İş Etüdü

132 questions

Hareket etüdünün temelini oluşturan ve Gilbreth çifti tarafından tanımlanan Therblig hareketlerinden biri; bir nesnenin rengi, boyutu, kalitesi veya diğer fiziksel özelliklerinin belirlenen standartlara uyup uymadığını gözle veya çeşitli duyu organlarıyla kontrol etme eylemini ifade eder. Örneğin, üretilmiş olan bir parçanın yüzeyinde pürüz olup olmadığının operatör tarafından elle veya gözle doğrulanması bu hareket kapsamında değerlendirilir.

Buna göre, özellikleri ve örneği verilen temel Therblig hareketi aşağıdakilerden hangisidir?

İnceleme

Seçme

Kullanma

Ön konumlandırma

Planlama

Show answer & explanation

Answer: İnceleme

Answer

Doğru cevap, parçanın standartlara uygunluğunun doğrulanmasını ifade eden 'İnceleme' hareketidir.

Therblig hareketlerinden 'İnceleme' (İngilizce karşılığı ile Inspect), bir ürünün, parçanın veya nesnenin belirlenmiş olan kalite, boyut, miktar ve benzeri standartlara uygun olup olmadığının ölçülmesi, gözlenmesi veya duyular aracılığıyla doğrulanması işlemidir. Soru kökünde verilen 'üretilmiş parçanın yüzeyinde pürüz olup olmadığının operatör tarafından elle veya gözle kontrol edilmesi' örneği, doğrudan bu muayene ve denetim hareketinin temel bir uygulamasıdır.

Step-by-Step Solution

Soru kökündeki anahtar eylemlerin tanımlanması.

Nesnenin standartlara uyup uymadığını kontrol etme ve yüzeyindeki pürüzleri doğrulama eylemi tespit edilir.

Hangi Therblig hareketinin sorulduğunu anlamak için temel özelliklere ulaşmak gerekir.

Therblig tanımları ile eylemin eşleştirilmesi.

Standart kontrolü, ölçme ve doğrulama eylemlerinin mikro-hareket analizinde 'İnceleme' (Inspect) kategorisine girdiği belirlenir.

Her Therblig hareketi farklı bir amacı temsil ettiği için doğru teorik bilginin kullanılması şarttır.

Key Concept

Therblig Hareket Türleri ve Tanımları

Question 102Question →

Bir otel zincirinin kat hizmetleri departmanında, personelin odaları temizleme dışındaki faaliyetlerinin (koridorda yürüme, malzeme bekleme vb.) toplam çalışma süresi içindeki oranını belirlemek amacıyla iş örneklemesi yöntemi uygulanacaktır.

Yönetim, çalışmanın sonuçlarının $\%99$ güven düzeyinde ( $Z=3$ ) ve $\pm \%5$ mutlak hata payı ile elde edilmesini talep etmiştir. Otelde daha önce benzer bir ön çalışma yapılmadığı için, gözlemlenecek faaliyet oranının maksimum varyansa sahip olduğu varsayılarak örneklem hacmi belirlenecektir.

Buna göre, çalışmada yapılması gereken asgari gözlem sayısı ve iş örneklemesi yönteminin zaman etüdüne kıyasla sağladığı en temel teorik avantaj aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

900 / Sürekli gözetim gerektirmediği için personel üzerinde baskı yaratmaması ve uygulama maliyetinin düşük olması

400 / Sürekli gözetim gerektirmediği için personel üzerinde baskı yaratmaması ve uygulama maliyetinin düşük olması

900 / Kısa çevrimli ve tekrarlı işlerde her bir elemanter hareketin süresini daha hassas ölçebilmesi

3600 / Aynı anda sadece tek bir personelin detaylı mikroskobik hareket analizini yapmaya olanak sağlaması

45 / Özel bir analist gerektirmeden, sadece kronometre kullanılarak tüm iş akışının kesintisiz kaydedilebilmesi

Show answer & explanation

Answer: 900 / Sürekli gözetim gerektirmediği için personel üzerinde baskı yaratmaması ve uygulama maliyetinin düşük olması

Answer

Asgari gözlem sayısının 900 olduğu ve temel avantajın sürekli gözetim baskısı yaratmayıp maliyeti düşürdüğü seçenektir.

Doğru yanıt, hem hesaplamanın hem de yöntemin mantığının doğru verildiği seçenektir. Hesaplama kısmında maksimum varyans durumu için

p=0.50

kullanılarak

n = (3^2 \cdot 0.50 \cdot 0.50) / 0.05^2 = 900

bulunur. Teorik bilgi kısmında ise, iş örneklemesinin kronometreli zaman etüdü gibi işçinin başında sürekli beklenmesini gerektirmemesi, böylece işçi üzerinde psikolojik baskı yaratmaması ve aynı anda birden fazla makine/personelin tek bir analist tarafından izlenebilmesi (düşük maliyet) vurgulanmıştır.

Step-by-Step Solution

Gözlem oranını (

p

) belirle.

Ön çalışma yoksa maksimum varyans elde etmek için

p = 0.50

ve dolayısıyla

(1-p) = 0.50

kabul edilir.

Olasılığın

0.50

olması durumu, örneklem hacmini maksimize eden en güvenli/ihtiyatlı yaklaşımdır.

Formüldeki diğer değişkenleri tanımla.

Güven düzeyi

\%99

olduğu için

Z = 3

. Mutlak hata payı

e = 0.05

Soruda verilen parametrelerin standart örneklem hacmi formülünde yerine konulması için ayıklanması gerekir.

Asgari gözlem sayısını (

n

) hesapla.

n = \frac{Z^2 \cdot p(1-p)}{e^2} = \frac{3^2 \cdot 0.50 \cdot 0.50}{(0.05)^2} = \frac{9 \cdot 0.25}{0.0025} = \frac{2.25}{0.0025} = 900

Mutlak hata payına dayalı örneklem hacmi formülünün matematiksel uygulamasıdır.

İş örneklemesinin zaman etüdüne göre avantajını değerlendir.

İş örneklemesi rastgele zamanlarda anlık gözlemlerle yapıldığı için personel sürekli izleniyormuş hissine kapılmaz ve analist aynı anda birden fazla işçiyi gözlemleyebildiği için maliyeti daha düşüktür.

Yöntemin seçimindeki temel yönetsel gerekçenin belirlenmesi.

Key Concept

İş Örneklemesi Yönteminde Örneklem Hacmi Hesabı ve Teorik Avantajlar

Question 103Question →

Bir mobilya fabrikasının ofis koltuğu üretim bandında, "amortisör montajı" operasyonu için bir zaman etüdü çalışması gerçekleştirilmektedir. Yapılan gözlemler sonucunda, operatörün bu işlemi ortalama $5$ dakikada tamamladığı tespit edilmiştir. Etüdü gerçekleştiren analist, operatörün çalışma temposunu (performans derecesini) $\%110$ olarak takdir etmiştir.

İşletme politikası gereği; yorgunluk, kişisel ihtiyaçlar ve kaçınılmaz gecikmeler için toplam tolerans (pay) oranı $\%20$ olarak belirlenmiştir.

Buna göre, bu montaj operasyonu için hesaplanan standart zaman kaç dakikadır?

4,4

5,5

6,6

6,0

6,5

Show answer & explanation

Answer: $6,6$

Answer

Hesaplanan standart zaman

6,6

dakikadır.

Standart zaman hesaplanırken öncelikle gözlem zamanı ile performans değerlendirme (tempo) faktörü çarpılarak Normal Zaman bulunur. Ardından bulunan Normal Zaman değerine tolerans (pay) oranı eklenir. Formül: Normal Zaman = Gözlem Zamanı

\times

Tempo =

5 \times 1,10 = 5,5

dakika. Standart Zaman = Normal Zaman

\times (1 + \text{Tolerans})

5,5 \times 1,20 = 6,6

dakikadır.

Step-by-Step Solution

Normal Zamanın hesaplanması

5 \times 1,10 = 5,5

dakika

Gözlemlenen ortalama sürenin, işçinin performans derecesine (temposuna) göre standardize edilmesi gerekir.

Standart Zamanın hesaplanması

5,5 \times (1 + 0,20) = 6,6

dakika

İşçinin insani ve operasyonel ihtiyaçları için belirlenen tolerans payının daima Normal Zaman üzerine eklenmesi gerekir.

Key Concept

Zaman etüdünde Normal Zaman ve Standart Zaman hesaplaması

Question 104Question →

Bir belediyenin aşevi koordinasyon merkezinde, "sıcak yemek kumanya paketleme" operasyonu için iş ölçümü yapılmaktadır. Bir operatörün bu işlemi ortalama tamamlama süresi (gözlemlenen zaman) $12$ saniye olarak ölçülmüştür. Operatörün performans değerlendirme (tempo) oranı $\%125$ olarak belirlenmiştir.

