Question

Difficulty: Very hardAlgı ve Karar Verme

Bir kamu kurumu teknoloji dairesinde şube müdürü olan Tarık Bey, biriminde yürütülen 'Veri Entegrasyonu Projesi'nde görevli uzman yardımcısı Kaan'ın son aylardaki performans düşüklüğünü incelemektedir. Tarık Bey'in yaptığı durum tespitleri şunlardır:

I. Kaan, birimdeki diğer tüm projelerde görevlerini üstün başarıyla ve zamanında tamamlamaktadır.
II. Veri Entegrasyonu Projesi'nde Kaan ile aynı görev tanımına sahip diğer tüm uzman yardımcıları da benzer performans sorunları ve gecikmeler yaşamaktadır.
III. Kaan'ın sadece bu özel projede gösterdiği performans düşüklüğü, projenin başından beri istikrarlı bir şekilde devam etmektedir.

Bu tespitlere rağmen Tarık Bey, 'Z kuşağı çalışanları teknolojiye yatkın görünseler de uzun süreli odaklanma ve iş ahlakı konusunda çok yetersizler; Kaan'ın başarısızlığı tamamen kendi sorumsuzluğundan kaynaklanıyor.' şeklinde bir çıkarımda bulunmuştur. Sorunu çözmek için tüm alternatifleri detaylıca analiz edip en uygun personeli bulmak yerine, 'Şu an boşta olan ve asgari şartları sağlayan ilk personeli onun yerine atamak benim için yeterli bir çözümdür.' diyerek Kaan'ı projeden almıştır.

Bu vakada Tarık Bey'in algı, atıf ve karar verme süreçleriyle ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi bütünüyle doğrudur?

  1. Kelley'in teorisine göre yüksek ayrıcalılık ve yüksek görüş birliği nedeniyle dışsal atıf yapması gerekirken temel atıf hatasına düşmüş; algısal olarak kalıpyargı (stereotipleme) hatası yapmış ve karar sürecinde sınırlı rasyonellik modeline (tatmin edicilik) uygun hareket etmiştir.Answer
  2. B
    Kelley'in teorisine göre düşük ayrıcalılık ve yüksek tutarlılık nedeniyle içsel atıf yapması gerekirken kendine hizmet eden atıf hatasına düşmüş; algısal olarak yansıtma (projeksiyon) hatası yapmış ve karar sürecinde rasyonel karar modelinin fayda maksimizasyonu ilkesini benimsemiştir.
  3. C
    Kelley'in teorisine göre yüksek görüş birliği nedeniyle dışsal atıf yapması gerekirken temel atıf hatasına düşmüş; algısal olarak hale etkisi (halo) yanılgısına kapılmış ve karar sürecinde rasyonel karar modelinin tam bilgi varsayımıyla hareket etmiştir.
  4. D
    Kelley'in teorisine göre düşük görüş birliği nedeniyle içsel atıf yapması gerekirken seçici algılama hatasına düşmüş; algısal olarak zıtlık (kontrast) etkisi yaşamış ve karar sürecinde sınırlı rasyonellik modeline uygun hareket etmiştir.
  5. E
    Kelley'in teorisine göre yüksek ayrıcalılık nedeniyle dışsal atıf yapması gerekirken temel atıf hatasına düşmüş; algısal olarak kalıpyargı (stereotipleme) hatası yapmış ve karar sürecinde rasyonel modelin mükemmeliyetçi yaklaşımını benimsemiştir.

Answer

Vakadaki değerlendirmelerin Kelley'in Atıf Teorisi (yüksek ayrıcalılık/görüş birliği -> dışsal atıf, temel atıf hatası), Kalıpyargı ve Sınırlı Rasyonellik (Tatmin edici karar) bileşenlerini doğru açıklayan seçenek.
Vakada Kaan'ın sadece bu projede başarısız olması (yüksek ayrıcalılık/belirginlik) ve diğer çalışanların da aynı projede sorun yaşaması (yüksek görüş birliği), sorunun dışsal olduğuna işaret eder. Ancak müdürün, dışsal faktörleri görmezden gelip sorunu personelin kişiliğine bağlaması 'temel atıf hatası'dır. Müdürün 'Z kuşağı' genellemesi yaparak Kaan'ı yargılaması bir 'kalıpyargı (stereotipleme)' hatasıdır. Son olarak, müdürün en mükemmel adayı aramak yerine asgari şartları sağlayan ilk adayla yetinmesi (tatmin edici karar), 'sınırlı rasyonellik' modelinin en temel özelliğidir. Doğru seçenek tüm bu teorik analizleri eksiksiz ve sırasıyla vermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Kelley'in Atıf Teorisi boyutlarını vakaya uygulamak
Kaan'ın sadece bu projede başarısız olması 'yüksek ayrıcalılık', diğer personelin de aynı projede başarısız olması 'yüksek görüş birliği' anlamına gelir. Bu iki durum sorunun dışsal (projeden kaynaklı) olduğunu gösterir.
Teoriye göre, görüş birliği ve ayrıcalılık yüksekse, sorunun kişiden değil çevresel faktörlerden kaynaklandığı sonucuna varılır.
2
Yöneticinin yaptığı atıf hatasını tespit etmek
Dışsal kanıtlara rağmen yöneticinin sorunu doğrudan Kaan'ın kişiliğine (sorumsuzluk) bağlaması temel atıf hatasıdır.
Başkalarının başarısızlıklarını durumsal/dışsal faktörleri göz ardı ederek doğrudan içsel faktörlere (kişiliğe) bağlama eğilimine 'temel atıf hatası' denir.
3
Yöneticinin düştüğü algısal yanılgıyı belirlemek
Z kuşağı ile ilgili genel bir yargıdan yola çıkarak bireyi yargılaması kalıpyargı (stereotipleme) hatasıdır.
Bir kişiyi, ait olduğu düşünülen grubun genel özelliklerine veya etiketlerine göre değerlendirmek kalıpyargı (stereotipleme) oluşturur.
4
Karar verme modelini saptamak
Tüm alternatifleri detaylıca değerlendirmek yerine ilk uygun (asgari şartları sağlayan) adayı seçmesi, Herbert Simon'ın Sınırlı Rasyonellik modelidir.
Sınırlı rasyonellik modeli, zaman ve bilgi kısıtları nedeniyle karar vericinin mükemmeli (optimizasyon) aramak yerine 'tatmin edici' (satisficing) kararla yetinmesini öngörür.

Key Concept

Örgütsel Davranışta Atıf Teorisi, Algısal Hatalar ve Karar Verme Modelleri Sentezi
Rate this question