Question

Difficulty: HardYetki, Güç Türleri ve Yetki Devri

Geniş ölçekli bir endüstriyel tesiste Kalite Kontrol Direktörü, sahip olduğu derin mühendislik bilgisi ve sektörel tecrübesi sayesinde üretim bandındaki operatörlere, yalnızca kendi uzmanlık alanı olan 'kalite standartlarının uygulanması' hususunda doğrudan ve bağlayıcı talimatlar verebilmektedir. Operatörler ise idari hiyerarşide doğrudan Üretim Müdürüne bağlıdır.

Diğer taraftan Üretim Müdürü, iş yükünü hafifletmek amacıyla üretim hattındaki aksaklıklara müdahale etme yetkisini vardiya amirlerine devretmiş; ancak yıl sonunda hedeflenen fire oranlarının aşılması üzerine üst yönetime yaptığı açıklamada, 'yetkiyi devrettiği için ortaya çıkan bu başarısızlıktan doğrudan sorumlu tutulamayacağını' savunmuştur.

Buna göre; Kalite Kontrol Direktörünün talimat verirken dayandığı örgütsel güç kaynağı, kullandığı yetki türü ve Üretim Müdürünün savunmasının geçerlilik durumu aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

  1. Uzmanlık gücü / Fonksiyonel yetki / Geçersizdir, çünkü yetki devredilse bile yöneticinin kendi üstlerine karşı taşıdığı nihai hesap verme yükümlülüğü devam eder.Answer
  2. B
    Yasal güç / Kurmay yetki / Geçerlidir, çünkü yetki ve sorumluluk denkliği ilkesi gereği, yetkiyi devralan alt kademe sonuçlardan tek başına sorumlu hale gelir.
  3. C
    Zorlayıcı güç / Emir-komuta yetkisi / Geçersizdir, çünkü komuta birliği ilkesi uyarınca bir astın yalnızca tek bir üste hesap vermesi zorunludur.
  4. D
    Uzmanlık gücü / Kurmay yetki / Geçerlidir, çünkü istisnalarla yönetim ilkesi bağlamında yönetici yalnızca olağanüstü durumlardan sorumlu tutulabilir.
  5. E
    Yasal güç / Fonksiyonel yetki / Geçersizdir, çünkü yetki devri yalnızca kurmay ilişkilerde söz konusu olup emir-komuta zincirinde yetki devredilemez.

Answer

Talimatların dayandığı güç kaynağı 'uzmanlık gücü', kullanılan yetki türü 'fonksiyonel yetki'dir. Üretim Müdürünün savunması ise 'sorumluluğun devredilmezliği (mutlak sorumluluk)' ilkesine aykırı olduğu için geçersizdir.
Vakada Kalite Kontrol Direktörünün etki yaratma zemini 'bilgi ve tecrübe' olarak vurgulandığı için French ve Raven'ın sınıflandırmasına göre güç kaynağı 'Uzmanlık Gücü'dür. Kendi emir-komuta hiyerarşisinde olmayan operatörlere, yalnızca kalite standartları alanında 'bağlayıcı' talimat verebilmesi 'Fonksiyonel Yetki' kullanıldığını gösterir. Üretim Müdürünün başarısızlık karşısında yetki devrini bahane etmesi ise yönetim disiplinindeki 'Sorumluluğun Devredilmezliği (Mutlak Sorumluluk)' ilkesine aykırıdır; çünkü yöneticiler iş yapma yetkisini devretseler bile, kendi üst yönetimlerine karşı olan nihai hesap verme yükümlülüklerinden (sorumluluktan) kurtulamazlar.

Step-by-Step Solution

1
Kalite Kontrol Direktörünün örgütsel güç kaynağını analiz etme
Uzmanlık Gücü
Vakada direktörün etki yaratma aracı olarak resmi pozisyonu veya cezalandırma yetkisi değil, 'derin mühendislik bilgisi ve sektörel tecrübesi' açıkça belirtilmiştir. French ve Raven'ın güç tipolojisine göre bu, uzmanlık gücüdür.
2
Kalite Kontrol Direktörünün kullandığı yetki türünü belirleme
Fonksiyonel Yetki
Kendi emir-komuta zincirinde (idari hiyerarşisinde) yer almayan operatörlere, sadece belirli bir uzmanlık alanı olan 'kalite standartları' ile sınırlı kalarak 'doğrudan ve bağlayıcı' talimatlar verebilmesi fonksiyonel yetkinin tam tanımıdır. Tavsiye verseydi kurmay yetki olurdu.
3
Üretim Müdürünün yetki devrine ilişkin savunmasının geçerliliğini değerlendirme
Geçersizdir (Sorumluluğun devredilmezliği ilkesi)
Klasik yönetim kuramının temel ilkelerinden olan 'mutlak sorumluluk' gereği, bir yönetici astlarına yetki (karar alma ve uygulama hakkı) devredebilir, ancak bu işin sonuçlarıyla ilgili kendi üstlerine karşı taşıdığı nihai hesap verme yükümlülüğünü (sorumluluğu) devredemez.

Key Concept

Güç Kaynakları, Fonksiyonel Yetki ve Sorumluluğun Devredilmezliği (Mutlak Sorumluluk) İlkesi
Rate this question