İşletmede bu operasyon için yorgunluk, kişisel ihtiyaçlar ve gecikmeler dikkate alınarak normal zaman üzerinden $\%20$ oranında tolerans (pay) verilmesi kararlaştırıldığına göre, sıcak yemek kumanya paketleme operasyonu için belirlenmesi gereken "standart zaman" kaç saniyedir?

12

15

15{}2

17{}4

18

Show answer & explanation

Answer: $18$

Answer

Standart zaman

18

saniye olarak hesaplanır.

İş ölçümünde standart zaman hesaplaması iki temel adımdan oluşur. Birinci adımda, gözlemlenen zaman ile tempo oranı çarpılarak Normal Zaman (

12 \times 1{}25 = 15

saniye) bulunur. İkinci adımda, hesaplanan normal zaman değeri üzerinden tolerans payı hesaplanıp bu değere eklenir.

\%20

tolerans payı ile Standart Zaman,

15 + (15 \times 0{}20) = 18

saniye olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

Gözlemlenen zaman ile tempo oranını çarparak normal zamanı hesaplayın.

Normal\ Zaman = 12 \times 1{}25 = 15

saniye.

Operatörün çalışma hızının (temposunun) standart bir işçinin hızına uyarlanması ve temel çalışma süresinin bulunması gerekir.

Bulunan normal zamana tolerans payını ekleyerek standart zamanı hesaplayın.

Standart\ Zaman = 15 \times (1 + 0{}20) = 15 \times 1{}20 = 18

saniye.

İşçinin gün içindeki yorgunluk, ihtiyaç ve gecikme paylarının gerçekçi bir hedef süre belirlemek için temel süreye (normal zamana) ilave edilmesi zorunludur.

Key Concept

Zaman Etüdünde Standart Zaman Hesaplama

Question 105Question →

Bir Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) İl Müdürlüğünde, emeklilik başvuru dosyalarının işlenme sürecini inceleyen bir uzman, akış süreci şeması hazırlamak için aşağıdaki faaliyetleri kaydetmiştir:

I. Fiziki başvuru evraklarının bankodan alınıp ilgili memurun masasına götürülmesi
II. Evraklardaki bilgilerin sisteme kayıtlı verilerle uyuşup uyuşmadığının doğrulanması
III. Emeklilik tahsis verilerinin kurumun otomasyon sistemine klavye ile girilmesi
IV. İşlemi biten dosyanın, amir onayı alınana kadar geçici evrak sepetinde tutulması

Buna göre, kaydedilen bu faaliyetlerin metot etüdünde kullanılan standart ASME sembolleri ile eşleştirilmesi sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Ok – Kare – Daire – D harfi

Ok – Daire – Kare – D harfi

Ok – Kare – Daire – Ters Üçgen

Daire – Kare – Ok – D harfi

Kare – Ok – Daire – Ters Üçgen

Show answer & explanation

Answer: Ok – Kare – Daire – D harfi

Answer

Ok – Kare – Daire – D harfi

Verilen faaliyetler sırasıyla incelendiğinde; 'götürülmesi' yer değişikliği olduğu için Taşıma (Ok), 'doğrulanması' bir uygunluk denetimi olduğu için Kontrol (Kare), 'verilerin sisteme girilmesi' işin asıl amacı doğrultusunda yapılan eylem olduğu için Operasyon (Daire) ve 'onay için sepet üzerinde tutulması' bir sonraki işlem öncesi geçici bir duraklama olduğu için Gecikme (D harfi) sembolleriyle ifade edilmelidir.

Step-by-Step Solution

I. faaliyeti analiz et

Evrakların masaya götürülmesi yer değiştirme ifade eder.

İş etüdünde nesnenin veya kişinin yer değiştirmesi 'Taşıma' (Ok sembolü) olarak sınıflandırılır.

II. faaliyeti analiz et

Evraklardaki bilgilerin uyuşup uyuşmadığının doğrulanması kalite/doğruluk incelemesidir.

Miktar veya kalitenin standarda uygunluğunun denetlenmesi 'Kontrol/Muayene' (Kare sembolü) işlemidir.

III. faaliyeti analiz et

Verilerin klavye ile sisteme girilmesi, evrakın ve sürecin amacına hizmet eden ana adımdır.

Bir nesnenin veya bilginin bilerek değiştirilmesi veya işlenmesi 'Operasyon' (Daire sembolü) olarak adlandırılır.

IV. faaliyeti analiz et

Dosyanın amir onayı için sepet üzerinde tutulması, kalıcı saklama değil bir bekleme sürecidir.

Sürecin bir sonraki aşamasına geçişte yaşanan geçici duraklamalar 'Gecikme/Bekleme' (D harfi sembolü) ile ifade edilir. Kalıcı olarak dosyalanması depolama (ters üçgen) olurdu.

Key Concept

Metot etüdünde kullanılan süreç şemaları ve standart ASME sembollerinin işlevlerine göre doğru tanımlanması.

Estimated Time:1m 15s

Question 106Question →

Bir devlet hastanesi yönetimi, acil servis departmanında yaşanan uzun bekleme sürelerini ve personel yorgunluğunu azaltmak amacıyla kapsamlı bir "iş etüdü" projesi başlatmıştır. Yönetim, artan hasta yoğunluğuna karşı doğrudan ilave sağlık personeli istihdam etmek (kapasite artırımı) yerine; öncelikle mevcut hasta kabul, triyaj ve ilk müdahale adımlarını inceleyerek sürece değer katmayan gereksiz hareketleri elemeyi ve her bir standart işlem için harcanması gereken ideal süreyi saptamayı hedeflemektedir.

Buna göre, yönetimin iş etüdü yaklaşımını tercih etmesinin temel gerekçesi ve bu çalışmayla doğrudan iyileştirilmesi hedeflenen performans boyutu aşağıdakilerin hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Günlük muayene edilme hedeflerine ulaşma derecesine odaklanarak, kaynak kullanımından bağımsız biçimde sistemin etkinliğini (effectiveness) en üst düzeye çıkarmak.

İşlem sürelerinden toleransları (payları) ve zorunlu molaları tamamen çıkararak, hastanenin kesintisiz olarak teorik kapasite sınırlarında çalışmasını sağlamak.

Mevcut kaynakların kullanım yöntemini optimize edip israfı önleyerek, birim girdi başına elde edilen çıktıyı (verimliliği) artırmak.

Tüm yerleşim düzenini sürece göre tasarımdan ürüne göre (akış tipi) tasarıma dönüştürüp, acil serviste yüksek hacimli standart üretim hattı mantığı kurmak.

Hasta gelişlerini itme sisteminden çekme sistemine geçirerek, sistemdeki esnek olmayan bağımsız talebi planlanabilir bağımlı talebe dönüştürmek.

Show answer & explanation

Answer: Mevcut kaynakların kullanım yöntemini optimize edip israfı önleyerek, birim girdi başına elde edilen çıktıyı (verimliliği) artırmak.

Answer

Mevcut kaynakların kullanım yöntemini optimize edip israfı önleyerek, birim girdi başına elde edilen çıktıyı (verimliliği) artırmak.

İş etüdünün (metot ve zaman etüdü) asıl çıkış noktası, işin daha akılcı, güvenli ve az yorucu yollarla yapılmasını sağlayacak standart yöntemleri geliştirmek ve sürece değer katmayan tüm faaliyetleri (israfı) ortadan kaldırmaktır. Sisteme daha fazla kaynak (girdi) eklemek yerine mevcut kaynakların en rasyonel şekilde kullanılmasını sağlayan bu yaklaşım, doğrudan doğruya girdi ve çıktı arasındaki matematiksel ilişkiyi geliştirdiği için 'verimlilik' (prodüktivite) kavramı ile tam olarak örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

Senaryodaki temel sorunu ve yönetimin müdahale biçimini analiz et.

Yönetim yeni kaynak (ilave personel) eklemek yerine mevcut süreci inceleyerek israfı önlemeyi ve standartları belirlemeyi seçmiştir.

İş etüdünün salt kapasite artırımı yatırımından farkını ortaya koymak.

İş etüdünün temel felsefesi ile performans ölçütleri arasındaki ilişkiyi kur.

Gereksiz hareketlerin elenmesi (metot etüdü) ve ideal sürenin saptanması (zaman etüdü), aynı kaynakla daha nitelikli veya fazla çıktı üretmeyi, yani 'verimlilik' (prodüktivite) artışını hedefler.

