Klinik bir araştırmada, üç farklı analjezik ilacın hastaların ağrı skorları üzerindeki etkisini incelemek isteyen bir araştırmacı, hastaları kliniğe başvuru sırasına göre ardışık olarak tedavi gruplarına atamış ve verileri toplayarak klasik testi uygulamıştır. Verileri inceleyen bir biyoistatistik uzmanı, bu sistematik atama yönteminin ANOVA modellerindeki en kritik yapısal varsayımı tehlikeye attığını, bu varsayımın ihlalinin geleneksel test istatistiğinin matematiksel altyapısını bozarak gerçek anlamlılık düzeyini (tip I hata oranını) ciddi şekilde saptırdığını belirtmiştir. Uzman, bu sorunun analiz aşamasındaki veri dönüşümleriyle çözülemeyeceğini, ancak deneyin tasarım aşamasında alınacak yapısal bir önlemle engellenebileceğini vurgulamıştır.
Buna göre, biyoistatistik uzmanının işaret ettiği ANOVA'nın bu en kritik varsayımı ve bunu güvence altına almak için deney planında uygulanması gereken temel ilke aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
- AGözlemlerin bağımsızlığı – Deneysel hatayı hesaplayabilmek için aynı muamelenin birden fazla birime uygulanması
- BVaryansların homojenliği – Deneydeki tüm gruplardan eşit sayıda gözlem alınarak dengeli bir tasarım kurulması
- Gözlemlerin bağımsızlığı – Deneme birimlerinin muamele gruplarına tamamen şansa bağlı olarak atanmasıAnswer
- DHataların normal dağılımı – Merkezi Limit Teoremi uyarınca her gruptaki gözlem sayısının otuzun üzerinde tutulması
- EEtkilerin toplanabilirliği – İlaçların dozaj düzeylerinin deney öncesinde araştırmacı tarafından sabit olarak belirlenmesi