İdari Yargı Teşkilatı ve Görev

84 questions

$6183$ sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca düzenlenen ödeme emri işlemlerine karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, ödeme emrine konu edilen alacağın hukuki niteliğine göre belirlenmektedir. Bu kapsamda, alacağın tahsil aşamasında ortaya çıkan uyuşmazlıklarda asıl alacağın vergi veya benzeri bir mali yükümlülük olup olmadığı, görevli yargı yerinin tayininde temel kriterdir.

Buna göre, aşağıda belirtilen ödeme emri işlemlerinden hangisine karşı açılacak iptal davasında vergi mahkemesi görevlidir?

Belediye başkanlığı tarafından,

3194

sayılı İmar Kanunu uyarınca verilen bir idari para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emri

Vergi dairesi müdürlüğü tarafından, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca kesilen ve kesinleşen bir trafik para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emri

Sosyal Güvenlik Kurumu il müdürlüğü tarafından, işverenin süresinde ödemediği sigorta primlerinin tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emri

Vergi dairesi müdürlüğü tarafından, mükellefin süresinde beyan etmediği kurumlar vergisi ve bu vergiye bağlı olarak kesilen vergi ziyaı cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emri

Valilik tarafından,

5326

sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca verilen bir idari para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emri

Show answer & explanation

Answer: Vergi dairesi müdürlüğü tarafından, mükellefin süresinde beyan etmediği kurumlar vergisi ve bu vergiye bağlı olarak kesilen vergi ziyaı cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emri

Answer

Kurumlar vergisi ve bu vergiye bağlı olarak kesilen vergi ziyaı cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emri işlemine karşı açılan davada vergi mahkemesi görevlidir.

Doğru yanıt olan seçenekteki işlem, kurumlar vergisi ve vergi ziyaı cezasına ilişkindir.

2576

sayılı Kanun'un

6

. maddesi uyarınca, genel bütçeye, il özel idarelerine, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlülükler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin uyuşmazlıklar ile bu konulara ilişkin

6183

sayılı Kanun uygulamaları vergi mahkemelerinin görev alanındadır. Kurumlar vergisi genel bütçeye ait bir vergidir ve vergi ziyaı cezası da buna bağlı bir cezadır.

Step-by-Step Solution

6183

sayılı Kanun kapsamındaki uyuşmazlığın dayanağı olan alacağın niteliği tespit edilir.

Alacak, bir vergi türü (Kurumlar Vergisi) ve buna bağlı bir vergi cezasıdır (Vergi Ziyaı Cezası).

Görevli mahkeme, alacağın asıl niteliğine göre belirlenir.

2576

sayılı Kanun'un

6

. maddesi hükümleri uygulanır.

Genel bütçeye ait vergi, resim, harçlar ile benzeri mali yükümlülüklerin tahsiline ilişkin

6183

sayılı Kanun uygulamasından doğan uyuşmazlıklar vergi mahkemesinin görevindedir.

Yasal görev dağılımı mali yükümlülükleri vergi mahkemesine özgülemiştir.

İdari para cezaları ile mali yükümlülükler arasındaki ayrım yapılır.

Trafik, imar veya çevre cezaları idari para cezasıdır ve idare mahkemesinin görevindedir; kurumlar vergisi ise mali yükümlülüktür.

Tahsil dairesinin vergi dairesi olması alacağın niteliğini değiştirmez.

Key Concept

Vergi Mahkemelerinin Görev Alanı ve 'Asıl Alacak' İlkesi

Hints

Ödeme emri davalarında görevli mahkemeyi belirlerken, işlemi tesis eden makama değil, ödeme emrinin içeriğindeki borcun niteliğine bakın.

Trafik para cezası veya imar para cezası gibi borçlar 'mali yükümlülük' (vergi, resim, harç) sayılmazlar.

Vergi dairesinin her yaptığı işlem vergi mahkemesine gitmez; tahsil ettiği şey bir vergi ise vergi mahkemesine, trafik cezası ise idare mahkemesine gidilir.

Practice More

Vergi mahkemelerinin tek hakimle ve kurul halinde verdiği kararlara karşı yapılacak istinaf başvurularındaki parasal sınırları inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 2Question →

$4458$ sayılı Gümrük Kanunu kapsamında ithal edilen bir eşya için gümrük idaresince ek tahakkuk yapılması ve bu tahakkuka bağlı olarak vergi ziyaı cezası kesilmesi durumunda, söz konusu işlemlere karşı açılacak davada görevli ilk derece mahkemesi aşağıdakilerden hangisidir?

İdare Mahkemesi

Vergi Mahkemesi

Sulh Ceza Hakimliği

Danıştay

Bölge İdare Mahkemesi

Show answer & explanation

Answer: Vergi Mahkemesi

Answer

Gümrük idaresince tesis edilen vergi tahakkuku ve vergi ziyaı cezası işlemlerine karşı açılacak davalarda görevli yargı yeri Vergi Mahkemesidir.

2576

sayılı Kanun'un

6

. maddesi uyarınca; genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlülükler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalar vergi mahkemelerinde çözümlenir. Gümrük vergisi genel bütçeye dahil bir vergi türü olduğu için, bu vergiye ve bağlı cezalarına (vergi ziyaı cezası gibi) karşı açılacak davalar vergi mahkemesinin görev alanına girer.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık konusunun hukuki niteliğini belirlemek.

İşlem, genel bütçeye gelir kaydedilen gümrük vergisi ve bu vergiye bağlı bir cezadır.

Gümrük vergileri, devletin egemenlik gücüne dayanarak aldığı mali yükümlülüklerdir.

2576

sayılı Kanun'un

6

. maddesini uygulamak.

Genel bütçeye ait vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler ile bunların zam ve cezalarına ilişkin davaların vergi mahkemesinde görüleceği tespit edilir.

Kanun, bu tür mali uyuşmazlıklar için özel bir görev alanı belirlemiştir.

Key Concept

Vergi Mahkemelerinin Görev Alanı (2576 sayılı Kanun m. 6)

Hints

Uyuşmazlığın konusu bir 'vergi' ve bu vergiye bağlı bir 'ceza'dır.

2576

sayılı Kanun'da vergi mahkemelerinin görevleri 'genel bütçeye ait vergiler' üzerinden tanımlanmıştır.

Practice More

İdari para cezaları ile vergi cezaları arasındaki görev ayrımını pekiştirmek için Kabahatler Kanunu ile İYUK arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 3Question →

Bir kamu kurumunda sayman olarak görev yapan ilgilinin hesaplarının denetimi sonucunda, Sayıştay tarafından hakkında "kesin hüküm" niteliğinde bir tazmin kararı tesis edilmiştir. İlgili kişi, bu kararın hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek iptali talebiyle yargı yoluna başvurmak istemektedir. Türk idari yargılama hukuku ilkeleri ve anayasal düzenlemeler dikkate alındığında, bu uyuşmazlığın yargısal denetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sayıştay tarafından verilen kesin hükümler aleyhine, anayasal bir sınırlama (yargı kısıntısı) gereği idari yargı yoluna başvurulamaz.

Sayıştay kararları birer "hazırlık işlemi" niteliğinde olduğundan, ancak bu karara dayalı bir ödeme emri düzenlendikten sonra iptal davası açılabilir.

Tazmin kararı idarenin mali bir işlemi olduğu için, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde doğrudan Vergi Mahkemesinde dava açılması gerekir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun meslekten çıkarma kararlarında olduğu gibi, bu tür kararlara karşı da ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'a başvurulmalıdır.

Söz konusu karar miktar itibarıyla kesinlik sınırının altında kalmıyorsa, Bölge İdare Mahkemesinde istinaf yoluna başvurulması mümkündür.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay tarafından verilen kesin hükümler aleyhine, anayasal bir sınırlama (yargı kısıntısı) gereği idari yargı yoluna başvurulamaz.

Answer

Sayıştay tarafından verilen kesin hükümler aleyhine, anayasal bir sınırlama (yargı kısıntısı) gereği idari yargı yoluna başvurulamaz.

Türk idari yargılama hukukunda hukuk devleti ilkesi gereği idarenin her türlü eylem ve işleminin denetlenebilirliği esas olsa da, anayasa koyucu bazı hassas kurumların işlemlerini bu denetimin dışında tutmuştur.

1982

Anayasası'nın

160

. maddesinin son fıkrası, Sayıştay tarafından verilen kesin hükümler aleyhine idari yargı yoluna başvurulmasını açıkça yasaklamaktadır. Bu durum tipik bir 'yargı kısıntısı' örneğidir.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık konusunun hukuki niteliğini belirle

Dava konusu edilmek istenen işlem, Sayıştay tarafından tesis edilmiş kesin bir hükümdür.

Sayıştay kararlarının yargısal denetim statüsü anayasal düzeyde özel olarak düzenlenmiştir.

Anayasa'nın ilgili maddesini (m. 160) değerlendir

Anayasa'nın 160. maddesine göre: "Sayıştayca verilen kesin hükümler hakkında... idari yargı yoluna başvurulamaz."

Hukuk devleti ilkesinin bir istisnası olan 'yargı kısıntısı' kurumunun bu uyuşmazlığa uygulanıp uygulanmadığını teyit etmek gerekir.

Diğer yargı yolu istisnaları ile karşılaştır

HSK meslekten çıkarma kararları veya YAŞ ilişiği kesme kararları gibi bazı istisnaların aksine, Sayıştay'ın kesin hükümleri tamamen yargı yolu dışındadır.

Doğru hukuki teşhisi koymak için benzer görünen ancak denetimi mümkün olan işlemlerden ayrıştırma yapılır.

Key Concept

Yargı Kısıntısı (İdari Yargı Yolunun Anayasal İstisnaları)

Practice More

Anayasa'da yer alan diğer yargı kısıntısı hallerini (YSK kararları, kamu görevlileri hakem kurulu kararları vb.) ve bunların istisnalarını (HSK ve YAŞ kararlarındaki denetim imkanlarını) tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 4Question →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca, bölge idare mahkemesi dava daireleri tarafından istinaf incelemesi sonucunda verilen aşağıdaki kararlardan hangisine karşı Danıştay'da "temyiz" yoluna başvurulabilir?

Belediye meclislerinin feshi veya meclis üyelerinin üyeliğinin düşürülmesi istemiyle açılan davalar sonucu verilen kararlar

Konusu elli bin Türk lirasını geçmeyen tam yargı davaları sonucunda verilen kararlar

Kamu görevlilerinin atanması, nakli ve geçici görevlendirilmesi işlemlerine ilişkin uyuşmazlıklardan doğan davalar sonucu verilen kararlar

Vergi mahkemelerince tek hâkimle verilen kararlara karşı yapılan istinaf incelemesi sonucunda verilen kararlar

İdare mahkemeleri tarafından verilen yürütmenin durdurulması isteminin reddine ilişkin kararlar

Show answer & explanation

Answer: Belediye meclislerinin feshi veya meclis üyelerinin üyeliğinin düşürülmesi istemiyle açılan davalar sonucu verilen kararlar

Answer

Belediye meclislerinin feshi veya meclis üyelerinin üyeliğinin düşürülmesi istemiyle açılan davalar sonucu verilen kararlar Danıştay'da temyiz edilebilir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinde Bölge İdare Mahkemesi dava dairelerinin kararlarından hangilerinin Danıştay'da temyiz edilebileceği sınırlı bir liste halinde sayılmıştır. Bu maddenin (ç) bendinde, belediye meclislerinin feshi, belediye başkanlığının düşürülmesi veya meclis üyelerinin üyeliğinin düşürülmesi istemiyle açılan davalar sonucu verilen kararların temyiz yolunun açık olduğu belirtilmiştir.

Step-by-Step Solution

Kanun maddesinin belirlenmesi

İYUK Madde 46 kapsamına bakılır.

Bölge idare mahkemesi kararlarından hangilerinin temyiz edilebileceği bu maddede tahdidi olarak sayılmıştır.

Dava konusunun madde 46 kapsamındaki listede aranması

Belediye organlarının feshine ilişkin kararların temyiz yolunun açık olduğu görülür.

Madde 46/ç bendi bu tür davaları açıkça temyiz edilebilir kararlar arasında saymıştır.

Key Concept

Temyiz Edilebilecek Kararlar

Practice More

İYUK 46. maddede sayılan diğer temyiz edilebilir karar türlerini (düzenleyici işlemler, belli meslekten çıkarma vb.) gözden geçiriniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 5Question →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca, Danıştay’ın kanun yolu incelemesi yapma yetkisi ve görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Danıştay, bölge idare mahkemesi dava dairelerinin kanunda (İYUK m. 46) tahdidi olarak sayılan kararlarını temyiz mercii olarak incelemekle görevlidir.

Danıştay, idare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen tüm nihai kararlara karşı başvurulan istinaf taleplerini karara bağlayan genel yetkili mahkemedir.

Bölge idare mahkemesi dava daireleri tarafından istinaf incelemesi sonucunda verilen tüm kararlar, herhangi bir konu veya miktar sınırı olmaksızın Danıştay nezdinde temyiz edilebilir.

Danıştay'ın temyiz incelemesi sonucunda verdiği bozma kararları karşısında, bölge idare mahkemesi dava dairelerinin ısrar (direnme) kararı verme yetkisi bulunmamaktadır.

İvedik yargılama usulüne tabi uyuşmazlıklarda mahkemece verilen kararlar, kural olarak önce bölge idare mahkemesinde istinaf edildikten sonra Danıştay'da temyiz edilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Danıştay, bölge idare mahkemesi dava dairelerinin kanunda (İYUK m. 46) tahdidi olarak sayılan kararlarını temyiz mercii olarak incelemekle görevlidir.

Answer

Danıştay, bölge idare mahkemesi dava dairelerinin İYUK m. 46'da belirtilen sınırlı sayıdaki kararlarını temyiz mercii olarak incelemekle görevlidir.

İdari yargılama sistemimizde Danıştay, kural olarak bölge idare mahkemesi dava dairelerinin İYUK'un 46. maddesinde sınırlı olarak (tahdidi) sayılan kararlarını temyiz yoluyla inceleyen yüksek mahkemedir. Bu listede yer almayan uyuşmazlıklar istinaf (BİM) aşamasında kesinleşir.

Step-by-Step Solution

Danıştay'ın mevcut yargı sistemindeki yerini belirleme

Danıştay, 2016 sonrası sistemde genel kural olarak bir 'temyiz' merciidir.

İstinaf mahkemelerinin (BİM) kurulmasıyla birlikte Danıştay'ın doğrudan ilk derece mahkemesi kararlarını inceleme görevi sınırlanmıştır.

Temyiz incelemesinin kapsamını kontrol etme

Bölge idare mahkemesi kararlarının hangilerinin temyiz edilebileceği İYUK m. 46'da tek tek sayılmıştır.

Her BİM kararı temyiz edilemez; yasa koyucu uyuşmazlıkların bir kısmının bölge idare mahkemesinde kesinleşmesini öngörmüştür.

Seçeneklerdeki usul hatalarını ayıklama

İstinafın BİM görevi olduğu, ivedik yargılamada istinafın olmadığı ve ısrar hakkının bulunduğu tespit edilir.

İYUK'un temel teşkilat ve usul kuralları uyarınca yanlış olan ifadeler elenir.

Key Concept

Danıştay'ın Temyiz Mercii Olarak Görevi

Practice More

İYUK m. 46'da yer alan temyiz edilebilir kararlar listesini (özellikle kamu görevlileri ve ruhsatlara ilişkin olanları) inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 6Question →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri çerçevesinde, idare mahkemelerinin teşkilat yapısı ve görev alanına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdare mahkemeleri; iptal davalarını, tam yargı davalarını ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaları çözümlemekle görevlidir.

