Question

Difficulty: Hard24 Ocak 1980 İstikrar Kararları

19701970’li yılların sonunda Türkiye ekonomisinde yaşanan döviz darboğazı, karaborsa ve arz yetersizliğine bir çözüm olarak yürürlüğe giren 2424 Ocak 19801980 Kararları, yalnızca bir istikrar paketi değil, aynı zamanda ekonominin kurumsal ve yapısal dokusunu değiştiren bir dönüşüm projesidir. Bu programı, 19581958 ve 19701970 yıllarında uygulanan önceki istikrar girişimlerinden ayıran ve kaynak tahsisinde kamu otoritesinin doğrudan müdahalesini piyasa mekanizmasına devreden en temel yapısal adım aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Fiyat Kontrol Komitesi'nin lağvedilerek Kamu İktisadi Teşebbüsleri'ne (KI˙TKİT) ürünlerini maliyet ve piyasa şartlarına göre fiyatlandırma serbestisinin tanınmasıAnswer
  2. B
    Sermaye piyasalarını disipline etmek ve finansal derinleşmeyi sağlamak amacıyla Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPKSPK) kurulması
  3. C
    Dolaylı vergilerin bütçe içindeki payını artırmak amacıyla Katma Değer Vergisi (KDVKDV) sisteminin uygulamaya konulması
  4. D
    Türk lirasının dolar karşısında yaklaşık %3333 oranında devalüe edilerek çoklu kur sisteminden tekli kur sistemine geçilmesi
  5. E
    Ekonomik dengeleri korumak amacıyla 'Deprem Vergisi' olarak da bilinen Net Aktif Vergisi ve Ekonomik Denge Vergisi'nin ihdas edilmesi

Answer

Fiyat Kontrol Komitesi'nin lağvedilerek Kamu İktisadi Teşebbüsleri'ne (KI˙TKİT) ürünlerini maliyet ve piyasa şartlarına göre fiyatlandırma serbestisinin tanınması
Doğru yanıt olan seçenek, 2424 Ocak 19801980 Kararları'nın en ayırt edici yapısal özelliğine vurgu yapmaktadır. Bu kararlarla birlikte devlet, fiyatlar üzerindeki doğrudan kontrolünden vazgeçmiş; Fiyat Kontrol Komitesi lağvedilerek KI˙TKİT ürünlerine zam yapma yetkisi piyasa şartlarına bırakılmıştır. Bu durum, Türkiye ekonomisinin ithal ikameci ve devletçi yapıdan dışa açık piyasa ekonomisine geçişindeki en kritik kurumsal kırılmadır.

Step-by-Step Solution

1
19701970’lerin sonundaki krizin niteliğini belirle.
Krizin temelinde, ithal ikameci modelin tıkanması ve devletin fiyatlar üzerindeki yapay baskısı (Fiyat Kontrol Komitesi) yatmaktadır.
Yapısal bir çözüm, bu yapay müdahale mekanizmalarının kaldırılmasını gerektirir.
2
2424 Ocak 19801980 Kararları'nı önceki paketlerle karşılaştır.
19581958 ve 19701970 paketleri temel olarak devalüasyon ve bütçe disiplini odaklıyken, 19801980 kararları 'fiyat mekanizmasının serbestleşmesini' merkeze almıştır.
Önceki paketler modeli korumaya çalışırken, 19801980 kararları modeli değiştirmeyi hedefler.
3
Kurumsal ve yapısal adımı teşhis et.
Fiyat Kontrol Komitesi'nin kaldırılması ve KI˙TKİT fiyatlarının serbest bırakılması, kaynak tahsisinin devletten piyasaya geçişindeki en somut adımdır.
Bu adım, devletin mikro düzeydeki fiyat belirleme yetkisinden vazgeçmesi anlamına gelir.

Key Concept

24 Ocak 1980 Kararları'nın Yapısal Dönüşüm Niteliği
Estimated Time:2m 30s
Rate this question