı, kararın alındığı veya bildirimin yapıldığı tarihten başlayarak yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.

(X)'in üyeliğinin düşmesi için TBMM Genel Kurulunda üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu aranırken, (Y)'nin durumu için Meclis Başkanlık Divanının kararı yeterlidir.

(Y)'nin milletvekilliği, kesinleşmiş mahkeme kararının TBMM Başkanlığına sunulduğu an; (X)'in milletvekilliği ise yetkili komisyon raporunun Meclis Başkanlığına verildiği an düşer.

Her iki durumda da milletvekilliğinin sona ermesi, TBMM Genel Kurulunda yapılacak oylama sonucunda alınacak Meclis kararına bağlıdır.

Show answer & explanation

Answer: (X)'in üyeliğinin düşmesi kararına karşı Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulabilirken, (Y)'nin üyeliğinin sona ermesi işlemine karşı Anayasa Mahkemesine başvuru yolu kapalıdır.

Answer

1982 Anayasası'nın 84. ve 85. maddelerine göre; istifa, milletvekilliği ile bağdaşmayan görevi sürdürmekte ısrar ve devamsızlık hallerinde TBMM Genel Kurulu kararıyla üyeliğin düşürülmesine karşı ilgili vekil veya başka bir vekil 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine (AYM) başvurabilir. Ancak kesin hüküm giyme veya kısıtlanma hallerinde milletvekilliği, mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle (oylama yapılmaksızın) doğrudan düşer. Burada bir 'Meclis kararı' vücut bulmadığı için AYM'ye başvuru yolu Anayasa tarafından kapatılmıştır. Bu nedenle bağdaşmazlık sebebiyle üyeliği düşen milletvekili için yargı yolu açıkken, kesin hüküm nedeniyle düşen vekil için kapalıdır.

Step-by-Step Solution

Bağdaşmazlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi ((X) durumu) usulünü ve yargısal denetimini analiz etme.

Bağdaşmazlık durumunda TBMM Genel Kurulu oylama ile karar alır. 1982 Anayasası m. 85 gereğince, bu Meclis kararına karşı 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.

Oylama sonucunda ortaya çıkan işlem bir 'Meclis kararı' niteliği taşır ve Anayasa tarafından açıkça iptal davasına konu edilebileceği düzenlenmiştir.

Kesin hüküm giyme nedeniyle milletvekilliğinin sona ermesi ((Y) durumu) usulünü ve yargısal denetimini analiz etme.

Kesin hüküm giyme durumunda mahkeme kararı TBMM Genel Kuruluna sadece bildirilir, oylama yapılmaz. Ortada bir Meclis kararı olmadığı için bu işleme karşı Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

Kesin hüküm zaten bağımsız yargı organlarının nihai bir kararıdır ve Genel Kuruldaki işlem sadece bağlayıcı bir bildirimden ibarettir.

Seçenekleri analiz edilen bu bilgiler ışığında değerlendirme.

(X) için Anayasa Mahkemesi yolu açık, (Y) için kapalı olduğunu ifade eden seçenek doğru olarak tespit edilmiştir.

Bu önerme, Anayasa m. 84 ve m. 85'in hükümlerini doğrudan ve eksiksiz yansıtmaktadır.

Key Concept

Milletvekilliğinin Düşmesi Halleri ve Anayasa Yargısı Denetimi

Question 87Question →

1982 Anayasası'nın "Milletvekili Seçilme Yeterliliği"ne ilişkin 76. maddesi hükümleri dikkate alındığında, adaylık ve seçilme şartları hakkında aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye Büyük Millet Meclisine üye seçilebilmek için on sekiz yaşını doldurmuş olmak ve en az ilkokul mezunu olmak anayasal bir zorunluluktur.

Taksirli suçlar hariç olmak üzere, kasten işlenen bir suçtan dolayı toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.

Zimmet, ihtilâs, irtikâp, rüşvet ve hırsızlık gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanlar, cezaları genel veya özel affa uğramış olsa bile milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olamazlar.

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) üyeleri ile yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, akademik bağımsızlık ilkesi gereği görevlerinden çekilme zorunluluğu olmaksızın milletvekili adayı olabilirler.

Askerlik hizmetiyle ilişiği bulunan veya kısıtlı durumda olan Türk vatandaşları milletvekili seçilebilme ehliyetinden yoksundur.

Show answer & explanation

Answer: Yükseköğretim Kurulu (YÖK) üyeleri ile yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, akademik bağımsızlık ilkesi gereği görevlerinden çekilme zorunluluğu olmaksızın milletvekili adayı olabilirler.

Answer

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) üyeleri ile öğretim elemanlarının aday olabilmek için görevlerinden istifa etmelerine gerek olmadığını belirten seçenek yanlıştır. Bu kişilerin adaylık için görevlerinden çekilmeleri anayasal bir zorunluluktur.

Doğru cevap, YÖK üyeleri ve öğretim elemanlarının görevlerinden çekilmeden aday olabileceklerini belirten seçenektir. 1982 Anayasası'nın 76. maddesinin üçüncü fıkrası; hâkimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları, yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, Yükseköğretim Kurulu üyeleri, memur statüsündeki görevliler, işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri ve Silahlı Kuvvetler mensuplarının görevlerinden çekilmedikçe aday olamayacaklarını ve milletvekili seçilemeyeceklerini kesin bir şekilde hükme bağlamıştır. "Akademik bağımsızlık" gerekçesi anayasal bağlayıcılığı ortadan kaldırmaz.