Seçeneklerdeki etkinlik, kapasite ve verimlilik kavramlarını birbirinden doğru şekilde ayırt etmek.

Çeldirici seçeneklerdeki kavramsal hataları tespit eterek doğrula.

Etkinliğin kaynak kullanımını ölçmediği, iş etüdünün toleransları yok sayıp teorik kapasiteyi hedeflemediği, acil serviste ürüne göre yerleşimin anlamsız olduğu ve hasta talebinin bağımlı talebe çevrilemeyeceği saptanmıştır.

Sadece doğru cevabı bulmak değil, diğer üretim yönetimi kavramlarının senaryoya neden uymadığını kesinleştirerek çapraz kontrol yapmak.

Key Concept

İş Etüdünün Temel Amacı ve Verimlilik İlişkisi

Question 107Question →

Bir otomotiv yedek parça fabrikasında, standart bir silecek motorunun ambalajlanması işlemi Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemleri (MTM) kullanılarak analiz edilmiştir. Analistin hazırladığı MTM formundaki verilere göre, işlemi oluşturan tüm temel el ve göz hareketlerinin toplam değeri $2500$ TMU (Zaman Ölçüm Birimi) olarak tespit edilmiştir. İşlemi gerçekleştiren operatörün çalışma temposu, gözlemci tarafından $\%120$ olarak değerlendirilmiş ve bu istasyon için işletme genelinde $\%10$ tolerans (pay) oranı belirlenmiştir.

Buna göre, bu ambalajlama işleminin "normal zamanı" saniye cinsinden aşağıdakilerden hangisidir? ( $1$ TMU = $0,036$ saniye)

1,5

90

99

108

118,8

Show answer & explanation

Answer: $90$

Answer

İşlemin saniye cinsinden normal zamanı 90'dır.

Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemlerinin (MTM) en önemli özelliği, geleneksel zaman etüdündeki (kronometraj) sübjektif tempo takdirine (derecelendirmesine) gerek duymamasıdır. Tablolarda yer alan TMU değerleri zaten normal (%100) tempoda çalışan bir işçinin sürelerini yansıtır. Bu nedenle hesaplanan TMU toplamı doğrudan normal zamanı ifade eder. Dönüşüm işlemi yapıldığında

2500 \text{ TMU} \times 0,036 \text{ saniye/TMU} = 90

saniye işlemi normal zamanıdır. Soru özellikle "normal zamanı" sorduğu için tolerans (%10) payı da eklenmez.

Step-by-Step Solution

MTM yönteminde tempo takdirinin durumunu değerlendirmek

MTM (TMU) tabloları, normal çalışma temposundaki (%100) süreleri içerdiğinden, dışarıdan belirlenen %120 tempo takdiri işleme katılmaz.

Önceden belirlenmiş zaman sistemlerinin temel avantajı, gözlemcinin tempo değerlendirmesine olan ihtiyacı ortadan kaldırmasıdır.

TMU toplamını saniyeye çevirerek normal zamanı hesaplamak

2500 \text{ TMU} \times 0,036 \text{ saniye/TMU} = 90

saniye.

Normal zamanı istenen saniye birimi cinsinden ifade edebilmek.

Tolerans (pay) oranının kullanılıp kullanılmayacağını belirlemek

Soruda standart zaman değil, "normal zaman" istendiği için %10'luk tolerans payı hesaba katılmaz.

Normal zaman, tolerans payları eklenmemiş net çalışma süresidir.

Key Concept

Önceden Belirlenmiş Zaman Sistemlerinde (MTM) Tempo Takdiri ve Normal/Standart Zaman İlişkisi

Question 108Question →

Bir kamu iktisadi teşebbüsüne ait ağır iş makineleri üreten bir fabrikada, yeni kurulacak bir montaj hattı için standart zamanların belirlenmesi planlanmaktadır. Montaj istasyonlarındaki operasyonların çevrim sürelerinin ortalama $8$ ile $12$ dakika arasında olması öngörülmektedir. Fabrikanın endüstri mühendisliği departmanındaki bir uzman, henüz fiziksel olarak kurulmamış bu hat için en yüksek hassasiyeti sağlayacağı gerekçesiyle standart zamanların MTM-1 (Yöntem Zaman Ölçümü-1) sistemi kullanılarak hesaplanmasını önermiştir.

Buna göre, uzmanın bu önerisine getirilecek en temel metodolojik ve pratik eleştiri aşağıdakilerden hangisidir?

MTM-1 sisteminin temel hareketleri çok detaylı incelemesi nedeniyle analiz süresinin aşırı uzun olması, bu kadar uzun çevrimli işlerde etüt maliyetlerini rasyonel olmaktan çıkarır; bunun yerine MTM-2 veya MOST gibi daha makro sistemler kullanılmalıdır.

MTM-1 sistemi yalnızca hafif parçaların hareketlerini kapsadığı için, ağır iş makineleri sanayisinde karşılaşılan yüksek ağırlık ve direnç faktörlerinin TMU tablolarında matematiksel bir karşılığı bulunmamaktadır.

Önceden belirlenmiş hareket zaman sistemleri, yalnızca fiziksel olarak işleyen ve video kaydı alınabilen mevcut hatlarda kullanılabilir; henüz üretime geçmemiş bir hat için geleneksel zaman etüdünün (kronometraj) kullanılması zorunludur.

Uzun çevrimli ve fiziksel zorluğu yüksek işlerde yorgunluk payları çok değişkenlik gösterirken, MTM-1 tablolarındaki temel zaman değerlerinin içine yorgunluk paylarının peşinen dahil edilmiş olması sistemin esnekliğini ortadan kaldırır.

MTM-1 analizlerinde her bir temel hareket için hesaplanan TMU değerlerinin saniyeye çevrilmesinde kullanılan katsayı,

1

dakikayı aşan çevrim sürelerinde kümülatif formül hatası üreterek standart zamanı saptırır.

Show answer & explanation

Answer: MTM-1 sisteminin temel hareketleri çok detaylı incelemesi nedeniyle analiz süresinin aşırı uzun olması, bu kadar uzun çevrimli işlerde etüt maliyetlerini rasyonel olmaktan çıkarır; bunun yerine MTM-2 veya MOST gibi daha makro sistemler kullanılmalıdır.

Answer

MTM-1 sisteminin analiz süresinin aşırı uzun olması sebebiyle, 8-12 dakika gibi uzun çevrimli işlerde maliyet etkin olmaması ve yerine MTM-2 veya MOST gibi makro sistemlerin kullanılması gerektiği yönündeki eleştiri doğrudur.

Doğru seçenek, MTM-1'in mikro hareket analizi doğasına odaklanmaktadır. Endüstri mühendisliği literatüründe MTM-1, çevrim süresi genellikle

1

dakikanın altındaki yüksek tekrarlı işler için tasarlanmıştır.

8-12

dakikalık bir işin MTM-1 ile analizi binlerce satırlık veri demektir ve etüt maliyeti, sistemin getireceği faydayı aşar. Bu tür uzun çevrimli süreçler için hareketlerin gruplandırıldığı (örneğin Uzanma+Tutma = Al formuna dönüştürüldüğü) MTM-2 veya süreç odaklı MOST (Maynard Operation Sequence Technique) sistemlerinin kullanılması gerekir.

Step-by-Step Solution

MTM-1 sisteminin uygulama seviyesini ve analiz maliyetini (zamanını) değerlendir.

MTM-1, Uzanma, Tutma, Bırakma gibi en küçük mikro hareketleri inceler.

1

saniyelik bir operasyonun analizi yaklaşık

250-300

saniye sürebilir.

Sistemin hangi çevrim süreleri için optimize edildiğini anlamak.

Soruda verilen vaka parametrelerini analiz et.

Çevrim süreleri ortalama

8-12

dakika (çok uzun) ve montaj istasyonu henüz kurulmamış.

MTM-1'in bu vaka için uygulanabilirlik sınırlarını test etmek.

Alternatif Önceden Belirlenmiş Zaman Sistemlerini (PMTS) MTM-1 ile karşılaştır.

MTM-2, temel hareketleri birleştirir (Örn: Al ve Yerleştir). MOST ise işlem dizilerini (Genel Taşıma vb.) ele alır. Bu sistemler, makro düzeyde oldukları için uzun çevrimli işlerde hassasiyet kaybını minimize ederek analiz süresini dramatik ölçüde kısaltır.

Mühendisin önerisinin neden pratik olmadığını ve literatürdeki doğru alternatifin ne olduğunu belirlemek.

