Question

Difficulty: MediumÖrnekleme Dışı Hatalar

Bir il sağlık müdürlüğü, bölgesinde kayıtlı diyabet hastalarının günlük karbonhidrat tüketim alışkanlıklarını değerlendirmek amacıyla bir saha çalışması planlamıştır. Hazırlanan anket formunda hastalara haftalık tatlı tüketim sıklıkları ve miktarları sorulmuştur. Saha çalışması tamamlandıktan sonra yapılan veri kontrollerinde, ankete katılan hastaların önemli bir bölümünün sağlık personeli tarafından eleştirilme kaygısıyla, gerçekte tükettiklerinden çok daha az miktarda tatlı tükettiklerini beyan ettikleri tespit edilmiştir.

Araştırmanın sonuçlarında yanlılığa yol açan bu durum, istatistiksel literatürde aşağıdaki hata türlerinden hangisi ile ifade edilir?

  1. Ölçüm hatasıAnswer
  2. B
    Kapsam hatası
  3. C
    Cevapsızlık hatası
  4. D
    Veri işleme hatası
  5. E
    Tesadüfi örneklem hatası

Answer

Ölçüm hatası
Veri toplama aşamasında, anket sorularının yanlış anlaşılması, anketörün yönlendirmesi veya katılımcıların sosyal kabul kaygısıyla kasıtlı olarak gerçeği yansıtmayan cevaplar vermesi durumu istatistiksel olarak 'ölçüm hatası' (yanıt/cevap hatası) kapsamında değerlendirilir. Senaryoda hastaların sağlık personeli tarafından kınanma endişesiyle gerçek tatlı tüketim miktarlarını gizleyip düşük beyan etmeleri klasik bir ölçüm hatası örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Araştırma senaryosundaki temel sorunu analiz etme
Hastaların anketi yanıtladığı ancak eleştirilme kaygısı (sosyal baskı) nedeniyle gerçek dışı beyanda bulunduğu tespit edilmiştir.
Hata türünü doğru sınıflandırabilmek için öncelikle hatanın hangi aşamada (çerçeve belirleme, veri toplama, veri girişi) ve kimden kaynaklandığını netleştirmek gerekir.
2
Sorunun örnekleme hatası mı yoksa örnekleme dışı hata mı olduğunu ayırt etme
Sorun, örneklemin şans eseri kitleyi temsil edememesinden değil, veri toplama sürecindeki katılımcı davranışından kaynaklandığı için örnekleme dışı bir hatadır.
Ana kategorileri belirlemek, 'tesadüfi örneklem hatası' gibi çeldiricileri elemeyi kolaylaştırır.
3
Örnekleme dışı hata alt türleri arasından doğru olanı seçme
Katılımcıların bilerek gerçek dışı yanıt vermesi (sosyal kabul veya prestij eğilimi), verinin yanlış ölçülmesine neden olduğu için 'ölçüm hatası' (cevap hatası) kapsamında yer alır.
Diğer örnekleme dışı hatalar (kapsam, cevapsızlık, işleme) senaryodaki yanlış beyan durumunu karşılamaz.

Key Concept

Örnekleme Dışı Hatalar ve Ölçüm (Cevap) Hatası
Rate this question