Faktör Piyasaları

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın üretim fonksiyonu $Q = 120L - 2L^2$ olarak tanımlanmıştır. Üretilen malın piyasa fiyatının $P = 2$ TL ve birim emek maliyetinin (ücret) $w = 80$ TL olduğu bir ekonomik ortamda; hükümet istihdamı teşvik etmek amacıyla işverene çalıştırdığı her birim emek için $16$ TL tutarında bir sübvansiyon ödemeye karar vermiştir. Bu durumda firmanın kâr maksimizasyonunu sağlayan yeni istihdam düzeyi ve bu düzeydeki marjinal ürün değeri ($VMP_L$) aşağıdakilerden hangisidir?

Bir faktör piyasasında tek alıcı (monopsoncu) konumunda olan bir firmanın karşı karşıya olduğu emek arz fonksiyonu $W = 30 + L$ ve emeğin marjinal ürün hasılatı fonksiyonu $MRP = 150 - L$ olarak verilmiştir. Buna göre, kâr maksimizasyonunu hedefleyen monopsoncu firmanın denge istihdam düzeyi ($L$), işçilere ödeyeceği ücret ($W$) ve bu piyasa yapısından kaynaklanan ölü ağırlık kaybı (refah kaybı) miktarı sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Faktör piyasasında faaliyet gösteren tam rekabetçi bir firmanın üretim faktörlerine olan talebi (türev talep) ve bu talebin konumunu belirleyen unsurlar dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi ilgili faktörün talep eğrisinde (marjinal ürün hasılatı eğrisi) bütünüyle bir kaymaya (sağa veya sola yer değiştirme) neden olan bir gelişme değildir?

Hicks-Marshall kurallarına göre, bir üretim faktörünün toplam maliyet içindeki payının ($\alpha$) artmasının, o faktörün kendi fiyat talep esnekliği ($\lambda$) üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir faktör piyasasında faktör arz fonksiyonu $L^s = w^2$ ve faktör talep fonksiyonu $L^d = 80 - 2w$ olarak belirlenmiştir. Buna göre, piyasa dengesi sağlandığında faktör sahiplerinin elde ettiği transfer kazancının, ekonomik ranta oranı kaçtır?

İktisat literatüründe faizin belirlenmesi ve kârın kaynağına ilişkin geliştirilen teorik yaklaşımlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Mikro iktisat teorisinde girişimcinin elde ettiği ekonomik kârın kaynağına ilişkin farklı yaklaşımlar mevcuttur. Frank Knight tarafından geliştirilen kâr teorisi çerçevesinde, kârın ortaya çıkış nedeni ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir üretim faktörü piyasasında tek alıcı (monopsoncu) konumunda olan ve pozitif eğimli bir faktör arz eğrisi ile karşı karşıya kalan bir işletme için, faktör istihdamını bir birim artırmanın toplam maliyette yol açtığı artış ($MFC$) ile faktör fiyatı ($W$) arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Uzmanlık gerektiren bir işgücü piyasasında işgücü arz esnekliği her ücret düzeyinde sabit ve $2$’ye eşittir. Bu piyasadaki çalışanların elde ettiği toplam ödeme (toplam gelir) $1200$ birim olduğuna göre, bu ödemenin ne kadarlık kısmı "ekonomik rant" olarak nitelendirilir?

Üretim faktörlerine olan talep, o faktörlerin kullanılmasıyla üretilen nihai mallara olan talebe bağlı olduğu için "türetilmiş talep" niteliğindedir. Buna göre, Marshall-Hicks kuralları çerçevesinde, nihai ürünün fiyat talep esnekliği arttıkça bu malın üretiminde kullanılan bir faktörün talep esnekliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Ürün piyasasında monopol (tekel) gücüne sahip olan, ancak faktör piyasasında tam rekabet koşullarında faaliyet gösteren bir firmanın çalıştırdığı işçilere yönelik gerçekleştirdiği "monopolcü sömürü" miktarı aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Üretim sürecinde sadece işgücü faktörünü kullanan bir firmanın, hem ürün piyasasında hem de faktör piyasasında eksik rekabet koşullarında faaliyet gösterdiği ve kâr maksimizasyonu noktasında dengede olduğu bilinmektedir. Firmanın denge noktasındaki verileri şu şekildedir:

- Ürünün satış fiyatı ($P$): $40$ TL
- Ürün talebinin fiyat esnekliği ($|e_d|$): $5$
- İşgücünün marjinal fiziksel ürünü ($MP_L$): $5$ birim
- İşçiye ödenen ücret ($w$): $100$ TL

Bu verilere göre, söz konusu firmada gerçekleşen monopolcü sömürü ve monopsoncu sömürü miktarları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Bir firmanın faaliyet gösterdiği piyasalara ilişkin veriler şu şekildedir:

- Ürün piyasasında monopol gücüne sahiptir.
- Faktör piyasasında (işgücü) monopson gücüne sahiptir.
- Firmanın denge noktasında emeğin marjinal fiziki ürünü ($MP_L$) $3$ birimdir.
- Ürünün piyasa satış fiyatı ($P$) $80 TL$, marjinal hasılatı ($MR$) $60 TL$'dir.
- Firmanın denge noktasında işçilere ödediği ücret ($w$) $110 TL$'dir.

Bu verilere göre, firmanın gerçekleştirdiği 'monopolcü sömürü' ve 'monopsoncu sömürü' miktarları sırasıyla kaç $TL$'dir?

Hicks-Marshall'ın türetilmiş talep kurallarına göre, bir üretim faktörüne (örneğin sermaye) yönelik talebin fiyat esnekliği ile bu faktörü etkileyen piyasa unsurları arasındaki ilişki dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İktisat teorisinde kârın kaynağını; yeni bir malın üretilmesi, yeni bir üretim yönteminin uygulanması veya yeni bir piyasanın keşfi gibi "yenilik" (inovasyon) faaliyetlerine dayandıran ve kârı bu sürecin bir ödülü olarak gören iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir malın ya da hizmetin tek bir satıcısı (monopol) ile tek bir alıcısının (monopson) piyasada karşı karşıya gelmesiyle oluşan iki yanlı tekel (bilateral monopol) durumunda, piyasa denge fiyatının belirlenmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üretim sürecinde kullanılan bir faktörün arz esnekliğinin sıfır ($e_s = 0$) olduğu, yani faktör arzının tam esneksiz olduğu bir durumda, faktör sahibine yapılan toplam ödemenin tamamı iktisat literatüründe aşağıdakilerden hangisi olarak adlandırılır?

Faktör piyasasında tam rekabetçi bir alıcı (fiyat kabullenici) konumunda olan ancak ürün piyasasında monopol (tekel) gücüne sahip olan bir firmanın kâr maksimizasyonu dengesinde; faktörün marjinal ürün değeri ($VMP$) ile marjinal ürün hasılatı ($MRP$) arasında oluşan pozitif fark aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

Tam rekabet koşullarında üretim yapan bir işletmenin kısa dönem üretim teknolojisi $Q = K^{1/4}L^{1/2}$ üretim fonksiyonu ile temsil edilmektedir. İşletmenin sermaye stoku kısa dönemde $K = 16$ birim seviyesinde sabitlenmiştir. Üretilen malın piyasa fiyatı 40 TL ve işgücü saatlik birim maliyeti (ücret) 10 TL'dir. Hükümetin istihdamı teşvik etmek amacıyla işletmenin işgücü maliyetlerinin %20'sini sübvansiyon olarak karşıladığı varsayıldığında, işletmenin kârını maksimize eden optimal işgücü istihdam seviyesi kaç birim olur?

Üretim sürecinde kullanılan girdilere olan talep, bu girdiler yardımıyla üretilen nihai mal ve hizmetlere olan talepten türetildiği için "türev talep" olarak adlandırılır.

Buna göre, tam rekabetçi bir piyasada faaliyet gösteren bir firmanın kullandığı belirli bir üretim faktörüne (örneğin işgücü) ait talep eğrisinin bir bütün olarak sağa kaymasına aşağıdakilerden hangisi neden olur?