Step-by-Step Solution

1982 Anayasası Madde 76'da yer alan milletvekili seçilemeyecek kişilere ilişkin genel şartları incele.

Vatandaşlık, 18 yaş, en az ilkokul mezuniyeti, askerlikle ilişiği olmamak ve kısıtlı/yasaklı olmamak genel şartlardır. Ayrıca taksirli suçlar hariç 1 yıl ve üzeri hapis cezası alanlar ile affa uğrasa bile yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler seçilemez.

Anayasanın açık hükümlerini doğrulayarak seçeneklerdeki genel geçer ifadelerin doğruluğunu teyit etmek.

Aday olabilmek için görevinden çekilmesi (istifa etmesi) gereken kamu görevlileri listesini değerlendir.

Anayasa'ya göre; Hakimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları, yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, Yükseköğretim Kurulu üyeleri, memurlar ve işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri ile Silahlı Kuvvetler mensupları görevlerinden çekilmedikçe aday olamazlar.

Yanlış seçeneği tespit etmek için istifa zorunluluğu olan görevliler listesine hakim olmak gerekir.

Seçeneklerdeki ifadeleri anayasal kurallarla karşılaştır.

Öğretim elemanlarının ve YÖK üyelerinin görevlerinden çekilmeden aday olabileceklerini iddia eden seçenek, anayasanın istifa şartını düzenleyen açık hükmüne (Madde 76/3) aykırıdır.

Soruda anayasal kuralı doğru yansıtmayan (yanlış olan) ifade istenmektedir.

Key Concept

Milletvekili Adaylığı İçin Görevden Çekilme Zorunluluğu ve Seçilme Şartları

Question 88Question →

Anayasa'da yasama ve yürütme organlarının seçimlerinin beş yılda bir aynı gün yapılması kurala bağlanmış; ancak belirli hukuki ve fiili zorunluluklar halinde bu sürenin uzatılması veya kısaltılması için anayasal mekanizmalar öngörülmüştür.

Seçimlerin yenilenmesi ve savaş sebebiyle geriye bırakılması kurumlarının işleyişine ilişkin aşağıdaki kurallardan hangisi doğrudur?

TBMM Genel Kurulu, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla erken seçim kararı alabilir ve bu durumda Cumhurbaşkanlığı seçimi etkilenmeksizin yalnızca yasama organı yenilenir.

Doğal afet, ağır salgın hastalık veya savaş hallerinin ortaya çıkması durumunda Yüksek Seçim Kurulu, seçimlerin bir yıla kadar geriye bırakılmasına doğrudan karar verebilir.

TBMM, seçimlerin yenilenmesine ancak üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla karar verebilir ve hangi organ tarafından yenileme kararı alınırsa alınsın her iki seçim birlikte yapılır.

Cumhurbaşkanının ikinci görev döneminde TBMM tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde dahi, aynı kişi dönem sınırlaması kuralı gereği tekrar aday olamaz.

Savaş sebebiyle yeni seçimlerin yapılmasına imkân görülmediğinde TBMM seçimleri bir yıl geriye bırakabilir, ancak savaş hali devam etse dahi bu karar ikinci kez uygulanamaz.

Show answer & explanation

Answer: TBMM, seçimlerin yenilenmesine ancak üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla karar verebilir ve hangi organ tarafından yenileme kararı alınırsa alınsın her iki seçim birlikte yapılır.

Answer

TBMM'nin seçimlerin yenilenmesine üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla karar verebileceği ve yenileme kararı kimin tarafından alınırsa alınsın her iki seçimin birlikte yapılacağı seçenektir.

Doğru cevap, TBMM'nin seçimleri yenileme kararını ancak beşte üç (360 milletvekili) çoğunlukla alabileceğini ve hem meclis hem de cumhurbaşkanı seçimlerinin her koşulda birlikte yapılacağını belirten ifadedir. 2017 Anayasa değişiklikleriyle birlikte meclis ve cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ayrı ayrı yapılması uygulaması kaldırılmış, seçimlerin yenilenmesi yetkisi de her iki organ için karşılıklı ve birbirini bağlayıcı hale getirilmiştir.

Step-by-Step Solution

Seçimlerin yenilenmesi kurumunun şartları, karar organları ve karar yeter sayısı analiz edilir.

Yenileme kararı Cumhurbaşkanı tarafından tek başına veya TBMM tarafından üye tamsayısının 3/5 çoğunluğu (360 milletvekili) ile alınabilir.

Anayasa madde 116 hükmündeki yenileme iradesinin sınırlarını belirlemek için.

Seçimlerin yenilenmesi kararının kapsamı değerlendirilir.

Kararı hangi organ alırsa alsın, Anayasa gereği Cumhurbaşkanlığı seçimi ile TBMM genel seçimi her zaman birlikte (aynı gün) yapılır; sadece bir organın seçimi yenilenemez.

2017 Anayasa değişikliğinin getirdiği 'birliktelik' kuralını teyit etmek için.

Seçimlerin geriye bırakılması (ertelenmesi) kurumunun uygulama şartları incelenir.

Erteleme yalnızca 'savaş' sebebiyle yapılabilir. Karar mercii TBMM'dir (YSK değildir). Süre bir yıldır ve savaş hali sürerse bu işlem tekrarlanabilir.

Yenileme ile erteleme kurumları arasındaki farkları netleştirmek ve çeldiricileri elemek için.

Key Concept

Seçimlerin Yenilenmesi, Geriye Bırakılması ve 2017 Anayasa Değişiklikleri

Estimated Time:1m 30s

PreviousPage 5 / 5

Yasama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes