Question

Difficulty: HardÖrnekleme Dışı Hatalar

Bir kamu kurumu, sanayi işletmelerinin 'Yeşil Mutabakat' uyum süreçlerini değerlendirmek üzere ülke genelinde bir saha araştırması yürütmektedir. Araştırmanın kalite kontrol raporunda veri kalitesini etkileyen aşağıdaki iki bulguya yer verilmiştir:

I. Örneklem çekimi, üç yıl önce güncellenmiş Sanayi Sicil Belgesi kayıtları üzerinden yapıldığından, son üç yılda sektöre giriş yapan ve genellikle daha yenilikçi olan işletmeler araştırmanın hedef kitlesi dışında kalmıştır.
II. Görüşülen bazı işletme yöneticileri, çevre mevzuatına aykırı durumlarının tespit edilebileceği endişesiyle, anketteki 'Atık yönetimi bütçeniz var mı?' sorusuna aslında bütçeleri olmadığı hâlde 'Var' yanıtını vermişlerdir.

Örnekleme kuramına göre, I ve II numaralı bulgular sırasıyla hangi istatistiksel hata türlerine örnek oluşturmaktadır?

  1. Kapsam hatası – Ölçüm hatasıAnswer
  2. B
    Örnekleme hatası – Cevapsızlık hatası
  3. C
    Kapsam hatası – Örnekleme hatası
  4. D
    Cevapsızlık hatası – İşleme hatası
  5. E
    Ölçüm hatası – Kapsam hatası

Answer

Birinci durum Kapsam hatası, ikinci durum ise Ölçüm hatasıdır.
Araştırma sürecinde karşılaşılan I. durum, kullanılan çerçevenin (kayıtların) güncel olmaması nedeniyle hedef kitledeki bazı birimlerin seçilme olasılığının sıfır olmasıdır. Bu durum örnekleme çerçevesinin evreni tam kapsayamaması anlamına gelir ve 'Kapsam hatası' (eksik kapsam) olarak adlandırılır. II. durum ise ankete katılan birimlerin sorulara kasten yanlış cevap vermesidir. Veri derleme aşamasında gerçek değerden sapılmasına neden olan bu tür kasıtlı beyan sorunları 'Ölçüm hatası' (veya yanıt hatası) sınıfına girer. Dolayısıyla sırasıyla Kapsam ve Ölçüm hataları söz konusudur.

Step-by-Step Solution

1
I numaralı bulguyu analiz etmek.
Çerçevenin güncel olmaması nedeniyle hedef kitlenin bir kısmının (yeni işletmelerin) seçilme şansının tamamen ortadan kalktığı belirlenir.
Örnekleme çerçevesinin evreni tam ve doğru yansıtamaması, literatürde çerçeve hatası veya daha geniş tanımıyla kapsam hatası (coverage error) olarak sınıflandırılır.
2
II numaralı bulguyu analiz etmek.
Katılımcıların yasal veya sosyal kaygılarla kasten gerçeğe aykırı (yanıltıcı) beyanda bulundukları tespit edilir.
Anketör, anket formu veya katılımcıdan kaynaklanan nedenlerle gerçek değerden sapılması, veri derleme sürecindeki bir sorun olduğu için ölçüm hatası (measurement error / response bias) olarak adlandırılır.
3
Bulguları sırasıyla hata türleriyle eşleştirmek.
I. Kapsam hatası, II. Ölçüm hatası şeklinde sıralama yapılır.
Soru metninde durumların sırasıyla hangi hatalara örnek olduğu istenmiştir.

Key Concept

Örnekleme Dışı Hataların Sınıflandırılması
Rate this question