Question

Difficulty: Very hard1990-2001 Dönemi: Krizler ve İstikrar Paketleri

Türkiye ekonomisinde 9 Aralık 1999 tarihinde yürürlüğe giren "Enflasyonla Mücadele Programı" kapsamında uygulanan döviz kuru rejimi ve bu rejimin 2001 krizine evrilmesindeki temel yapısal çelişki aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Sürünen kur (crawling peg) rejiminin uygulanması ve Merkez Bankasının döviz kuru taahhüdü nedeniyle bankacılık kesiminin likidite ihtiyacına karşı "nihai kredi mercii" işlevinin kısıtlanmasıAnswer
  2. B
    Kontrollü dalgalanma rejimi ile birlikte 24 Ocak 1980 Kararları'na benzer şekilde sadece ihracat teşviklerine odaklanılması ve bankacılık denetiminin sıkılaştırılmaması
  3. C
    5 Nisan 1994 Kararları'nda olduğu gibi bütçe açıklarının doğrudan Merkez Bankası kısa vadeli avanslarıyla finansmanına devam edilmesi ve TL'nin aşırı değerlenmesi
  4. D
    Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı'nın temel unsuru olan dalgalı kur rejimine hemen geçilmesi ve kamu bankalarının görev zararlarının bütçe dışı yöntemlerle karşılanması
  5. E
    Sabit kur rejimi altında sermaye hareketlerinin tamamen yasaklanması ve sadece cari işlemler dengesine odaklanılarak finansal serbestleşmenin geri alınması

Answer

Sürünen kur (crawling peg) rejiminin uygulanması ve Merkez Bankasının döviz kuru taahhüdü nedeniyle bankacılık kesiminin likidite ihtiyacına karşı 'nihai kredi mercii' işlevinin kısıtlanması
Doğru seçenek, 1999 dezenflasyon programının en temel teknik zaafına parmak basmaktadır. Programda Merkez Bankasının para basma yetkisi dış rezerv girişine bağlanmıştır. Bu durum, bankaların likidite sıkıntısına düştüğü anlarda Merkez Bankasının 'nihai kredi mercii' (lender of last resort) olarak sistemin koruyuculuğunu yapmasını engellemiş, likidite krizinin bir ödemeler dengesi ve kur krizine dönüşmesine yol açmıştır.

Step-by-Step Solution

1
1999 Programının kur rejimini belirle
Program, 18 aylık bir takvim çerçevesinde döviz sepetindeki artış hızının önceden ilan edildiği 'Sürünen Kur' (Crawling Peg) sistemini benimsemiştir.
Enflasyon beklentilerini kırmak için kur bir çıpa olarak kullanılmıştır.
2
Para politikası kısıtını analiz et
Merkez Bankası, para tabanını sadece net dış varlıklar karşılığında artırabileceğini taahhüt etmiştir (quasi-currency board).
Kur taahhüdünün inandırıcılığı için emisyonun döviz girişiyle sınırlanması gerekmiştir.
3
Bankacılık sistemiyle olan çelişkiyi tespit et
Kasım 2000'de bankalar likidite sıkışıklığı yaşadığında, Merkez Bankası kur çıpasını korumak adına piyasaya TL sürememiştir.
Piyasaya TL sürülmesi, döviz talebini artırarak kur taahhüdünü ve program hedeflerini tehlikeye atacaktı.
4
Krizin sonucunu değerlendir
Likit olmayan bankacılık sistemi faizlerin gecelik %7500'lere fırlamasına neden olmuş, bu sürdürülemezlik Şubat 2001'de dalgalı kura geçişle sonuçlanmıştır.
Nihai kredi mercii işlevinin yitirilmesi finansal sistemi savunmasız bırakmıştır.

Key Concept

İmkansız Üçlü (Impossible Trinity) ve Kur Çıpası Çelişkisi

Practice More

2001 Şubat krizi sonrası uygulamaya konulan 'Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı'nın yapısal reformlar ve bankacılık sektörü üzerindeki etkilerini inceleyiniz.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question