Examkin

Question

Difficulty: MediumKalkınmada Yapısal Değişim Özellikleri

İktisadi kalkınma sürecinde "yapısal değişim" (structural change), ekonominin üretim ve istihdam yapısının zamanla farklı sektörlere kaymasını ifade eder. Clark-Fisher hipotezi ve Chenery'nin ampirik çalışmalarıyla desteklenen bu süreçte, kalkınmanın ileri aşamalarında hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığının artmasının temel nedenleri aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

  1. Hizmetlere yönelik talebin gelir esnekliğinin yüksek olması ve bu sektördeki verimlilik artışlarının sanayiye göre daha yavaş gerçekleşmesiAnswer
  2. B
    Engel Kanunu uyarınca gıda harcamalarının payının artması ve tarım sektöründe ölçeğe göre artan getirilerin görülmesi
  3. C
    Sanayi sektöründe emeğin marjinal verimliliğinin sıfıra düşmesi ve Lewis modeline göre gizli işsizliğin hizmetlerde yoğunlaşması
  4. D
    Dış ticaret hadlerinin hammadde ihracatçısı ülkeler lehine gelişmesi ve sanayi ürünlerine olan küresel talebin doygunluğa ulaşması
  5. E
    Sermayenin marjinal verimliliğinin tüm sektörlerde eşitlenmesi ve teknolojik gelişmenin durağan duruma (steady-state) ulaşması

Answer

Kalkınmanın ileri aşamalarında hizmetler sektörünün payının artması, hizmetlere olan talebin gelir esnekliğinin yüksek olmasına (talep yönlü) ve bu sektördeki verimlilik artış hızının sanayiye göre daha düşük kalmasına (arz yönlü/Baumol etkisi) dayanmaktadır.
İktisadi kalkınma literatüründe hizmetler sektörünün yükselişi iki temel nedene bağlanır: Birincisi, gelir arttıkça hizmetlere olan talebin diğer sektörlere göre daha fazla artmasıdır (gelir esnekliği yüksekliği). İkincisi, sanayi sektöründe makineli üretim sayesinde verimlilik hızla artarken, hizmetler sektörünün (eğitim, sanat, kişisel hizmetler) doğası gereği emeğe dayalı kalması ve verimlilik artışının yavaş seyretmesidir. Bu durum istihdamın bu sektöre kaymasına neden olur.

Step-by-Step Solution

1
Talep yönlü faktörü analiz etme
Gelir arttıkça Engel Kanunu uyarınca gıda payı azalırken, gelir esnekliği yüksek (e>1e > 1) olan hizmet sektörü ürünlerine talep artar.
Tüketicilerin refah düzeyi yükseldikçe tüketim sepetindeki ağırlık temel ihtiyaçlardan lüks ve hizmet grubuna kayar.
2
Arz/Verimlilik yönlü faktörü analiz etme
Hizmetler sektöründe teknolojik otomasyonun zorluğu nedeniyle verimlilik artışı sanayi sektörünün gerisinde kalır.
Düşük verimlilik artışı, sektörün toplam istihdam içindeki payının üretim payından daha fazla artmasına (Baumol'un maliyet hastalığı) yol açar.

Key Concept

Clark-Fisher sektörel dönüşüm yasası ve Baumol Etkisi

Practice More

Yapısal değişim sürecinde üretim payları ile istihdam payları arasındaki zaman gecikmesini (structural lag) inceleyen Chenery modellerine göz atabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Kalkınmada Yapısal Değişim Özellikleri