İnsani Gelişme Endeksi (HDI), bir ülkenin sadece ekonomik büyümesini değil, aynı zamanda beşeri kapasitesini de ölçmeyi amaçlayan çok boyutlu bir göstergedir. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından 2010 yılında yapılan metodolojik güncellemelerle birlikte endeksin yapısında ve hesaplama yönteminde önemli değişikliklere gidilmiştir.
Buna göre, güncel HDI hesaplama yöntemi ve bileşenleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- AGelir boyutu hesaplanırken, ülkelerin yurt dışından elde ettikleri net faktör gelirlerini de kapsayan kişi başına Gayrisafi Milli Hasıla (GSMH) verileri esas alınmaktadır.
- BEğitim boyutu; yetişkin nüfusun eğitim geçmişini gösteren 'ortalama okullaşma süresi' ile çocukların gelecekteki eğitim potansiyelini yansıtan 'beklenen okullaşma süresi' göstergelerinden oluşmaktadır.
- CBoyut endekslerinin birleştirilmesinde geometrik ortalama yönteminin kullanılması, boyutlar arasındaki ikame edilebilirliğin kısıtlı olduğu varsayımına dayanmaktadır.
- DYaşam standardı endeksi hesaplanırken, yüksek gelir seviyelerinde marjinal faydanın azaldığı varsayımıyla gelir verilerinin doğal logaritması alınmaktadır.
- Sağlık boyutunu ölçmek için kullanılan 'doğuşta beklenen yaşam süresi' göstergesi, 2010 güncellemesiyle birlikte yerini daha spesifik olan 'bebek ölüm hızı' göstergesine bırakmıştır.Answer
Answer
Sağlık boyutunu ölçmek için 'bebek ölüm hızı' değil, 'doğuşta beklenen yaşam süresi' göstergesi kullanılmaktadır.
İnsani Gelişme Endeksi (HDI) sağlık boyutunda kullanılan temel ve tek gösterge 'doğuşta beklenen yaşam süresi'dir. Seçeneklerde belirtilen 'bebek ölüm hızı' göstergesi ise genellikle Fiziki Yaşam Kalitesi Endeksi (PQLI) ile ilişkilidir ve HDI hesaplamalarında yer almaz.
Step-by-Step Solution
Key Concept
İnsani Gelişme Endeksi'nin (HDI) 2010 metodolojik revizyonu ve PQLI ile farkları.
Hints
1
HDI'yı oluşturan üç temel sütunu (sağlık, eğitim, gelir) düşünün.
2
Bebek ölüm hızı, okuryazarlık oranı ve 1 yaşındaki yaşam beklentisi gibi göstergeler hangi endekse aitti?
3
HDI'da sağlık göstergesi doğum anından itibaren beklenen süreyi ölçerken, PQLI'da bebek ölümleri kritiktir.
Practice More
İnsani Gelişme Endeksi (HDI) ile Fiziki Yaşam Kalitesi Endeksi (PQLI) göstergelerini bir tablo halinde karşılaştırarak çalışmanız bu tür soruları çözmenizi kolaylaştıracaktır.
Estimated Time:1m 30s