Mahalli idareler tarafından tarh, tahakkuk ve tahsil edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıklar, idarenin taraf olduğu mali işlemler kapsamında genel görevli mahkeme olan idare mahkemelerinde çözümlenir.

Uyuşmazlık miktarı kanunda belirtilen parasal sınırın altında kalan tam yargı davalarında verilen tek hakim kararlarına karşı yapılan istinaf başvuruları, bölge idare mahkemesinde heyet yerine tek hakim tarafından kesin olarak karara bağlanır.

İdare mahkemelerinin kurulması, kaldırılması ve yargı çevrelerinin belirlenmesine ilişkin kararlar, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Adalet Bakanlığı tarafından münhasıran yerine getirilir.

Bakanlıkların merkez teşkilatında görev yapan yüksek dereceli kamu yöneticileri dışındaki tüm devlet memurlarının atama ve nakil işlemlerinden doğan iptal davalarında Danıştay ilk derece mahkemesi olarak görev yapar.

Show answer & explanation

Answer: İdare mahkemeleri; iptal davalarını, tam yargı davalarını ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaları çözümlemekle görevlidir.

Answer

İdare mahkemeleri; iptal ve tam yargı davalarının yanı sıra, tahkim yolu öngörülen imtiyaz sözleşmeleri hariç olmak üzere, diğer idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklara bakmakla görevlidir.

İdare mahkemeleri, idari yargı düzeninin genel görevli ilk derece mahkemesidir. 2576 sayılı Kanun uyarınca; başka bir yargı merciine bırakılmayan iptal ve tam yargı davaları ile tahkim öngörülen imtiyaz sözleşmeleri dışındaki idari sözleşmelerden doğan davalar bu mahkemelerde çözümlenir.

Step-by-Step Solution

2576 sayılı Kanun'un 5. maddesinin incelenmesi

İdare mahkemelerinin üç temel görev alanı olduğu belirlenir: İptal davaları, tam yargı davaları ve idari sözleşmelerden doğan davalar.

Genel görevli mahkemenin yetki sınırlarını çizen temel hukuk kuralıdır.

İdari sözleşmelerdeki istisnanın analizi

Kamu hizmeti imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri (tahkim öngörülmeyenler) için Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olduğu, ancak diğer idari sözleşmelerin idare mahkemesinde görüleceği tespit edilir.

İdari yargı mercileri arasındaki görev ayrımını (idare mahkemesi vs. Danıştay) netleştirmek gerekir.

Vergi mahkemesi ve teşkilat kurallarının elenmesi

Mali yükümlülüklerin vergi mahkemesine ait olduğu ve teşkilat kurallarındaki yetki paylaşımı (Adalet Bak. ve HSK) doğrulanır.

Diğer seçeneklerdeki kavram karmaşasının giderilmesi sağlanır.

Key Concept

İdare Mahkemelerinin Genel Görev Alanı ve İstisnaları

Question 7Question →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun hükümleri uyarınca, idare mahkemelerinin görev alanı ve çalışma usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdare mahkemeleri; vergi mahkemelerinin görevine giren davalar ile Danıştayda ilk derece mahkemesi olarak çözümlenecek olanlar dışındaki idari davalara bakmakla görevlidir.

Uyuşmazlık miktarı kanunda belirtilen parasal sınırın altında kalan tam yargı davaları, her durumda idare mahkemesi kurulu (heyeti) tarafından karara bağlanmak zorundadır.

Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca tahakkuk ettirilen vergi, resim ve harçlara ilişkin uyuşmazlıklar, genel görevli mahkeme olması sıfatıyla idare mahkemelerinde görülür.

Ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere karşı açılacak iptal davaları, uyuşmazlık konusuna bakılmaksızın ilk derece mahkemesi olarak idare mahkemelerinde çözümlenir.

İdare mahkemesi tek hâkimi tarafından verilen nihai kararlara karşı yapılacak istinaf başvuruları, doğrudan Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna yapılır.

Show answer & explanation

Answer: İdare mahkemeleri; vergi mahkemelerinin görevine giren davalar ile Danıştayda ilk derece mahkemesi olarak çözümlenecek olanlar dışındaki idari davalara bakmakla görevlidir.

Answer

İdare mahkemeleri, vergi mahkemelerinin görevine giren davalar ile Danıştay'da ilk derece mahkemesi olarak çözümlenecek olanlar dışındaki tüm idari davalara bakmakla görevli genel mahkemelerdir.

İdare mahkemeleri, idari yargı düzeninde 'genel görevli' mahkeme statüsündedir. Bu nedenle, vergi mahkemelerinin görevine giren vergi, resim ve harç uyuşmazlıkları ile Danıştay'ın 2575 sayılı Kanun uyarınca ilk derece mahkemesi olarak baktığı özel davalar dışındaki tüm iptal ve tam yargı davaları idare mahkemelerinin görev alanına girer.

Step-by-Step Solution

Görev dağılımının yasal dayanağını belirleme.

2576 sayılı Kanun'un 5. maddesi, idare mahkemelerinin genel yetkili olduğunu ve diğer idari yargı mercilerinin (Vergi, Danıştay) görevine girmeyen işlere baktığını belirtir.

İdari yargıda görev kuralları kamu düzenindendir ve mahkemenin görev alanı kanunla belirlenir.

Parasal sınır ve karar mekanizmasını analiz etme.

Belirli bir tutarın altındaki uyuşmazlıklar tek hâkimle, üzerindeki uyuşmazlıklar ise heyet (kurul) hâlinde karara bağlanır.

Yargılamanın hızlandırılması ve verimlilik amacıyla küçük miktarlı davalar tek hâkim usulüne tabidir.

Key Concept

İdari yargıda idare mahkemelerinin genel görevli (asıl görevli) mahkeme olması ve görev sınırlarının 'olumsuz' (diğer mahkemelerin görevleri dışında kalanlar) şekilde tanımlanması.

Estimated Time:1m 30s

Question 8Question →

Hukuk devleti ilkesinin bir sonucu olarak idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolunun açık olması kuraldır. Ancak 1982 Anayasası ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK), bu kurala çeşitli gerekçelerle istisnalar getirmiştir. Bu istisnaların bir kısmı işlemin anayasal 'yargı kısıntısı' kapsamında olmasından, bir kısmı ise işlemin dava açılabilir nitelikteki 'kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem' vasfına sahip olmamasından kaynaklanmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi idari yargı yolunda iptal davasına konu edilememesinin hukuki gerekçesi bakımından diğerlerinden ayrılmaktadır?

Yüksek Seçim Kurulu'nun seçim sonuçlarının tesciline ilişkin kesin kararları

Kamu Denetçiliği Kurumu'nun (Ombudsman) şikâyet başvurusu üzerine tesis ettiği tavsiye kararları

Spor Tahkim Kurulu'nun spor disiplin cezalarına ilişkin itirazlar üzerine verdiği kararlar

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun meslekten çıkarma cezası dışındaki diğer disiplin kararları

Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'nun toplu sözleşme süreci sonunda verdiği kararlar

Show answer & explanation

Answer: Kamu Denetçiliği Kurumu'nun (Ombudsman) şikâyet başvurusu üzerine tesis ettiği tavsiye kararları

Answer

Kamu Denetçiliği Kurumu'nun (Ombudsman) tavsiye kararları, diğer seçeneklerdeki gibi anayasal bir yargı kısıntısı (yargı yolunun kapalı olması) nedeniyle değil; icrai (bağlayıcı) nitelik taşımadığı ve 'kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem' vasfına sahip olmadığı için idari yargı denetimi dışında kalmaktadır.

