Question

Difficulty: HardOsmanlı'dan Günümüze Para ve Bankacılığın Gelişimi

Türkiye'de para otoritesinin millîleştirilmesi ve modern bir bankacılık sisteminin inşası sürecinde dönüm noktası olan 19301930 tarihli 17151715 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'na ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Banka, hükûmetten bağımsızlığını koruyabilmesi amacıyla özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket statüsünde yapılandırılmıştır.
  2. Osmanlı Bankası'na ait olan banknot ihraç imtiyazı, Kanun'un kabulüyle birlikte herhangi bir süre kısıtlaması olmaksızın süresiz olarak Merkez Bankası'na devredilmiştir.Answer
  3. C
    Banka sermayesi; Hazine, millî bankalar, yabancı bankalar ve Türk ticaret kuruluşları ile şahıslara tahsis edilen A, B, C ve D grubu hisselere ayrılmıştır.
  4. D
    Kurucu Kanun'da, Hazine'ye ait A sınıfı hisselerin toplam sermayenin %15\%15'inden fazla olamayacağı hükme bağlanarak kamu ağırlığı sınırlandırılmıştır.
  5. E
    Bankanın temel amaçları arasında Türk parasının istikrarını sağlamak, kredi hacmini düzenlemek ve hükûmete mali müşavirlik yapmak yer almıştır.

Answer

Osmanlı Bankası'na ait olan banknot ihraç imtiyazı, Merkez Bankası'na süresiz olarak değil, başlangıçta 3030 yıl süreyle devredilmiştir.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'na (TCMB) banknot ihraç imtiyazı, 19301930 tarihli 17151715 sayılı Kanun ile verilmiş olsa da bu yetki süresiz değildir. Başlangıçta bu imtiyaz 3030 yıl süreyle verilmiştir. Bu nedenle imtiyazın herhangi bir süre kısıtlaması olmaksızın süresiz devredildiğini iddia eden seçenek yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
TCMB'nin kuruluş kanunu olan 17151715 sayılı yasayı incelemek
Banka, 1111 Haziran 19301930 tarihinde kabul edilen kanunla bir anonim şirket olarak yapılandırılmıştır.
Hukuki statüsünü belirlemek.
2
Hisse yapısını ve ortaklık dağılımını kontrol etmek
A (Hazine), B (Milli bankalar), C (Yabancı bankalar/sosyal yardım kuruluşları) ve D (Ticari kuruluşlar/vatandaşlar) olmak üzere dört grup belirlenmiştir.
Sermaye yapısını analiz etmek.
3
Bağımsızlık kriterlerini ve Hazine payını değerlendirmek
A sınıfı (Hazine) hisselerin %15\%15 ile sınırlandığı görülmektedir.
Kamu müdahalesini sınırlama amacını teyit etmek.
4
Banknot ihraç imtiyazının süresini doğrulamak
İmtiyaz süresiz değildir; başlangıçta 3030 yıl olarak belirlenmiş, daha sonra 19701970 yılındaki 12111211 sayılı kanunla bu yapı değişmiştir.
Para basma yetkisinin süresini netleştirmek.

Key Concept

TCMB'nin Kuruluş Kanunu (1715) ve Bağımsızlık Yapısı

Hints

1
Merkez Bankası'nın kuruluş aşamasındaki en temel tartışma konusu 'bağımsızlık' olmuştur.
2
Bankanın ortaklık yapısını (A, B, C, D sınıfları) ve Hazine'nin bu yapıdaki ilk payını hatırlayın.
3
Banknot basma yetkisinin (ihraç imtiyazı) bir imtiyaz olduğunu ve imtiyazların genellikle belirli bir süre için verildiğini düşünün.

Practice More

TCMB'nin 1970 yılında kabul edilen 1211 sayılı yeni kanunla değişen hisse yapısını ve imtiyaz süresini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Rate this question