dönemi Türkiye ekonomisinde uygulanan planlı kalkınma ve "İthal İkameci Sanayileşme" (İİS) stratejisinin yapısal dönüşümü, evreleri ve kurumsal çerçevesi dikkate alındığında, bu sürecin işleyişi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı () temel olarak tüketim mallarına yönelik "kolay" ithal ikameye odaklanırken, İkinci () ve Üçüncü Plan () dönemlerinde sermaye yoğun ara ve yatırım malları üretimine (zor ithal ikame) geçiş hedeflenmiş; ancak devalüasyonu ve artan ithal girdi bağımlılığı döviz darboğazını derinleştirmiştir.Answer
- BDevlet Planlama Teşkilatı (DPT), yılında anayasal bir kurum olarak kurulmuş ve kalkınma planlarının uygulanmasında hükümetin üzerinde mutlak bir icra yetkisine sahip kılınarak siyasi müdahalelerden tamamen korunmuştur.
- Cyılında gerçekleştirilen devalüasyon, ithal ikameci sanayileşme stratejisinden vazgeçilerek Ocak kararlarına kadar sürecek olan dışa açık büyüme modeline geçilmesini sağlayan temel yapısal dönüşüm noktasıdır.
- DTürkiye'de planlı kalkınma dönemi yılında yürürlüğe giren Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ile başlamış; sonrasındaki DPT dönemi ise bu sanayi planlarının sadece tarım sektörünü kapsayacak şekilde güncellenmesinden ibaret kalmıştır.
- Eİthal ikameci stratejinin "kolay" aşamasında dayanıklı tüketim malları ve petrokimya gibi sermaye yoğun sektörlere öncelik verilirken, "zor" aşamaya geçilen sonrası dönemde gıda ve dokuma gibi emek yoğun sektörler teşvik edilmiştir.
Answer
Birinci Plan dönemindeki kolay ithal ikameden (tüketim malları), İkinci ve Üçüncü Plan dönemlerindeki zor ithal ikameye (ara ve yatırım malları) geçiş hedeflenmiş; ancak devalüasyonu ve ithal girdi bağımlılığı nedeniyle süreç döviz krizine yol açmıştır.
Doğru cevap olan ifade, Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı'nın tüketim mallarına dayalı sanayileşme (kolay evre) hedefini ve sonraki planların daha karmaşık üretim süreçlerine (zor evre) geçiş amacını doğru tanımlar. Ayrıca bu geçişin, Türkiye sanayisinin dışa bağımlı yapısı ve devalüasyonunun maliyet artırıcı etkisiyle döviz krizine (darboğaz) evrildiğini doğru bir nedensellik bağıyla kurmaktadır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
İthal İkameci Sanayileşmenin (İİS) Evreleri ve Yapısal Sınırlılıkları
Practice More
İthal ikameci sanayileşmenin lerin sonunda neden başarısız olduğunu anlamak için 'döviz darboğazı' ve 'ithal girdi bağımlılığı' kavramlarını tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s