Doğru yanıt olan seçenek, Kamu Denetçiliği Kurumu'nun tavsiye kararlarını içermektedir. Bu kararlar, İYUK'un 14. maddesinde belirtilen 'kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem' olma şartını taşımadığı için dava edilemezler. Diğer seçeneklerde yer alan (YSK, Spor Tahkim, Kamu Görevlileri Hakem Kurulu ve HSK disiplin kararları) işlemler ise aslında bağlayıcı ve icrai nitelikte olmalarına rağmen, Anayasa'nın ilgili maddelerinde yer alan 'yargı yolu kapalıdır' veya 'kararları kesindir' şeklindeki açık hükümler (yargı kısıntısı) nedeniyle denetlenememektedir. Bu yönüyle tavsiye kararı, 'hukuki niteliği gereği' dava edilemezken; diğerleri 'anayasal engel' nedeniyle dava edilemez.

Step-by-Step Solution

Seçeneklerdeki kurumların tesis ettiği işlemlerin hukuki niteliklerini ve bağlayıcılık düzeylerini analiz etmek.

Yüksek Seçim Kurulu, Spor Tahkim Kurulu, Kamu Görevlileri Hakem Kurulu ve HSK kararları nihai, bağlayıcı ve icrai niteliktedir; ancak Kamu Denetçiliği Kurumu kararları sadece tavsiye niteliğindedir.

İdari yargıda dava konusu olabilmenin temel şartı işlemin 'icrai' olmasıdır.

Anayasal 'yargı kısıntısı' kavramını her bir seçenek için değerlendirmek.

YSK (Madde 79), Spor Tahkim (Madde 59), Hakem Kurulu (Madde 53) ve HSK (Madde 159) için Anayasa'da açıkça 'başka mercie başvurulamaz' veya 'yargı yolu kapalıdır' ifadeleri yer almaktadır.

Bu maddeler, idarenin icrai işlemlerine karşı getirilen istisnai engellerdir.

Kamu Denetçiliği Kurumu'nun hukuki statüsünü ve İYUK Madde 14/3-d hükmünü ilişkilendirmek.

Kamu Denetçiliği Kurumu'nun kararları icrai değildir. İYUK'un ilk inceleme konularından olan 'idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı' kriteri uyarınca bu kararlar dava edilemez.

Bu durum anayasal bir yasak değil, işlemin doğası gereği dava açılabilirlik şartını taşımamasıdır.

Key Concept

İdari yargı denetimi dışında kalan işlemlerin 'yargı kısıntısı' ve 'icrailik yokluğu' kriterleri açısından tasnifi.

Practice More

Anayasal yargı kısıntılarının istisnaları olan 'HSK meslekten çıkarma' ve 'YAŞ ilişik kesme' (kadrosuzluk hariç) kararlarının güncel durumunu tekrar ediniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 9Question →

2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 24. maddesinde, Danıştay’ın ilk derece mahkemesi olarak bakacağı davalar numerus clausus (sınırlı sayı) ilkesi gereği tek tek sayılmıştır. Bir idari işlemin iptali için doğrudan Danıştay'da dava açılabilmesi için işlemin niteliği, tesis eden makam ve uygulama alanı bakımından kanundaki şartları kümülatif olarak taşıması gerekir.

Buna göre, aşağıdaki idari uyuşmazlıklardan hangisinde Danıştay ilk derece mahkemesi sıfatıyla görevlidir?

Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanan ve ülke çapındaki tüm avukatların uyması zorunlu olan 'Reklam Yasağı Yönetmeliği'ne karşı açılan iptal davası.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu tarafından bir Cumhuriyet savcısına verilen 'yer değiştirme' disiplin cezasının iptali istemiyle açılan dava.

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından tesis edilen ve bir öğretmen adayının sözlü sınav (mülakat) sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin bireysel işlemin iptali davası.

Bir Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından kabul edilen ve sadece o ilin mülki sınırları içerisinde uygulanan 'İmar Yönetmeliği'nin iptali davası.

Bir devlet üniversitesi rektörlüğü tarafından çıkarılan ve üniversitenin tüm birimlerinde uygulanan 'Yatay Geçiş Yönergesi'nin iptali davası.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanan ve ülke çapındaki tüm avukatların uyması zorunlu olan 'Reklam Yasağı Yönetmeliği'ne karşı açılan iptal davası.

Answer

Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanan ve ülke çapında uygulanan düzenleyici işleme karşı açılan iptal davası Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak görevli olduğu uyuşmazlıktır.

Danıştay Kanunu'nun 24. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca; bakanlıklar ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca (Türkiye Barolar Birliği, TOBB, TMMOB vb.) çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları, ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülür. Türkiye Barolar Birliği tarafından çıkarılan yönetmelik hem makam hem de ülke çapında uygulama kriterini karşılamaktadır.

Step-by-Step Solution

İdari işlemin niteliğini belirle

İşlem 'Yönetmelik' olduğu için düzenleyici (genel ve soyut) bir işlemdir.

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi görevi genellikle düzenleyici işlemlerle ilgilidir.

İşlemi tesis eden makamı kontrol et

İşlem 'Türkiye Barolar Birliği' (Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu) tarafından tesis edilmiştir.

Danıştay Kanunu m. 24/1-c bu makamların işlemlerini kapsar.

Uygulama alanını kontrol et

İşlem 'ülke çapında' uygulanmaktadır.

Meslek kuruluşlarının sadece yerel (bölgesel) işlemleri Danıştay'ın değil, idare mahkemesinin görev alanına girer.

Kanun maddesiyle eşleştir

2575 sayılı Kanun m. 24/1-c hükmündeki şartlar sağlanmıştır.

Makam, nitelik ve kapsam kriterleri Danıştay'ın ilk derece görevini belirler.

Key Concept

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak görevleri (2575 S.K. m. 24)

Hints

İşlemin 'düzenleyici' olup olmadığını ve 'ülke çapında' uygulanıp uygulanmadığını kontrol edin.

Practice More

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı diğer konuları (Cumhurbaşkanı kararları, Danıştay Başkanlık Kurulu kararları vb.) 2575 sayılı Kanun m. 24 üzerinden tekrar edin.

Estimated Time:2m 30s

Question 10Question →

Bir mükellefin işletmesine yönelik olarak ilgili belediye başkanlığı tarafından $2464$ sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca 'ilan ve reklam vergisi' tahakkuk ettirilmiş; ayrıca aynı işletme hakkında belediye encümeni tarafından 'iş yeri açma ve çalışma ruhsatı kriterlerine aykırılık' nedeniyle bir idari para cezası kararı alınmıştır.

$2576$ sayılı Kanun hükümleri dikkate alındığında, bu işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde görevli mahkemelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İlan ve reklam vergisine karşı açılacak dava vergi mahkemesinde, idari para cezasına karşı açılacak dava ise idare mahkemesinde görülmelidir.

Her iki işlem de belediye tarafından tesis edildiği için uyuşmazlıkların tamamı genel görevli mahkeme olan idare mahkemesinde çözümlenmelidir.

Belediye encümeni tarafından verilen idari para cezaları mali nitelik taşıdığı gerekçesiyle her iki davanın da vergi mahkemesinde açılması gerekir.

Yerel yönetimlerin mali işlemlerinden kaynaklanan bu tür uyuşmazlıklar, idari yargı düzeninde ilk derece mahkemesi olarak doğrudan Danıştay'da çözümlenir.

İdari para cezaları kural olarak vergi mahkemesinin, vergi tahakkuku ve tarh işlemleri ise idare mahkemesinin görev alanındadır.

Show answer & explanation

Answer: İlan ve reklam vergisine karşı açılacak dava vergi mahkemesinde, idari para cezasına karşı açılacak dava ise idare mahkemesinde görülmelidir.

Answer

İlan ve reklam vergisine ilişkin davanın vergi mahkemesinde, ruhsat kriterlerine aykırılık nedeniyle verilen idari para cezasına ilişkin davanın ise idare mahkemesinde açılması gerekir.

Doğru yanıt, vergi mahkemelerinin görev alanını düzenleyen

2576

sayılı Kanun'un

6

. maddesine dayanmaktadır. Bu madde uyarınca; genel bütçeye, il özel idarelerine, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlülüklerden doğan uyuşmazlıklar vergi mahkemesinde çözümlenir. İlan ve reklam vergisi bu kapsamdadır. Buna karşılık, vergi niteliğinde olmayan ve bir idari yaptırım olarak öngörülen idari para cezaları (ruhsat ihlali gibi), aksine bir kanun hükmü yoksa genel görevli mahkeme olan idare mahkemesinde dava konusu edilir.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık konusu işlemlerin hukuki niteliğinin belirlenmesi

İlan ve reklam vergisi bir 'mali yükümlülük' (vergi) niteliğindedir. Ruhsat kriterlerine aykırılık cezası ise vergi aslına bağlı olmayan bir 'idari yaptırım'dır.

Görevli mahkemenin belirlenmesi için işlemin vergi hukuku mu yoksa genel idare hukuku kapsamında mı kaldığının tespiti zorunludur.

2576

sayılı Kanun'un

6

. maddesinin uygulanması

Belediyeye ait vergi, resim ve harçlardan kaynaklanan davaların vergi mahkemesinin görevinde olduğu saptanır.

Kanun koyucu mali yükümlülüklerden doğan davaları ihtisas mahkemesi olan vergi mahkemesine bırakmıştır.

Genel görevli mahkemenin (İdare Mahkemesi) belirlenmesi

Özel bir kanunla başka bir mahkemeye verilmemiş olan idari işlemlerden (idari para cezası gibi) kaynaklanan davanın idare mahkemesinde açılması gerektiği sonucuna varılır.

İdare mahkemeleri, vergi mahkemelerinin görevine girmeyen diğer tüm idari uyuşmazlıklarda genel görevli mahkemedir.

Key Concept

Vergi ve İdare Mahkemeleri Arasındaki Görev Ayrımı

Estimated Time:1m 30s

Question 11Question →

$1982$ Anayasası'nda yer alan "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır." kuralına rağmen, hukuk devleti ilkesinin istisnası olarak bazı işlemler idari yargı denetimi dışında bırakılmıştır. Bununla birlikte, bir işlemin iptal davasına konu edilebilmesi için o işlemin "kesin ve yürütülmesi zorunlu" (icrai) nitelikte olması da şarttır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi idari yargı mercileri tarafından esastan incelenerek hukuka uygunluk denetimine tabi tutulabilecek bir işlemdir?

Yüksek Seçim Kurulu'nun seçim sonuçlarının kesinleşmesine ve milletvekili tutanaklarına ilişkin verdiği kararlar

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun bir hâkim hakkında tesis ettiği "kademe ilerlemesinin durdurulması" disiplin cezası

Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'nun toplu sözleşme sürecinde taraflar arasındaki uyuşmazlığı çözen kesin kararları

Bir bakanlık müfettişi tarafından hazırlanan ve henüz yetkili makamın onayına sunulmamış olan disiplin soruşturma raporu

Cumhurbaşkanı tarafından bir üst kademe kamu yöneticisinin görev süresi dolmadan görevden alınmasına dair tesis edilen bireysel işlem

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı tarafından bir üst kademe kamu yöneticisinin görev süresi dolmadan görevden alınmasına dair tesis edilen bireysel işlem

Answer

Cumhurbaşkanı tarafından bir üst kademe kamu yöneticisinin görevinden alınmasına ilişkin tesis edilen bireysel işlem idari yargı denetimine tabidir.

Cumhurbaşkanı tarafından tesis edilen üst kademe kamu yöneticilerini atama veya görevden alma gibi bireysel işlemler, idari nitelik taşıyan, kesin ve icrai (yürütülmesi zorunlu) işlemlerdir.

2017

Anayasa değişikliği ile birlikte Cumhurbaşkanının idari işlemleri üzerindeki yargı kısıntısı büyük ölçüde kaldırılmıştır ve bu tür işlemler idari yargı (Danıştay veya idare mahkemeleri) denetimine tabidir.

Step-by-Step Solution

İşlemin hukuki niteliğini belirle

Cumhurbaşkanının kamu yöneticisini görevden alması, tek taraflı, kesin ve icrai bir idari işlemdir.

İdari yargıda dava açılabilmesi için işlemin idari makamlarca tesis edilmiş ve hukuk aleminde doğrudan sonuç doğuran bir işlem olması gerekir.

Anayasal ve yasal yargı yolu kısıntılarını kontrol et

YSK, HSK (meslekten çıkarma hariç) ve Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları anayasal olarak yargı denetimi dışındadır.

Hukuk devleti ilkesinin istisnası olan bu kurumların kararları aleyhine yargı yoluna başvurulamaz.

İşlemin 'kesinlik' kriterini değerlendir

Müfettiş raporu gibi hazırlık işlemleri, nihai kararı tesis edecek makama öneri sundukları için 'kesin işlem' sayılmazlar.

2577

sayılı İYUK uyarınca ancak kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemler dava konusu edilebilir.

Güncel mevzuata göre Cumhurbaşkanlığı işlemlerini değerlendir

Cumhurbaşkanının bireysel işlemleri, anayasal bir engel bulunmadığı sürece idari yargı denetimine tabidir.

2017

yılındaki sistem değişikliği ile Cumhurbaşkanının yargı denetimi dışındaki 'tek başına yaptığı işlemler' kategorisi kaldırılmıştır.

Key Concept

İdari Yargı Yolu Kısıntıları ve İcrai İşlem Şartı

Practice More

Yüksek Askerî Şura'nın (YAŞ) hangi kararlarına karşı yargı yolunun açık olduğu konusundaki güncel düzenlemeleri (yalnızca ilişik kesme/ihraç kararları) inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 12Question →

İdari yargılama hukukunda yargı yolunun kapsamı belirlenirken, bazı işlemler doğrudan "yargı kısıntısı" (istisna) kapsamında anayasal veya yasal düzenlemelerle denetim dışı bırakılırken; bazı işlemler ise idari yargıda dava açılabilmesi için gerekli olan "icrai ve kesin işlem" olma şartını taşımadıkları için dava konusu edilemezler. Buna göre, aşağıdakilerden hangisinin idari yargı denetimi dışında kalması bir "yargı kısıntısından" (yargı yolu istisnası) değil; işlemin "hazırlık işlemi" niteliğinde olmasından kaynaklanmaktadır?

Yüksek Seçim Kurulu tarafından verilen ve kesin nitelik taşıyan kararlar

Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'nun toplu sözleşme süreci sonunda verdiği kesin kararlar

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun bir hâkim hakkında tesis ettiği atama ve nakil işlemleri

Bir memura disiplin cezası verilmesi sürecinde soruşturmacı (muhakkik) tarafından hazırlanan rapor

Kamu hizmeti imtiyaz sözleşmelerinden doğan ve kanunen tahkim yolu öngörülen uyuşmazlıklar

Show answer & explanation

Answer: Bir memura disiplin cezası verilmesi sürecinde soruşturmacı (muhakkik) tarafından hazırlanan rapor

Answer

Bir memura disiplin cezası verilmesi sürecinde soruşturmacı (muhakkik) tarafından hazırlanan rapor, kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olmadığı için dava konusu edilemez.

Doğru seçenek olan disiplin soruşturma raporu, idari yargı yolundan anayasal veya yasal bir engel (yargı kısıntısı) nedeniyle değil; işlemin henüz bir 'nihai karar' veya 'kesin işlem' niteliğine ulaşmamış olması nedeniyle denetim dışındadır. İdari yargıda dava açılabilmesi için işlemin hukuk aleminde yeni bir durum yaratması, yani icrai olması gerekir.

Step-by-Step Solution

Yargı kısıntısı ve icrailik kavramlarını karşılaştırın.

Yargı kısıntısı, idari nitelikteki bir işlemin kanun veya anayasa ile yargı dışına itilmesidir. İcrailik ise bir işlemin hukuk aleminde doğrudan sonuç doğurma kabiliyetidir.

Sorunun kökü, işlemin neden dava konusu edilemediğinin hukuksal temelini sormaktadır.

Seçeneklerdeki kurum ve işlemlerin anayasal statüsünü kontrol edin.

Yüksek Seçim Kurulu (

79

), Kamu Görevlileri Hakem Kurulu (

53

) ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu (

159

) işlemleri doğrudan anayasal yargı kısıntılarıdır. Tahkim ise yasal bir istisnadır.

Anayasal ve yasal engelleri saptayarak "yargı kısıntısı" olanları ayırmak gerekir.

Disiplin soruşturma raporunun hukuki niteliğini analiz edin.

Disiplin soruşturma raporu, karar verecek yetkili makama sunulan bir teklif veya görüştür; ilgilinin hukuksal durumunda doğrudan bir değişiklik yapmaz.

Hazırlık işlemleri (ön işlemler), kesin bir karar tesis edilene kadar tek başlarına dava konusu edilemezler.

Key Concept

İdari İşlemin İcrailik (Kesinlik ve Yürütülebilirlik) Şartı

Practice More

İYUK 14. maddedeki 'kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olup olmadığı' yönünden ilk inceleme aşamasını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 13Question →

$2576$ sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca, aşağıdakilerden hangisi vergi mahkemelerinin görevleri arasında yer alır?

Kamu görevlilerinin disiplin cezalarına karşı açılan iptal davaları

İmar planı ve parselasyon işlemlerinden doğan uyuşmazlıklar

Genel bütçeye dahil vergi, resim ve harçlar ile bunlara bağlı zam ve cezalardan doğan uyuşmazlıklar

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı yönetmelik iptal davaları

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) prim borçlarına ilişkin tahakkuk ve tahsilat işlemleri

Show answer & explanation

Answer: Genel bütçeye dahil vergi, resim ve harçlar ile bunlara bağlı zam ve cezalardan doğan uyuşmazlıklar

Answer

Genel bütçeye dahil vergi, resim ve harçlar ile bunlara bağlı zam ve cezalardan doğan uyuşmazlıkların çözümlenmesi vergi mahkemelerinin görevidir.

Vergi mahkemeleri,

2576

sayılı Kanun'un

6

. maddesi uyarınca genel bütçeye, il özel idarelerine, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlülüklerden doğan uyuşmazlıkları çözümlemekle görevlidir.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlığın niteliğini belirle.

Dava konusu işlemin vergi, resim, harç veya benzeri mali yükümlülüklere ilişkin olduğu saptandı.

Vergi mahkemelerinin görevi maddi hukuk bakımından mali yükümlülüklerle sınırlıdır.

2576

sayılı Kanun'un

6

. maddesini uygula.

Genel bütçeli idarelerin mali işlemlerinin vergi mahkemesi görevinde olduğu teyit edildi.

Kanun, bu tür uyuşmazlıklar için açıkça vergi mahkemelerini yetkilendirmiştir.

Key Concept

Vergi Mahkemelerinin Görev Alanı

Estimated Time:50s

Question 14Question →

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) sisteminde, bölge idare mahkemesi dava dairelerinin istinaf incelemesi sonucunda verdiği kararların büyük bir kısmı kesin niteliktedir. Ancak Kanun'un 46. maddesinde sınırlı olarak sayılan bazı uyuşmazlık türlerinde, bölge idare mahkemesi kararlarına karşı Danıştayda temyiz yoluna başvurulması mümkündür.

Buna göre, bölge idare mahkemesi dava daireleri tarafından verilen aşağıdaki kararların hangisine karşı Danıştayda temyiz yoluna başvurulabilir?

Kamu görevlileri hakkında tesis edilen ve meslekten çıkarma sonucu doğurmayan disiplin cezalarına ilişkin uyuşmazlıklar

Konusu yüz bin Türk lirasını (

100.000

TL) aşmayan tam yargı davalarına ilişkin uyuşmazlıklar

Belediye meclislerinin feshi veya belediye başkanlığının düşürülmesine ilişkin kararlar

İlköğretim ve ortaöğretim öğrencilerinin geçici olarak okuldan uzaklaştırılmasına dair uyuşmazlıklar

Sadece taşınmaz mal zilyetliğinin korunmasına ilişkin idari işlemlerden doğan uyuşmazlıklar

Show answer & explanation

Answer: Belediye meclislerinin feshi veya belediye başkanlığının düşürülmesine ilişkin kararlar

Answer

Belediye meclislerinin feshi veya belediye başkanlığının düşürülmesine ilişkin kararlar

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca; belediye başkanlığının düşürülmesi, belediye meclislerinin feshi, muhtarların görevden uzaklaştırılması ve il genel meclisi üyelerinin üyeliklerinin düşürülmesi ile ilgili bölge idare mahkemesi kararlarına karşı Danıştaya temyiz yoluna başvurulabilir.

Step-by-Step Solution

Dava konusunun niteliğini değerlendir

Uyuşmazlığın yerel yönetim organlarının (belediye başkanı veya belediye meclisi) hukuki statüsüne ilişkin olduğu saptanır.

Temyiz yolu tüm idari davalar için değil, sadece İYUK 46. maddede tahdidi olarak sayılan konular için açıktır.

İYUK Madde 46 kapsamındaki listeyi kontrol et

46. maddenin (i) bendinde 'Belediye başkanlığının düşürülmesi, belediye meclislerinin feshi...' ifadesinin yer aldığı görülür.

Yerel yönetimlerin özerkliği ve organlarının seçilmiş olması nedeniyle, bu organların görevine son veren kararların yüksek mahkeme denetimine tabi tutulması öngörülmüştür.

Key Concept

İYUK 46. Madde uyarınca temyiz edilebilen bölge idare mahkemesi kararları

Practice More

İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar ile temyiz yoluna başvurulabilen kararlar arasındaki farkları İYUK 45 ve 46. maddeler çerçevesinde inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 15Question →

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Türkiye genelindeki tüm özel kurs merkezlerinin fiziksel standartlarını yeniden düzenleyen 'Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesi' ile bu yönergeye dayanılarak İzmir'de faaliyet gösteren bir kurs merkezinin 'kurum açma ve çalışma ruhsatının iptali' işleminin birlikte iptali talep edilmektedir.

2575 sayılı Danıştay Kanunu ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri uyarınca, bu uyuşmazlığın çözümü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yönerge ülke çapında uygulanan bir düzenleyici işlem olduğundan, her iki işlemin iptali talebiyle doğrudan Danıştay'da dava açılmalıdır.

Ruhsat iptali işlemi İzmir'de tesis edilen bireysel bir işlem olduğundan, her iki işlemin iptali için İzmir İdare Mahkemesi görevlidir.

Bakanlıkların düzenleyici işlemlerine karşı ilk derece mahkemesi olarak yalnızca Ankara İdare Mahkemesinde dava açılabileceğinden, uyuşmazlığın çözümü için Ankara İdare Mahkemesi görevlidir.

Bireysel işlem ile düzenleyici işlem farklı hukuki niteliklere sahip olduğundan, bu iki işlemin aynı dava dilekçesi ile dava konusu edilmesi idari yargılama usulüne aykırıdır.

Yönerge'nin iptali için Danıştay'da, ruhsat iptali işleminin iptali için ise İzmir İdare Mahkemesinde ayrı ayrı dava açılması bir dava şartıdır.

Show answer & explanation

Answer: Yönerge ülke çapında uygulanan bir düzenleyici işlem olduğundan, her iki işlemin iptali talebiyle doğrudan Danıştay'da dava açılmalıdır.

Answer

Bakanlıkların ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemlerine karşı ilk derece mahkemesi olarak Danıştay görevli olduğundan ve İYUK uyarınca dayanak düzenleyici işlemle birlikte açılan davalarda görev bu mercie ait olduğundan, davanın Danıştay'da açılması gerekir.

Doğru seçenek, bakanlıkların ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemlerine (yönerge, tebliğ vb.) karşı açılacak davaların 2575 sayılı Danıştay Kanunu m. 24 uyarınca Danıştay'da ilk derece mahkemesi sıfatıyla görüleceğini ve bu işlemlere dayanılarak tesis edilen bireysel işlemlerin de aynı dilekçede dava edilmesi halinde İYUK m. 5/2 gereği görevli mahkemenin Danıştay olacağını ifade etmektedir.

Step-by-Step Solution

Dava konusu işlemlerin hukuki niteliğini analiz edin.

Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesi 'ülke çapında uygulanan bir düzenleyici işlem', ruhsat iptali ise bu yönergeye dayanan 'bireysel işlem'dir.

Görevli mahkemenin tespiti için öncelikle işlemin niteliğinin ve uygulama alanının belirlenmesi gerekir.

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak görevlerini belirleyen kanun maddesini uygulayın.

2575 sayılı Danıştay Kanunu m. 24/1-c bendi uyarınca, bakanlıkların ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemlerine karşı açılacak iptal davalarında Danıştay ilk derece mahkemesidir.

Düzenleyici işlemin tüm ülke genelinde sonuç doğurması, uyuşmazlığın Danıştay'ın görev alanına girmesini sağlar.

Birlikte dava açma (subjektif ve objektif dava birleşmesi) kuralını değerlendirin.

2577 sayılı İYUK m. 5/2 uyarınca, bir bireysel işlemin dayanağı olan düzenleyici işlemle birlikte dava edilmesi halinde görev, düzenleyici işlemi incelemekle görevli olan mahkemeye (Danıştay) aittir.

Yargılamada bütünlüğü sağlamak ve çelişkili kararları önlemek amacıyla görev kuralı üst mahkemeye (Danıştay) göre belirlenmiştir.

Nihai görevli mahkemeyi tespit edin.

Her iki işlemin iptali istemiyle açılacak dava için görevli merci Danıştay'dır.

Kanunların açık hükümleri uyarınca uyuşmazlığın tek bir mercide çözülmesi zorunludur.

Key Concept

Danıştay'ın bakanlıkların ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemleri üzerindeki ilk derece mahkemesi görevi ve İYUK m. 5/2 uyarınca görevli mahkemenin belirlenmesi.

Practice More

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak görevlerini çalışırken, Cumhurbaşkanı kararları ile bakanlıkların düzenleyici işlemleri arasındaki 'ülke çapında uygulanma' şartı farkına dikkat ediniz.

Estimated Time:3m 0s

Question 16Question →

İdari yargılama hukukunda bir işlemin iptal davasına konu edilebilmesi için öncelikle 'kesin ve yürütülmesi zorunlu' (icrai) nitelikte olması gerekirken; bazı icrai idari işlemler ise Anayasa ve kanunlarla yargı denetimi dışında bırakılmıştır.

Buna göre, aşağıdaki işlemlerden hangisi idari yargı mercilerinde iptal davasına konu edilebilecek nitelikte bir işlemdir?

Belediye encümenine sunulmak üzere imar müdürlüğü tarafından hazırlanan ve henüz karara bağlanmamış olan inceleme raporu

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun, bir hâkimin hizmet gereği başka bir yargı çevresine naklen atanmasına ilişkin kararı

Yüksek Askerî Şûranın, bir subayın kadrosuzluk nedeniyle emekliye sevk edilmesine yönelik işlemi

Fakülte yönetim kurulunun, bir öğrenciye disiplin cezası verilmesi yönünde rektörlüğe sunduğu ancak henüz yetkili makamca onanmamış görüş yazısı

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun, disiplin soruşturması sonucunda bir savcının meslekten çıkarılmasına ilişkin verdiği karar

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve Savcılar Kurulunun, disiplin soruşturması sonucunda bir savcının meslekten çıkarılmasına ilişkin verdiği karar

Answer

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun bir savcının meslekten çıkarılmasına ilişkin kararı, hem kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlemdir hem de Anayasal bir istisna olarak yargı yoluna açıktır.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun meslekten çıkarma kararı, 1982 Anayasası'nın 159. maddesinin son fıkrasındaki açık hüküm gereği, kurulun yargı denetimine tabi olan tek kararıdır. Bu işlem hem nihai ve icrai bir işlemdir hem de yargı kısıntısı kapsamı dışındadır.

Step-by-Step Solution

İşlemlerin niteliğinin 'hazırlık' mı yoksa 'icrai' mi olduğunu belirle.

İmar raporu ve disiplin görüş yazısı hazırlık işlemi olduğundan dava konusu edilemez.

İptal davası için işlemin hukuk aleminde doğrudan değişiklik yapan icrai nitelikte olması şarttır.

İcrai nitelikteki işlemler için Anayasal 'yargı kısıntısı' (istisna) olup olmadığını kontrol et.

HSK atama kararı ve YAŞ kadrosuzluktan emeklilik kararı yargı yolu kapalı olan işlemlerdir.

Anayasa'nın 125. ve 159. maddeleri bazı idari kararları idari yargı denetimi dışında bırakmıştır.

Yargı kısıntılarının kendi içindeki istisnalarını (yargı yoluna açık olanları) tespit et.

HSK'nın meslekten çıkarma kararının yargı denetimine tabi olduğu saptanır.

Anayasa, HSK kararlarına karşı sadece meslekten çıkarma cezası için yargı yolunu açık tutmuştur.

Key Concept

İdari Yargı Yolunun Anayasal İstisnaları ve Kesin İşlem Şartı

Hints

İptal davası açılabilmesi için işlemin nihai karara dönüşmüş olması ve Anayasa'da yargı yolunun açıkça yasaklanmamış olması gerekir.

Practice More

YAŞ'ın yargı denetimine açık olan tek kararı ile HSK'nın yargı denetimine açık olan tek kararı arasındaki benzerliği inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 17Question →

1982 Anayasası ve İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri çerçevesinde, idari yargı yolunun kapsamı ve bu yola getirilen anayasal veya yasal istisnalar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yüksek Askerî Şûranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma işlemlerine karşı yargı yolu kapalıdır.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun meslekten çıkarma cezası dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.

Sayıştay'ın vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında verdiği kesin hüküm niteliğindeki kararlar aleyhine idari yargı yoluna başvurulamaz.

Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesin olup bu kararlara karşı yargı yoluna başvurulamaz.

Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı tüm işlemler, 1982 Anayasası uyarınca idari yargı denetimi dışında bırakılan işlemler arasında yer almaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı tüm işlemler, 1982 Anayasası uyarınca idari yargı denetimi dışında bırakılan işlemler arasında yer almaktadır.

Answer

Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı tüm işlemlerin idari yargı denetimi dışında tutulduğuna dair ifade yanlıştır; 2017 Anayasa değişiklikleri ile bu işlemler yargı denetimine açılmıştır.

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler sonucunda, Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler üzerindeki yargı bağışıklığı kaldırılmıştır. Güncel hukuk düzeninde Cumhurbaşkanının tüm idari işlemleri (kararnameler hariç tutularak bireysel işlemler bazında) idari yargı denetimine tabidir. Dolayısıyla bu işlemlerin yargı denetimi dışında bırakıldığını savunan ifade hukuksal bir yanlıştır.

Step-by-Step Solution

İdari yargı denetiminin genel kuralını analiz etme

Anayasa m. 125 uyarınca, idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır.

Genel kuralın kapsamını belirlemek, istisnaları tespit etmek için ön koşuldur.

Güncel anayasal istisnaları değerlendirme

YAŞ'ın terfi ve kadrosuzluk kararları, HSK'nın meslekten çıkarma dışındaki kararları, Sayıştay kesin hükümleri ve Hakem Kurulu kararları yargı yoluna kapalıdır.

Anayasa'da açıkça belirtilen bu sınırlamalar idari yargı yolunun kapsamı dışındadır.

2017 Anayasa değişikliklerini kontrol etme

2017 değişikliği öncesinde mevcut olan 'Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler yargı denetimi dışındadır' hükmü anayasa metninden çıkarılmıştır.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçişle birlikte idari rejimin denetlenebilirliği artırılmıştır.

Key Concept

İdari Yargı Yolunun Anayasal İstisnaları ve 2017 Değişiklikleri

Estimated Time:1m 30s

Question 18Question →

2575 sayılı Danıştay Kanunu uyarınca, Danıştay'ın idari ve organizasyonel işleyişinde hayati kararlar alan "Başkanlık Kurulu"nun oluşumu ve üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulda görev yapacak üç daire başkanı daire başkanları tarafından kendi aralarından, üç Danıştay üyesi ise üyeler tarafından kendi aralarından gizli oyla seçilir.

Başkanlık Kurulu'nun seçimle gelen tüm asıl ve yedek üyeleri, Danıştay Genel Kurulu tarafından üye tam sayısının salt çoğunluğu ile belirlenir.

Başkanlık Kurulu üyelerinin görev süresi dört yıldır ve süresi biten bir üyenin üst üste ikinci kez seçilmesi mümkün değildir.

Danıştay Genel Sekreteri, Başkanlık Kurulu'nun doğal üyesidir ve kurulun aldığı idari kararlarda oy kullanma hakkına sahiptir.

Başkanlık Kurulu sadece daire başkanlarından oluşur ve üyelerin seçimi kıdem esasına göre en yaşlı üyeden başlanarak yapılır.

Show answer & explanation

Answer: Kurulda görev yapacak üç daire başkanı daire başkanları tarafından kendi aralarından, üç Danıştay üyesi ise üyeler tarafından kendi aralarından gizli oyla seçilir.

Answer

Başkanlık Kurulu üyeleri, kendi kategorilerindeki (daire başkanı veya üye) meslektaşları tarafından gizli oyla seçilir.

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 18. maddesine göre Başkanlık Kurulu; Danıştay Başkanı, Başsavcı, üç daire başkanı ve üç üyeden oluşur. Bu kurulun seçimle gelen üyeleri için özel bir usul öngörülmüştür: Daire başkanları kendi aralarından üç asıl ve üç yedek üyeyi, Danıştay üyeleri ise kendi aralarından üç asıl ve üç yedek üyeyi gizli oyla seçerler. Bu durum, kurulun her iki kademeden de (başkanlık ve üyelik) eşit ve temsil gücü yüksek bir yapıda olmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

Danıştay Kanunu Madde 18'in incelenmesi

Başkanlık Kurulu'nun oluşumu: Başkan, Başsavcı, 3 daire başkanı ve 3 üye.

Kurulun yasal dayanağını ve kompozisyonunu belirlemek için.

Seçim usulünün analizi

Daire başkanlarının kendi aralarından, üyelerin kendi aralarından seçim yaptığı görülür.

Genel Kurul seçimi ile kategorik seçim arasındaki farkı ayırt etmek için.

Görev süresi ve ek görevlerin kontrolü

Görev süresinin 2 yıl olduğu ve Genel Sekreter'in oy hakkının olmadığı teyit edilir.

Çeldiricilerdeki teknik hataları elemek için.

Key Concept

Danıştay Başkanlık Kurulu'nun Seçim ve Temsil Esasları

Practice More

Danıştay Başkanlar Kurulu ile Başkanlık Kurulu arasındaki görev ayrımını (idari işler vs. yargısal işbölümü) inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 19Question →

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca, aşağıdakilerden hangisi vergi mahkemelerinin görevleri arasında yer almaktadır?

Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlülüklerden doğan uyuşmazlıklar

Kamu görevlilerinin disiplin cezalarına karşı açılan iptal davaları

Belediyelerin imar planı ve parselasyon işlemlerine karşı açılan davalar

Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılan ilk derece iptal davaları

İdarenin hizmet kusuru nedeniyle doğan ve vergiyle ilgisi olmayan tam yargı davaları

Show answer & explanation

Answer: Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlülüklerden doğan uyuşmazlıklar

Answer

Vergi mahkemeleri; genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlülükler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları çözümlemekle görevlidir.

Vergi mahkemeleri, 2576 sayılı Kanun gereğince genel bütçeli idareler ile yerel yönetimlere ait vergi, resim ve harçlardan kaynaklanan uyuşmazlıklara bakmakla görevli ihtisas mahkemeleridir.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlığın niteliğini tespit etme

Dava konusu işlemin vergi, resim, harç veya benzeri bir mali yükümlülüğe ilişkin olduğu belirlenir.

Vergi mahkemelerinin görevi konu yönünden sınırlandırılmıştır.

2576 Sayılı Kanun'un 6. maddesini uygulama

Mali yükümlülüklerden doğan davaların vergi mahkemesinde açılması gerektiği sonucuna varılır.

Kanun koyucu uyuşmazlık türüne göre görevli mahkemeyi belirlemiştir.

Key Concept

Vergi Mahkemelerinin Görev Alanı

Hints

Vergi mahkemesinin görevini belirleyen en önemli unsur uyuşmazlığın konusunun bir 'mali yükümlülük' olmasıdır.

Practice More

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların da vergi mahkemesi görevinde olduğunu unutmayınız.

Estimated Time:45s

Question 20Question →

1982 Anayasası ve İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri çerçevesinde, idari yargı denetiminin kapsamı ve yargı yoluna getirilen anayasal/yasal istisnalar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.

Yüksek Askerî Şûranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma işlemleri yargı denetimi dışındadır.

Sayıştay'ın vergi ve benzeri mali yükümlülükler hakkında verdiği kesin hükümler, idare mahkemelerinde iptal davasına konu edilebilir.

Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar, idari yargı yolunun kapsamı dışındadır.

Disiplin cezalarına karşı yargı yolunun kapatılamayacağı kuralı uyarınca, memurlara verilen uyarma ve kınama cezalarına karşı idari yargıda dava açılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay'ın vergi ve benzeri mali yükümlülükler hakkında verdiği kesin hükümler, idare mahkemelerinde iptal davasına konu edilebilir.

Answer

Sayıştay'ın vergi ve benzeri mali yükümlülükler hakkında verdiği kesin hükümler hakkında idari yargı yoluna başvurulamaz.

Sayıştay'ın kesin hükümlerinin idari yargıda dava edilebileceğini savunan ifade yanlıştır. 1982 Anayasası'nın 160. maddesi uyarınca, Sayıştay'ın hesap yargılaması sonucunda verdiği kararlar kesin olup, bu kararlar hakkında idari yargı yoluna başvurulması anayasal olarak engellenmiştir.

Step-by-Step Solution

Anayasal istisnaları hatırla.

1982 Anayasası'nın 160. maddesi Sayıştay'ın kesin hükümlerini düzenler.

Yargı yolunun kapsamını belirleyen temel kurallar Anayasa'da yer alır.

Sayıştay kararlarının niteliğini analiz et.

Sayıştay'ın hesap yargılaması sonucunda verdiği kararlar kesin hüküm niteliğindedir.

Anayasa metni açıkça 'Bu kararlar hakkında idari yargı yoluna başvurulamaz' hükmünü içermektedir.

Diğer kurumların (HSK, YAŞ) yargı denetimi rejimini kontrol et.

HSK'nın sadece meslekten çıkarma, YAŞ'ın ise sadece belirli ilişik kesme kararları denetime açıktır.

Yanlış olan seçeneği teyit etmek için doğru seçeneklerin kapsamı doğrulanmalıdır.

Key Concept

Sayıştay Kararlarının İdari Yargı Denetimi Dışında Olması

Estimated Time:1m 30s

Page 1 / 5Next

İdari Yargı Teşkilatı ve Görev

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints