Para, Banka ve Enflasyon

87 questions

Türkiye ekonomisinde finansal sistemin işleyişi ve bankaların yasal yetkileri dikkate alındığında; bireysel tasarruf sahiplerinden mevduat veya katılım fonu kabul etme yetkisi bulunmayan, temel faaliyet alanı olarak büyük ölçekli sanayi ve altyapı projelerinin finansmanını sağlamak ve şirketlerin sermaye piyasası araçlarının ihracına aracılık etmek olan banka türü aşağıdakilerden hangisidir?

Mevduat Bankaları

Katılım Bankaları

Kalkınma ve Yatırım Bankaları

Kıyı Bankaları (Offshore)

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF)

Show answer & explanation

Answer: Kalkınma ve Yatırım Bankaları

Answer

Türkiye'de mevduat veya katılım fonu toplama yetkisi olmayan, uzun vadeli proje finansmanı ve sermaye piyasası aracılığı yapan banka türü Kalkınma ve Yatırım Bankalarıdır.

Kalkınma ve Yatırım Bankaları,

5411

sayılı Bankacılık Kanunu'na göre tasarruf sahiplerinden mevduat veya katılım fonu toplama yetkisine sahip olmayan tek banka grubudur. Bu kurumlar temel olarak uzun vadeli yatırımların finansmanını sağlamak, şirketlerin halka arz süreçlerine aracılık etmek ve kurumsal bankacılık hizmetleri sunmak amacıyla faaliyet gösterirler.

Step-by-Step Solution

Banka türlerini fon toplama yetkilerine göre sınıflandırın.

Mevduat bankaları mevduat, katılım bankaları katılım fonu toplar; ancak kalkınma ve yatırım bankalarının bu yetkisi yoktur.

Türkiye'deki bankacılık mevzuatı (

5411

sayılı Kanun) fon toplama yetkisini banka türlerine göre kesin sınırlarla ayırmıştır.

Kurumların temel faaliyet alanlarını analiz edin.

Büyük ölçekli sanayi yatırımları ve menkul kıymet ihraç aracılığı kalkınma ve yatırım bankacılığının uzmanlık alanıdır.

Bu bankalar mevduat toplayamadıkları için fonlarını öz kaynaklar veya sermaye piyasası borçlanması ile yaratırlar.

Key Concept

Banka Türleri ve Fon Toplama Yetkileri

Estimated Time:1m 15s

Question 82Question →

Türkiye'de bankacılık ve finans sisteminin denetim, gözetim ve mevduat sigortacılığı fonksiyonlarını üstlenen Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) kurumlarının güncel hukuki ve idari statüsüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Her iki kurum da kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip olup kurul üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

BDDK ve TMSF, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) hiyerarşisine bağlı birer genel müdürlük olarak yapılandırılmıştır.

Bu kurumlar,

5018

sayılı Kanun uyarınca genel bütçeli idareler kapsamında olup harcamaları doğrudan Hazine tarafından karşılanır.

BDDK kararları, idari yargı denetimi dışında olup sadece Cumhurbaşkanlığı makamının onayı ile yürürlüğe girer.

TMSF sadece devlet bankalarını denetlemekle görevliyken, BDDK sadece özel sermayeli mevduat bankalarından sorumludur.

Show answer & explanation

Answer: Her iki kurum da kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip olup kurul üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Answer

Her iki kurum da kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip olup kurul üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Doğru ifade, her iki kurumun da kamu tüzel kişiliğine sahip olduğunu, idari ve mali bakımdan özerk yapılandırıldığını ve karar organlarının Cumhurbaşkanı tarafından atandığını belirtmektedir. Bu durum güncel mevzuat ve

5411

sayılı Bankacılık Kanunu ile uyumludur.

Step-by-Step Solution

Kurumların hukuki statüsünü belirlemek

BDDK ve TMSF, kamu tüzel kişiliğine sahiptir.

Bağımsız düzenleyici otoritelerin faaliyetlerini yürütebilmeleri için ayrı bir tüzel kişilikleri olması gerekir.

Özerklik yapısını analiz etmek

İdari ve mali özerklik mevcuttur.

5411

sayılı Kanun, bu kurumların kararlarında bağımsız olduğunu ve kendi bütçelerini yönettiklerini belirtir.

Atama makamını teyit etmek

Kurul üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde üst düzey kamu yöneticilerinin ve kurul üyelerinin atama yetkisi Cumhurbaşkanı'ndadır.

Key Concept

Düzenleyici ve Denetleyici Kurumların Özerkliği ve İdari Yapısı

Practice More

BDDK ve TMSF'nin ilişkili olduğu bakanlık veya kurumun Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ndeki değişimini inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 83Question →

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan güncel para arzı tanımları dikkate alındığında; $M2$ para arzı büyüklüğüne repo işlemleri, para piyasası fonları ve ihraç edilen borçlanma araçlarının eklenmesiyle elde edilen en geniş tanımlı para arzı aşağıdakilerden hangisidir?

M1

M3

Para Tabanı

M2Y

Emisyon

Show answer & explanation

Answer: $M3$

Answer

Türkiye'deki en geniş tanımlı para arzı büyüklüğü

M3

olarak adlandırılır.

TCMB'nin 2005 yılında Avrupa Merkez Bankası standartlarına uyum amacıyla güncellediği tanımlara göre

M3

, en geniş para büyüklüğüdür.

M2

para arzına; repo işlemleri, para piyasası fonları ve bankalar tarafından ihraç edilen borçlanma araçlarının eklenmesiyle hesaplanır.

Step-by-Step Solution

Para arzı hiyerarşisinin belirlenmesi

M1 < M2 < M3

sıralamasının hatırlanması.

TCMB tanımlarında her bir üst grup, altındaki grubu kapsayarak genişler.

M2

kapsamının analizi

M2 = M1 + \text{Vadeli Mevduatlar}

olduğu tespit edilir.

Soruda verilen unsurların (repo, fonlar vb.)

M2

'nin üzerine ekleneceği belirtilmiştir.

Ek kalemlerin sınıflandırılması

Repo, para piyasası fonları ve menkul kıymetlerin

M3

tanımına ait olduğu görülür.

Bu kalemler likiditesi mevduata göre daha düşük olan ancak para benzeri sayılan en geniş grup bileşenleridir.

Key Concept

TCMB Güncel Para Arzı Tanımları (

M1, M2, M3

)

Hints

Para arzı tanımları rakam büyüdükçe (1'den 3'e) kapsam olarak genişler.

Repo ve fonlar likiditesi vadesiz mevduattan düşük olan en geniş grupta yer alır.

Practice More

TCMB'nin para arzı tanımlarında Türk lirası ve yabancı para mevduat ayrımının 2005 sonrası nasıl değiştiğini inceleyin.

Estimated Time:45s

Question 84Question →

Osmanlı Devleti'nde tarımsal üreticileri desteklemek ve çiftçileri tefecilerin yüksek faizli kredilerinden kurtarmak amacıyla 1863 yılında Mithat Paşa öncülüğünde kurulan "Memleket Sandıkları"nın devamı niteliğinde olan ve 1888 yılında modern anlamda faaliyete geçen kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Bankası (Bank-ı Osmanî-i Şahane)

Ziraat Bankası

Türkiye İş Bankası

Sanayi ve Maadin Bankası

Halk Bankası

Show answer & explanation

Answer: Ziraat Bankası

Answer

Memleket Sandıkları'nın temelleri üzerinde 1888'de kurulan banka Ziraat Bankası'dır.

Ziraat Bankası, 1863'te kurulan Memleket Sandıkları'nın birikimi ve 1888'deki nizamname ile kurumsallaşması sonucunda faaliyete geçmiştir. Bu kurum, tarımsal üreticiyi koruma amacını taşımaktadır.

Step-by-Step Solution

Kurumun kökenini analiz ediniz.

1863 yılında Mithat Paşa tarafından kurulan Memleket Sandıkları, çiftçiye kredi sağlamayı amaçlayan ilk yardımlaşma sandıklarıdır.

Soruda belirtilen tarih ve amaç (tarımsal destek) bu sandıkları işaret eder.

Kurumsal dönüşüm sürecini takip ediniz.

Memleket Sandıkları 1883'te Menafi Sandıkları'na dönüşmüş, 1888'de ise bu yapılar modern bir banka çatısı altında birleşmiştir.

1888 tarihi, Osmanlı modernleşme sürecinde ihtisas bankacılığının (tarım bankacılığı) resmi başlangıcıdır.

Günümüzdeki karşılığını belirleyiniz.

Bu sürecin sonunda ortaya çıkan kurum Ziraat Bankası'dır.

Ziraat Bankası, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e intikal eden en önemli finans kurumlarından biridir.

Key Concept

Osmanlı'dan Cumhuriyet'e intikal eden kurumlar ve Ziraat Bankası'nın tarihsel gelişimi.

Hints

Bankanın logosunda bugün bile yer alan başak simgesini ve kurumun tarım sektörüyle olan bağını düşünün.

Mithat Paşa'nın 'Memleket Sandıkları' adı altında başlattığı bu hareket, 1888'de resmi bir devlet bankasına dönüşmüştür.

