İktisadi düşünce tarihinde, toplumsal formasyonların dönüşümünü "maddi hayatın üretim tarzının; toplumsal, siyasal ve entelektüel hayatın genel sürecini belirlemesi" ilkesiyle açıklayan kuramsal çerçeve dikkate alındığında; üretim güçleri ile üretim ilişkileri arasındaki dinamik etkileşimin "toplumsal devrim" sürecini tetikleme biçimi aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?
- Mevcut üretim ilişkilerinin, gelişimlerinin belirli bir safhasında üretim güçleri için bir büyüme ortamı olmaktan çıkıp onlara engel teşkil etmeye başlamasıyla toplumsal yapının ekonomik temeli sarsılır ve bu durum bütün bir üst yapının dönüşümüne yol açan devrim sürecini başlatır.Answer
- BToplumsal bilinç ve ideolojik üst yapı kurumları, üretim güçlerinden bağımsız olarak gelişim gösterir ve ekonomik temelin hangi yönde değişeceğine karar veren asıl ve nihai belirleyici güçtür.
- CSermayenin organik kompozisyonu arttıkça kâr oranlarında gözlenen yükselme, üretim güçleri ile üretim ilişkileri arasındaki uyumu güçlendirerek toplumsal devrim ihtiyacını tarihsel olarak ortadan kaldırır.
- DÜretim güçlerindeki teknolojik ilerlemeler, mevcut üretim ilişkileriyle hiçbir zaman çatışmaya girmeden her zaman eş anlı olarak üst yapı kurumlarını otomatik ve pürüzsüz bir şekilde revize eder.
- EToplumun ekonomik altyapısı sadece tarımsal üretim faaliyetlerinden ibaret olup, sanayi ve ticaret gibi alanlar üst yapının 'kısır' unsurları olarak temel yapı üzerinde belirleyici bir etkiye sahip değildir.
Answer
Toplumsal devrim süreci, üretim güçlerinin gelişiminin mevcut üretim ilişkileriyle (mülkiyet yapısıyla) çatışmaya girmesi ve bu ilişkilerin artık bir engel teşkil etmesiyle başlar.
Tarihsel materyalizmin temel yasasına göre, her toplumsal yapıda üretim güçleri (teknik kapasite) ile üretim ilişkileri (mülkiyet yapısı) arasında bir denge vardır. Ancak üretim güçleri dinamik bir şekilde gelişirken, üretim ilişkileri statik kalır. Bu durum, gelişiminin belirli bir aşamasında üretim güçlerinin mevcut ilişkilerle çatışmasına neden olur. Marx'ın ifadesiyle ilişkiler, güçlerin gelişim formları olmaktan çıkarak onlara 'ayak bağı' olduğunda toplumsal devrim çağı başlar. Bu altyapısal dönüşüm, üzerinde yükselen siyasal ve hukuki üst yapıyı da kaçınılmaz olarak değiştirir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Altyapı-Üst Yapı Çatışması ve Toplumsal Devrim Mekanizması
Practice More
Üretim ilişkileri ile mülkiyet hakları arasındaki hukuki bağlantıyı ve bu yapının sınıfsal karakterini inceleyen diğer Marx sorularına göz atabilirsiniz.
Alternative Method
Soruyu çözerken Marx'ın 'Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı' eserinin meşhur önsözündeki 'pranga' (ayak bağı) benzetmesini hatırlamak, altyapıdaki çelişkinin devrimci karakterini kavramayı kolaylaştırır.
Estimated Time:3m 0s