Bir araştırmacı, yeni geliştirdiği çok boyutlu bir psikolojik ölçme aracının yapı geçerliğini incelemek amacıyla, aynı evrenden çekilmiş iki bağımsız örneklem üzerinde sırasıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulamıştır. Araştırmacı, AFA ile elde ettiği faktör yapısını DFA ile test etmiş ve modelin uyum iyiliği (goodness-of-fit) indekslerini değerlendirmiştir.
Bu araştırma süreci ile AFA ve DFA'nın teorik temelleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AAFA'da faktör çıkarma yöntemi olarak Temel Bileşenler Analizi (TBA) kullanıldığında, değişkenlerin toplam varyansı 'ortak varyans' (communality) ve 'spesifik hata varyansı' olarak açıkça ikiye ayrılır; bu durum DFA modelindeki ölçme hatalarının test edilmesine doğrudan temel oluşturur.
- BAFA aşamasında faktörler arasındaki ilişkinin sıfır olduğunu varsayan eğik (oblique) döndürme yöntemlerinden Varimax kullanıldığında, DFA modelinde faktörler arası kovaryans matrisinin serbest bırakılarak tahmin edilmesi teorik bir zorunluluktur.
- CDFA'da kestirilen modelin veriye uygunluğunu değerlendirmek için kullanılan mutlak uyum indekslerinden RMSEA'nın (Yaklaşık Hataların Ortalama Karekökü) 1'e yaklaşması ve karşılaştırmalı uyum indekslerinden CFI'nin (Karşılaştırmalı Uyum İndeksi) 0'a yaklaşması modelin veriye mükemmel uyum sağladığını gösterir.
- DAFA'nın uygulanabilirliğini değerlendirmek için hesaplanan KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) katsayısının 0.50'nin altında olması ve Bartlett Küresellik Testi'nin istatistiksel olarak anlamsız () çıkması, veri setinin DFA'da test edilecek faktöriyel yapıya mükemmel şekilde uygun olduğunu kanıtlar.
- AFA'da her bir gözlenen değişkenin çıkarılan tüm gizil değişkenlere (faktörlere) serbestçe yük vermesine izin verilirken; DFA'da kuramsal bir temele dayanarak gözlenen değişkenlerin yalnızca belirli faktörlere yük verdiği, diğer faktör yüklerinin ise sıfıra sabitlendiği ve model uyumunun ki-kare () tabanlı istatistiklerle test edildiği kısıtlayıcı bir yapı kullanılır.Answer
Answer
Doğru olan ifade, AFA'da değişkenlerin tüm faktörlere serbestçe yük verdiği, DFA'da ise kuramsal modele göre sadece belirli faktörlere yük verip diğerlerinin sıfıra kısıtlandığı ve model uyumunun test edildiğini belirten seçenektir.
AFA (Açımlayıcı Faktör Analizi) doğası gereği keşfedicidir (exploratory) ve modeldeki tüm gözlenen değişkenlerin tüm faktörlere serbestçe yüklenmesine izin verir; bu nedenle model tam doygundur (saturated). DFA (Doğrulayıcı Faktör Analizi) ise önceden belirlenmiş güçlü bir kuramsal yapıya dayanır; bir değişkenin sadece ait olduğu faktörde yük değeri almasına izin verilirken, diğer çapraz yükler (cross-loadings) sıfıra sabitlenir. Bu kısıtlamalar modele serbestlik derecesi kazandırır ve elde edilen yeni varyans-kovaryans matrisinin örneklem verisiyle uyumu ki-kare () gibi istatistiklerle sınanır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
AFA ve DFA Varsayımları, Döndürme Yöntemleri ve Uyum İndeksleri
Estimated Time:2m 0s