Key Concept

MTM Sistemlerinin Sınıflandırılması ve Uygulama Alanları (MTM-1 vs MTM-2/MOST)

Question 109Question →

Bir kamu kurumu çevre laboratuvarında, su numunelerinin ağır metal analizi standart bir prosedüre bağlanmıştır. Bu prosedür üç temel elemandan oluşmaktadır:

1. Numunenin kimyasal çözücü ile karıştırılması (Manuel)
2. Numunenin test tüplerine aktarılması ve cihaza yerleştirilmesi (Manuel)
3. Spektrometre cihazında analiz işleminin gerçekleşmesi (Makine)

Yapılan iş ölçümü ve zaman etüdü çalışmasında aşağıdaki veriler elde edilmiştir:

- 1. Eleman: Ortalama gözlem süresi $4,0$ dakika, tempo (performans) değerlendirme faktörü $\%125$ .
- 2. Eleman: Ortalama gözlem süresi $2,0$ dakika, tempo değerlendirme faktörü $\%110$ .
- 3. Eleman: Ortalama gözlem süresi $10,0$ dakika. Cihaz sabit standart hızda çalıştığı için tempo değerlendirme faktörü $\%100$ olarak kabul edilmiştir.

Kurumun çalışma standartlarına göre; operatörün gerçekleştirdiği manuel işlemlerin normal zamanları üzerinden $\%25$ oranında yorgunluk ve kişisel ihtiyaç toleransı (payı) verilmekte, tam otomatik makine işlemlerinin normal zamanı üzerinden ise beklenmeyen gecikmeler için sadece $\%10$ tolerans uygulanmaktadır.

Buna göre, bir su numunesinin analizi için belirlenmesi gereken toplam standart zaman kaç dakikadır?

17,2

18,5

19,7

20,0

21,5

Show answer & explanation

Answer: 20,0

Answer

Toplam standart zaman 20,0 dakikadır.

Doğru standart zaman hesaplaması için operasyon manuel ve makine elemanları olarak ayrılmalıdır. Manuel elemanların normal zamanı

(4,0 \times 1,25) + (2,0 \times 1,10) = 7,2

dakikadır. Makine elemanının normal zamanı

10,0 \times 1,00 = 10,0

dakikadır. Toplam normal zaman

17,2

dakikadır. Tolerans payları kendi baz sürelerinden hesaplandığında; manuel pay

(7,2 \times 0,25) = 1,8

dakika, makine payı

(10,0 \times 0,10) = 1,0

dakika olarak bulunur.

17,2

dakikalık toplam normal zamana

2,8

dakikalık toplam tolerans eklendiğinde sonuç

20,0

dakika olarak gerçekleşir.

Step-by-Step Solution

Manuel işlemler için normal zamanların hesaplanması

1. Eleman:

4,0 \times 1,25 = 5,0

dakika. 2. Eleman:

2,0 \times 1,10 = 2,2

dakika. Toplam Manuel Normal Zaman =

7,2

dakika.

Normal zaman, ortalama gözlem süresinin tempo (performans) faktörü ile çarpılmasıyla elde edilir.

Makine işlemi için normal zamanın hesaplanması

3. Eleman:

10,0 \times 1,00 = 10,0

dakika.

Tam otomatik makine işlemlerinde tempo faktörü standart olarak %100 (1,00) alınır.

Manuel işlemler için tolerans (pay) süresinin hesaplanması

Manuel Tolerans Süresi =

7,2 \times 0,25 = 1,8

dakika.

Soruda, manuel işlemlere uygulanacak tolerans oranının normal zaman üzerinden %25 olduğu belirtilmiştir.

Makine işlemi için tolerans (pay) süresinin hesaplanması

Makine Tolerans Süresi =

10,0 \times 0,10 = 1,0

dakika.

Soruda, makine işlemlerine uygulanacak tolerans oranının makine normal zamanı üzerinden %10 olduğu belirtilmiştir.

Toplam standart zamanın hesaplanması

Toplam Standart Zaman = Toplam Normal Zaman (

7,2 + 10,0

) + Toplam Tolerans (

1,8 + 1,0

) =

17,2 + 2,8 = 20,0

dakika.

Standart zaman, işlemi oluşturan tüm elemanların normal zamanları ile bunlara ait tolerans paylarının toplamına eşittir.

Key Concept

İş ölçümünde normal zaman hesaplama, tempo derecelendirme ve işlem türüne (manuel/makine) göre değişen tolerans paylarının uygulanması.

Question 110Question →

Akıllı ev sistemleri üreten bir teknoloji firması, henüz fiziksel olarak kurulmamış yeni bir akıllı termostat montaj hattı için standart zaman belirleme çalışması yapmaktadır. İşlem henüz gerçekte yapılmadığı için zaman etüdü (kronometraj) yerine Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemleri'nden MTM-1 (Methods-Time Measurement) yöntemi kullanılmıştır. Yapılan analizde, bir adet termostat montajı için gereken temel hareketlerin toplamı $15.000$ TMU (Zaman Ölçüm Birimi) olarak hesaplanmıştır. İşletmenin bu hat için öngördüğü standart tolerans (pay) oranı $\%20$ 'dir.

Sürece yeni katılan bir endüstri mühendisi, "Montajı yapacak işçilerin yüksek motivasyonla çalışacağını öngörüyoruz, bu nedenle hesaplanan bu süreye $\%120$ tempo (performans) takdiri uygulamalıyız." önerisinde bulunmuştur.

Buna göre, bir birim ürün için belirlenmesi gereken doğru standart zaman (dakika cinsinden) ve mühendisin tempo takdiri önerisinin yöntemsel değerlendirmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? ( $1$ TMU = $0,0006$ dakika)

10,8 / Öneri yanlıştır; çünkü MTM tablolarından elde edilen süre normal zamandır (tempo takdiri içerir), standart zamanı bulmak için bu süreye sadece tolerans eklenmesi gerekir.

12,96 / Öneri doğrudur; MTM hesaplaması ham gözlem süresini verir, standart zaman için bu süreye önce %120 tempo takdiri, ardından %20 tolerans uygulanmalıdır.

9,0 / Öneri yanlıştır; MTM standart hareket tabloları işçilerin yorgunluk ve kişisel ihtiyaç paylarını (toleransları) da içinde barındırdığı için hesaba ayrıca bir ekleme yapılamaz.

10,8 / Öneri yanlıştır; çünkü MTM-1 sistemi daha uzun çevrimli ve düşük hassasiyetli işler için geliştirilmiş olup, tempo takdiri sadece MTM-2 gibi mikro düzeyli sistemlerde uygulanır.

10,8 / Öneri yanlıştır; MTM analizinde süreler doğrudan iş akış şemalarındaki süreç sembollerinin (daire, ok, kare vb.) standart süre karşılıklarından okunduğu için tempo takdirine gerek duyulmaz.

Show answer & explanation

Answer: 10,8 / Öneri yanlıştır; çünkü MTM tablolarından elde edilen süre normal zamandır (tempo takdiri içerir), standart zamanı bulmak için bu süreye sadece tolerans eklenmesi gerekir.

Answer

Standart zaman 10,8 dakika olarak hesaplanmalıdır ve mühendisin tempo takdiri önerisi yanlıştır; çünkü MTM sistemiyle bulunan değerler zaten %100 tempoyu yansıtan 'normal zaman'dır.

Doğru yaklaşımda, MTM (Methods-Time Measurement) tablolarından elde edilen 15.000 TMU, doğrudan işin Normal Zamanını temsil eder (15.000 * 0,0006 = 9 dakika). Önceden belirlenmiş zaman sistemlerinde değerler halihazırda ortalama bir işçinin %100 tempo ile çalışmasına göre standardize edildiğinden, kronometraj yöntemindeki gibi ayrıca bir tempo takdiri uygulanması büyük bir yöntemsel hatadır. Standart zamanı bulmak için, hesaplanan bu normal zamana yalnızca %20'lik tolerans payının eklenmesi gerekir: 9,0 * 1,20 = 10,8 dakika.

Step-by-Step Solution

TMU (Zaman Ölçüm Birimi) değerini dakika cinsinden normal zamana çevirme

15.000 \times 0,0006 = 9,0

dakika (Normal Zaman)

MTM tablolarındaki toplam TMU değeri, işlemlerin ortalama bir hızda (%100 tempo) yapılması için gereken normal süreyi ifade eder.

Mühendisin %120 tempo takdiri önerisini yöntemsel olarak değerlendirme

Öneri geçersizdir.

Tempo takdiri, sadece zaman etüdünde (kronometraj) işçinin anlık hızını standart bir hıza (normal zamana) uyarlamak için kullanılır. Önceden belirlenmiş zaman sistemleri (PMTS/MTM) zaten normalize edilmiş veriler sunduğundan ikinci bir tempo takdiri yapılamaz.

Normal zamana tolerans (pay) ekleyerek Standart Zamanı hesaplama

9,0 \times (1 + 0,20) = 10,8

dakika

İşçilerin yorgunluk, kişisel ihtiyaç ve gecikme payları MTM verilerinde bulunmaz; standart zamanı bulmak için normal zamana işletmenin belirlediği %20 tolerans oranı eklenmelidir.

Key Concept

Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemleri (MTM) ve Standart Zaman Hesaplama Metodolojisi

Question 111Question →

Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) havalimanı elektronik sistemler bakım ünitesinde, standart bir radar modülünün periyodik bakım işlemi için iş ölçümü çalışması yapılmıştır.

Yapılan zaman etüdü sonucunda;
• İşlemin ortalama gözlenen zamanı: $24$ dakika
• İşgörenin performans derecesi (tempo): $\%125$
olarak belirlenmiştir.

İşletme yönetimi, tolerans (pay) oranlarını toplam mesai süresi (toplam çalışma süresi) üzerinden hesaplama kuralını benimsemiştir. Bu işlem için belirlenen tolerans oranları şöyledir:
• Kişisel ihtiyaç payı: $\%5$
• Yorgunluk payı: $\%10$
• Kaçınılmaz gecikme payı: $\%10$

Buna göre, radar modülünün periyodik bakım işlemi için hesaplanması gereken standart zaman kaç dakikadır?

30,0

32,0

36,0

37,5

40,0

Show answer & explanation

Answer: $40,0$

Answer

Standart zaman

40,0

dakikadır.

Standart zaman hesaplaması iki aşamalıdır. Öncelikle gözlenen zaman ile performans derecesi (tempo) çarpılarak Normal Zaman (NZ) bulunur:

24 \text{ dk} \times 1,25 = 30 \text{ dk}

. İkinci aşamada ise paylar (toleranslar) eklenir. Soruda toleransların toplamının

\%25

olduğu ve bunun 'toplam mesai süresi üzerinden' hesaplanması gerektiği vurgulanmıştır. Toleranslar toplam mesai üzerinden verildiğinde Standart Zaman formülü

SZ = \frac{NZ}{1 - \text{Tolerans Oranı}}

şeklindedir.

SZ = \frac{30}{1 - 0,25} = \frac{30}{0,75} = 40,0

dakika olarak doğru sonuca ulaşılır.

Step-by-Step Solution

Normal zamanın hesaplanması

NZ = 24 \times 1,25 = 30

dakika

İşçinin çalışma temposunun standarda dönüştürülmesi için gözlenen zaman ile performans yüzdesi çarpılır.

Toplam tolerans oranının belirlenmesi

\text{Toplam Tolerans} = \%5 + \%10 + \%10 = \%25

(veya

0,25

)

Uygulanacak tüm paylar (kişisel ihtiyaç, yorgunluk, kaçınılmaz gecikme) toplanarak tek bir tolerans oranı elde edilir.

Standart zamanın hesaplanması

SZ = \frac{30}{1 - 0,25} = \frac{30}{0,75} = 40,0

dakika

Toleranslar 'toplam mesai süresi' üzerinden belirlendiği için standart zaman

SZ = \frac{NZ}{1 - \text{Tolerans}}

formülü ile bulunur.

Key Concept

Standart Zaman Hesaplama ve Toplam Mesai Üzerinden Tolerans Yaklaşımı

Question 112Question →

Bir Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) il müdürlüğünde, emeklilik başvuru dosyalarının sisteme kayıt ve tasnif süreci için zaman etüdü yapılmaktadır. Süreç iki temel elemandan oluşmaktadır:

1. Eleman (Dosya evraklarının kontrolü ve eksiklik tespiti): Ortalama gözlem süresi $1,50$ dakika, analistin takdir ettiği performans (tempo) derecesi $\%120$ .
2. Eleman (Bilgilerin sisteme girilmesi ve barkodlanması): Ortalama gözlem süresi $2,50$ dakika, performans (tempo) derecesi $\%108$ .

Kurum standartlarına göre, bu iş için personelin kişisel ihtiyaçları, dinlenme ve gecikmeler dikkate alınarak belirlenen toplam tolerans (pay) oranı $\%20$ 'dir.

Buna göre, bu işlemin standart zamanı kaç dakikadır?

3,75

4,50

4,80

5,30

5,40

Show answer & explanation

Answer: 5,40

Answer

Standart zamanı veren doğru değer 5,40 dakikadır.

Standart zaman hesaplanırken öncelikle her bir iş elemanının ortalama gözlem süresi ile kendi performans yüzdesi çarpılarak o elemanın Normal Zamanı bulunur. 1. Eleman için (

1,50 \times 1,20 = 1,80

), 2. Eleman için (

2,50 \times 1,08 = 2,70

) elde edilir. Toplam Normal Zaman (

1,80 + 2,70 = 4,50

) dakikadır. Standart zamanı bulmak için toplam normal zaman tolerans oranıyla çarpılır:

4,50 \times 1,20 = 5,40

dakika sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1. Eleman için Normal Zaman (

NZ_1

) hesaplanır.

NZ_1 = 1,50 \times 1,20 = 1,80

dakika

Bir iş elemanının normal zamanı, ortalama gözlem süresi ile o elemana ait tempo (performans) yüzdesinin çarpılmasıyla bulunur.

2. Eleman için Normal Zaman (

NZ_2

) hesaplanır.

NZ_2 = 2,50 \times 1,08 = 2,70

dakika

İkinci elemanın ortalama süresi kendi tempo değeriyle değerlendirilmelidir.

Toplam Normal Zaman (

NZ

) elde edilir.

NZ = 1,80 + 2,70 = 4,50

dakika

İşlemin bütününün normal zamanını bulmak için alt elemanların normal zamanları toplanır.

Toplam Normal Zaman üzerine tolerans (pay) eklenerek Standart Zaman (

SZ

) hesaplanır.

SZ = 4,50 \times (1 + 0,20) = 4,50 \times 1,20 = 5,40

dakika

Standart zaman, normal zamana dinlenme, kişisel ihtiyaçlar ve gecikme paylarının ilave edilmesiyle belirlenir.

Key Concept

Zaman Etüdünde Normal Zaman ve Standart Zaman Hesaplama

Question 113Question →

Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) trafik levhası bakım-onarım istasyonunda görevli bir operatörün çalışma döngüsü iş etüdü uzmanları tarafından incelenmektedir.

Mevcut durumda operatör, her montaj işleminden sonra kullandığı havalı matkabı çalışma tezgahının üzerinde rastgele bir noktaya bırakmaktadır. Bir sonraki levhaya geçtiğinde; matkabı tezgah üzerinde gözleriyle tarayarak bulmakta, elini uzatıp almakta ve sapından doğru bir şekilde kavramak için matkabı elinde çevirerek uygun açıya getirmektedir.

İş etüdü uzmanı, bu verimsizliği gidermek amacıyla matkabı tam işlemin yapılacağı noktanın hemen üzerinde asılı tutan ve bırakıldığında otomatik olarak yukarı çekilip bir sonraki kullanım için doğru açıda (sapı operatöre dönük) hazır beklemesini sağlayan bir "yaylı askı (balanser)" sistemi kurmuştur.

Buna göre, kurulan yaylı askı sistemi ile operatörün çalışma döngüsündeki hangi etkisiz (verimsiz) Therblig hareketleri ortadan kaldırılmış ve hareket ekonomisinin hangi temel kuralı doğrudan uygulanmıştır?

Arama ve Ön Konumlandırma hareketleri ortadan kaldırılmış; aletlerin kullanımını kolaylaştıracak şekilde önceden konumlandırılması kuralı uygulanmıştır.

Seçme ve Tutma hareketleri ortadan kaldırılmış; malzemelerin normal çalışma alanı içerisinde belirli ve sabit bir yerde bulundurulması kuralı uygulanmıştır.

Uzanma (Boş Taşıma) ve Konumlandırma hareketleri ortadan kaldırılmış; hareketlerin en düşük sınıftaki vücut üyeleriyle yapılması kuralı uygulanmıştır.

Gözden Geçirme ve Kavrama hareketleri ortadan kaldırılmış; iki veya daha fazla işlevi olan aletlerin birleştirilerek kullanılması kuralı uygulanmıştır.

Kaçınılabilir Gecikme ve Bırakma hareketleri ortadan kaldırılmış; bırakma işlemleri için yerçekimli taşıma tertibatı kullanılması kuralı uygulanmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Arama ve Ön Konumlandırma hareketleri ortadan kaldırılmış; aletlerin kullanımını kolaylaştıracak şekilde önceden konumlandırılması kuralı uygulanmıştır.

