Question

Difficulty: MediumVerimlilik, Etkinlik ve Karlılık Kavramları

Türkiye Taşkömürü Kurumuna (TTK) bağlı bir maden işletmesi, ağır sanayi tesislerinin yakıt ihtiyacını karşılamak üzere yıllık 2.500.0002.500.000 ton kömür çıkarma ve sevk etme hedefini tam zamanında ve eksiksiz olarak gerçekleştirmiştir. Ancak, yeraltı galerilerinde karşılaşılan beklenmedik jeolojik zorluklar nedeniyle, bu üretim hedefine ulaşabilmek için bütçelenen makine çalışma saatleri büyük oranda aşılmış, öngörülenin çok üzerinde enerji tüketilmiş ve personele yüksek tutarda fazla mesai ücreti ödenmiştir. Artan bu girdiler sonucunda, kömürün ton başına çıkarma maliyeti piyasa satış fiyatının üzerine çıkmış ve işletme ilgili yılı finansal kayıpla kapatmıştır.

Bu duruma göre, işletmenin ilgili dönemdeki performansı üretim yönetimi kavramları açısından nasıl değerlendirilmelidir?

  1. A
    İşletme yüksek miktarda üretim yaptığı için verimliliği yüksek, maliyetleri satış fiyatını aştığı için etkinliği ve kârlılığı düşüktür.
  2. B
    İşletme hedeflenen üretimi zamanında tamamladığı için hem etkinliği hem de verimliliği yüksek, sadece kârlılığı düşüktür.
  3. İşletme hedeflerine tam olarak ulaştığı için etkinliği yüksek, hedeflenen çıktı için planlanandan fazla girdi kullandığından verimliliği ve kârlılığı düşüktür.Answer
  4. D
    İşletme yılı finansal kayıpla kapattığı için etkinliği, verimliliği ve kârlılığı bir bütün olarak düşük kabul edilmelidir.
  5. E
    İşletme yüksek üretim kapasitesiyle çalıştığı için kârlılığı ve etkinliği yüksek, artan harcamalar nedeniyle sadece verimliliği düşüktür.

Answer

İşletme hedeflerine tam olarak ulaştığı için etkinliği yüksek, hedeflenen çıktı için planlanandan fazla girdi kullandığından verimliliği ve kârlılığı düşüktür.
Üretim yönetiminde 'etkinlik', belirlenen amaç ve hedeflere ulaşabilme derecesidir. Senaryoda işletme yıllık üretim ve sevk hedefini eksiksiz tutturduğu için etkindir. 'Verimlilik' ise elde edilen çıktının, bu çıktıyı elde etmek için kullanılan girdilere oranıdır. Hedeflenen kömürü çıkarmak için öngörülenin çok üzerinde makine saati, enerji ve fazla mesai harcandığından kaynak tüketimi artmış, dolayısıyla verimlilik düşmüştür. Son olarak, birim maliyetin satış fiyatını aşması ve yılın zararla kapanması 'kârlılığın' bulunmadığını açıkça göstermektedir. Bu nedenle doğru değerlendirme işletmenin etkin, ancak verimsiz ve kârsız olduğu yönündedir.

Step-by-Step Solution

1
Senaryodaki etkinlik (hedefe ulaşma) durumunu analiz etme
İşletme 2.500.000 ton üretim hedefine tam zamanında ulaşmıştır.
Etkinlik, belirlenen amaç ve hedeflere ulaşma derecesidir. Hedefe tam olarak ulaşıldığı için etkinlik yüksektir.
2
Senaryodaki verimlilik (çıktı/girdi) durumunu analiz etme
Aynı miktarda hedeflenen çıktıyı elde etmek için bütçelenenden çok daha fazla makine saati, enerji ve işçilik (girdi) kullanılmıştır.
Verimlilik, kullanılan girdilerle elde edilen çıktıların oranını ifade eder. Girdi kullanımı planlanandan fazla arttığı için verimlilik düşmüştür.
3
Senaryodaki kârlılık durumunu analiz etme
Kömürün birim çıkarma maliyeti piyasa satış fiyatını geçmiş ve yıl mali kayıpla kapanmıştır.
Kârlılık maliyet ile satış fiyatı (gelir) ilişkisine dayanır. Zarar edildiği ve giderler geliri aştığı için kârlılık negatiftir (düşüktür).

Key Concept

Üretim sistemlerinde etkinlik (amaçlara ulaşma derecesi), verimlilik (kaynak kullanım optimizasyonu) ve kârlılık (finansal getiri) kavramlarının birbirlerinden farklı sonuçlar doğurabileceği durumu.
Rate this question