Bu banka, günümüzde de Türkiye'nin en büyük kamu bankalarından biridir ve kökeni 1888 yılındaki Osmanlı nizamnamesine dayanır.

Practice More

Osmanlı'daki diğer bankaların (Emniyet Sandığı, Bank-ı Dersaadet) kuruluş amaçlarını da inceleyerek karşılaştırma yapabilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 85Question →

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), $2010$ yılının sonundan itibaren küresel finans krizi sonrası değişen sermaye akımlarına uyum sağlamak amacıyla "yeni para politikası çerçevesi"ni uygulamaya koymuştur. Bu çerçevede geleneksel enflasyon hedeflemesi rejimine "finansal istikrar" hedefi de eklenmiştir. TCMB'nin bu dönemde, özellikle kısa vadeli spekülatif sermaye hareketlerinin (sıcak para) makro finansal riskler üzerindeki olumsuz etkilerini sınırlamak ve faiz oynaklığını bir risk unsuru olarak kullanmak amacıyla başvurduğu temel uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Faiz koridorunun genişletilerek gecelik faizlerdeki belirsizliğin bir politika aracı olarak kullanılması

Örtük enflasyon hedeflemesi stratejisiyle döviz kurunun temel çıpa olarak belirlenmesi

Rezerv Opsiyon Mekanizması (ROM) ile bankaların döviz mevduatlarını zorunlu olarak Türk Lirasına dönüştürmesi

24 Ocak Kararları doğrultusunda faiz oranlarının tamamen serbest piyasa koşullarına bırakılması

Liralaşma stratejisi kapsamında politika faizinin enflasyon oranının üzerinde sabitlenmesi

Show answer & explanation

Answer: Faiz koridorunun genişletilerek gecelik faizlerdeki belirsizliğin bir politika aracı olarak kullanılması

Answer

Faiz koridorunun genişletilerek gecelik faizlerdeki belirsizliğin bir politika aracı olarak kullanılması

Doğru cevap, faiz koridorunun genişletilmesidir. TCMB,

2010

sonu itibarıyla borç verme faizi ile borç alma faizi arasındaki farkı (koridoru) genişleterek, piyasadaki gecelik faizlerin bu aralıkta dalgalanmasına izin vermiştir. Bu durum, kısa vadeli sermaye girişleri için bir belirsizlik ve risk yaratarak, finansal istikrarı tehdit eden aşırı kredi büyümesini ve döviz kuru oynaklığını dizginlemeyi amaçlamıştır.

Step-by-Step Solution

Dönemi ve hedefi belirle

2010

sonrası "Yeni Para Politikası Çerçevesi" ve "Finansal İstikrar" hedefi.

Soruda verilen zaman dilimi ve amaç, geleneksel enflasyon hedeflemesinden sapılan dönemi işaret eder.

Kullanılan aracı tanımla

Geniş bir faiz koridoru (Borç alma ve borç verme faizleri arasındaki fark).

Sıcak para girişlerini caydırmak için faiz oynaklığının (belirsizliğin) artırılması bu dönemin karakteristik özelliğidir.

İşleyiş mantığını kavra

Geniş koridor sayesinde TCMB, fonlama maliyetini günlük olarak değiştirerek carry trade yapanlar için risk oluşturur.

Faiz belirsizliği, spekülatif sermaye için bir maliyet unsuru haline gelir.

Key Concept

Faiz Koridoru ve Yeni Para Politikası Çerçevesi

Practice More

ROM'un (Rezerv Opsiyon Mekanizması) çalışma mantığını ve katsayı sistemini inceleyerek para politikası araçları arasındaki farkları pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 86Question →

Türkiye’de $1994$ finansal krizi sonrasında mevduat sahiplerinin paniğe kapılmasını önlemek amacıyla başlatılan ancak bankaların denetimsiz bir şekilde aşırı risk almasına (ahlaki tehlike) yol açarak $2000$ ve $2001$ krizlerine zemin hazırlayan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Tasarruf mevduatlarına tam (

100\%

) devlet güvencesi sağlanması

Bankaların döviz pozisyon açıklarının yasal olarak sınırlandırılması

Repo işlemlerinin banka bilançolarına dahil edilerek şeffaflaştırılması

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) araç bağımsızlığına kavuşması

Mevduat sigorta primlerinin bankaların risk düzeyine göre belirlenmeye başlanması

Show answer & explanation

Answer: Tasarruf mevduatlarına tam ( $100\%$ ) devlet güvencesi sağlanması

Answer

Tasarruf mevduatlarına tam (

100\%

) devlet güvencesi sağlanması

Doğru yanıt olan seçenek,

1994

yılında alınan tam mevduat güvencesi kararıdır. Bu uygulama, mevduat sahiplerinin hangi bankanın daha güvenli olduğunu araştırmasına gerek bırakmamış, bankaların ise 'nasıl olsa devlet ödeyecek' düşüncesiyle çok yüksek faizlerle kaynak toplayıp bu kaynakları riskli alanlarda kullanmalarına (ahlaki tehlike) neden olmuştur. Bu durum

2000

2001

krizlerinde bankacılık sektörünün hızla çökmesinin temel taşlarını döşemiştir.

Step-by-Step Solution

1994

krizinde alınan istikrar tedbirlerini hatırla.

1994

krizinde mevduat kaçışını durdurmak için tasarruf mevduatlarına sınırsız (

100\%

) devlet garantisi getirilmiştir.

Finansal sistemde likidite krizini önlemek ve bankacılık sistemine olan güveni tesis etmek.

"Ahlaki Tehlike" (Moral Hazard) kavramının bu garantideki karşılığını analiz et.

Tam güvence, mevduat sahiplerinin bankanın mali yapısını sorgulama ihtiyacını ortadan kaldırmış, bankaların ise batan mevduatların devlet tarafından ödeneceğini bildikleri için yüksek faizle riskli projelere yönelmesine yol açmıştır.

Sorumluluğun başkasına (devlete) devredilmesi durumunda tarafların daha riskli davranma eğilimi.

Bu uygulamanın

2000

2001

krizleri ile olan bağını kur.

Kontrolsüz büyüyen bankacılık sektörü ve artan görev zararları finansal yapıyı kırılganlaştırmış ve

2000

2001

krizlerinin temel yapısal nedenlerinden birini oluşturmuştur.

Sistemik riskin birikmesi ve denetim mekanizmalarının işlevsiz kalması.

Key Concept

Ahlaki Tehlike (Moral Hazard) ve Mevduat Güvencesi

Hints

Bankacılıkta risk yönetimini zayıflatan ve 'moral hazard' yaratan uygulamaları düşünün.

1994

yılında 5 Nisan kararlarıyla birlikte mevduatların korunması için getirilen sınırsız bir garanti söz konusudur.

Practice More

2001 krizi sonrası BDDK'nın bankacılık sektöründeki denetim yetkilerinin nasıl genişletildiğini ve sermaye yeterlilik rasyosu (Basel kriterleri) uygulamalarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 87Question →

$2001$ yılında yaşanan ekonomik kriz sonrası uygulamaya konulan "Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı" ve bankacılık reformları çerçevesinde kamu bankalarının yeniden yapılandırılması hedeflenmiştir. $4603$ sayılı kanunla düzenlenen bu süreçte, bankacılık yapma yetkisi kaldırılarak şubeleri, varlıkları ve personeli ağırlıklı olarak Ziraat Bankası'na devredilen kamu bankası aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Emlak Bankası

Etibank

Sümerbank

Denizbank

Vakıfbank

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Emlak Bankası

Answer

Türkiye Emlak Bankası

2001

krizinden sonra kamu bankalarının verimliliğini artırmak amacıyla çıkarılan

4603

sayılı kanunla, Türkiye Emlak Bankası'nın bankacılık yetkisi sona erdirilmiştir. Bankanın şubeleri, personeli ve varlıkları Ziraat Bankası'na (ve kısmen Halk Bankası'na) devredilerek kurum tasfiye edilmiştir. Bu, Türkiye'nin bankacılık tarihindeki en önemli kurumsal birleşme ve yeniden yapılandırma adımlarından biridir.

Step-by-Step Solution

2001

krizinden sonra bankacılık sektöründeki kamu payının verimliliğini analiz etmek.

Kamu bankalarının mali bünyelerinin zayıf olduğu ve operasyonel verimliliğin düşük olduğu tespit edilmiştir.

Reformun gerekliliğini anlamak için mevcut durumun tespiti gerekir.

4603

sayılı kanunun ve Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı'nın içeriğini incelemek.

Kanunla Ziraat, Halk ve Emlak Bankası'nın yeniden yapılandırılması öngörülmüştür.

Yasal çerçevenin hangi kurumları kapsadığını belirlemek çözüme ulaştırır.

Emlak Bankası'nın bu süreçteki özel durumunu belirlemek.

Emlak Bankası'nın bankacılık lisansı iptal edilmiş ve Ziraat Bankası ile birleştirilmiştir.

Sürecin nihai sonucunu belirleyerek doğru kurumu seçmek gerekir.

Key Concept

2001 Bankacılık Sektörü Yeniden Yapılandırma Programı

Estimated Time:1m 15s

PreviousPage 5 / 5

Para, Banka ve Enflasyon

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes