Türkiye'de finansal istikrarın korunması amacıyla oluşturulan güvenlik ağında, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) mevduat sigortası yoluyla mudileri korurken, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) 'son borç verme mercii' (lender of last resort) sıfatıyla bankalara likidite desteği sağlamaktadır. 'Batmak için çok büyük' (too big to fail) doktrini kapsamında, sistemik öneme sahip bankalara sağlanan bu geniş kapsamlı koruma mekanizmalarının bankacılık sektöründe yarattığı temel 'negatif dışsallık' aşağıdakilerden hangisidir?
- Bankaların, TMSF ve TCMB garantilerine güvenerek daha yüksek riskli yatırım stratejileri izlemesi ve mudilerin bankaları denetleme teşvikinin azalmasıyla ortaya çıkan 'ahlaki tehlike' (moral hazard) sorunuAnswer
- BSigorta primlerinin risk düzeyinden bağımsız belirlenmesi durumunda, sadece finansal yapısı en zayıf bankaların sisteme dahil olma ve mevduat toplama eğilimine girmesiyle oluşan 'ters seçim' (adverse selection) sorunu
- CTCMB'nin sağladığı likidite desteğinin emisyon hacmini artırarak para arzını genişletmesi ve bu durumun parasal taban ile para arzı arasındaki dengeyi bozarak enflasyonist baskı yaratması
- DMevduat sigortası limitlerinin yüksek tutulmasının, bankalar arasındaki bulaşıcılık (contagion) etkisini tamamen ortadan kaldırarak sektörde piyasa disiplininin kendiliğinden tesis edilmesini engellemesi
- E'Batmak için çok büyük' olarak nitelendirilen bankaların, kamusal destek garantisi sayesinde sermaye maliyetlerinin artması ve bu durumun finansal aracılık maliyetlerini tüm ekonomide yükseltmesi
Answer
Finansal güvenlik ağının ve 'batmak için çok büyük' doktrininin yarattığı temel negatif dışsallık, bankaların riskli varlıklara yönelmesi ve mudilerin denetimden uzaklaşmasıyla karakterize edilen ahlaki tehlikedir.
Finansal güvenlik ağı (mevduat sigortası ve son borç verme mercii), mudilerin banka hücumuna geçmesini engelleyerek kısa vadeli istikrar sağlar. Ancak, bankalar bu korumanın maliyetini tam olarak yüklenmedikleri ve 'batmayacaklarını' bildikleri için, getirisi yüksek ancak riskli yatırımlara yönelirler. Aynı zamanda mudiler, mevduatları devlet garantisi altında olduğu için bankanın risk profilini izleme gereği duymazlar. Bu durum piyasa disiplinini zayıflatarak 'ahlaki tehlike' sorununa yol açar.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Finansal Güvenlik Ağı ve Ahlaki Tehlike (Moral Hazard)