Answer

Kurulan yaylı askı (balanser) sistemi ile operatörün aleti bulmak için yaptığı 'Arama' ve aleti eline uygun kavramak için çevirmesini ifade eden 'Ön Konumlandırma' hareketleri ortadan kaldırılmıştır. Uygulanan temel kural ise aletlerin önceden konumlandırılmasıdır.

Verilen senaryoda operatörün matkabı masada gözleriyle taraması Therblig analizinde 'Arama' (Search) hareketidir. Matkabı eline aldığında kullanım açısına getirmek için çevirmesi ise 'Ön Konumlandırma' (Pre-position) eylemidir. Yaylı askı (balanser) sistemi aleti hem belirli bir yerde (göz hizasında) tutarak aramayı yok eder hem de aletin sapını operatöre doğru sabit bir açıda tutarak aleti kavramadan önce yöneltme gerekliliğini (ön konumlandırmayı) ortadan kaldırır. Bu iyileştirme, Gilbreth'in hareket ekonomisi kurallarından 'alet ve malzemelerin kavramaya hazır şekilde önceden konumlandırılması' prensibinin tipik bir örneğidir.

Step-by-Step Solution

Senaryodaki iyileştirme öncesi zaman kayıplarını Therblig sınıflandırmasına göre analiz et.

Matkabın masada gözle taranması 'Arama' (Search), sapından kavramak için doğru açıya getirilmesi/çevrilmesi 'Ön Konumlandırma' (Pre-position) hareketidir.

Soruda hedeflenen verimsiz hareketleri doğru teşhis etmek için eylemlerin mikromontaj karşılıklarının bulunması gerekir.

Yapılan müdahalenin (yaylı askı) bu hareketler üzerindeki etkisini değerlendir.

Askı sayesinde matkap hep göz önünde ve hep aynı noktada kaldığı için aranmaz (Arama biter). Alet hep sapı operatöre dönük şekilde asılı kaldığı için elde düzeltilmesine gerek kalmaz (Ön konumlandırma biter).

Etkisiz Therbliglerin nasıl yok edildiğini doğrulamak için sistemin işlevi eşleştirilmelidir.

Bu iyileştirmeyi Hareket Ekonomisi Prensipleri ile eşleştir.

Bu durum, takım ve teçhizat tasarımı ilkelerinden olan 'aletlerin kullanımını ve kavramayı kolaylaştıracak şekilde önceden konumlandırılması' ilkesinin doğrudan uygulamasıdır.

İş etüdü teorisinde yaylı askılar (balanserler) ve takım tutucular doğrudan ön konumlandırma prensibinin araçlarıdır.

Key Concept

Hareket Ekonomisi Prensipleri (Takım ve Teçhizat Tasarımı) ve Etkisiz Therbliglerin Ortadan Kaldırılması

Estimated Time:1m 30s

Question 114Question →

Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı bir tohum gen bankasında, tasnif edilen tohumların uzun yıllar muhafaza edilmek üzere özel iklimlendirmeli odalara alınması ve burada güvenle saklanması süreci metot etüdü kapsamında incelenmektedir.

Buna göre, tohumların iklimlendirmeli odalarda uzun süreli muhafaza edilmesi aşaması, iş akış şemalarında aşağıdaki standart (ASME) sembollerden hangisi ile gösterilmelidir?

Ters üçgen

Daire

Kare

Büyük D harfi

Show answer & explanation

Answer: Ters üçgen

Answer

Ters üçgen

Doğru seçenek ters üçgendir. Metot etüdü süreç şemalarında bir nesnenin veya malzemenin uzun süreli olarak saklanması, muhafaza edilmesi ve yetkisiz kişilerin almasına karşı korunması durumu 'depolama' olarak adlandırılır. ASME standartlarına göre depolama faaliyeti her zaman ters üçgen sembolü ile ifade edilir.

Step-by-Step Solution

Soruda tanımlanan faaliyeti analiz etme.

Tohumların özel odalarda uzun yıllar muhafaza edilmesi durumu 'depolama' faaliyetidir.

Bir malzemenin yetkisiz erişime karşı koruma altına alınarak planlı ve uzun süreli saklanması iş etüdünde depolama olarak tanımlanır.

Belirlenen faaliyet ile standart ASME sembolünü eşleştirme.

Depolama faaliyeti 'ters üçgen' sembolü ile eşleşir.

İş akış şemalarında standart olarak işlem için daire, taşıma için ok, kontrol için kare, gecikme için D harfi ve depolama için ters üçgen sembolü kullanılır.

Key Concept

Metot Etüdü Süreç Şemaları ve ASME Sembolleri

Question 115Question →

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünde, özel bir hatıra paranın kalite kontrolünden geçirilip muhafazasına yerleştirilmesi işlemi için zaman etüdü çalışması yapılmaktadır.

Yapılan kronometraj ölçümleri sonucunda, işlemin ortalama gözlenen zamanı $1,60$ dakika olarak belirlenmiş ve işgörenin performans (tempo) değerlendirme derecesi $\%110$ olarak takdir edilmiştir.

İşletmede günlük toplam mesai süresi $8$ saat ( $480$ dakika) olarak uygulanmaktadır. İş etüdü uzmanı, bu mesai süresi içerisinde işgörenler için aşağıdaki pay (tolerans) sürelerini belirlemiştir:

- Kaçınılmaz gecikmeler (malzeme bekleme, takım değiştirme vb.): $45$ dakika
- Kişisel ihtiyaçlar: $20$ dakika
- Yorgunluk: $31$ dakika

Toleransların toplam mesai süresi üzerinden bir yüzde olarak hesaplanarak standart zamana yansıtılması politikası benimsendiğine göre, bu hatıra paranın paketleme işlemi için hesaplanan "Standart Zaman" kaç dakikadır?

1,76

1,82

2,00

2,11

2,20

Show answer & explanation

Answer: 2,20

Answer

Standart zamanın doğru hesaplanmış hali 2,20 dakikadır.

Toleransların (payların) toplam mesai süresi üzerinden hesaplandığı durumlarda standart zaman

SZ = \frac{NZ}{1 - p}

formülüyle bulunur. İşlemde gözlenen zaman (

1,60

) ile tempo (

\frac{110}{100}

) çarpılarak normal zaman

1,76

dakika bulunur. Günlük

480

dakikalık mesai içerisinde verilen tüm toleransların toplamı (

45 + 20 + 31

)

96

dakikadır. Bu da tolerans oranının

p = \frac{96}{480} = 0,20

(

\%,20

) olduğunu gösterir.

1,76

dakikalık normal zamanın

(1 - 0,20) = 0,80

'e bölünmesiyle standart zaman

2,20

dakika olarak elde edilir.

Step-by-Step Solution

Normal Zaman (NZ) hesaplaması yapılır.

NZ = Gözlenen Zaman \times Performans Derecesi = 1,60 \times 1,10 = 1,76

dakika.

Standart zamana geçmeden önce, işgörenin gözlenen çalışma hızının standart hıza dönüştürülmesi gerekir.

Toplam mesai süresi içindeki tolerans (pay) yüzdesi bulunur.

Toplam Tolerans Süresi =

45 + 20 + 31 = 96

dakika. Pay Oranı (

p

) =

\frac{96}{480} = 0,20

(yani

\%20

Toleranslar, toplam mesai süresinin bir fonksiyonu olarak verildiği için Standart Zaman formülünde kullanılmak üzere oransal değere ihtiyaç vardır.

Toleranslar toplam mesai süresi üzerinden verildiği için uygun formül ile Standart Zaman (SZ) hesaplanır.

SZ = \frac{NZ}{1 - p} = \frac{1,76}{1 - 0,20} = \frac{1,76}{0,80} = 2,20

dakika.

Mesai süresi üzerinden tolerans belirlendiğinde, pay normal zamana doğrudan eklenmez; normal zaman,

(1 - p)

değerine bölünerek standart zamana ulaşılır.

Key Concept

Standart Zaman ve Tolerans Hesaplama

Question 116Question →

Bir liman işletmesinde, vinç operatörlerinin konteyner yükleme işlemleri için iş örneklemesi ve zaman etüdü teknikleri birlikte kullanılarak bir standart zaman belirleme çalışması yapılmıştır. Yapılan çalışmada elde edilen veriler şöyledir:

* Toplam mesai süresi: $200$ saat
* Gerçekleştirilen rastgele gözlem sayısı: $2500$
* Operatörün "konteyner yükleme" faaliyetinde görüldüğü gözlem sayısı: $2000$
* Bu gözlem periyodunda yüklenen toplam konteyner sayısı: $1200$ adet
* Operatörlerin ortalama performans (tempo) değerlendirme puanı: $\%110$
* İşletmenin belirlediği tolerans (pay) oranı: Normal zamanın $\%20$ 'si

Buna göre, bir konteynerin yüklenmesi için belirlenmesi gereken standart zaman kaç dakikadır?

8,80

9,00

9,60

10,56

13,20

Show answer & explanation

Answer: 10,56

Answer

Standart zaman

10,56

dakikadır.

Doğru sonuca ulaşmak için öncelikle iş örneklemesinden elde edilen %80 çalışma oranı kullanılarak toplam mesainin (12000 dakika) ne kadarının yüklemeye ayrıldığı (9600 dakika) bulunmalıdır. Bu süre toplam konteyner sayısına bölünerek birim gözlem zamanı (8 dk) elde edilir. Tempo yüzdesi ile çarpılarak normal zaman (8,8 dk) ve üzerine tolerans payı ilave edilerek standart zaman (10,56 dk) eksiksiz olarak hesaplanmıştır.

Step-by-Step Solution

İş örneklemesi verilerini kullanarak faaliyet oranını (

p

) ve fiili çalışma süresini dakika cinsinden hesaplayın.

Faaliyet Oranı (

p

)

= \frac{2000}{2500} = 0,80

(

\%,80

). Toplam Süre

= 200 \times 60 = 12000

dakika. Fiili Yükleme Süresi

= 12000 \times 0,80 = 9600

dakika.

Toplam sürenin ne kadarının incelenen faaliyete harcandığını bulmak için iş örneklemesi sonuçları kullanılmalıdır.

Birim başına harcanan ortalama fiili süreyi (Gözlem Zamanı) hesaplayın.

Gözlem Zamanı

= \frac{9600 \text{ dakika}}{1200 \text{ adet}} = 8

dakika/adet.

Normal zaman hesaplamasına geçebilmek için öncelikle bir birim işin ortalama ne kadar sürede yapıldığının bulunması gerekir.

Gözlem zamanını performans (tempo) derecesi ile çarparak Normal Zamanı hesaplayın.

Normal Zaman

= 8 \times 1,10 = 8,8

dakika.

Operatörün çalışma hızı standart hızdan yüksek olduğu için (%110), standart bir işçinin yapacağı süreye (normal zaman) çevrilmelidir.

Normal zamana işletme tarafından belirlenen tolerans (pay) oranını ekleyerek Standart Zamanı bulun.

Standart Zaman

= 8,8 \times (1 + 0,20) = 8,8 \times 1,20 = 10,56

dakika.

İşçinin insani ihtiyaçları ve kaçınılmaz gecikmeler için normal zamana tolerans payı eklenerek nihai standart zaman belirlenir.

Key Concept

İş Örneklemesi Sonuçlarının Standart Zaman Hesabına Entegrasyonu

Question 117Question →

İş ölçümü teknikleri arasında yer alan iş örneklemesi, personelin veya makinelerin belirli faaliyetlere harcadığı zamanın oransal dağılımını belirlemek amacıyla tesadüfi gözlemlere dayanan istatistiksel bir yöntemdir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi iş örneklemesi yönteminin geleneksel zaman etüdüne (kronometraj) göre sağladığı temel avantajlardan biridir?

Sürekli gözlem gerektirmemesi sayesinde zaman ve maliyet tasarrufu sağlaması ile çalışanlar üzerinde daha az baskı yaratarak uygulama kolaylığı sunması

Kısa süreli ve sürekli tekrar eden işlerin standart zamanının belirlenmesinde daha hassas ve kesin sonuçlar vermesi

Yapılan işi en küçük temel hareketlere (Therblig) ayırarak gereksiz el ve kol hareketlerinin ortadan kaldırılmasını sağlaması

Üretim sürecindeki operasyon, taşıma ve kontrol adımlarını standart geometrik semboller kullanarak görselleştirmesi

İşletmenin belirlenen üretim hedeflerine ulaşma derecesi olan etkinlik oranını doğrudan ölçmeye imkân tanıması

Show answer & explanation

Answer: Sürekli gözlem gerektirmemesi sayesinde zaman ve maliyet tasarrufu sağlaması ile çalışanlar üzerinde daha az baskı yaratarak uygulama kolaylığı sunması

Answer

İş örneklemesinin zaman etüdüne göre en önemli avantajı, sürekli gözlem gerektirmemesi sayesinde zaman ve maliyet tasarrufu sağlaması ile çalışanlar üzerinde daha az baskı yaratarak uygulama kolaylığı sunmasıdır.

İş örneklemesi istatistiksel bir olasılık yöntemidir ve günün tesadüfi anlarında yapılan anlık gözlemlere dayanır. Gözlemci sürekli işçinin başında beklemediği için tek bir kişi aynı anda birden fazla makineyi veya çalışanı inceleyebilir. Bu durum ciddi bir zaman ve maliyet tasarrufu sağlar. Ayrıca kronometreyle sürekli izlenmeyen çalışanlar daha doğal davranır ve stres yaşamazlar, bu da uygulamanın kolayca yürütülmesini sağlar.

Step-by-Step Solution

İş örneklemesi ile zaman etüdü (kronometraj) yöntemlerinin uygulama biçimlerini karşılaştırmak

Zaman etüdü çalışanın başında sürekli kronometre ile durmayı gerektirirken, iş örneklemesi rastgele zamanlarda anlık gözlemlerle yapılır.

Yöntemlerin temel uygulama farkını belirlemek, birbirlerine karşı olan avantajlarını ortaya çıkarır.

Gözlem biçimlerinin maliyet ve psikolojik etkilerini değerlendirmek

Sürekli gözlem maliyetlidir ve çalışanı strese sokar; anlık rastgele gözlem ise daha az maliyetlidir ve çalışan üzerinde baskı yaratmaz.

Soruda özel olarak istenen 'maliyet, zaman ve uygulama kolaylığı' avantajlarını tespit etmek.

Key Concept

İş Örneklemesinin Avantajları

Estimated Time:45s

Question 118Question →

Bir ilçe nüfus müdürlüğünde yeni kimlik kartı başvurusu yapan vatandaşlara ait fiziksel evrakların, başvuru bankosundan alınarak onay için müdür yardımcısının odasına götürülmesi işlemi metot etüdü kapsamında incelenmektedir.

Buna göre, evrakların departmanlar arasındaki bu yer değiştirme faaliyeti süreç şemasında hangi ASME sembolü ile gösterilmelidir?

Daire

Kare

D harfi

Ters üçgen

Show answer & explanation

Answer: Ok

Answer

Evrakların bir odadan diğerine götürülmesi işlemi bir 'Taşıma' faaliyetidir ve süreç şemalarında 'Ok' sembolü ile gösterilir.

Metot etüdünde süreç şemaları hazırlanırken kullanılan ASME (Amerikan Makine Mühendisleri Odası) standartlarına göre, bir malzemenin, evrakın veya kişinin bir noktadan diğerine fiziksel olarak hareket ettirilmesi 'Taşıma' işlemi olarak tanımlanır ve süreç şemalarında 'Ok' sembolü ile gösterilir. Senaryodaki evrakların bankodan alınarak müdür yardımcısının odasına götürülmesi net bir taşıma faaliyetidir.

Step-by-Step Solution

Senaryodaki temel faaliyeti tespit etme

Temel faaliyetin evrakların bir odadan diğerine 'götürülmesi' (fiziksel yer değiştirme) olduğu belirlenir.

Doğru sembolü bulmak için eylemin niteliğinin ve amacının net olarak anlaşılması gerekir.

Faaliyeti ASME sembolleriyle eşleştirme

Fiziksel yer değiştirme ve hareket eylemleri süreç şemalarında 'Taşıma' olarak sınıflandırılır ve 'Ok' sembolü ile temsil edilir.

Metot etüdü standartlarına göre, incelenen süreçteki her bir faaliyet türünün uluslararası kabul görmüş spesifik bir geometrik sembolü vardır.

Key Concept

ASME Süreç Şeması Sembolleri

Estimated Time:45s

Question 119Question →

Bir endüstri mühendisi, işletmesinde henüz üretime alınmamış yeni bir montaj hattı için Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemlerini (MTM-1) kullanarak standart zamanları belirlemekle görevlendirilmiştir. Mühendis, ilgili operasyonu temel el hareketlerine ayırmış, her bir hareketin TMU (Zaman Ölçüm Birimi) karşılığını MTM tablolarından bularak toplamış ve operasyonun toplam TMU değerini elde etmiştir.

Buna göre, standart zamanın hesaplanması ve MTM sisteminin özellikleri ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Hesaplanan toplam TMU değeri 0,0006 katsayısı ile çarpılarak dakika cinsinden normal zamana dönüştürülmeli ve nihai standart zaman için bu değere sadece yorgunluk, kişisel ihtiyaç ve gecikme toleransları eklenmelidir.

Operasyon esnasında makine hızına bağımlı olarak gerçekleşen (örneğin bir otomatik vidalama makinesinin devir süresi) adımlar varsa, bu süreler MTM tablolarından değil makine verilerinden alınarak hesaba katılmalıdır.

Tablolardan okunan TMU değerlerinin toplamı operasyonun ham süresini (gözlem zamanını) ifade ettiği için, mühendisin standart zamanı bulabilmesi adına bu toplama öncelikle bir tempo takdiri (performans yüzdesi) uygulaması zorunludur.

Bu yöntem, üretim fiilen başlamadan önce kullanılabildiğinden, alternatif hareket dizilimleri kâğıt üzerinde karşılaştırılarak hareket ekonomisi prensiplerine en uygun (optimum) çalışma metodunun tasarlanmasına imkân tanır.

Tablolarda yer alan her bir temel hareketin (ulaşma, tutma, bırakma vb.) zaman değeri; hareketin yapıldığı mesafe, cismin ağırlığı ve hareketin gerektirdiği dikkat derecesi gibi değişkenlere bağlı olarak farklılık gösterir.

Show answer & explanation

Answer: Tablolardan okunan TMU değerlerinin toplamı operasyonun ham süresini (gözlem zamanını) ifade ettiği için, mühendisin standart zamanı bulabilmesi adına bu toplama öncelikle bir tempo takdiri (performans yüzdesi) uygulaması zorunludur.

Answer

MTM değerleri toplandıktan sonra tempo takdiri uygulanmasının zorunlu olduğunu iddia eden ifade yanlıştır; çünkü MTM tabloları doğrudan normal zamanı verir.

Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemlerinin (MTM) kronometraj yönteminden en radikal farkı, 'tempo takdiri' (performans değerlendirmesi) adımını ortadan kaldırmasıdır. MTM tablolarında yer alan her bir TMU (Zaman Ölçüm Birimi) değeri, önceden belirlenmiş ve ortalama (%100) performansı yansıtan 'normal zaman' değerleridir. Dolayısıyla mühendisin tablolardan elde ettiği toplam süreyi bir işçinin performans yüzdesiyle çarpmasına (tempo takdiri yapmasına) gerek yoktur. Doğru standart zamanı bulmak için, bu normal zamana sadece yorgunluk ve gecikme gibi tolerans paylarının eklenmesi gerekmektedir. Bu nedenle tempo takdirini zorunlu kılan ifade kesinlikle yanlıştır.

Step-by-Step Solution

MTM (Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemleri) kavramının temel varsayımını analiz et.

MTM tablolarındaki veriler, binlerce hareketin video analizleriyle elde edilmiş ve %100 performans seviyesine (normal tempoya) göre önceden düzeltilmiş standart verilerdir.

Sistemin işleyiş mantığını ve kronometre yönteminden farkını belirlemek için.

Standart zaman hesaplama formülündeki bileşenleri MTM sistemi özelinde değerlendir.

Kronometre yönteminde: Normal Zaman = Gözlem Zamanı × Tempo. MTM yönteminde ise: Normal Zaman = Toplam TMU'nun süreye çevrilmiş hali. Tempo çarpanı MTM'de her zaman 1,0 (%100) kabul edilir.

Yanlış olan ifadeyi tespit etmek için işlem adımlarını doğrulamak.

Seçenekleri bu kurallar ışığında incele.

Analistin tempo takdiri yapması gerektiğini savunan seçenek, sistemin en temel kuralını ihlal etmektedir.

Kesinlikle yanlış olan (sorunun doğru cevabı olan) ifadeyi bulmak.

Key Concept

Önceden Belirlenmiş Zaman Sistemlerinde (MTM) Tempo ve Tolerans İlişkisi

Estimated Time:1m 30s

Question 120Question →

Bir savunma sanayii alt yüklenicisinde görevli endüstri mühendisi, henüz fiziksel kurulumu yapılmamış bir optik sensör montaj istasyonu için Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemleri (PMTS - özellikle MTM) kullanarak standart zamanı hesaplamakla görevlendirilmiştir. Mühendis, hazırladığı sistem tasarım ve metodoloji raporunda işleyişe dair bazı kararlarını ve teknik verileri yönetime sunmuştur.

Buna göre, mühendisin raporunda yer alan MTM sisteminin metodolojisiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Hesaplanan toplam TMU (Zaman Ölçüm Birimi) değerine, istasyonda çalışacak operatörün beklenen yüksek el becerisi göz önüne alınarak ayrıca

\%115

tempo (performans) takdiri faktörü uygulanmıştır.

Montaj işlemi çok kısa çevrimli olduğu ve ulaşma, tutma gibi temel hareketlerin yüksek hassasiyetle incelenmesi gerektiği için, hareketlerin birleştirildiği MTM-2 yerine en detaylı sistem olan MTM-1 tercih edilmiştir.

Analiz sonucunda elde edilen toplam

2500

TMU'luk değerin saniye cinsinden standart karşılığını bulmak için, her

1

TMU'nun

0,036

saniyeye eşit olduğu dönüşüm sabiti kullanılmıştır.

İstasyon henüz fiziksel olarak kurulmadığı için kronometraj (zaman etüdü) yöntemi kullanılamamış; standart zaman, parça tasarımları ve öngörülen montaj şemaları üzerinden teorik olarak hesaplanmıştır.

MTM tablosundan elde edilen ve normal zamanı temsil eden toplam sürenin üzerine, operatörün yorgunluk, kişisel gereksinimler ve olası gecikmelerini karşılamak amacıyla belirli bir oranda tolerans (pay) ilave edilmiştir.

Show answer & explanation

Answer: Hesaplanan toplam TMU (Zaman Ölçüm Birimi) değerine, istasyonda çalışacak operatörün beklenen yüksek el becerisi göz önüne alınarak ayrıca $\%115$ tempo (performans) takdiri faktörü uygulanmıştır.

Answer

MTM analizinde bulunan toplam TMU değerine ayrıca %115 tempo (performans) takdiri faktörü uygulanması metodolojik olarak yanlıştır.

Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemlerinde (PMTS - MTM), standart tablolarda yer alan hareket zaman değerleri (TMU) halihazırda normal bir operatörün %100 tempo (performans) ile çalışması varsayımına dayanarak oluşturulmuştur. Kronometraj yönteminde gözlemci, işlemi yapan kişinin çalışma hızını değerlendirerek bir 'tempo takdiri' yapar. Ancak MTM yönteminde bu değerlendirme zaten verilerin içinde gömülü olduğu için (normal zaman doğrudan elde edildiği için), bu değerin üzerine tekrar bir tempo takdiri çarpanı uygulamak iş etüdü prensiplerine tamamen aykırıdır.

Step-by-Step Solution

PMTS ve Kronometraj yöntemleri arasındaki temel farkları (özellikle tempo takdiri) analiz et.

Kronometrajda zamanı ölçülen operatörün çalışma hızı gözlemci tarafından değerlendirilir (tempo takdiri). PMTS'de (MTM) ise tablodaki değerler zaten %100 normal performansı yansıtır.

Zaman etüdü sistemlerinin doğasını anlamak, yapılan uygulamanın geçerliliğini test etmek için gereklidir.

MTM-1 ve MTM-2 sistemlerinin kullanım alanlarını karşılaştır.

MTM-1 çok detaylı, MTM-2 ise birleştirilmiş hareketleri içerir. Kısa çevrimli/hassas işler için MTM-1 uygundur.

Rapordaki sistem seçimi gerekçesinin doğruluğunu teyit etmek.

TMU dönüşüm katsayısını hesapla ve kontrol et.

1 TMU = 0,00001 saat = 0,0006 dakika = 0,036 saniye. Dönüşüm işlemi doğrudur.

Sayısal hesaplama hatalarının olup olmadığını belirlemek.

Normal zamandan standart zamana geçiş kurallarını değerlendir.

MTM ile bulunan normal zaman değerine mutlaka tolerans (pay) eklenmelidir.

Zaman denklemi aşamalarındaki eksiklikleri tespit etmek.

Key Concept

Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemlerinde (MTM) Tempo ve Normal Zaman İlişkisi

PreviousPage 6 / 7Next

İş Etüdü

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept